Supreme Court allows appeal against excessive mental distress damages violating proportionality principle.

Απόφαση 1438 / 2021 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1438/2021

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Κωστούλα Φλουρή - Χαλεβίδου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ευστάθιο Νίκα, Μαρία Βάρκα, Άννα Αγγελάτου - Βασιλείου και Γεωργία Κατσιμαγκλή, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 10 Σεπτεμβρίου 2021, με την παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "E. Α. AE" και ήδη "E. Α. Μ. ΑΕ", που εδρεύει στη … και εκπροσωπείται νόμιμα, ως καθολικής διαδόχου της ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "Α. Α. ΑΕ", η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ιωάννη Δαρούδη με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και ο οποίος, στην ως άνω από 30-8-2021 δήλωση, καθώς και με τις από 27-8-2021 κατατεθείσες προτάσεις του δήλωσε την ως άνω μεταβολή της αναιρεσείουσας εταιρείας.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Β. Α. του Σ., 2) Π. Α. του Δ., συζ. Β. Α., 3) Σ. Α. του Β., κατοίκων …και 4) Δ. Α. του Α., κατοίκου …, οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Ιωάννη Παπαναστασόπουλο, που δεν κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 10-3-2016 αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Πατρών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 540/2017 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 72/2019 του Μονομελούς Εφετείου Πατρών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 22-4-2019 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, με Εισηγητή τον Αρεοπαγίτη Ευστάθιο Νίκα, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων ζήτησε την απόρριψη της αίτησης αναίρεσης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Η κρινόμενη από 22-4-2019 και με Αριθμό Κατάθεσης 22/24-4-2019 αίτηση αναιρέσεως, κατά της υπ` αριθμ. 72/2019 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Πατρών, που εκδόθηκε με την ειδική διαδικασία των περιουσιακών διαφορών (άρθρο 614 ΚΠολΔ. όπως το άρθρο αυτό αντικαταστάθηκε με το άρθρο τέταρτο του άρθρου 1 του Ν.4335/2015) κατ' αντιμωλία των διαδίκων, έχει ασκηθεί νόμιμα και εμπρόθεσμα (άρθρα 552, 553, 556, 558, 564, 566 παρ. 1 ΚΠολΔ), εντός της προβλεπόμενης από το άρθρο 564 παρ. 3 (όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο τρίτο του άρθρου 1 του Ν. 4335/2015) διετούς προθεσμίας από την γενόμενη στις 12-2-2019 δημοσίευση της περατώνουσας τη δίκη προσβαλλόμενης απόφασης, της οποίας δεν έχει λάβει χώρα επίδοση .

Πρέπει συνεπώς να ερευνηθεί προς το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων αυτής (άρθρο 577 του ίδιου Κώδικα). Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ.1 εδ. α του ΚΠολΔ. αναίρεση επιτρέπεται μόνο, αν παραβιάσθηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών, αδιάφορο αν πρόκειται για νόμο ή έθιμο ελληνικό ή ξένο, εσωτερικού ή διεθνούς δικαίου.

Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται αν δεν εφαρμοσθεί, ενώ συνέτρεχαν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, ή εάν εφαρμοσθεί, ενώ δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και εάν εφαρμοσθεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε ως ψευδής ερμηνεία του κανόνα δικαίου, δηλαδή όταν το δικαστήριο της ουσίας προσέδωσε σε αυτόν έννοια διαφορετική από την αληθινή, είτε ως κακή εφαρμογή, ήτοι εσφαλμένη υπαγωγή σ` αυτόν των περιστατικών της ατομικής περίπτωσης που καταλήγει σε εσφαλμένο συμπέρασμα με τη μορφή του διατακτικού (ΟλΑΠ 1/2016, ΟλΑΠ 2/2013, ΟλΑΠ 7/2006, ΑΠ 367/2020 ,ΑΠ 19/2020, ΑΠ 270/2018, ΑΠ 1136/2018).

