Supreme Court allows appeal against second-instance dismissal of appeal due to procedural time limit error.

Απόφαση 1434 / 2024 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1434/2024

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Μαρία Μουλιανιτάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Μαρουλιώ Δαβίου, Γεώργιο Καλαμαρίδη, Αθανάσιο Θεοφάνη-Εισηγητή, Αγαθή Δερέ, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ, δημόσια, στο ακροατήριό του, στις 1 Νοεμβρίου 2023, με την παρουσία και του Γραμματέα Π. Μ., για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Σ. Σ. του Β. και της Ε., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Μαρία-Αλεξάνδρα Μαλάμη, και κατέθεσε προτάσεις

Του αναιρεσιβλήτου: Β. Σ. του Β. και της Ε., κατοίκου ..., ο οποίος παραστάθηκε αυτοπροσώπως, λόγω της δικηγορικής του ιδιότητας, και κατέθεσε προτάσεις

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 10-6-2019 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Χανίων. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 17/2021 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 16/2022 του Μονομελούς Εφετείου Κρήτης. Την αναίρεση της τελευταίας αποφάσεως ζητεί ο αναιρεσείων με την από 15-3-2022 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη, ο αναιρεσίβλητος την παραδοχή της και τον συμψηφισμό της δικαστικής δαπάνης.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την κρινόμενη από 15.03.2022 αίτηση αναιρέσεως, προσβάλλεται η, αντιμωλία των διαδίκων και κατά την τακτική διαδικασία, εκδοθείσα, υπ' αριθμ. 16/15.02.2022 τελεσίδικη απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Κρήτης, το οποίο απέρριψε την από 15.04.2021 έφεση του αναιρεσείοντος κατά της υπ' αριθμ. 17/11.02.2021 οριστικής αποφάσεως του Μονομελούς Πρωτοδικείου Χανίων, το οποίο είχε κάνει δεκτή, ερήμην του εναγομένου - αναιρεσείοντος, την από 10.06.2019 αγωγή αναγνωριστική κυριότητας ακινήτου. Η αίτηση αυτή αναιρέσεως ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρα 552, 553§1 στοιχ. β', 556§1, 558 εδάφ. α', 564§1, 566§1 του Κ.Πολ.Δ.). Επομένως, είναι παραδεκτή (άρθρο 577§1 του Κ.Πολ.Δ.) και πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω ως προς τους λόγους της (άρθρο 577§2 του Κ.Πολ.Δ.).

Η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, όπως προκύπτει από την παραδεκτή (άρθρο 561§2 του Κ.Πολ.Δ.) επισκόπηση των διαδικαστικών της δίκης εγγράφων, για τις ανάγκες του αναιρετικού ελέγχου, υπήρξε κατάληξη της ακόλουθης διαδικαστικής διαδρομής: Ο ήδη αναιρεσίβλητος (Β. Σ. του Β. και της Ε.) άσκησε ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Χανίων την από 10.06.2019 αγωγή του αναγνωριστική κυριότητας ακινήτου, την οποία έστρεψε κατά του ήδη αναιρεσείοντος.

Το Δικαστήριο συζήτησε την αγωγή κατά την τακτική διαδικασία, ερήμην του ήδη αναιρεσείοντος και δέχτηκε αυτή με την υπ' αριθμ. 17/11.02.2021 οριστική απόφασή του. Την ούτως κρίνασα πρωτόδικη απόφαση προσέβαλε με το ένδικο μέσο της εφέσεως ο ήδη αναιρεσείων, ασκήσας την από 15.04.2021 έφεσή του ενώπιον του Μονομελούς Εφετείου Κρήτης, την οποία έστρεψε κατά του ήδη αναιρεσιβλήτου.

Συζητήσεως γενομένης ενώπιον του δευτεροβαθμίου Δικαστηρίου, κατά την τακτική διαδικασία και κατ' αντιμωλίαν των διαδίκων, εκδόθηκε η υπ' αριθμ. 16/15.02.2022 τελεσίδικη απόφαση αυτού (δευτεροβαθμίου Δικαστηρίου), δια της οποίας η άνω έφεση απορρίφθηκε ως απαραδέκτως ασκηθείσα. Την απόφαση αυτή του προσέβαλε με την ένδικη αίτησή του ο ηττηθείς εκκαλών, ήδη αναιρεσείων, και ζητεί την αναίρεσή της για τους περιλαμβανόμενους στο αναιρετήριο λόγους.

