Supreme Court dismisses appeal against insurance company regarding third-party liability for death and mental anguish claims.

Απόφαση 1447 / 2009 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1447/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Πετράκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αθανάσιο Πολυζωγόπουλο, Ελευθέριο Μάλλιο, Γεωργία Λαλούση και Ευτύχιο Παλαιοκαστρίτη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 5 Δεκεμβρίου 2008, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Χ1 και 2) ... κατοίκων ...., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Δημήτριο Οικονομάκη και κατέθεσαν προτάσεις.

Της αναιρεσιβλήτου: Ανώνυμης Ασφαλιστικής Εταιρείας με την επωνυμία "ΦΟΙΝΙΞ ΜΕΤΡΟΛΑΪΦ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ" που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ευάγγελο Παπαλάμπρου με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με τις από 18/6/2001 αγωγές των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Πειραιώς και συνεκδικάστηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 3382/2002 μη οριστική και 2605/2004 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και η 943/2006 του Εφετείου Πειραιώς. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 15/3/2007 αίτησή τους και τους από 14/2/2008 πρόσθετους λόγους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Ευτύχιος Παλαιοκαστρίτης, ανέγνωσε την από 1/12/2008 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του πρώτου λόγου της αναίρεσης από το άρθρο 559 αριθμ. 1 Κ.Πολ.Δ. και την απόρριψη των υπολοίπων. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. 'Οπως προκύπτει από τις διατάξεις των άρθρων 2 παρ.Ι εδ. ά και β' και 6 παρ 2 του Ν. 489/1976 "περί υποχρεωτικής ασφαλίσεως της εξ αυτοκινήτων αστικής ευθύνης" στον κύριο ή κάτοχο αυτοκινήτου, που κυκλοφορεί εντός της χώρας, επιβάλλεται η υποχρέωση να συνάψει, σύμβαση ασφάλισης, η οποία θα καλύπτει την έναντι τρίτων από την κυκλοφορία του αυτοκινήτου αστική ευθύνη του, λόγω θανατώσεως ή ζημιών σε πράγματα, περιλαμβανομένης και της χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ψυχικής οδύνης ή ηθικής βλάβης, ενώκατά τη διάταξη του άρθρου 10 παρ. 1 του ίδιου νόμου, το ζημιωθέν πρόσωπο έχει από την ασφαλιστική σύμβαση και μέχρι του ποσού αυτής ίδια αξίωση κατά του ασφαλιστή.

Κατά δε το άρθρο 7 του ίδιου νόμου, όπως ισχύει από 1-7-1991, μετά την αντικατάσταση του με το άρθρο 4 του Π.Δ/τος 264/1991 "Συμμόρφωση προς τις διατάξεις προς τις διατάξεις της οδηγίας 84/5 ΕΟΚ", θεωρούνται τρίτοι και έχουν ευθεία αξίωση αποζημιώσεως κατά της ασφαλιστικής εταιρίας και οι συγγενείς του οδηγού του αυτοκινήτου, που προξένησε τη ζημία ή του προσώπου του οποίου η ευθύνη καλύπτεται με τη σύμβαση ασφαλίσεως ή έχει καταρτίσει με τον ασφαλιστή την ασφαλιστική ευθύνη.

Από το συνδυασμό των διατάξεων αυτών προκύπτει ότι η ως άνω ασφάλιση γίνεται για να καλύψει την αστική ευθύνη των ασφαλισμένων προσώπων έναντι τρίτων, που ζημιώνονται και ότι τα πρόσωπα, τα οποία ο νόμος θεωρεί τρίτους, έχουν αξίωση αποζημιώσεως κατά του ασφαλιστή, εφόσον όμως έναντι αυτών ο ασφαλισμένος έχει υποχρέωση αποζημιώσεως, την οποία καλύπτει ακριβώς η σύμβαση ασφαλίσεως.

Εξάλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 932 του Α.Κ σε περίπτωση αδικοπραξίας ανεξάρτητα από την αποζημίωση για την περιουσιακή ζημία το δικαστήριο μπορεί να επιδικάζει εύλογη κατά την κρίση του χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης, στη δε περίπτωση θανατώσεως προσώπου η χρηματική αυτή ικανοποίηση μπορεί να επιδικασθεί στην οικογένεια του θύματος λόγω ψυχικής οδύνης.

Ενόψει αυτών, βασική προϋπόθεση για τη θεμελίωση από την οικογένεια του θύματος αξιώσεως χρηματικής ικανοποιήσεως της λόγω ψυχικής οδύνης είναι η έναντι του τελευταίου (θύματος) τέλεση αδικοπραξίας. Ως αδικοπραξία δε στην περίπτωση αυτή δε νοείται μόνο αυτή που συγκεντρώνει τις προϋποθέσεις της διατάξεως του άρθρου 914 ΑΚ αλλά και κάθε περίπτωση που θεμελιώνει υποχρέωση αποζημιώσεως με βάση διατάξεις ειδικών νόμων, όπως είναι και ο Ν.

