1436/2011 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1436 / 2011 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1436/2011

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Ελισάβετ Μουγάκου-Μπρίλλη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Χαράλαμπο Δημάδη, Σπυρίδωνα Μιτσιάλη, Δημήτριο Μαζαράκη και Ερωτόκριτο Καλούδη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 4 Μαΐου 2011, με την παρουσία και της γραμματέως Φωτεινής Σαμέλη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος : Κ. Κ. του Α., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Δημήτριο Βασιλείου.

Των αναιρεσίβλητων : 1. Κ. Γ. του Γ., 2. Δ. Γ. του Γ., 3. Ν. Ν. του Δ., 4. Ε. Ν. του Δ. και 5. Ά. Ν. του Δ., κατοίκων όλων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Αθανάσιο Στεφόπουλο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 15-12-2003 αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων και του αποβιώσαντα Σ. Δ., που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Ρόδου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 326/2007 του ίδιου Δικαστηρίου και 349/2009 του Εφετείου Δωδεκανήσου. Την αναίρεση την τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 14-1-2010 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Ερωτόκριτος Καλούδης ανέγνωσε την από 21-4-2011 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Η νομική αοριστία της αγωγής που συνδέεται με τη νομική εκτίμηση του κανόνα ουσιαστικού δικαίου, που πρέπει να εφαρμοστεί, αποτελεί παράβαση που ελέγχεται με τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ, αν το δικαστήριο αξίωσε περισσότερα στοιχεία από τα απαιτούμενα από το νόμο προς θεμελίωση του ασκούμενου δικαιώματος για να κρίνει νόμιμη την αγωγή ή αντίθετα αρκέστηκε σε λιγότερα από τα απαιτούμενα στοιχεία.

Η αοριστία όμως του δικογράφου της αγωγής μπορεί να μην είναι νομική, αλλά ποσοτική ή ποιοτική, όταν στο δικόγραφο αυτής δεν αναφέρονται με πληρότητα τα πραγματικά περιστατικά, τα οποία αποτελούν την προϋπόθεση εφαρμογής του κανόνα δικαίου στον οποίο στηρίζεται το αίτημα της αγωγής (ποσοτική αοριστία) ή όταν στο δικόγραφο γίνεται απλώς επίκληση των όρων του νόμου χωρίς να αναφέρονται τα περιστατικά που θεμελιώνουν την εφαρμογή του συγκεκριμένου κανόνα δικαίου (ποιοτική αοριστία).

Στις περιπτώσεις αυτές της ποσοτικής ή ποιοτικής αοριστίας της αγωγής η απόφαση ελέγχεται με βάση τις διατάξεις του άρθρου 559 αριθ. 8 και 14 ΚΠολΔ, αντίστοιχα. Τέλος, η αοριστία της αγωγής εξετάζεται αυτεπαγγέλτως από το δικαστήριο της ουσίας, για να δημιουργηθεί όμως λόγος αναίρεσης, από τους παραπάνω, πρέπει να προτείνεται στο Εφετείο και να αναγράφεται η πρόταση αυτή στο σχετικό λόγο.

Εξάλλου, κατά τις διατάξεις των άρθρων 1 και 7 του κτηματολογικού κανονισμού Δωδεκανήσου, που κυρώθηκε με το Διάταγμα 132/1929 του Ιταλού Κυβερνήτη Δωδεκανήσου και διατηρήθηκε σε ισχύ με το άρθρο 8 παρ. 2 του νόμου 510/1947 "περί της εν Δωδεκανήσω εφαρμοστέας Δικαστικής Νομοθεσίας", τα ακίνητα που κείνται στη Ρόδο διακρίνονται σε α) δημόσια (μιρί, εραζί - εμιριέ, μετρουκέ, μεβάτ), β) ελεύθερης ιδιοκτησίας (μούλκ) και γ) βακουφικά, τα τελευταία δε διακρίνονται, α) σε γνήσια, ήτοι σε εκείνα τα οποία ήταν αρχικά κτήματα ελεύθερης κυριότητας (μούλκ) και κατέστησαν βακουφικά με αφιέρωση μετά την εκτέλεση των διατυπώσεων που προβλέπονται από το θρησκευτικό μουσουλμανικό νόμο και β) σε μη γνήσια, ήτοι σ' εκείνα τα οποία αφιερώθηκαν από το Σουλτάνο ή άλλον με αυτοκρατορική άδεια υπέρ ευαγούς σκοπού, χωρίς να αποβάλουν την ιδιότητα της δημόσιας γής, αφού και μετά την αφιέρωση ανήκουν κατά ψιλή κυριότητα (ρεκαμπέ) στην πολιτεία.