Οι παραδοχές του δευτεροβαθμίου Δικαστηρίου στις οποίες στήριξε την εκφερθείσα κρίση του είναι οι ακόλουθες: "Ο ενάγων και ήδη εφεσίβλητος άσκησε ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Χανίων την από 10-6-2019 και με αριθμό κατάθεσης Μ'ΓΝ 169/14-6-2019 αναγνωριστική περί κυριότητας ακινήτων αγωγή του κατά του εναγόμενου και ήδη εκκαλούντος και ζήτησε να γίνει δεκτή.

Το Μονομελές Πρωτοδικείο Χανίων, που δίκασε την υπόθεση ερήμην του εναγόμενου, ο οποίος δεν εκπροσωθήκε από πληρεξούσιο δικηγόρο και δεν κατέθεσε προτάσεις κατ' άρθρο 237 ΚΠολΔ, αφού ερεύνησε το παραδεκτό και το νόμιμο της παραπάνω αγωγής, με την υπ' αριθμ. 17/2021 εκκαλούμενη οριστική απόφαση του δέχθηκε ως ουσιαστικά βάσιμη αυτήν, κατ' εφαρμογή των διατάξεων των άρθρων 271 παρ. 1 και 3 και 352 παρ. 1 ΚΠολΔ και αναγνώρισε τον ενάγοντα κύριο των επίδικων ακινήτων.

Η ανωτέρω απόφαση επιδόθηκε στον εναγόμενο με επιμέλεια του ενάγοντος την 3-3-2021, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 128 παρ. 1, 2 και 3 του ΚΠολΔ.

Συγκεκριμένα, η επίδοση έγινε στην γνωστή μόνιμη κατοικία του εναγόμενου που βρίσκεται στον ..., επί της οδού ..., επειδή δε απουσίαζε ο εναγόμενος η εν λόγω απόφαση παραδόθηκε στην ενήλική σύνοικο - σύζυγό του Ε. Σ., όπως βεβαιώθηκε στην σχετική έκθεση επίδοσης (βλ. την υπ' αριθμ. ... έκθεση επίδοσης του δικαστικού επιμελητή της περιφέρειας του Εφετείου Αθήνας με έδρα το Πρωτοδικείο Αθήνας Ι.

Χ., που προσκομίζει ο ενάγων και ήδη εφεσίβλητος). Στην κατοικία αυτή του εναγόμενου (και, μάλιστα, στον ίδιο προσωπικά) επιδόθηκαν από τον ενάγοντα όλα τα έγγραφα που αφορούν τη συγκεκριμένη υπόθεση, όπως η ανωτέρω αγωγή, η κρινόμενη έφεση με πράξη ορισμού δικασίμου και κλήση προς συζήτηση για την ορισθείσα δικάσιμο, καθώς και η από 15-9-2021 κλήση για εξέταση μαρτύρων σε συμβολαιογράφο (βλ τις υπ' αριθμ. ...-2019, ...-2021 και ...-2021 εκθέσεις επίδοσης των δικαστικών επιμελητών της περιφέρειας του Εφετείου Αθήνας με έδρα το Πρωτοδικείο Αθήνας Ι.

Χ. και Ν. Χ., που προσκομίζει ο εφεσίβλητος. Περαιτέρω, από την επόμενη ημέρα της επίδοσης της εκκαλούμενης απόφασης στον εναγόμενο (ήτοι από τις 4-3-2021) άρχισε η γνήσια προθεσμία των 30 ημερών για την άσκηση της έφεσης, κατ' άρθρο 518 παρ. 1 ΚΠολΔ, η οποία έληξε στις 2-4-2021 και ώρα 19.00, ημέρα Παρασκευή, μη εξαιρετέα κατά το νόμο.

Ακολούθως, ο εναγόμενος άσκησε κατά της ανωτέρω απόφασης την κρινόμενη από 15-4-2021 έφεσή του, η οποία κατατέθηκε σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 495 ΚΠολΔ που αναφέρθηκαν στην Γραμματεία του πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου (Μονομελούς Πρωτοδικείου Χανίων), που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση, στις 16-4-2021, όπως προκύπτει από την από 16-4-2021 και με αύξοντα αριθμό 68 έκθεση κατάθεσης της έφεσης.