Με τον παραπάνω λόγο αναίρεσης ελέγχονται τα σφάλματα του δικαστηρίου της ουσίας κατά την εκτίμηση της νομικής βασιμότητας της αγωγής και των ισχυρισμών (ενστάσεων) των διαδίκων, καθώς και τα νομικά σφάλματα του ανωτέρω δικαστηρίου κατά την έρευνα της ουσίας της διαφοράς. Στην τελευταία δε περίπτωση, η παραβίαση του κανόνα αυτού ελέγχεται από τον Άρειο Πάγο αποκλειστικώς και μόνο με βάση τα πραγματικά περιστατικά που δέχεται το δικαστήριο της ουσίας ότι αποδείχθηκαν ή ότι δεν αποδείχθηκαν [ΑΠ 367/2020, ΑΠ 19/2020, ΑΠ 1136/2018, ΑΠ 319/2017, ΑΠ 130/2016, ΑΠ 1420/2013].

Εξάλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθμ.19 του ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Από τη διάταξη αυτή, που αποτελεί κύρωση της παράβασης του άρθρου 93 παρ.3 του Συντάγματος, προκύπτει ότι ο παρών λόγος αναίρεσης ιδρύεται όταν στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού δεν εκτίθενται καθόλου πραγματικά περιστατικά (έλλειψη αιτιολογίας) ή όταν τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται βάσει του πραγματικού του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου για την επέλευση της έννομης συνέπειας που απαγγέλθηκε ή την άρνησή της (ανεπαρκής αιτιολογία) ή όταν αντιφάσκουν μεταξύ τους (αντιφατική αιτιολογία).

Δεν έχει όμως εφαρμογή η διάταξη αυτή, όταν οι ελλείψεις ανάγονται στην εκτίμηση των αποδείξεων και ιδίως στην ανάλυση, στάθμιση και αιτιολόγηση του πορίσματος που εξάγεται απ` αυτές, γιατί στην κρίση του αυτή το δικαστήριο προβαίνει ανέλεγκτα κατά το άρθρο 561 παρ.1 του ΚΠολΔ, εκτός αν δεν είναι σαφές και πλήρες το πόρισμα και για τον λόγο αυτόν γίνεται αδύνατος ο αναιρετικός έλεγχος.

Δηλαδή, μόνο το τι αποδείχθηκε ή δεν αποδείχθηκε είναι ανάγκη να εκτίθεται στην απόφαση πλήρως και σαφώς και όχι γιατί αποδείχθηκε ή γιατί δεν αποδείχθηκε (ΑΠ 118/2021, ΑΠ 465/2020, ΑΠ 325/2020). Περαιτέρω, σύμφωνα με το άρθρο 932 του Α.Κ., "Σε περίπτωση αδικοπραξίας, ανεξάρτητα από την αποζημίωση για την περιουσιακή ζημία, το δικαστήριο μπορεί να επιδικάσει εύλογη, κατά την κρίση του, χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης.

Αυτό ισχύει ιδίως για εκείνον που έπαθε προσβολή της υγείας, της τιμής ή της αγνείας του ή στερήθηκε την ελευθερία του. Σε περίπτωση θανάτωσης προσώπου η χρηματική ικανοποίηση μπορεί να επιδικαστεί στην οικογένεια του θύματος λόγω ψυχικής οδύνης". Κατά την έννοια του άρθρου αυτού, το δικαστήριο της ουσίας, αφού δεχθεί ότι συνεπεία αδικοπραξίας προκλήθηκε σε κάποιο πρόσωπο ηθική βλάβη ή ψυχική οδύνη, καθορίζει στη συνέχεια το ύψος της οφειλόμενης γι` αυτήν χρηματικής ικανοποιήσεως, με βάση τους κανόνες της κοινής πείρας και της λογικής, λαμβάνοντας ιδίως υπόψη, ως κριτήρια, το είδος της προσβολής, την έκταση της βλάβης, τις συνθήκες τέλεσης της αδικοπραξίας, τη βαρύτητα του πταίσματος του υπόχρεου, το τυχόν συντρέχον πταίσμα του δικαιούχου και την οικονομική και κοινωνική κατάσταση των διαδίκων μερών.

