Supreme Court dismisses appeal for vague Rome Convention violation regarding judge impartiality and procedural errors.

Απόφαση 143 / 2013 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 143/2013

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Χαράλαμπο Δημάδη, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη, Σπυρίδωνα Μιτσιάλη, Δημήτριο Μαζαράκη, Χαράλαμπο Αθανασίου και Νικόλαο Μπιχάκη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 4 Απριλίου 2012, με την παρουσία και της γραμματέως Φωτεινής Σαμέλη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των καλουσών: 1. Α. Σ. χήρας Κ. Κ. και 2. Ι. θυγ. Κ. Κ., κατοίκων ..., ως μοναδικών εξ αδιαθέτου κληρονόμων του αρχικού αναιρεσείοντος -αποβιώσαντος - Κ. Κ. του Ι., οι οποίες εκπροσωπήθηκαν από τους πληρεξουσίους δικηγόρους τους α) Νικόλαο Σκορίνη, β) Ιωάννη Βρέλλο και γ) Θεόδωρο Λύτρα.

Της αναιρεσίβλητης: Ι.-Σ. Κ. του Ι., κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Κωνσταντίνο Μπελογιάννη (όπως διορθώθηκε με την υπ' αριθμ. 1904/2013 απόφαση του Αρείου Πάγου από το εσφαλμένο "Ιωάννης").

Η ένδικη διαφορά άρχισε από 21-6-2004 αγωγή του Κ. Κ. του Ιωάννη, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 4511/2006 του ίδιου Δικαστηρίου που παρέπεμψε την υπόθεση στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Καλαμάτας λόγω αρμοδιότητας, 172/2007 του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Καλαμάτας και 131/2009 του Εφετείου Καλαμάτας. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζήτησε ο αναιρεσείων με την από 10-8-2009 αίτησή του και με τους από 15-4-2011 πρόσθετους λόγους των κληρονόμων αυτού.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Σπυρίδων Μιτσιάλης ανέγνωσε την από 21 Μαρτίου 2012 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης και των προσθέτων αυτής λόγων.

Οι πληρεξούσιοι των αναιρεσειουσών ζήτησαν την παραδοχή της αίτησης και των προσθέτων λόγων, ο πληρεξούσιος της αναιρεσίβλητης την απόρριψή τους, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Μετά την άσκηση της υπό κρίση αίτησης αναίρεσης και ειδικότερα στις 22-12-2009 πέθανε στην Καλαμάτα ο ενάγων και ήδη αναιρεσείων. Οι εγγύτεροι συγγενείς αυτού και μοναδικοί εξ αδιαθέτου κληρονόμοι του Α. χήρα Κ. Κ. και Ι. Κ. Κ., σύζυγος και θυγατέρα του αντίστοιχα, όπως ρητά συνομολογεί με τις προτάσεις της στο παρόν δικαστήριο η εναγομένη και ήδη αναιρεσίβλητη, με προφορική δήλωση των πληρεξουσίων δικηγόρων τους Νικολάου Σκορίνη, Ιωάννη Βρέλλου και Θεοδώρου Λύτρα, που καταχωρίστηκε στα πρακτικά, γνωστοποίησαν νόμιμα το θάνατο του πιο πάνω αμέσου δικαιοπαρόχου τους και την εκούσια στο όνομά του επανάληψη της δίκης, που διακόπηκε βίαια, η οποία συνεχίζεται πλέον νόμιμα.

ΙΙ. Κατά τη διάταξη του άρθρου 313 παρ.1 ΚΠολΔ μπορεί να επιδιωχθεί με αγωγή ή ένσταση η αναγνώριση της ανυπαρξίας μιας δικαστικής απόφασης μόνο στις ακόλουθες περιπτώσεις: α) αν την εξέδωσαν πρόσωπα που δεν είχαν δικαστική ιδιότητα, β) αν πολιτικό δικαστήριο αποφάσισε για αντικείμενο που δεν υπάγεται στη δικαιοδοσία των πολιτικών δικαστηρίων, γ) αν δεν δημοσιεύθηκε, δ) αν εκδόθηκε σε δίκη που είχε διεξαχθεί κατά ανύπαρκτου φυσικού ή νομικού προσώπου, ε) αν εκδόθηκε κατά προσώπου που έχει το προνόμιο της ετεροδικίας.

