Supreme Court adjourns inheritance dispute to draft expert report on Greek law application for dual-national executor.

Απόφαση 1436 / 2014 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1436/2014

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Γεώργιο Χρυσικό, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Δημήτριο Κράνη, Αντώνιο Ζευγώλη, Ιωάννη Χαμηλοθώρη και Αθανάσιο Καγκάνη, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του, στις 4 Νοεμβρίου 2013, με την παρουσία και της Γραμματέως Χριστίνας Σταυροπούλου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Νομικού Προσώπου Δημοσίου Δικαίου που φέρει την επωνυμία "Γενικό Περιφερειακό Κρατικό Νοσοκομείο Ιωαννίνων "Γ. ΧΑΤΖΗΚΩΣΤΑ"" που έχει έδρα τη πόλη των Ιωαννίνων και εκπροσωπείται νόμιμα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Σωτήριο Σδούκο.

Της αναιρεσίβλητης: Ανώνυμης Τραπεζικής Εταιρείας με την επωνυμία "ΑΛΦΑ ΤΡΑΠΕΖΑ ΠΙΣΤΕΩΣ Α.Ε" και ήδη "ALPHA BANK Α.Ε" που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Θεοφάνη Σαξώνη, με δήλωση, κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 4 Ιουλίου 1997 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος ως και την από 10 Νοεμβρίου 1997 προσεπίκληση που κατατέθηκαν στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Ιωαννίνων. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις:291/1998 οριστική του ιδίου δικαστηρίου και 68/2002 προδικαστική και 302/2006 οριστική του Εφετείου Ιωαννίνων. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί το αναιρεσείον με την από 18 Ιουνίου 2009 αίτησή του. Εκδόθηκε η 1709/2012 απόφαση του Αρείου Πάγου, η οποία κήρυξε απαράδεκτη τη συζήτηση. Η υπόθεση έρχεται σήμερα για νέα συζήτηση, με την από 29 Μαρτίου2013 κλήση του επισπεύδοντος και ήδη αναιρεσείοντος νομικού προσώπου.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης, Αθανάσιος Καγκάνης, ανέγνωσε την από 8 Αυγούστου 2012 έκθεση του κωλυομένου να συμμετέχει στη σύνθεση Αρεοπαγίτη Βασιλείου Φούκα, με την οποία εισηγήθηκε να απορριφθούν οι λόγοι αναιρέσεως.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη της αντιδίκου του στη δικαστική δαπάνη του.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά μεν τη διάταξη του άρθρου 28 ΑΚ οι κληρονομικές σχέσεις διέπονται από το δίκαιο της ιθαγενείας που είχε ο κληρονομούμενος όταν πέθανε κατά δ' αυτή του άρθρου 31 ΑΚ αν το πρόσωπο έχει ελληνική και ξένη ιθαγένεια, ως δίκαιο της ιθαγενείας εφαρμόζεται το ελληνικό δίκαιο. Από το συνδυασμό των διατάξεων αυτών συνάγεται ότι, από το οριζόμενο στις παραπάνω διατάξεις δίκαιο της ιθαγένειας του κληρονομουμένου διέπεται και ο θεσμός του εκτελεστού της διαθήκης αυτού, η οποία, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 11 ΑΚ, είναι έγκυρη και αναπτύσσει την κατά το περιεχόμενο αυτής ενέργεια αν έχει περιβληθεί τύπο ανταποκρινόμενο είτε προς το δίκαιο που διέπει το περιεχόμενό της είτε προς το δίκαιο που τόπου όπου επιχειρήθηκε είτε προς το δίκαιο της ιθαγένειας όλων των μερών (ΑΠ 140/2002).