ΓΠΝ/1911. Επομένως, η οικογένεια του θύματος μπορεί να αξιώσει από την ασφαλιστική εταιρεία χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης εφόσον πληρούται το πραγματικό μιας, με την παραπάνω έννοια, αδικοπραξίας σε βάρος του θύματος από πρόσωπο, του οποίου, κατά τα ανωτέρω, έχει ασφαλισθεί η έναντι τρίτων αστική ευθύνη.

Συνεπώς, αν το τελευταίο τούτο πρόσωπο είναι το ίδιο το θύμα, δεν πληρούται το πραγματικό της αδικοπραξίας εις βάρος του, με αποτέλεσμα να μην ιδρύεται δικαίωμα αποζημιώσεως και εντεύθεν υποχρέωση της ασφαλιστικής εταιρίας για την κάλυψη αυτής. Έτσι, στην περίπτωση που από πταίσμα του οδηγού τραυματίζεται ή θανατώνεται ο αντισυμβαλλόμενος στη σύμβαση ασφαλίσεως ή ο κύριος-κάτοχος του ζημιογόνου αυτοκινήτου, ο οποίος κατά το ατύχημα είναι συνοδηγός, ο τραυματιζόμενος ή θανατούμενος δεν είναι τρίτος και ως τοιούτος δεν έχει αξίωση είτε ο ίδιος, είτε (σε περίπτωση θανατώσεως του) οι κληρονόμοι αυτού (μέλη της οικογένειας κατά την έννοια των άρθρων 932, 57 και 59 ΑΚ) για χρηματική ικανοποίηση (ψυχική οδύνη).

Τα ανωτέρω δεν αλλοιώνονται από την ρύθμιση του αρθρ. 6 παρ. 2 του Ν. 489/76 (ΠΔ 264/91), δυνάμει της οποίας η ασφαλιστική κάλυψη περιλαμβάνει και την αστική ευθύνη λόγω θανατώσεως ή σωματικών βλαβών έναντι των μελών της οικογένειας του ασφαλισμένου-οδηγού ή κάθε άλλου προσώπου του οποίου καλύπτεται η αστική ευθύνη.

Η ρύθμιση αναφέρεται σε βλάβη των ως άνω προσώπων υπό την προϋπόθεση ότι δεν είναι αντισυμβαλλόμενος ή ασφαλισμένος (κάτοχος-ιδιοκτήτης). Τα πρόσωπα αυτά θεωρούνται "τρίτοι" με αποτέλεσμα να έχουν αξίωση κατά της ασφαλιστικής εταιρίας, αλλά για τη ζημία που οι ίδιοι έχουν υποστεί και μόνο σε περίπτωση θανατώσεως αυτών συνεπεία του αυτοκινητικού ατυχήματος δικαιούται η οικογένειά τους να αξιώσει από την ασφαλιστική εταιρεία χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης (Α.Π. 875/2007,1114/2000, 288/1998).

Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο κατά ανέλεγκτη εκτίμηση των αποδείξεων δέχθηκε παρακάτω : Την ... και περί ώρα 02.40, ο πρώτος εναγόμενος οδηγούσε στη Λεωφόρο ... με κατεύθυνση προς ... το με αριθμ. κυκλοφορίας ... ΙΧΕ αυτοκίνητο συνιδιοκτησίας κατά το 1/2 του ενάγοντα Χ1 και του αδελφού του Θ1 κατά το ίδιο ποσοστό.

Το αυτοκίνητο αυτό, ήταν ασφαλισμένο για τις ζημίες έναντι τρίτων στην δεύτερη εναγομένη ασφαλιστική εταιρεία. Στο αυτοκίνητο ήταν συνεπιβάτες ο ως άνω Θ1, αδελφός του πρώτου ενάγοντος και υιός της δεύτερης και ο ... . Όταν έφτασε στο ύψος της στροφής προς ... λίγο πριν από τη διασταύρωση της παραπάνω Λεωφόρου με την οδό ...εκτράπηκε της πορείας του, με αποτέλεσμα να χάσει τον έλεγχο του οχήματος και να χτυπήσει αρχικά στη νησίδα της Λεωφόρου, να ανατραπεί και στη συνέχεια να προσκρούσει στην εκεί υπάρχουσα κολώνα της ΔΕΗ.

Από τη σφοδρότατη αυτή πρόσκρουση καταστράφηκε η κολώνα της ΔΕΗ, ο δε συνεπιβαίνων Θ1 τραυματίστηκε θανάσιμα....και ότι αποκλειστικός υπαίτιος του εν λόγω ατυχήματος και του θανάτου του αδελφού και υιού των εναγόντων ήταν ο οδηγός του αυτοκινήτου. Περαιτέρω δέχτηκε ότι ο θανών ήταν και ο ίδιος ασφαλισμένος ως συνιδιοκτήτης του ζημιογόνου αυτοκινήτου, με συνέπεια να μην θεωρείται τρίτος κατά την έννοια των ώς άνω διατάξεων και να μην υποχρεούται η ασφαλιστική εταιρία σε αποζημίωση των συγγενών του θανόντος .