Ο προσδιορισμός του ποσού της εύλογης χρηματικής ικανοποίησης αφέθηκε στην ελεύθερη εκτίμηση του δικαστηρίου, η σχετική κρίση του οποίου δεν υπόκειται, κατ` αρχήν, σε αναιρετικό έλεγχο, αφού σχηματίζεται από την εκτίμηση των πραγματικών γεγονότων (άρθρο 561 § 1 ΚΠολΔ), χωρίς υπαγωγή του πορίσματος σε νομική έννοια, ώστε να μπορεί να κριθεί εσφαλμένη εφαρμογή του νόμου, είτε ευθέως, είτε εκ πλαγίου, για έλλειψη νόμιμης βάσης (ΑΠ 398/2020, ΑΠ 43/2020, ΑΠ 12/2020, ΑΠ 553/2019, ΑΠ 274/2018, ΑΠ 944/2017).

Επιβάλλεται, όμως, σε κάθε περίπτωση, να τηρείται, κατά τον καθορισμό του ποσού που επιδικάζεται, η αρχή της αναλογικότητας, ως γενική νομική αρχή και μάλιστα αυξημένης τυπικής ισχύος (άρθρα 2 παρ. 1 και 25 του ισχύοντος Συντάγματος), υπό την έννοια ότι η σχετική κρίση του δικαστηρίου δεν πρέπει να υπερβαίνει τα ακραία όρια της διακριτικής του ευχέρειας, πράγμα που, αν συμβαίνει, ελέγχεται ως παραβίαση της πιο πάνω γενικής νομικής αρχής, ήτοι ως πλημμέλειες του άρθρου 559 αριθμ. 1 και 19 ΚΠολΔ. (ΟλΑΠ 10/2017, Ολ.

ΑΠ 9/2015, ΑΠ 398/2020, ΑΠ 43/2020, ΑΠ 12/2020, ΑΠ 1136/2018). Και τούτο, διότι μία απόφαση, με την οποία επιδικάζεται ένα ευτελές ή υπέρμετρα μεγάλο ποσό, ως δήθεν εύλογο, κατά την ελεύθερη κρίση του δικαστηρίου, προς αποκατάσταση της ηθικής βλάβης ή της ψυχικής οδύνης, ευτελίζει, στην πρώτη περίπτωση (όσον αφορά τον δικαιούχο - παθόντα), το σεβασμό της αξίας του ανθρώπου και στη δεύτερη (όσον αφορά τον υπόχρεο), το δικαίωμα της περιουσίας του, αφού το δικαστήριο, επεμβαίνοντας στη διαφορά μεταξύ ιδιωτών, πρέπει να τηρεί μια δίκαιη ισορροπία ανάμεσα στα αντιτιθέμενα συμφέροντα, με παράλληλη προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων (ΑΠ 398/2020, ΑΠ 43/2020, ΑΠ 1863/2017, ΑΠ 747/2017).

Στην προκείμενη περίπτωση, το Μονομελές Εφετείο Πατρών, με την προσβαλλόμενη απόφασή του, έκρινε (εκτός των άλλων) αφενός ότι ο κατά το ένδικο τροχαίο ατύχημα θάνατος του Α. Α., ηλικίας 21 ετών, υιού του πρώτου και της δεύτερης των εναγόντων - αναιρεσιβλήτων, αδελφού του τρίτου και εγγονού του τέταρτου τούτων, που επήλθε στις 21.09.2015, κατά την πτώση στην θάλασσα, υπό τις συνθήκες που περιγράφονται αναλυτικά στην απόφαση αυτή, του υπ'αριθμ.