Περαιτέρω, από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 63, 64, 65 και 66 του α.ν.2039/1939 προκύπτει ότι, η εκκαθάριση των περιουσιών που καταλείπονται υπέρ κοινωφελών σκοπών γίνεται από τους ορισθέντες εκτελεστές της διαθήκης και σε περίπτωση ελλείψεως τέτοιου ορισμού από το βεβαρημένο κληρονόμο, ο οποίος έχει όλα τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των εκτελεστών, οι οποίοι θεωρούνται ότι ασκούν δημόσια λειτουργία, υπαγόμενοι στην εποπτεία και πειθαρχική εξουσία του Υπουργού των Οικονομικών.

Η εκκαθάριση αρχίζει από την αποδοχή του λειτουργήματος εκ μέρους του εκτελεστού η οποία γίνεται για όσους μεν κατοικούν στην Ελλάδα με έγγραφη δήλωση αυτού ενώπιον του Γραμματέα του Πρωτοδικείου της κατοικίας ή διαμονής του (εκτελεστού), για όσους δε κατοικούν στην αλλοδαπή (με δήλωση) ενώπιον του οικείου προξένου στην οποία (δήλωση) ο εκτελεστής υποχρεούται να αναφέρει ότι δεν συντρέχει στο πρόσωπό του κάποιος από τους λόγους ανικανότητας διορισμού που προβλέπονται στο άρθρο 65 παρ.1 του α.ν. 2039/39 αντίγραφο της παραπάνω δήλωσης υποβάλλεται από τον κατά περίπτωση αρμόδιο Γραμματέα ή πρόξενο στον Υπουργό των Οικονομικών εντός προθεσμίας δέκα ημερών από την πραγματοποίησή της.

Εξάλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ.19 του ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται, αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση, και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες, ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζητήματα που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Από την υπόψη διάταξη, που αποτελεί κύρωση της παράβασης του άρθρου 93 παρ. 3 του Συντάγματος, προκύπτει ότι, ο προβλεπόμενος απ1 αυτή λόγος αναίρεσης ιδρύεται όταν στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού δεν εκτίθενται καθόλου πραγματικά περιστατικά (έλλειψη αιτιολογίας) ή όταν τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν τα στοιχεία που απαιτούνται, βάσει του πραγματικού του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου, για την επέλευση της έννομης συνέπειας που απαγγέλθηκε ή την άρνηση της (ανεπαρκής αιτιολογία) ή όταν αντιφάσκουν μεταξύ τους (αντιφατική αιτιολογία).

Δεν υπάρχει όμως ανεπάρκεια αιτιολογιών, όταν η απόφαση περιέχει συνοπτικές αλλά πλήρεις αιτιολογίες. Εξ άλλοις το κατά νόμο αναγκαίο περιεχόμενο της ελάσσovoς πρότασης προσδιορίζεται από τον εκάστοτε εφαρμοστέο κανόνα ουσιαστικού δικαίου, του οποίου το πραγματικό πρέπει να καλύπτεται πλήρως από τις παραδοχές της απόφασης στο αποδεικτικό της πόρισμα και να μην καταλείπονται αμφιβολίες.

Ελλείψεις δε αναγόμενες μόνο στην ανάλυση και στάθμιση των αποδεικτικών μέσων και γενικότερα στην αιτιολόγηση του αποδεικτικού πορίσματος, αν αυτό διατυπώνεται σαφώς, δεν συνιστούν ανεπαρκείς αιτιολογίες. Δηλαδή, μόνο το τι αποδείχθηκε ή δεν αποδείχθηκε είναι ανάγκη να εκτίθεται στην απόφαση πλήρως και σαφώς και όχι γιατί αποδείχθηκε ή δεν αποδείχθηκε. (ΑΠ 1254/10, ΑΠ 179, 495/13).