Με το σύστημα αυτό του Κτηματολογίου προβλέπεται η κατά την κατάρτισή του (αρχική) καταγραφή της κυριότητας και των λοιπών επί των ακινήτων δικαιωμάτων, ως και η καταχώρηση στο κτηματολόγιο και επί του τίτλου του ακινήτου και των μεταγενέστερων πράξεων μεταβολής των επί του ακινήτου δικαιωμάτων, κατά τα οριζόμενα στο άρθρο 51 του Κανονισμού.

Όπως προκύπτει από τα άρθρα 37 έως 40 και 61 του αυτού Κανονισμού, οι εν λόγω εγγραφές αποτελούν απόδειξη για το δικαίωμα στο ακίνητο, κατ' αμάχητο μεν τεκμήριο, εφόσον πρόκειται περί της αρχικής και θεμελιώδους εγγραφής, κατά μαχητό δε τεκμήριο, εφόσον πρόκειται περί μεταγενέστερης εγγραφής (Ολ.ΑΠ 569/1975). Από τις αμέσως πιο πάνω διατάξεις σε συνδυασμό με εκείνες των άρθρων 1108 ΑΚ και 70, 216 παρ. 1 ΚΠολΔ περαιτέρω προκύπτει, ότι επί αναγνωριστικής της κυριότητας αγωγής, η οποία έχει σωρευθεί στο ίδιο δικόγραφο με αρνητική αγωγή, με αντικείμενο ακίνητο (και μάλιστα βακουφικό, γνήσιο ή μη γνήσιο) που κείται στη Ρόδο, η για το οποίο κτήση της κυριότητας (πλήρους ή ωφέλιμης) στηρίζεται σε παράγωγο τρόπο, πρέπει ο ενάγων να αναφέρει στην αγωγή, προκειμένου να είναι αυτή ορισμένη, όσα περιστατικά απαιτούνται για τη μεταβίβαση του δικαιώματος, δηλαδή το μεταβιβαστικό τίτλο και τη μεταγραφή του, και ότι ο δικαιοπάροχός του ήταν κύριος, και, αν το τελευταίο αμφισβητείται, δηλαδή ότι ο δικαιοπάροχός του ήταν κύριος, οφείλει, επίσης, να επικαλεστεί - έστω και με τις προτάσεις του - και να αποδείξει τα γεγονότα που στηρίζουν την κτήση κάποτε του δικαιώματος στο πρόσωπό του, καταφεύγοντας, αν υπάρξει ανάγκη και σε αναφορά της καταγραφής του δικαιώματος στο κτηματολόγιο, που αποτελεί απόδειξη του δικαιώματος αυτού.

Η έλλειψη των αμέσως πιο πάνω στοιχείων στην αγωγή καθιστά το δικόγραφό της αόριστο και ανεπίδεκτο δικαστικής εκτίμησης, η αοριστία δε αυτή, δεν είναι νομική, ως συνδεόμενη με τη νομική εκτίμηση του κανόνα ουσιαστικού δικαίου, που πρέπει να εφαρμοστεί, οπότε η παραβίασή της ελέγχεται με βάση τη διάταξη του άρθρου 559 αριθμός 1 ΚΠολΔ, αλλά είναι ποσοτική, εφόσον στο δικόγραφο της αγωγής δεν αναφέρονται με πληρότητα τα πραγματικά περιστατικά, τα οποία αποτελούν την προϋπόθεση εφαρμογής του κανόνα δικαίου στον οποίο στηρίζεται το αίτημά της - αγωγής -, οπότε η παραβίασή της ελέγχεται με βάση τις διατάξεις του άρθρου 559 αριθ. 8 και 14, αντίστοιχα, του άρθρου 559 ΚΠολΔ.

