Supreme Court allows appeal against lower court's dismissal due to untimely appeal, citing statutory suspension of deadlines for public entities.

Απόφαση 1439 / 2024 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1439/2024

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Μαρουλιώ Δαβίου, Προεδρεύουσα Αρεοπαγίτη, Αθανάσιο Θεοφάνη, Αγαθή Δερέ, Χριστίνα-Ζαφειρία Γαβριηλίδου, Ευαγγελία Στεργίου-Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ, δημόσια, στο ακροατήριό του, στις 20 Μαρτίου 2024, με την παρουσία και του γραμματέα Π. Μ., για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό Οικονομικών, κατοικοεδρεύοντα στην Αθήνα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από την Χριστίνα Γιωτοπούλου, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, με δήλωση, κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, και δεν κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1α) Κ. Π. του Α., κατοίκου ..., 1β) Ν. Π. του Α., κατοίκου ..., 1γ) Α. Π. του Α., συζ. Π. Π., κατοίκου ..., όλων των υπό (α-γ) ως εξ αδιαθέτου κληρονόμων της αρχικώς εναγόμενης Ρ. συζ. Α. Π., το γένος Ν. Π., 2) Ε. συζ. Σ. Λ., το γένος Ν. Π., κατοίκου ..., 3) Ε. χήρας Λ. Α., το γένος Ν. Π., κατοίκου ..., 4) Π. συζ. Ε. Μ., το γένος Ν. Π., κατοίκου ..., οι οποίοι δεν παραστάθηκαν στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 29-7-2012 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Καλαμάτας. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 256/2019 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 85/2020 τελεσίδικης αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Καλαμάτας. Την αναίρεση της τελευταίας αποφάσεως ζητεί το αναιρεσείον με την από 2-10-2020 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, το αναιρεσείον παραστάθηκε, όπως σημειώνεται πιο πάνω.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τις διατάξεις του άρθρου 576 παρ. 1 και 2 ΚΠολΔ προκύπτει ότι, αν κατά τη συζήτηση της αναιρέσεως δεν εμφανισθεί κάποιος από τους διαδίκους ή εμφανισθεί και δεν λάβει μέρος με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος, ο Άρειος Πάγος ερευνά αυτεπαγγέλτως ποιος επισπεύδει τη συζήτηση. Αν τη συζήτηση επισπεύδει ο απολειπόμενος διάδικος, η υπόθεση συζητείται σαν να ήταν παρόντες όλοι οι διάδικοι, αν την επισπεύδει ο αντίδικός του, ο Άρειος Πάγος ερευνά αν ο απολειπόμενος ή ο μη παραστάς με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος διάδικος κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα και σε καταφατική περίπτωση προχωρεί στη συζήτηση παρά την απουσία εκείνου που έχει κλητευθεί, ενώ σε αντίθετη περίπτωση κηρύσσει απαράδεκτη τη συζήτηση (ΟλΑΠ 14/2015).

Στην προκειμένη περίπτωση, από την υπ' αριθμ ...-2023 έκθεση επιδόσεως της δικαστικής επιμελήτριας της Περιφέρειας του Εφετείου Καλαμάτας Γ. Κ. - Μ., προκύπτει ότι ακριβές επικυρωμένο αντίγραφο της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως με την κάτωθι αυτού πράξη προσδιορισμού δικασίμου της Προέδρου του Γ' Πολιτικού Τμήματος (άρθρο 568 παρ.2 ΚΠολΔ) για τη δικάσιμο της 20.03.2024, επιδόθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα με επιμέλεια του αναιρεσείοντος Ελληνικού Δημοσίου στην πληρεξούσια δικηγόρο και αντίκλητο των αναιρεσιβλήτων, Αδαμαντία Σκιαδά. Οι τελευταίοι όμως δεν εμφανίστηκαν κατά την παρούσα δικάσιμο κατά την εκφώνηση της υπόθεσης από τη σειρά του πινακίου, ούτε κατέθεσαν έγγραφη δήλωση παραστάσεώς τους (άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ). Επομένως πρέπει, σύμφωνα με τις προαναφερόμενες διατάξεις του άρθρου 576 παρ. 2 περ. α' και γ' ΚΠολΔ, να προχωρήσει η συζήτηση, παρά την απουσία τους.