Οι στην διάταξη αυτή διαλαμβανόμενοι λόγοι ανυπαρξίας της δικαστικής αποφάσεως, που θεμελιώνουν την υπ' αυτής προβλεπόμενη αναγνωριστική αγωγή, διαγράφονται περιοριστικώς και όχι ενδεικτικώς εντεύθεν δε, μη υφισταμένου γνησίου κενού στο νόμο, αλλ' υποκειμένης αρνητικής ρυθμίσεως, δεν χωρεί ανάλογη εφαρμογή της και επί άλλων περιπτώσεων κατά τις οποίες, στα πλαίσια της όλης και υπό των οικείων διατάξεων του Κώδικος Πολιτικής Δικονομίας (άρθρ. 300 επ.) προβλεπομένης διαδικασίας διαμορφώσεως και εξωτερικεύσεως της δικαστικής αποφάσεως, δια της οποίας εκφράζεται η δικαιοδοτική κρίση επί της ενώπιον του δικαστηρίου αχθείσης προς επίλυση ιδιωτικής διαφοράς, παρεισέφρυσαν, πλην των ανωτέρω, και άλλα ελαττώματα, όπως η έλλειψη στο σχέδιο της δημοσιευθείσης αποφάσεως της υπογραφής του Προέδρου του δικαστηρίου που διηύθυνε την συζήτηση, μετά την οποία εξεδόθη η απόφαση, ή του Εισηγητού Δικαστού, καθώς και η μη χρονολόγησή του, ή η μη συμμετοχή στη διάσκεψη δικαστικού λειτουργού, μη μέλους του δικαστηρίου που δίκασε την υπόθεση.

Τέτοιες ελλείψεις, δεν επιφέρουν την ανυπαρξία της αποφάσεως, ως δημοσιευθείσης βάσει ανυπογράφου και αχρονολογήτου σχεδίου, θεωρουμένης εκ του λόγου τούτου ως μη δημοσιευθείσης, ώστε να συγχωρείται η άσκηση της ως άνω αναγνωριστικής αγωγής. Επίσης, μη νόμιμη σύνθεση του δικάσαντος δικαστηρίου υπάρχει και στην περίπτωση που κατά τη διάσκεψη για την έκδοση απόφασης λάβει μέρος δικαστής που δεν είχε μετάσχει στη συζήτηση της υπόθεσης.

Στην περίπτωση όμως αυτή, όπως ελέχθη, η απόφαση δεν είναι ανύπαρκτη, κατά την έννοια του άρθρου 313 παρ.1 ΚΠολΔ και, συνεπώς, δεν είναι δυνατή η αναγνώριση της ανυπαρξίας της με αγωγή ή ένσταση. Η απόφαση αυτή υπόκειται σε αναίρεση για τον κατ' άρθρο 559 αρ. 2 ΚΠολΔ λόγο, με αποτέλεσμα ο διάδικος στην περίπτωση αυτή, να μην στερείται επαρκούς δικαστικής προστασίας, αφού επικαλούμενος, ως αναιρετικό λόγο, την κακή σύνθεση του δικαστηρίου, μπορεί να επιτύχει την εξαφάνιση της αποφάσεως.

Περαιτέρω, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 8 ΚΠολΔ ιδρύεται λόγος αναίρεσης, όταν το δικαστήριο της ουσίας παρά το νόμο έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν ή δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης. Πράγματα, υπό την έννοια της πιο πάνω διάταξης, θεωρούνται οι ασκούντες ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης αυτοτελείς ισχυρισμοί των διαδίκων, που, υπό την προϋπόθεση της νόμιμης πρότασής τους, θεμελιώνουν ιστορικώς το αίτημα της αγωγής, ανταγωγής, ένστασης ή αντένστασης ουσιαστικού ή δικονομικού δικαιώματος (Ολ.ΑΠ 25/2003, 12/2000 και 3/1997), όχι δε και εκείνοι που συνέχονται με την ιστορική βάση της αγωγής και αποτελούν άρνηση αυτής, ούτε και εκείνοι που δεν έχουν αυτοτέλεια και αποτελούν επιχειρήματα νομικά ή πραγματικά, τα οποία αντλούνται από το νόμο ή από την εκτίμηση των αποδείξεων (Ολ.ΑΠ 469/1984, ΑΠ 1999/2009).

Η παράλειψη του δικαστηρίου της ουσίας να απαντήσει σε ισχυρισμό αόριστο, μη νόμιμο ή αλυσιτελή και άρα σε ισχυρισμό που δεν έχει ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, δεν ιδρύει τον προβλεπόμενο από τη διάταξη αυτή λόγο αναίρεσης (Ολ.ΑΠ 14/2004, ΑΠ 433/2008 ΝοΒ 56,1891). Ο ίδιος αναιρετικός λόγος δεν ιδρύεται όταν το δικαστήριο της ουσίας έλαβε υπόψη, τον προταθέντα ουσιώδη ισχυρισμό, τον οποίο απέρριψε για οποιοδήποτε λόγο, τυπικό ή ουσιαστικό.