Στην προκείμενη περίπτωση, οι ενάγοντες (εκ των οποίων ο Σ. Δ. κατά την άσκηση της έφεσης που αναφέρεται παρακάτω είχε ήδη αποβιώσει) με την ένδικη - από 15.12.2003 και με αριθμό έκθεσης κατάθεσης 958/22.12.2003 - αγωγή τους, την οποία άσκησαν ενώπιον του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Ρόδου, ισχυρίστηκαν, ότι με τρόπο παράγωγο απέκτησαν τα αναφερόμενα τέσσερα ακίνητα που βρίσκονται στην ...

της Ρόδου και ειδικότερα 1) οι δύο πρώτοι από αυτούς α) με το συμβόλαιο αγοραπωλησίας .../21.12.1988 της συμβολαιογράφου Ρόδου Σταματίας Γιώρτσου - Σαρρή, που έχει νόμιμα μεταγραφεί, έγιναν κύριοι κατά το 1/2 εξ αδιαιρέτου ο καθένας του ισογείου καταστήματος που κείται επί της οδού ... 21, εμβαδού 40 τ.μ., νομικής φύσης "Βακούφ" και ήδη ελεύθερης κυριότητας, με τα ειδικότερα αναφερόμενα όρια και με κτηματολογικά στοιχεία, τόμος οικοδομών Ρόδου παλαιός 6 και νέος …, φύλλο παλαιό 124 και νέο …, μερίδα IV-… και φάκελλος …, η πλήρης κυριότητα του οποίου επιδικάστηκε στον τιτλούχο δυνάμει της 968/1988 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Ρόδου κατόπιν εξαγοράς των βακουφικών δικαιωμάτων, και β) με το συμβόλαιο αγοραπωλησίας .../21.12.1990 της ίδιας πιο πάνω συμβολαιογράφου, που έχει νόμιμα μεταγραφεί, έγιναν δικαιούχοι ωφέλιμης κυριότητας κατά το 1/2 εξ αδιαιρέτου ο καθένας του ισόγειου καταστήματος με τη συνεχόμενη αποθήκη, που κείται επί της οδού ... 23, έκτασης 111 τ.μ., νομικής φύσης "Βακούφ" με τα ειδικότερα αναφερόμενα όρια και με κτηματολογικά στοιχεία, τόμος οικοδομών Ρόδου 17, φύλλο 75, μερίδα IV-...

και φάκελλος ..., 2) ο τρίτος από αυτούς (Σ. Δ., ο οποίος, όπως έχει ήδη εκτεθεί πέθανε κατά τη διάρκεια της δίκης, με το συμβόλαιο αγοραπωλησίας .../2.8.1972 του συμβολαιογράφου Ρόδου Χρίστου Γιώρτσου, που έχει νόμιμα μεταγραφεί, έγινε δικαιούχος ωφέλιμης κυριότητας του ισόγειου καταστήματος που κείται επί της οδού ... 19, νομικής φύσης "Βακούφ" με τα ειδικότερα αναφερόμενα όρια και με κτηματολογικά στοιχεία, τόμος οικοδομών Ρόδου παλαιός 1 και νέος 47, φύλλο παλαιό 160 και νέο 39, μερίδα IV-992 και φάκελος 165, και 3) οι τέταρτη, πέμπτος και έκτη από αυτούς με το συμβόλαιο γονικής παροχής .../2.8.1995 της συμβολαιογράφου Ρόδου Χρυσάνθης Μητσού, που έχει νόμιμα μεταγραφεί, έγιναν δικαιούχοι ωφέλιμης κυριότητας κατά το 1/3 εξ αδιαιρέτου ο καθένας του ισόγειου καταστήματος με αποθήκη, που κείται επί της οδού ... 17, εμβαδού 62 τ.μ., με τα ειδικότερα αναφερόμενα όρια και με κτηματολογικά στοιχεία τόμος οικοδομών Ρόδου 17, φύλλο …, μερίδα IV-...

και φάκελλος ..., και ότι ο εναγόμενος, ο οποίος είναι μισθωτής του ισόγειου καταστήματος που είναι όμορο και συνεχόμενο των προαναφερόμενων ακινήτων τους και του οποίου η ταράτσα αποτελεί συνέχεια της ταράτσας των δικών τους καταστημάτων, από τις αρχές του έτους 2003 με τις ειδικότερα αναφερόμενες πράξεις του αμφισβητεί και παράνομα διαταράσσει το δικαίωμα της κυριότητάς τους επί των πιο πάνω καταστημάτων τους και της ταράτσας αυτών.