Για το λόγο δε αυτό, δέχτηκε σχετικό λόγο της έφεσης, που είχε ασκήσει η ασφαλιστική εταιρία κατά της πρωτόδικης απόφασης, με την οποία είχε γίνει μερικά δεκτή η αγωγή των αναιρεσειόντων, εξαφάνισε την απόφαση και απέρριψε την αγωγή ως αβάσιμη στην ουσία ως προς την αναιρεσίβλητη ασφαλιστική εταιρία. Έτσι όπως έκρινε το Εφετείο δεν παραβίασε τις ως άνω διατάξεις, με τις οποίες προσδιορίζεται η έννοια του τρίτου, ο οποίος καλύπτεται από την ασφαλιστική σύμβαση για σωματικές βλάβες ή για θανάτωση και συνεπώς δεν υπέπεσε στην πλημμέλεια από το άρθρο 559 αριθμ. 1 Κ.Πολ.Δ, που αποδίδεται με τον πρώτο λόγο της αίτησης αναίρεσης και με τον πρώτο λόγο του δικογράφου των προσθέτων και πρέπει οι λόγοι αυτοί να απορριφθούν ως αβάσιμοι στην ουσία.

Ο ίδιος πρώτος λόγος του κύριου αναιρετηρίου, κατά το μέρος με το οποίο προσάπτεται στην προσβαλλομένη εσφαλμένη εφαρμογή των ερμηνευτικών διατάξεων των άρθρων 173 και 200 ΑΚ, είναι αβάσιμος διότι το Εφετείο δεν δέχθηκε ότι συντρέχει περίπτωση εφαρμογής και δεν εφήρμοσε τις διατάξεις αυτές. Εξάλλου, με τον τελευταίο πρόσθετο λόγο αποδίδεται η πλημμέλεια από το άρθρο 559 αριθμ. 19 Κ.Πολ.Δ.

για ανεπαρκείς και αντιφατικές αιτιολογίες ως προς τις παραδοχές της προσβαλλόμενης περί μη δεσμεύσεως της εναγομένης ασφαλιστικής εταιρίας από την ασφαλιστική σύμβαση έναντι των εναγόντων. 'Οπως όμως προκύπτει από την ως άνω απόφαση με αυτή αιτιολογείται με σαφήνεια και χωρίς αντιφάσεις η έλλειψη ευθύνης της ασφαλιστικής εταιρίας, διότι οι ενάγοντες, σύμφωνα με τις παραδοχές της, δεν είναι τρίτοι.

Η παραδοχή δε αυτή αποτελεί πλήρη αιτιολογία αφού μόνη η ως άνω έλλειψη της ιδιότητας του τρίτου απαλλάσσει την ασφαλιστική εταιρία από τη ευθύνη για αποζημίωση με βάση την ασφαλιστική σύμβαση. Επομένως, ο λόγος αυτός είναι αβάσιμος.

ΙΙ. Με τον δεύτερο λόγο της αίτησης αναίρεσης προβάλλονται αιτιάσεις για πλημμέλεια από το άρθρο 559 αριθμ. 11 Κ.Πολ.Δ. διότι δεν λήφθηκαν υπόψη τα έγγραφα, που αναλυτικά αναφέρονται και τα οποία οι αναιρεσείοντες επικαλέστηκαν και προσκόμισαν για την απόδειξη του ισχυρισμού περί μικτής ασφάλισης, η οποία είχε καταρτιστεί για το ζημιογόνο αυτοκίνητο. Ο λόγος αυτός είναι αβάσιμος ως στηριζόμενος σε αναληθή προϋπόθεση, διότι το Εφετείο δεν ασχολήθηκε με τέτοιο ισχυρισμό καθόσον, όπως προκύπτει από τα δικόγραφα των αγωγών τους, οι αναιρεσείοντες δεν προέβαλαν τέτοιο ισχυρισμό για τη θεμελίωση των απαιτήσεών τους.

ΙΙΙ. Συνακόλουθα, πρέπει να απορριφθεί η από 15.3.2007 αίτηση αναίρεσης της 943/2006 απόφασης του Εφετείου Πειραιά και οι από 14.2.2008 πρόσθετοι σε αυτήν λόγοι και να καταδικαστούν οι αναιρεσείονυες στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσίβλητης λόγω της ήττας τους (άρθρα 176, 183 Κ.Πολ.Δ.).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 15.3.2007 αίτηση αναίρεσης της 943/2006 απόφασης του Εφετείου Πειραιώς και τους από 14.2.2008 πρόσθετους σε αυτήν λόγους.

Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσίβλητης την οποίαν ορίζει στο ποσό των χιλίων οχτακοσίων (1.800) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 24 Μαρτίου 2009.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του στις 11 Ιουνίου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