Τέλος, από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 562, 569, 571 και 574 ΚΠολΔ προκύπτει ότι, η έγγραφη έκθεση του εισηγητή αρεοπαγίτη αναφορικά με το παραδεκτό της αναίρεσης καθώς επίσης παραδεκτό και τη βασιμότητα των κατ'ιδίαν (κυρίων ή προσθέτων) λόγων αυτής, αποτελεί αναγκαία διαδικαστική προϋπόθεση για την πρόοδο της αναιρετικής δίκης και επομένως η έλλειψη της κατά τα άνω εκθέσεως του εισηγητή ή η παράλειψη εισήγησης αυτού αναφορικά με όλους τους διαλαμβανομένους (κυρίους ή τυχόν προσθέτους) αναιρετήριο δικόγραφο λόγους καθιστά αναγκαία, ενόψει και της διατάξεως του άρθρου 575 ΚΠολΔ, την αναβολή της σχετικής συζήτησης προκειμένου να συνταχθεί και κατατεθεί η εν λόγω έκθεση ώστε να χωρήσει ακολούθως με τη γνώση όμως και των απόψεων του εισηγητή, η προφορική ανάπτυξη της υπόθεσης από τους πληρεξούσιους δικηγόρους των διαδίκων (ΑΠ 650/2010, ΑΠ 512/2010).

Στην προκειμένη περίπτωση με τον τρίτο λόγο της αναίρεσης προβάλλεται από το αναιρεσείον η από το άρθρο 559 αρ.19 ΚΠολΔ αιτίαση με την επίκληση ότι, εσφαλμένως η προσβαλλομένη απόφαση απέρριψε ως ουσιαστικά αβάσιμη την κατά της αναιρεσίβλητης από τα άρθρα 914, 830 και 330 εδαφ.β ΑΚ ασκηθείσα αγωγή του δεχθείσα, με ανεπαρκή αιτιολογία της ελάσσονος πρότασης του νομικού της συλλογισμού που αναφέρεται στο πραγματικό των εφαρμοσθέντων ως άνω κανόνων δικαίου ότι η απόδοση του επιδίκου χρηματικού ποσού (63.286,43 δολ.

ΗΠΑ) στο εμφανισθέντα εκτελεστή διαθήκης Ι. Ζ., που είχε οριστεί ως τέτοιος με την από 3-9-1981 διαθήκη του έχοντος την ελληνική αλλά και την αμερικανική ιθαγένεια διαθέτη Σ. Ζ., η οποία συντάχθηκε ενώπιον συμβολαιογράφου του Τέξας ΗΠΑ και δημοσιεύθηκε νομίμως, και η οποία διαλαμβάνει διατάξεις υπέρ του αναιρεσείοντος ΝΠΔΔ για την εκπλήρωση του αναφερομένου σ' αυτήν (διαθήκη) κοινοφελούς σκοπού "δεν μπορεί να αποδοθεί σε αμέλεια των αρμοδίων υπαλλήλων του υποκαταστήματος Ιωαννίνων της αναιρεσίβλητης ..." καθόσον αν και δέχεται ότι "οι εν λόγω υπάλληλοι ενήργησαν όπως θα ενεργούσε κάτω από τις ίδιες περιστάσεις κάθε μετρίως συνετός και ευσυνείδητος μέσου επιπέδου γνώσεων και βαθμού εμπειρίας, υπάλληλος Τραπέζης, που ασκεί τα ίδια καθήκοντα, ήτοι μέσα στα πλαίσια των συνηθειών που επικρατούν στις σχετικές συναλλαγές και της κοινής πείρας και λογικής, καθόσον αυτοί έλαβαν υπόψη τους δημόσια έγγραφα και δη έγγραφα δικαστηρίου από τα οποία προέκυπτε ότι ο αιτών την ανάληψη των καταθέσεων του ως άνω διαθέτη εκτελεστής της κληρονομιαίας περιουσίας αυτού είχε διοριστεί νομίμως ως εκτελεστής και κατά τον επίμαχο χρόνο διατηρούσε ακόμη την ιδιότητα αυτή και την αντίστοιχη διαχειριστική εξουσία ..." δεν αναφέρεται σ' αυτή αν μεταξύ των νομιμοποιητικών εγγράφων του ως εκτελεστή της κατά τα άνω διαθήκης εμφανισθέντος και αναλαβόντος το επίδικο χρηματικό ποσό, που είχε καταληφθεί υπέρ του εξυπηρετουμένου από το αναιρεσείον κοινωφελούς σκοπού, Ι.