Ζήτησαν δε, με βάση το ιστορικό αυτό, να αναγνωριστεί για μεν τους δύο πρώτους από αυτούς η πλήρης κυριότητά τους κατά το 1/2 εξ αδιαιρέτου για τον καθένα επί του πιο πάνω με το στοιχείο "1α" ακινήτου τους και η ωφέλιμη κυριότητά τους κατά το άνω ποσοστό για τον καθένα επί του πιο πάνω με το στοιχείο "1β" ακινήτου τους, για τον τρίτο δε από αυτούς η ωφέλιμη κυριότητά του επί του πιο πάνω με το στοιχείο "2" ακινήτου του και τέλος, για τους τέταρτη, πέμπτη και έκτη από αυτούς η ωφέλιμη κυριότητά τους επί του πιο πάνω με το στοιχείο "3" ακινήτου τους, και να υποχρεωθεί ο εναγόμενος να παραλείπει κάθε μελλοντική διατάραξη της κυριότητάς τους επί των ακινήτων και των ταρατσών τους, με απειλή χρηματικής ποινής και προσωπικής κράτησης σε βάρος τους.

Η αγωγή, έχοντας το προεκτιθέμενο ιστορικό και τα πιο πάνω αιτήματα, είναι επαρκώς ορισμένη και νόμιμη, ως στηριζόμενη στις πιο πάνω διατάξεις και σ' εκείνες των άρθρων 1033, 1173, 1710, 1711, 1813, 1820, 1846, 1192, 1193, 1194, 1195, 1198, 1199 του ΑΚ, 218 παρ. 1 και 947 παρ. 1 ΚΠολΔ, αφού αναφέρονται σ' αυτήν όλα τα αναγκαία κατά το νόμο για τη θεμελίωσή της πιο πάνω στοιχεία και περιγράφονται κατά θέση και όρια οι επίδικες ταράτσες, όπως τα στοιχεία αυτά, τα οποία προσδιορίζουν την ατομικότητά τους, έχουν καταχωρηθεί στα πιο πάνω κτηματικά βιβλία.

Επομένως, το Εφετείο, με το να δεχθεί με την προσβαλλόμενη απόφασή του την έφεση των εναγόντων - αναιρεσιβλήτων κατά της απόφασης του πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου (το οποίο - μετ' αποδοχή του περί αοριστίας της αγωγής ισχυρισμού του εναγομένου-αναιρεσείοντος - είχε εκφέρει αντίθεση κρίση) και να κρίνει την αγωγή ορισμένη και νόμιμη και εν τέλει ως και κατ' ουσίαν βάσιμη, δεν υπέπεσε στις αναιρετικές πλημμέλειες του αριθ. 8 περ.

β' και 1α του άρθρου 559 ΚΠολΔ, ήτοι δεν παρέλειψε παρά το νόμο να λάβει υπόψη τον προεκτιθέμενο περί αοριστίας ισχυρισμό του αναιρεσείοντος ούτε επίσης να κηρύξει την αγωγή απαράδεκτη, λόγω αοριστίας της, επειδή δεν αναφέρεται σ'αυτήν - αγωγή - αν πρόκειται για ακίνητα γνήσια βακουφικά ή μη.

Συνεπώς, ο πρώτος λόγος της αναίρεσης, κατ' ορθήν εκτίμησή του από τους αριθμούς 8 περ. β' και 14 (και όχι και από τον αριθμό 1) του άρθρου 559 του ΚΠολΔ, με τον οποίο, υπό τις αντίστοιχες αιτιάσεις, υποστηρίζονται τα αντίθετα, πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος.