Με την από 02.10.2020 αίτηση αναιρέσεως, προσβάλλεται η αντιμωλία των διαδίκων εκδοθείσα, κατά την τακτική διαδικασία, υπ' αριθ. 85/2020 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Καλαμάτας με την οποία απερρίφθει ως εκπροθέσμως ασκηθείσα η από 11.10.2019 έφεση του εκκαλούντος - ενάγοντος και ήδη αναιρείοντος Ελληνικού Δημοσίου κατά της υπ' αριθ. 256/2019 οριστικής απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Καλαμάτας, με την οποία απερρίφθη ως ουσιαστικά αβάσιμη η από 29.07.2012 αρνητική αναγνωριστική κυριότητας αγωγή του αναιρεσείοντος κατά των αναιρεσιβλήτων Η αίτηση αναιρέσεως ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα, αφού αντίγραφο της προσβαλλομένης αποφάσεως επιδόθηκε στο Ελληνικό Δημόσιο στις 11.09.2020 και η ένδικη αίτηση αναιρέσεως κατατέθηκε στο Γραμματέα του εκδώσαντος αυτή δικαστηρίου στις 02.10.2020, δηλαδή εντός τριάντα ημερών από την επίδοση της αποφάσεως (άρθρα 552, 553, 556, 558, 564 παρ.1, 566 παρ.1 ΚΠολΔ). Επομένως είναι παραδεκτή (άρθ. 577 παρ.1 ΚΠολΔ) και πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω ως προς το παραδεκτό και βάσιμο των διαλαμβανομένων σ' αυτή λόγων (άρθ. 577 παρ.3 ΚΠολΔ).

Κατά τη διάταξη του άρθρου 11 του διατάγματος της 26-6/10.7.1944 ``Περί δικών του Δημοσίου``, σε όλες τις δίκες του Δημοσίου δεν τρέχει ουδεμία, απολύτως, προθεσμία σε βάρος αυτού κατά τη διάρκεια των δικαστικών διακοπών. Αυτό ισχύει, ρητώς, και για την άσκηση οιουδήποτε ενδίκου μέσου, ήτοι και για την άσκηση αίτησης αναίρεσης, με τη ρητή, επίσης, διευκρίνιση ότι και η προθεσμία, που τυχόν άρχισε πριν από τις δικαστικές διακοπές, αναστέλλεται κατά τη διάρκειά τους. Σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 11 παρ. 2 του προϊσχύσαντος ΚΟΔΚαΔΛ (ν. 1756/1988) το περιεχόμενο του οποίου παρέμεινε το ίδιο και μετά την τροποποίησή του με τον ν. 4938/2022, οι δικαστικές διακοπές αρχίζουν την 1η Ιουλίου και διαρκούν μέχρι την 15 Σεπτεμβρίου εκάστου έτους. Κατά δε την διάταξη του άρθρου 10 κανονιστικού διατάγματος 26.06/10.07.1944 "Κώδικας περί δικών του Δημοσίου", "Αι προθεσμίαι προς άσκησιν ενδίκων μέσων, προς δήλωσιν επί κατασχέσεων εις χείρας του Δημοσίου ως τρίτου και αι πάσης άλλης φύσεως νόμιμοι και δικαστικαί προθεσμίαι, εάν ορίζωνται βραχύτεροι των τριάκοντα ημερών, είναι δια το Δημόσιον διαρκείας τριάκοντα ημερών.". Αι προθεσμίαι προς άσκησιν ενδίκων μέσων, προς δήλωσιν επί κατασχέσεων εις χείρας του Δημοσίου ως τρίτου και αι πάσης άλλης φύσεως νόμιμοι και δικαστικαί προθεσμίαι, εάν ορίζωνται βραχύτεροι των τριάκοντα ημερών, είναι δια το Δημόσιον διαρκείας τριάκοντα ημερών.

Κατά τη διάταξη του αριθμού 14 του άρθρου 559 του Κ.Πολ.Δ., αναίρεση επιτρέπεται αν το δικαστήριο, παρά το νόμο, κήρυξε ή δεν κήρυξε ακυρότητα, έκπτωση από δικαίωμα ή απαράδεκτο, που πηγάζει από άμεση παραβίαση δικονομικών διατάξεων, όπως όταν το δικαστήριο της ουσίας εσφαλμένα έκρινε ότι συντρέχουν ή ότι δεν συντρέχουν οι διαδικαστικές προϋποθέσεις παροχής έννομης προστασίας, με αποτέλεσμα η δικονομική ενέργεια να στερείται των αναγκαίων προϋποθέσεων του κύρους της (Ολ. Α.Π. 12/2000, Ολ.Α.Π. 2/2001, ΑΠ 1222/2022, Α.Π. 337/2021, Α.Π. 12/2000). Το αναιρεσείον Ελληνικό Δημόσιο με τον ένα και μοναδικό λόγο αναίρεσης, μέμφεται την προσβαλλόμενη απόφαση, για το λόγο ότι το Εφετείο, παρά το νόμο, απέρριψε ως απαράδεκτη λόγω εκπροθέσμου ασκήσεως την έφεσή του η οποία είχε ασκηθεί κατά τους ισχυρισμούς του, νομίμως και εμπροθέσμως.