Ζ. τα οποία ζητήθηκαν από τους αρμοδίους υπαλλήλους της αναιρεσίβλητης, περιλαμβάνεται και έγγραφο αποδεικτικό της υποβολής δηλώσεως αποδοχής του λειτουργήματος του εκτελεστή είτε ενώπιον του αρμοδίου γραμματέα του Πρωτοδικείου της κατοικίας αυτού είτε ενώπιον του έλληνα πρόξενου στην Αμερική η οποία (δήλωση αποδοχής), κατά τα εκτιθέμενα στη σχετική μείζονα σκέψη, απαιτείται κατά το εφαρμοστέο στην ένδικη περίπτωση, ως εκ της διπλής ιθαγένειας του διαθέτη, ελληνικό δίκαιο και ειδικότερα από το άρθρο 66 α.ν.2039/39 για τη σύννομη αποδοχή του λειτουργήματος του εκκαθαριστή και την νομότυπη έναρξη της διαδικασίας εκκαθάρισης της κληρονομιαίας περιουσίας στην οποία εντάσσεται και η ανάληψη του επίδικου χρηματικού ποσού, για την οποία δεν επαρκούν, όπως φαίνεται να δέχεται η προσβαλλομένη απόφαση, τα προσκομισθέντα προς απόδειξη της ιδιότητας του εκτελεστή έγγραφα των αλλοδαπών δημοσίων αρχών (103120/15.11.83 απόφαση του Δικαστηρίου Επικυρώσεων Διαθηκών της κομητείας HARRIS του TEXAS ΗΠΑ και από 11.9.92 πιστοποιητικό του ιδίου δικαστηρίου) αφού, κατά τα προεκτεθέντα, ο ορισμός του εκτελεστή της ένδικης διαθήκης διέπεται, ενόψει της διπλής ιθαγένειας του διαθέτη από το ελληνικό δίκαιο, το οποίο, όπως προαναφέρθηκε, απαιτεί για την ανάληψη του σχετικού λειτουργήματος την τήρηση της διαγραφομένης από το άρθρο 66 α.ν. 2039/39 διαδικασίας η οποία έπρεπε να ελεγχθεί από τους αρμοδίους υπαλλήλους της αναιρεσίβλητης προκειμένου να εξακριβωθεί η, αποκλείουσα την κατάφαση συνδρομής της αποδιδομένης σ' αυτούς αμελούς συμπεριφοράς, νομιμοποίηση αυτού (εκτελεστή) για την ανάληψη του επίδικου χρηματικού ποσού.

Ενόψει όμως του ότι, όπως προκύπτει από την επισκόπηση της συνταχθείσας από τον αρμοδίως ορισθέντα εισηγητή - αρεοπαγίτη εισηγητικής επί των λόγων της αναιρέσεως εκθέσεως, δεν διαλαμβάνεται στην τελευταία πρόταση περί της προβαλλομένης από το άρθρο 559 αρ.19 ΚΠολΔ ως άνω αιτίασης πρέπει, σύμφωνα με τα εκτεθέντα στη σχετική μείζονα σκέψη, να αναβληθεί η συζήτηση επί της προκειμένης υποθέσεως προκειμένου να συνταχθεί η αναγκαία για την πρόοδο της δίκης έκθεση του αρμοδίου εισηγητή.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναβάλλει την επί της ένδικης υπόθεσης συζήτηση προκειμένου να συνταχθεί και κατατεθεί η κατά το σκεπτικό εισηγητική έκθεση.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 7 Απριλίου 2014.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 24 Ιουνίου 2014.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