ΙΙ. Στην περίπτωση που το διατακτικό της προσβαλλόμενης απόφασης στηρίζεται αυτοτελώς σε περισσότερες επάλληλες αιτιολογίες, με την αναίρεση δε πλήττονται μεν όλες ή μία απ' αυτές, η προσβολή όμως μιας απ' αυτές δεν τελεσφορεί, οι λόγοι αναίρεσης που προσβάλλουν τις λοιπές είναι απορριπτέοι ως αλυσιτελείς (Ολ.ΑΠ 25/2003). Στην προκείμενη περίπτωση, το Εφετείο δέχτηκε τα ακόλουθα: "Εξάλλου δεν υφίσταται σύσταση οριζόντιας ιδιοκτησίας, ώστε να αποκτήσει η εκμισθώτρια διακεκριμένη ιδιοκτησία και εξ αυτής δικαίωμα αποκλειστικής χρήσης των ταρατσών ο εναγόμενος, ούτε επικαλείται ο τελευταίος άλλο εμπράγματο δικαίωμα και δή δουλείας επί των ταρατσών. Επομένως, παράνομα και δίχως δικαίωμα ο εναγόμενος από το έτος 2003 παρεμποδίζει τους ενάγοντες στην ακώλυτη χρήση των ταρατσών των καταστημάτων τους αλλά και την πρόσβασή τους σ'αυτές προς συντήρηση, καθαρισμό των υδάτων από βροχοπτώσεις, επισκευή των κλιματιστικών που έχουν εκεί τοποθετήσει και εν γένει όλων των πράξεων που απορρέουν από το δικαίωμα κυριότητάς τους, προσβάλλοντας έτσι με διατάραξη το δικαίωμα κυριότητας των εναγόντων επί των εν λόγω ταρατσών των καταστημάτων τους".

Στην προκείμενη περίπτωση, ο αναιρεσείων, με το δεύτερο λόγο της αναίρεσης προσάπτει στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ, γιατί το Εφετείο στήριξε την κρίση του, ότι "παράνομα και χωρίς δικαίωμα από το έτος 2003 παρεμποδίζει τους ενάγοντες στην ακώλυτη χρήση των ταρατσών των καταστημάτων τους" στην παραδοχή του ότι δεν υπάρχει πράξη σύστασης οριζόντιας ιδιοκτησίας, "ώστε να αποκτήσει η εκμισθώτρια διακεκριμένη ιδιοκτησία και εξ αυτής (ο ίδιος - αναιρεσείων, ως μισθωτής) δικαίωμα αποκλειστικής χρήσης των ταρατσών" και, έτσι, παραβίασε τις προπαρατεθείσες (στην προηγούμενη σκέψη) ουσιαστικού δικαίου διατάξεις του Κτηματολογικού Κανονισμού που αποκλείουν τη δυνατότητα σύστασης οριζόντιας ιδιοκτησίας στα ακίνητα των διαδίκων, αφού σχετική συστατική πράξη μπορεί να γίνει μόνο στα πλαίσια της ίδιας κτηματικής μερίδας και εδώ πρόκειται για διακεκριμένες κτηματικές μερίδες.

Ο λόγος όμως αυτός της αναίρεσης πρέπει να απορριφθεί ως αλυσιτελής, αφού η επάλληλη πιο πάνω αιτιολογία "ούτε επικαλείται (ο εναγόμενος και ήδη αναιρεσείων) άλλο εμπράγματο δικαίωμα και δη δουλείας επί των ταρατσών", η οποία δεν πλήττεται επιτυχώς με λόγο αναίρεσης, στηρίζει αυτοτελώς το διατακτικό της προσβαλλόμενης απόφασης.

Η περιλαμβανόμενη δε στον ίδιο αναιρετικό λόγο αιτίαση, επίσης, από το άρθρο 559 αριθ. 1 του ΚΠολΔ, ότι "η επίδικη ταράτσα αποτελεί, άλλωστε, μέρος της κτηματολογικής μερίδας IV-... οικοδομών Ρόδου την οποία (ο αναιρεσείων) μισθών(ει) ..." προεχόντως πρέπει να απορριφθεί ως αόριστη, γιατί δεν εξειδικεύεται σε τι συνίσταται η πλημμέλεια που με την αιτίαση αυτή αποδίδεται στο Εφετείο, αλλά και γιατί δεν αναφέρεται στο αναιρετήριο εάν ο ως άνω ισχυρισμός προτάθηκε στο Εφετείο νομίμως με τις προτάσεις του αναιρεσείοντος της συζήτησης μετά την οποία εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση (άρθρο 562 παρ. 2 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 14.1.2010 αίτηση του Κ. Κ. του Α. για αναίρεση της 349/2009 απόφασης του Εφετείου Δωδεκανήσου.

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες επτακόσια (2.700) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 30 Ιουνίου 2011.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 21 Σεπτεμβρίου 2011.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