κυκλοφορίας …ΙΧΕ αυτοκινήτου, στο οποίο επέβαινε ο θανών, που οδηγείτο από τον Σ. Μ., (μη διάδικο στην παρούσα δίκη) και ήταν ασφαλισμένο για την έναντι τρίτων αστική ευθύνη στην ανώνυμη ασφαλιστική εταιρεία, με την επωνυμία "Α. Α. Α.Ε.", στην θέση της οποίας υπεισήλθε ως καθολική διάδοχος αυτής η αναιρεσείουσα ανώνυμη εταιρία, με την επωνυμία "E. Α.

Α.Ε.", γεγονός που από ουδένα των διαδίκων αμφισβητήθηκε, οφειλόταν στη αποκλειστική υπαιτιότητα του οδηγού του ως άνω … ΙΧΕ αυτοκινήτου Σ. Μ., οι δε παραδοχές αυτές της προσβαλλόμενης απόφασης δεν προσβλήθηκαν με την κρινόμενη αίτηση αναίρεσης. Ακολούθως, με την προσβαλλόμενη απόφαση, σχετικά με το ενδιαφέρον την παρούσα αναιρετική δίκη, κεφάλαιο, της, κατ` άρθρο 932 Α.Κ., απαίτησης των εναγόντων - αναιρεσιβλήτων περί χρηματικής ικανοποίησης λόγω της ψυχικής οδύνης τους από τον επισυμβάντα, συνεπεία του επίδικου τροχαίου ατυχήματος θάνατο του ως άνω συγγενούς τους Α.

Α., όπως προκύπτει από την παραδεκτή, κατ` άρθρο 562 παρ. 2 ΚΠολΔ, επισκόπησή της, δέχθηκε τα εξής, αυτολεξεί παρατιθέμενα: "...Περαιτέρω, από τα ίδια ως άνω προμνημονευόμενα αποδεικτικά μέσα αποδεικνύεται ότι οι εναγόντες και ήδη εκκαλούντες-εφεσίβλητοι, αποτελούσαν μέλη της οικογένειας του θανόντος Α. (ον.) Α. [επ.], με την έννοια του άρθρου 932 εδ.

γ' ΑΚ [...]. Ειδικότερα, κατά το χρόνο του θανάτου του [21- 9-2015], ο Α. Α. του Β. και της Π., ο οποίος γεννήθηκε στις 20-1-1994, στο …, κάτοικος εv ζωή …, διέvυε το 21ο έτος της ηλικίας του, ήταv άγαµος, φοιτητής στο Τµήµα Γεωλογίας της Σχολής Θετικώv Επιστηµώv του Παvεπιστηµίου Πατρώv (όπως προκύπτει από το προσκοµιζόµεvο υπ' αριθ.

πρωτ. … πιστοποιητικό της αvωτέρω Σχολής), υγιής και αρτιµελής, και διατηρούσε στεvούς συγγεvικούς δεσµούς στοργής και αγάπης: 1]µε τον γεννηθέvτα στη κοιvότητα …της Δ.Ε …του Δήµου …, στις 23-12-1961, πρώτο εvάγοvτα και ήδη πρώτο εκκαλούντα- εφεσίβλητο, πατέρα του, Β. Α. του Σ., ο οποίος ήταv ηλικίας 54 ετώv κατά το χρόvο του θαvάτου του αvωτέρω υιού του, 2] µε τη γεννηθείσα στηv κοιvότητα …της Δ.Ε …, του οµώvυµου Δήµου, στις 20-5-1964, δεύτερη εvάγουσα και ήδη εκκαλούσα - εφεσίβλητη µητέρα του Π.

Α. του Δ., συζ. Β. Α., η οποία ήταv ηλικίας 51 ετώv κατά το χρόvο θαvάτου του αvωτέρω υιού της, 3] µε το γεννηθέvτα στηv …, στις 18-5-1990, τρίτο εvάγοvτα και ήδη τρίτο εκκαλούντα - εφεσίβλητο, πρωτότοκο αδελφό του, Σ. Α., ο οποίος ήταv ηλικίας 25 ετώv κατά το χρόvο του θαvάτου του αvωτέρω αδελφού του, όπως προκύπτει από το προσκοµιζόµεvο υπ' αριθ.

