Supreme Court allows appeal against lower court for taking into account facts not raised by the plaintiff.

Απόφαση 1443 / 2010 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός 1443/2010

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Ελισάβετ Μουγάκου - Μπρίλλη, Προεδρεύουσα Αρεοπαγίτη, (κωλυομένου του Αντιπροέδρου), Λεωνίδα Ζερβομπεάκο, Δημήτριο Μαζαράκη, Νικόλαο Μπιχάκη και Κωνσταντίνο Τσόλα, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 21 Απριλίου 2010, με την παρουσία και της γραμματέως Φωτεινής Σαμέλη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Χ, χας Δ, το γένος ..., κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Δημήτριο Τσικρικά. Στο σημείο αυτό ο ανωτέρω δικηγόρος δήλωσε ότι παραιτείται από το δικόγραφο της από 9-2-2009 αίτησης για αναίρεση της 258/2008 απόφασης του Εφετείου Δωδεκανήσου ως προς τους 2η, 3ο και 4ο αναιρεσιβλήτους.

Των αναιρεσίβλητων: 1. Ψ, κατοίκου..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τους πληρεξούσιους δικηγόρους του: α) Ψ1, με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 του ΚΠολΔ και β) Ψ2, 2.Ψ3, 3. Ψ4 και 4. Ψ5, κατοίκων ..., οι οποίοι δεν παραστάθηκαν στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 29-1-1979 αγωγή του αρχικού διαδίκου Ψ, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Ρόδου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 381/1979, 363/1981 μη οριστικές, 308/2006 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 258/2008 του Εφετείου Δωδεκανήσου. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 9-2-2009 αίτησή της και με τους από 16-3-2010 πρόσθετους λόγους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Λεωνίδας Ζερβομπεάκος ανέγνωσε την από 13-4-2010 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε να γίνουν δεκτοί οι δεύτερος και πέμπτος λόγοι του κυρίου δικογράφου της από 9-2-2009 αιτήσεως αναιρέσεως της 258/2008 απόφασης του Εφετείου Δωδεκανήσου και να απορριφθούν οι λοιποί λόγοι αυτής καθώς και οι πρόσθετοι από 15-3-2010 λόγοι αναίρεσης κατά της ίδιας απόφασης.

Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και των προσθέτων λόγων αναιρέσεως, ο πληρεξούσιος του πρώτου αναιρεσιβλήτου την απόρριψή τους, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Από τις διατάξεις των άρθρων 294, 295 παρ.1, 297, 299 ΚΠολΔ, που εφαρμόζονται, σύμφωνα με το άρθρο 573 παρ.1 του ίδιου Κώδικα, και στη διαδικασία της δίκης για την αναίρεση, προκύπτει ότι ο αναιρεσείων μπορεί, με δήλωση που καταχωρίζεται στα πρακτικά, να παραιτηθεί από το δικόγραφο της αναίρεσης χωρίς τη συναίνεση του αναιρεσιβλήτου, πρίν προχωρήσει η προφορική συζήτηση της ουσίας της υπόθεσης, η παραίτηση δε αυτή έχει ως αποτέλεσμα ότι η αναίρεση θεωρείται πως δεν ασκήθηκε και η δίκη κηρύσσεται καταργημένη ως προς το διάδικο για τον οποίο έγινε η παραίτηση. Στην προκειμένη περίπτωση, με δήλωση στο ακροατήριο του πληρεξουσίου δικηγόρου της αναιρεσείουσας, που καταχωρήθηκε στα πρακτικά, αυτή παραιτήθηκε νομότυπα, πριν από την έναρξη της συζήτησης, από το δικόγραφο της από 9-2-2009 αίτησης για αναίρεση της 258/2008 απόφασης του Εφετείου Δωδεκανήσου, κατά το μέρος που το εν λόγω δικόγραφο στρέφεται κατά των με στοιχ.2,3 και 4 αναιρεσιβλήτων.

Συνεπώς, ως προς τους αναιρεσιβλήτους αυτούς το άνω δικόγραφο θεωρείται πως δεν ασκήθηκε και η σχετική δίκη, που ανοίχθηκε με αυτό μεταξύ της αναιρεσείουσας και των παραπάνω αναιρεσιβλήτων, πρέπει να κηρυχθεί καταργημένη.

ΙΙ. Επειδή κανόνα ουσιαστικού δικαίου αποτελεί και το έθιμο (άρθρο 1 του ΑΚ), για τη δημιουργία του οποίου απαιτούνται ως στοιχεία η μακρόχρονη και ομοιόμορφη άσκηση καθώς και η κοινή συνείδηση ή θέληση είτε των πολιτών ολοκλήρου του Κράτους, είτε τμήματος αυτού ή των ανηκόντων σε μία τάξη ή επάγγελμα προσώπων ότι το εφαρμοζόμενον ισχύει ως κανόνας δικαίου, με σαφή αναφορά των συγκεκριμένων περιστατικών, τα οποία συγκροτούν την έννοια αυτού. Εξ άλλου κατά το άρθρο 559 αριθ. 8 περ. α' Κ.Πολ.Δ αναίρεση επιτρέπεται και όταν το δικαστήριο, παρά το νόμο, έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Πράγματα με την έννοια της παραπάνω διατάξεως είναι οι πραγματικοί ισχυρισμοί, οι οποίοι παραδεκτώς προτεινόμενοι, στηρίζουν αυτοτελή αίτηση ή ανταίτηση των διαδίκων (αγωγή, ένσταση, ένδικο μέσο), καθώς και οι διάφορες βάσεις της αγωγής. Ο ίδιος λόγος ιδρύεται αν το δικαστήριο έλαβε υπόψη του γεγονότα που δεν αναφέρονται στο δικόγραφο της αγωγής και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης.