Ενόψει των ανωτέρω, προκύπτει ότι η κρινόμενη έφεση ασκήθηκε εκπροθέσμως, ήτοι 14 ημέρες μετά την παρέλευση της προθεσμίας των 30 ημερών που προβλέπεται στο άρθρο 518 παρ. 1 ΚΠολΔ, για τον λόγο δε αυτό πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτη κατά τις διατάξεις του άρθρου 532 ΚΠολΔ, σύμφωνα με όσα εκτέθηκαν αναλυτικά στην προηγηθείσα μείζονα σκέψη (υπό στοιχείο

ΙΙ), δεδομένου και ότι ο εναγόμενος - εκκαλών δεν πρόσβαλε το κύρος της επίδοσης της εκκαλουμένης απόφασης, ούτε δικαιολόγησε το εκπρόθεσμο της άσκησης της έφεσής του προβάλλοντας οποιονδήποτε ισχυρισμό (όπως, για παράδειγμα, περί μη κατοικίας του στον τόπο της επίδοσης). Πρέπει δε να σημειωθεί, ότι δεν αρκεί η άσκηση της έφεσης από τον ερημoδικασθέντα πρωτοδίκως εκκαλούντα για την εξαφάνιση της εκκαλουμένης απόφασης, καθόσον για την εξαφάνιση αυτή απαιτείται η παραδεκτή άσκηση έφεσης, σύμφωνα όσα εκτέθηκαν αναλυτικά στην ανωτέρω μείζονα σκέψη (υπό στοιχείο Ι), προϋπόθεση που δεν συντρέχει στην προκείμενη περίπτωση.".

Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθμ. 14 του Κ.Πολ.Δ. αναίρεση επιτρέπεται, αν το δικαστήριο παρά τον νόμο κήρυξε ή δεν κήρυξε ακυρότητα, έκπτωση από δικαίωμα ή απαράδεκτο. Ο λόγος αναφέρεται σε ακυρότητες, εκπτώσεις από δικαιώματα και απαράδεκτα από το δικονομικό μόνο δίκαιο, ενώ οι ακυρότητες από το ουσιαστικό δίκαιο ελέγχονται μέσω του λόγου του αριθμού 1.

Με τον όρο "απαράδεκτο" νοείται το δικονομικό απαράδεκτο, δηλαδή αυτό που δημιουργείται από την αθέτηση - παραβίαση δικονομικής διατάξεως, με αποτέλεσμα η δικονομική ενέργεια να στερείται των αναγκαίων προϋποθέσεων του κύρους της (Ολ.Α.Π. 2/2001, Α.Π. 1496/2017, Α.Π. 350/2017, Α.Π. 323/2007). Για να είναι ορισμένος ο λόγος αυτός αναιρέσεως, πρέπει, κατά τις συνδυασμένες διατάξεις των άρθρων 118 αριθμ. 4, 502§2, 506§3, 577§3 και 578 του Κ.Πολ.Δ., να αναφέρεται στο αναιρετήριο ο δικονομικός κανόνας που παραβιάστηκε, ο τρόπος με τον οποίο συντελέστηκε η παραβίαση, αλλά και ότι προβλήθηκε στο δικαστήριο της ουσίας το απαράδεκτο ή η ακυρότητα (Α.Π. 327/1996).

Εξαίρεση από τον ως άνω κανόνα εισάγεται από το άρθρο 562§2 του Κ.Πολ.Δ., σε τρεις περιπτώσεις, ήτοι α) όταν η παράβαση δεν μπορεί να προβληθεί στο δικαστήριο της ουσίας, β) όταν το σφάλμα προκύπτει από την ίδια την απόφαση και γ) όταν πρόκειται για ισχυρισμό που αφορά τη δημόσια τάξη. Η συνδρομή όμως των ως άνω εξαιρέσεων πρέπει να αναφέρεται στο αναιρετήριο (Α.Π. 910/2023).