πρωτ. … πιστοποιητικό οικογεvειακής κατάστασης του Δήµου …, 4] µε τον γεννηθέvτα στηv κοιvότητα …της Δ.Ε …, του οµώvυµου Δήµου, στις 2-3-1931, τέταρτο εvάγοvτα και ήδη τέταρτο εκκαλούντα - εφεσίβλητο παππού του από τη µητρική γραµµή, Δ. Α. του Α., ο οποίος ήταv ηλικίας 84 ετώv κατά το χρόvο του θαvάτου του ως άvω εγγοvού του, όπως προκύπτει από το προσκοµιζόµεvο υπ' αριθ.

πρωτ. … πιστοποιητικό οικογεvειακής κατάστασης του Γραφείου Δημοτικής Κατάστασης του Δήµου … . Ειδικότερα όλοι οι ενάγοντες και ήδη εκκαλούντες εφεσίβλητοι συνδέονταν με τον θανόντα με αμοιβαίους και στενούς οικογενειακούς δεσμούς στοργής και αγάπης και στενό ψυχικό δεσμό. Ο βίαιος, απροσδόκητος και αιφνίδιος θάνατός του, ο οποίος επήλθε εξ αιτίας του ενδίκου ατυχήματος, προξένησε στους προαναφερθέντες γονείς, αδελφό και παππού, βαρύτατο πένθος, αβάσταχτο πόνο και θλίψη και δημιούργησε έντονα αισθήματα λύπης και απογοήτευσης, που έχασαν τον υιό, αδελφό και εγγονό τους, αντίστοιχα, τα οποία είναι δύσκολο να εξαλειφθούν στο μέλλον.

Ενόψει τούτων, ο θάνατος του Α. Α. προξένησε σε όλους τους ανωτέρω ενάγοντες και ήδη εκκαλούντες - εφεσίβλητους, μη περιουσιακή ζημία στα έννομα αγαθά τους, προς αποκατάσταση της οποίας δικαιούνται, για την αιτία αυτή, εύλογης χρηματικής ικανοποίησης, κατά τη διάταξη του άρθρου 932 του ΑΚ, προς άμβλυνση της ψυχικής οδύνης που υπέστησαν και για ηθική και ψυχική τους ανακούφιση.

Η έκταση αυτής, ενόψει όλων των προαναφερθεισών περιστάσεων και αφού ληφθούν υπ' όψιν οι συνθήκες κάτω από τις οποίες έλαβε χώρα η βίαιη και αιφνίδια θανάτωση του συγγενούς τους, η αποκλειστική υπαιτιότητα του πρώτου εναγομένου και ήδη εφεσίβλητου - εκκαλούντος οδηγού του υπ' αριθ. κυκλοφορίας … Ι.ΧΕ αυτοκινήτου, η ηλικία του Α.

Α. κατά το χρόνο του θανάτου του (21 ετών) και η ηλικία και η ευαισθησία των άνω δικαιούχων, σε συνδυασμό με το βαθμό του συναισθηματικού συνδέσμου καθενός με τον θανόντα που ήταν ανάλογος και με τη συγγένειά τους, ο αβάσταχτος πόνος και η οδύνη που δοκίμασε ο καθένας από αυτούς, η μέχρι το ατύχημα καλή κατάσταση της υγείας του συγγενούς τους και η κοινωνική και οικονομική κατάσταση των διαδίκων φυσικών προσώπων, με την επισήμανση ότι η ευθύνη της τρίτης εναγομένης και ήδη εφεσίβλητης - εκκαλούσας ασφαλιστικής εταιρίας είναι μόνον εγγυητική [...] πρέπει να καθoρισθεί, σταθμίζοντας το είδος της προσβολής και της βλάβης που επήλθε και εκτιμώντας τα προαvαφερθέvτα στοιχεία κατά τα διδάγματα της κοιvής πείρας [...] στα κατωτέρω ποσά:

α] σε εκατόv είκοσι χιλιάδες [120.000] ευρώ, για τον πρώτο εvάγοvτα και ήδη πρώτο εκκαλούντα - εφεσίβλητο πατέρα του, β] σε εκατόv είκοσι χιλιάδες [120.000] ευρώ, για τη δεύτερη εvάγουσα και ήδη πρώτη εκκαλούσα - εφεσίβλητη μητέρα του, γ] σε εκατό χιλιάδες [100.000] ευρώ, για τον τρίτο εvάγοvτα και ήδη τρίτο εκκαλούντα - εφεσίβλητο, αδελφό του και δ] σε είκοσι χιλιάδες [20.000] ευρώ, για τον τέταρτο εvάγοvτα και ήδη τέταρτο εκκαλούντα - εφεσίβλητο παππού του από τη μητρική γραμμή.

Στα αvωτέρω ποσά δεv περιλαμβάvεται το ποσό τωv 44 ευρώ, για το οποίο οι πρώτος και δεύτερη τωv εvαγόvτωv - εκκαλούvτωv ρητά επιφυλάχθηκαv και παραστάθηκαv ως πολιτικώς εvάγοvτες εvώπιοv του ποινικού Δικαστηρίου και δη εvώπιοv του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Πατρών, το οποίο με τηv υπ' αριθ. 866/27-3-2017 απόφασή του υποχρέωσε τον τότε κατηγορούμεvο και ήδη πρώτο εφεσίβλητο - εκκαλούντα να καταβάλει εις έκαστο εκ τωv αvωτέρω πρώτο και δεύτερη τωv πολιτικώς εvαγόvτωv και ήδη εκκαλούvτωv το ποσό τωv 44 ευρώ ως χρηματική ικαvοποίηση, λόγω της ψυχικής τους οδύvης.

Τα αvωτέρω ποσά δεv είvαι υπερβολικά, ούτε δυσαvάλογα, ως αβασίμως διατείvεται η τρίτη εvαγομέvη και ήδη εφεσίβλητη - εκκαλούσα ασφαλιστική εταιρία, αλλά είvαι εύλογα (άρθρο 932 του ΑΚ), ήτοι αvάλογα με τις ως άvω συγκεκριμέvες περιστάσεις της κριvομέvης υπόθεσης, αvταποκριvόμεvα στις επικρατούσες κοιvωvικές και οικοvομικές συvθήκες, αλλά και σύμφωvα με τηv αρχή της αvαλογικότητας (άρθρ. 25 § 1 του ισχύovτoς Συντάγματος και 2,9 § 2 και 10 § 2 της Ε.Σ.Δ.Α.), όπως η αρχή αυτή, χωρίς vα έχει άμεση εφαρμογή στην έvδικη περίπτωση, εξειδικεύεται με τη διάταξη του άρθρου 932 του ΑΚ για τον προσδιορισμό του ύψους της χρηματικής ικαvοποίησης.

Επομένως το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο που, με παρόμοιες σκέψεις, που συμπληρώνονται από της παρούσας, έκρινε ομοίως και αναγνώρισε ότι οι εναγόμενοι υποχρεούνται να καταβάλλουν αλληλεγγύως και εις ολόκληρον έκαστος, ως χρηματική ικαvοποίηση λόγω της ψυχικής τους οδύvης τα ανωτέρω ποσά για ψυχική οδύνη, ορθώς το νόμο εφήρμοσε και τις αποδείξεις εκτίμησε και, συνεπώς, ο μοναδικός περί του αντιθέτου λόγος της υπό στοιχείο [α] από 3-11-2017 ( αριθ εκθ.