Εν προκειμένω, από την επισκόπηση του δικογράφου της ένδικης από 29-1-1979 διεκδικητικής ακινήτων αγωγής του αρχικού ενάγοντος και δικαιοπαρόχου του πρώτου αναιρεσιβλήτου προκύπτει, ότι ο ενάγων θεμελίωσε την κύρια βάση αυτής σε παράγωγο τρόπο κτήσης της κυριότητάς του επί των περιγραφόμενων σ'αυτήν ακινήτων και ειδικότερα σε κληρονομική διαδοχή του αποβιώσαντος πενήντα χρόνια πριν από την άσκηση της αγωγής πατέρα του, με βάση το τότε ισχύον στα ...

έθιμο, σύμφωνα με το οποίο ο πρωτότοκος υιός κληρονομούσε εξ αδιαθέτου ολόκληρη την ακίνητη περιουσία του πατέρα του. Με την προσβαλλόμενη απόφαση, όπως από το περιεχόμενο της προκύπτει, έγινε δεκτή η παραπάνω κύρια βάση της ένδικης αγωγής με τις παραδοχές : Α) ότι σύμφωνα με το ισχύον στη νήσο ... κατά το χρόνο του θανάτου του πατέρα του ενάγοντος ... (22-12-1917) κληρονομικό έθιμο, σε περίπτωση που ο γονέας πέθανε αδιάθετος, τη γονική περιουσία, δηλαδή εκείνη που ο κάθε γονέας είχε από τους δικούς του γονείς, την κληρονομεί, σε περίπτωση θανάτου του πατέρα, ο υιός που είχε το όνομα του προς πατρός παππού και σε περίπτωση θανάτου της μητέρας, η θυγατέρα που είχε το όνομα της εκ μητρός γιαγιάς της, είτε πρωτότοκα ήταν τα τέκνα αυτά είτε υστερότοκα, και β) ότι ο πατέρας του ενάγοντος απεβίωσε στα ...

την 22-12-1917, χωρίς να αφήσει διαθήκη, ότι κατά το χρόνο του θανάτου του είχε στην κυριότητα του τα επίδικα ακίνητα, τα οποία λεπτομερώς περιγράφονται και ότι μετά το θάνατο του πατέρα του αρχικού ενάγοντος τα επίδικα ακίνητα, που αποτελούσαν τη γονική περιουσία του, περιήλθαν ως κληρονομιά στον πρωτότοκο γιό του- αρχικώς ενάγοντα-, ο οποίος έφερε το όνομα του πατρός του παππού του.

Είναι πρόδηλο, ότι το Εφετείο δέχθηκε ως βάσιμη την αγωγή κατά την κυρία αυτής βάση λαμβάνοντας υπόψη τα γεγονότα α) ότι ο πατέρας του ενάγοντος απεβίωσε χωρίς να έχει συντάξει διαθήκη, β) ότι τα επίδικα ακίνητα αποτελούσαν γονική περιουσία, δηλαδή περιουσία την οποία είχε αποκτήσει ο πατέρας του ενάγοντος από τον πατέρα του και γ) ότι ο ενάγων έφερε το όνομα του παππού του από την πατρική γραμμή, τα οποία (γεγονότα) δεν περιέχονταν στην ένδικη αγωγή και είχαν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, δεδομένου ότι επ' αυτών θεμελιώθηκε η παραδοχή της ένδικης αγωγής κατά την κύρια αυτής βάση.

Συνεπώς, το Εφετείο υπέπεσε στην από τον αριθ. 8 περιπτ.α' του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ αναιρετική πλημμέλεια της παρά το νόμο λήψεως υπόψη πραγμάτων που δεν προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης και πρέπει να γίνει δεκτός ως βάσιμος ο σχετικός δεύτερος λόγος αναίρεσης. Μετά ταύτα, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση ως προς τον πρώτο αναιρεσίβλητο και να παραπεμφθεί η υπόθεση στο ίδιο δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές εκτός από εκείνους που εξέδωσαν την προσβαλλόμενη απόφαση. (άρθρο 580 παρ.3 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Κηρύσσει καταργημένη τη δίκη μεταξύ της αναιρεσείουσας και των δευτέρου, τρίτου και τετάρτου των αναιρεσιβλήτων, που ανοίχθηκε με την από 9-2-2009 αίτηση της Χ χήρας Δ για αναίρεση της 258/2008 απόφάσεως του Εφετείου Δωδεκανήσου.

Αναιρεί την 258/2008 απόφαση του Εφετείου Δωδεκανήσου ως προς τον πρώτο αναιρεσίβλητο.

Παραπέμπει την υπόθεση ως προς τον ίδιο αναιρεσίβλητο, στο ίδιο δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που εξέδωσαν την προσβαλλόμενη απόφαση.

Καταδικάζει τον πρώτο αναιρεσίβλητο στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, τα οποία ορίζει σε τρείς χιλιάδες πεντακόσια (3500) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα, στις 24 Ιουνίου 2010.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του στις 12 Οκτωβρίου 2010.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