Από την παραδεκτή, κατ` άρθρο 561 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ, επισκόπηση της αναιρεσιβαλλομένης, για τις ανάγκες τις αναιρετικής διαδικασίας, προκύπτει ότι το Εφετείο δέχθηκε τα εξής:

"Εν προκειμένω, φέρεται προς συζήτηση η από 11.10.2019 και με αριθ.εκθ.καταθ.143/2019 (αριθμ.Εφετείου 187/2019) έφεση κατά της με αριθμό 256/2019 οριστικής απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Καλαμάτας, το οποίο δίκασε την αγωγή κατά την τακτική διαδικασία. Η υπό κρίση όμως έφεση έχει ασκηθεί εκπρόθεσμα, καθόσον, η εκκαλουμένη απόφαση επιδόθηκε στο εκκαλούν-ενάγον την 03.09.2019, όπως προκύπτει από την με αριθμό ... έκθεση επίδοσης του διορισμένου στο Πρωτοδικείο Αθηνών δικαστικού επιμελητή Β. Γ., και η έφεση ασκήθηκε, με την κατάθεση αυτής στη γραμματεία του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου, την 11.10.2019, όπως προκύπτει από το προσκομιζόμενο με επίκληση αντίγραφο του δικογράφου της εφέσεως, ήτοι μετά την πάροδο της κατά νόμο προθεσμίας των 30 ημερών από την επομένη της επιδόσεως της εκκαλουμένης αποφάσεως (η τελευταία ημέρα λήξης της 30ήμερης προθεσμίας. ήτοι η 3.10.2019, ήταν αργία για τα δικαστήρια, οπότε όφειλε να ασκηθεί την επομένη εργάσιμη ημέρα).

Συνεπώς, η ένδικη έφεση είναι εκπρόθεσμη και πρέπει, κατόπιν αυτεπάγγελτης έρευνας του Δικαστηρίου, να απορριφθεί ως απαράδεκτη (άρθρο 532 ΚΠολΔ), σύμφωνα και με τα εκτιθέμενα στην αμέσως προηγούμενη νομική σκέψη.". Έτσι που έκρινε το Εφετείο παραβίασε τις δικονομικές διατάξεις των άρθρων 518 ΚΠολΔ και 10 του κανονιστικού διατάγματος της 26.06/10.07.1944, καθόσον λόγω της υπερ του Δημοσίου, αναστολής των δικονομικών προθεσμιών ασκήσεως των ενδίκων μέσω για το χρονικό διάστημα από 1η Ιουλίου έως και 15η Σεπτεμβρίου εκάστου έτους, ημέρα έναρξης της προθεσμίας για την άσκηση της εφέσεως εκ μέρους του αναιρεσείοντος ήταν η 16η Σεπτεμβρίου 2019 και ημέρα λήξης αυτής μετά την συμπλήρωση των 30 ημερών, η 15η Οκτωβρίου 2019.

Επομένως ο ένας και μοναδικός λόγος της αναίρεσης που θεμελιώνεται στην διάταξη του άρθρου 559 αρ.14 του ΚΠολΔ είναι βάσιμος. Κατ' ακολουθίαν τούτων πρέπει να γίνει δεκτή η αίτηση αναίρεσης, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλον δικαστή, εκτός από εκείνον που εξέδωσε την αναιρούμενη απόφαση (άρθρο 580 παρ.3 ΚΠολΔ).

Οι αναιρεσίβλητοι, ως ηττώμενοι διάδικοι, πρέπει να καταδικαστούν στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος, το οποίο δεν κατέθεσε προτάσεις, κατά παραδοχήν του αιτήματός του (άρθρα 176, 183 και 191 παρ.2 του ΚΠολΔ), τα οποία όμως πρέπει να καταλογιστούν μειωμένα κατά τα άρθρα 22 παρ.1 του ν. 3693/1957 που διατηρήθηκε σε ισχύ με το άρθρο 52 αρ. 18 ΕισΝΚΠολΔ, άρθρο 5 παρ. 12 του Ν. 1738/1987 και 2 της ΥΑ 134423/1992 (Οικονομικών και Δικαιοσύνης), όπως ορίζεται, ειδικότερα, στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αρ. 85/2020 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Καλαμάτας.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλον δικαστή εκτός από εκείνον που εξέδωσε την αναιρούμενη απόφαση.

Καταδικάζει τους αναιρεσιβλήτους στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, τα οποία ορίζει στο ποσό των τριακοσίων (300) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 10 Σεπτεμβρίου 2024.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 7 Οκτωβρίου 2024.

Η ΠΡΟΕΔΡΕΥΟΥΣΑ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ ΑΡΕΟΠΑΓΙΤΗΣ και ήδη Αντιπρόεδρος του Αρείου Πάγου