Στην προκειμένη περίπτωση, με το μοναδικό λόγο της αναίρεσης από τον αριθμό 8 του άρθρου 559 ΚΠολΔ ο αναιρεσείων προβάλλει την αιτίαση ότι το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη του τον περιεχόμενο στην ένδικη από 21.6.2004 αγωγή του ισχυρισμό, τον οποίο επανέφερε με λόγο της έφεσής του στο Εφετείο, ο οποίος, κατά τον αναιρετικό αυτό λόγο, ασκεί ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης και συνίσταται στο ότι, "η δημοσίευση της υπ' αρ. 228/99 απόφασης έγινε με βάση σχέδιο το οποίο δεν ήταν προϊόν της διάσκεψης και ψηφοφορίας των δικαστών-μελών της συνθέσεως του Δικαστηρίου που μετείχαν στην επ' ακροατηρίου συζήτηση της υποθέσεως, μετά την οποία εξεδόθη η υπ' αρ. 228/99 απόφαση, αφού κατά τη διάσκεψη και ψηφοφορία συμμετείχε η Πρόεδρος Πρωτοδικών Ελένη Παπαδοπούλου και όχι ο διευθύνων την συζήτηση της υποθέσεως στο ακροατήριο (τότε) Πρόεδρος Πρωτοδικών Παναγιώτης Κουτσούκης" προκειμένου να θεμελιώσει την πιο πάνω αγωγή του αναγνώρισης της ανυπαρξίας της 228/1999 προδικαστικής απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Καλαμάτας, η οποία εκδόθηκε επί της από 16.2.1999 περί κλήρου αγωγής της ήδη αναιρεσίβλητης κατά του ήδη αναιρεσείοντος.

Όμως, σύμφωνα και με την προηγηθείσα νομική σκέψη, η απόφαση που εκδίδεται από δικαστήριο που δεν έχει νόμιμη σύνθεση δεν είναι ανύπαρκτη και ως εκ τούτου δεν είναι δυνατή η αναγνώριση της ανυπαρξίας της κατ' άρθρο 313 παρ.1 ΚΠολΔ. Επομένως, ο φερόμενος ως αγνοηθείς από το Εφετείο πιο πάνω ισχυρισμός, ως αλυσιτελής, δεν έχει ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης και γι' αυτό ο προαναφερόμενος λόγος αναίρεσης είναι απαράδεκτος.

Παρεκτός του ότι το Εφετείο που εξέδωσε την προσβαλλομένη απόφαση, όπως προκύπτει από αυτή, έλαβε υπόψη τον άνω αγωγικό ισχυρισμό, το οποίο έκρινε ως μη νόμιμο και απορριπτέο.

ΙΙΙ. Κατά το άρθρο 6 παρ.1 της από 4-11-1950 Ευρωπαϊκής Συμβάσεως της Ρώμης "για την προάσπιση των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των θεμελιωδών ελευθεριών", η οποία κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του ν.δ. 53/1974: "παν πρόσωπον έχει δικαίωμα όπως η υπόθεση του δικασθεί δικαίως, δηλαδή δημόσια και εντός λογικής προθεσμίας υπό ανεξαρτήτου και αμερόληπτου δικαστηρίου νομίμως λειτουργούντος το οποίο θα αποφασίσει είτε επί των αμφισβητήσεων επί δικαιωμάτων και υποχρεώσεών του αστικής φύσεως είτε επί του βάσιμου πάσης εναντίον του κατηγορίας ποινικής φύσεως...".

Με το ανωτέρω άρθρο καθ' ο μέρος θεσπίζεται ότι οι υποθέσεις δικάζονται από αμερόληπτα, ανεξάρτητα και νόμιμα λειτουργούντα δικαστήρια α) δίκαια, β) δημόσια και γ) εντός λογικής προθεσμίας θεσπίζονται αντίστοιχα ουσιαστικά δικαιώματα των προσώπων στα οποία αφορά η σύμβαση τα οποία δικαιούνται να αξιώσουν να τύχουν της κατά τα ανωτέρω δικαστικής προστασίας.

Με τη διάταξη αυτή καθορίζεται ποια δικαιώματα δίδονται για την απονομή της δικαιοσύνης. Πρόκειται συνεπώς για διάταξη ουσιαστικού δικαίου και η παραβίαση της εμπίπτει στο λόγο αναιρέσεως από το άρθρο 559 αρ. 1 ΚΠολΔ. Δεν στοιχειοθετείται όμως παραβίαση της άνω διατάξεως όταν πολιτικό δικαστήριο που πληροί τις προϋποθέσεις της παραπάνω αυξημένης τυπικής ισχύος διατάξεως, ήτοι είναι ανεξάρτητο, αμερόληπτο και λειτουργεί νόμιμα με βάση κανόνες δικαίου και με οργανωμένη διαδικασία για τα ζητήματα της αρμοδιότητας του εφαρμόσει εσφαλμένα σε συγκεκριμένη υπόθεση διάταξη ουσιαστικού ή δικονομικού δικαίου αλλά η πλημμέλεια αυτή της αποφάσεως ελέγχεται με τα προβλεπόμενα από τον Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας ένδικα μέσα (Ολ.ΑΠ 2/2008 Δνη 49,374).