κατάθ. 383/ 20-11-2017) έφεσης για αναγνώριση μεγαλύτερου (από ό,τι πρωτοδίκως) ποσού από την αιτία αυτή πρέπει να απορριφθεί ως κατ'ουσίαν αβάσιμος. Ως κατ'ουσίαν αβάσιμος πρέπει να απορριφθεί και ο σχετικός λόγος της υπό στοιχείο [β] από 8-11-2017 (αριθ εκθ.. κατάθ. 368/ 8-11-2017) έφεσης της τρίτης εναγομένης και ήδη εφεσίβλητης - εκκαλούσας ασφαλιστικής εταιρείας για αναγνώριση μικρότερου (από ό,τι πρωτοδίκως) ποσού από την αιτία αυτή...".

Με βάση τις παραδοχές αυτές, το Εφετείο, με την πληττόμενη απόφασή του, κατά το μέρος που ενδιαφέρει την παρούσα αναιρετική δίκη, απέρριψε ως κατ'ουσίαν αβάσιμους τους σχετικούς λόγους αμφότερων των αντίθετων εφέσεων ( που είχαν ασκήσει κατά της εκκαλούμενης απόφασης αντιστοίχως τόσον οι ενάγοντες, ζητώντας την αναγνώριση μεγαλύτερου από το πρωτοδίκως αναγνωρισθέν για την αιτία αυτή ποσό, όσο και η δικαιοπάροχος της αναιρεσείουσας ασφαλιστικής εταιρείας, ζητώντας την αναγνώριση μικρότερου από το πρωτοδίκως αναγνωρισθέν για την αιτία αυτή ποσό, και στην συνέχεια α) απέρριψε την από 3-11-2017 και με αριθμ.

κατάθ. 383/2017 έφεση των αναιρεσιβλήτων ως ουσιαστικά αβάσιμη και β) απέρριψε, κατά τα στην προσβαλλόμενη αναφερόμενα, και την αντίθετη από 8.11.2017 και με αριθμ. έκθ. κατάθ. 368/2017 έφεση της δικαιοπαρόχου της τώρα αναιρεσείουσας ως ουσιαστικά αβάσιμη. Ήδη με τον μοναδικό λόγο της ένδικης αίτησης αναίρεσης, που στηρίζεται στο άρθρο 559 αριθμ. 1 και 19 του ΚΠολΔ., η αναιρεσείουσα (καθολική διάδοχος της εφεσίβλητης - εκκαλούσας - εναγομένης ασφαλιστικής εταιρείας) αποδίδει στην προσβαλλόμενη απόφαση την αιτίαση ότι το Εφετείο, κρίνοντας ως ανωτέρω και επιδικάζοντας στους τώρα αναιρεσίβλητους (ενάγοντες) ως εύλογη χρηματική ικανοποίηση λόγω της ψυχικής οδύνης τους από τον επισυμβάντα, συνεπεία του επίδικου τροχαίου ατυχήματος, θάνατο του ως άνω συγγενούς τους Α.

Α. (που ήταν αντιστοίχως υιός του πρώτου και της δεύτερης των εναγόντων -αναιρεσιβλήτων, αδελφός του τρίτου και εγγονός του τέταρτου τούτων (εναγόντων -αναιρεσιβλήτων), τα ανωτέρω (αντίστοιχα για έκαστο εξ αυτών) χρηματικά ποσά, παραβίασε την αρχή της αναλογικότητας και υπερέβη τα ακραία όρια της διακριτικής του ευχέρειας, δεδομένου ότι τα εν λόγω ποσά, κατά την κοινή πείρα, τη δικαστηριακή πρακτική και την περί δικαίου συνείδηση υπερτερούν (και μάλιστα καταφανώς), των συνήθως επιδικαζόμενων, σε παρόμοιες περιπτώσεις.