Εξάλλου, ο προβλεπόμενος από την παραπάνω διάταξη του άρθρου 559 αρ.1 ΚΠολΔ λόγος αναιρέσεως για ευθεία παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου είναι ορισμένος, αν στο αναιρετήριο προσδιορίζεται, εκτός από τα λοιπά στοιχεία και το αποδιδόμενο στην προσβαλλομένη απόφαση σφάλμα κατά την ερμηνεία και εφαρμογή του νόμου.

Στην προκείμενη περίπτωση, με το μοναδικό πρόσθετο λόγο αναιρέσεως, από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ προβάλλεται, κατ' ορθή εκτίμησή του, κατ' αρχήν η παραβίαση της διάταξης του άρθρου 6 § 1 της σύμβασης της Ρώμης, επειδή το Εφετείο δεν ήταν δίκαιο και αμερόληπτο δικαστήριο. Στο αναιρετήριο, όμως, δεν αναφέρονται συγκεκριμένοι λόγοι για τους οποίους παραβιάσθηκε η διάταξη αυτή και ειδικότερα οι λόγοι για τους οποίους το Εφετείο δεν ήταν δίκαιο και αμερόληπτο δικαστήριο.

Αναφέρεται μόνο ότι το Εφετείο υπέπεσε σε νομικά σφάλματα και ειδικότερα ότι με το να δεχθεί ότι η μη υπογραφή του σχεδίου της απόφασης από τον Πρόεδρο που είχε λάβει μέρος στη συζήτηση της υπόθεσης δεν αποτελεί πλημμέλεια που συνεπάγεται ανυπαρξία ή ακυρότητα της απόφασης, παραβίασε τις διατάξεις των άρθρων 300, 301, 303, 304, 306 ΚΠολΔ.

Με τη διάπραξη όμως των εν λόγω νομικών σφαλμάτων από το Εφετείο που επικαλείται ο αναιρεσείων, αναγομένων σε δικονομικέ πλημμέλειες κατά την λήψη της αποφάσεως, δεν στοιχειοθετείται παραβίαση της διάταξης του άρθρου 6 παρ.1 της Σύμβασης της Ρώμης, αλλά για τα σφάλματα αυτά χορηγείται το ένδικο μέσο της αναίρεσης, σύμφωνα με την διάταξη του άρθρου 559 αρ.2 ΚΠολΔ.

Επομένως, ο αναιρετικός αυτός λόγος αναφορικά με την πιο πάνω αιτίασή του είναι αόριστος και πρέπει ν' απορριφθεί, εφόσον δεν προσδιορίζονται οι λόγοι για τους οποίους παραβιάστηκε η διάταξη του άρθρου 6 παρ.1 της Σύμβασης της Ρώμης. Τέλος, με τον ίδιο αναιρετικό λόγο προβάλλεται και η αιτίαση ότι το Εφετείο με το να εφαρμόσει τις προαναφερθείσες διατάξεις κατά τρόπο αντίθετο με το πνεύμα και τους σκοπούς του άρθρου 8 παρ. 1 του Συντάγματος υπέπεσε στην από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ πλημμέλεια.

Όμως, ενόψει του ότι, σύμφωνα με την προηγηθείσα (υπό Ι) σκέψη, η μη υπογραφή και χρονολόγηση του σχεδίου της απόφασης από τον Πρόεδρο δεν συνεπάγεται και ανυπαρξία της απόφασης, το Εφετείο δεν παραβίασε τις προμνημονευθείσες διατάξεις και άρα ούτε και τη διάταξη του άρθρου 8 παρ.1 του Συντάγματος και, επομένως, ο πρόσθετος αυτός λόγος αναίρεσης κατά την πιο πάνω αιτίαση του είναι αβάσιμος και πρέπει ν' απορριφθεί.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 18-8-2009 αίτηση του Κ. Κ. για αναίρεση της 131/2009 απόφασης του Εφετείου Καλαμάτας, καθώς και τον από 15-4-2011 πρόσθετο λόγο αναίρεσης.

Καταδικάζει τους νομίμους κληρονόμους του αναιρεσείοντα στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων της αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες επτακόσια (2.700) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε, στην Αθήνα, στις 19 Απριλίου 2012.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Δημοσιεύθηκε, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 31 Ιανουαρίου 2013.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