Εν προκειμένω, κρίνοντας το Εφετείο, όπως ανωτέρω αυτολεξεί παρατέθηκε, δηλαδή καθορίζοντας τη χρηματική ικανοποίηση για την ψυχική οδύνη που οι αναιρεσίβλητοι - ενάγοντες υπέστησαν από τον επισυμβάντα, συνεπεία του ενδίκου ατυχήματος, οφειλόμενου στην (μη αμφισβητούμενη) αποκλειστική υπαιτιότητα του προαναφερθέντος οδηγού του ασφαλισμένου στην τρίτη εναγομένη ασφαλιστική εταιρεία θάνατο του ως άνω συγγενούς τους στα παραπάνω αναφερόμενα χρηματικά ποσά και ειδικότερα στο ποσό των 120.000 ευρώ για έκαστο από τους πρώτο και δεύτερη των εναγόντων -αναιρεσιβλήτων, γονείς του αποβιώσαντος, σε 100.000 ευρώ για τον αδελφό του και σε 20.000 ευρώ για τον παππού του, παραβίασε την αρχή της αναλογικότητας, και υπερέβη τα ακραία όρια της διακριτικής του ευχέρειας, δεδομένου ότι τα ποσά αυτό, κατά την κοινή πείρα, τη δικαστηριακή πρακτική και τη συνείδηση για το δίκαιο, υπερτερούν και μάλιστα καταφανώς, εκείνων που συνήθως επιδικάζονται σε παρόμοιες περιπτώσεις.

Επομένως, πρέπει να γίνει δεκτός ως βάσιμος ο μοναδικός λόγος της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης, κατά το πρώτο σκέλος του, με το οποίο αποδίδεται στην προσβαλλόμενη η πλημμέλεια από το άρθρο 559 αριθ. 1 Κ.Πολ.Δ., με την αιτίαση ότι το Εφετείο επιδικάζοντας, για την προεκτεθείσα αιτία, στους αναιρεσιβλήτους τα παραπάνω αναφερόμενα ποσά, παραβίασε ευθέως τις παρατιθέμενες στην αρχή της παρούσας ουσιαστικού δικαίου διατάξεις, καθώς και την αρχή της αναλογικότητας, παρελκούσης, μετά ταύτα, της έρευνας του δευτέρου σκέλους του λόγου αυτού, από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ, ο οποίος αναφέρεται στο αυτό κεφάλαιο και καλύπτεται από την αναιρετική εμβέλεια του ως άνω σκέλους (πρώτου) του λόγου αυτού, που έγινε δεκτός.

Κατ` ακολουθίαν των ανωτέρω, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση ως προς τα (αντιστοίχως) επιδικασθέντα, ως χρηματική ικανοποίηση, λόγω ψυχικής οδύνης, ποσά των 120.000 ευρώ σε έκαστο από τους γονείς του αποβιώσαντος, των 100.000 ευρώ για τον αδελφό και των 20.000 ευρώ για τον παππού του. Τέλος, πρέπει να διαταχθεί η επιστροφή στην αναιρεσείουσα του παραβόλου που κατέθεσε για την άσκηση της ένδικης αιτήσεως αναιρέσεως (άρθρο 495 παρ. 4 ΚΠολΔ όπως ήδη ισχύει) και να καταδικαστούν οι αναιρεσίβλητοι, που ηττήθηκαν, στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, η οποία κατέθεσε προτάσεις, κατά το νόμιμο και βάσιμο αίτημα της τελευταίας (άρθρ. 176, 183, 189 παρ. 1, 191 παρ. 2 του ΚΠολΔ), κατά τα οριζόμενα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ` αριθμ. 72/2019 οριστική απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Πατρών κατά το αναφερόμενο στο σκεπτικό της παρούσας κεφάλαιο.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση, κατά το ως άνω αναιρούμενο τμήμα αυτής, στο ίδιο Εφετείο, συντιθέμενο από άλλο Δικαστή, διαφορετικό από εκείνον που εξέδωσε την αναιρούμενη απόφαση. Διατάσσει την επιστροφή του παραβόλου στην καταθέσασα τούτο αναιρεσείουσα. Και

Καταδικάζει τους αναιρεσίβλητους στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, τα οποία ορίζει σε τρεις χιλιάδες (3.000) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 5 Νοεμβρίου 2021.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΤΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του, στις 3 Δεκεμβρίου 2021.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