Εξάλλου στην παρ. 1 του άρθρου 83 του ν. 4790/2021 (Φ.Ε.Κ. Α' 48/31.03.2021) ορίζονται τα ακόλουθα: "Το χρονικό διάστημα από τις 7.11.2020 έως και την ημερομηνία λήξης της επιβολής του μέτρου της προσωρινής αναστολής της λειτουργίας των δικαστηρίων και των εισαγγελιών της χώρας, δυνάμει της κοινής υπουργικής απόφασης του άρθρου 11 της από 11.3.2020 Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου (Α' 55), η οποία κυρώθηκε με το άρθρο 2 του ν. 4682/2020 (Α' 76), δεν υπολογίζεται στις νόμιμες και δικαστικές προθεσμίες για τη διενέργεια διαδικαστικών και εξώδικων πράξεων, καθώς και άλλων ενεργειών ενώπιον των δικαστηρίων, συμβολαιογράφων ως υπαλλήλων του πλειστηριασμού, υποθηκοφυλακείων, κτηματολογικών γραφείων και άλλων τρίτων προσώπων, καθώς και στις προθεσμίες παραγραφής των συναφών αξιώσεων.

Μετά τη λήξη του χρονικού διαστήματος του πρώτου εδαφίου, οι προθεσμίες αυτές τρέχουν για όσο χρονικό διάστημα υπολείπεται για να συμπληρωθεί η αντίστοιχη προβλεπόμενη από τον νόμο προθεσμία. Οι προθεσμίες που ανεστάλησαν κατά τα προηγούμενα εδάφια, δεν συμπληρώνονται, εάν δεν παρέλθουν επιπλέον δέκα (10) ημέρες από την προβλεπόμενη λήξη τους.".

Περαιτέρω, στην ερμηνευτική διάταξη του άρθρου 25 του ν. 4792/2021 (A' 54) ορίζεται ότι: Κατά την αληθή έννοια του άρθρου 83 του ν. 4790/2021 (Α' 48), ως ημερομηνία λήξης της επιβολής του μέτρου της προσωρινής αναστολής της λειτουργίας των πολιτικών δικαστηρίων της χώρας για τον υπολογισμό των νόμιμων και δικαστικών προθεσμιών, λογίζεται η ημερομηνία άρσης της αναστολής των προθεσμιών, η οποία επήλθε με τη λήξη ισχύος της υπό στοιχεία Δ1α/Γ.Π.οικ.18877/26.3.2021 κοινής απόφασης των Υπουργών Οικονομικών, Ανάπτυξης και Επενδύσεων, Προστασίας του Πολίτη, Εθνικής Άμυνας, Παιδείας και Θρησκευμάτων, Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων, Υγείας, Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Πολιτισμού και Αθλητισμού, Δικαιοσύνης, Εσωτερικών, Μετανάστευσης και Ασύλου, Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Υποδομών και Μεταφορών, Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και του Υφυπουργού στον Πρωθυπουργό "Έκτακτα μέτρα προστασίας της δημόσιας υγείας από τον κίνδυνο περαιτέρω διασποράς του κορονοϊού COVID-19 στο σύνολο της Επικράτειας για το διάστημα από τη Δευτέρα 29 Μαρτίου 2021 και ώρα 6:00 έως και τη Δευτέρα, 5 Απριλίου 2021 και ώρα 6:00" (Β' 1194), ήτοι η 6.4.2021".

Από τον συνδυασμό των ανωτέρω διατάξεων προκύπτει ότι το χρονικό διάστημα της αναστολής της λειτουργίας των δικαστηρίων της χώρας από τις 07.11.2020 έως τις 06.04.2021 δεν υπολογίζεται στις προθεσμίες ασκήσεως των ενδίκων μέσων (Α.Π. 5/2024, Α.Π. 1301/2022) και, συνεπώς, και στη γνήσια προθεσμία ασκήσεως του ενδίκου μέσου της εφέσεως των τριάντα (30 ημερών), αν ο αναιρεσείων διαμένει στην Ελλάδα (άρθρο 518§1 του Κ.Πολ.Δ.) που αρχίζει από την επόμενη της επιδόσεως της αποφάσεως που περατώνει τη δίκη σύμφωνα με το άρθρο 144§1 του ΚΠολΔ.

Επίσης, από τις ως άνω διατάξεις προκύπτει ότι η προθεσμία ασκήσεως των ενδίκων μέσων δεν συμπληρώνεται αν δεν παρέλθουν επιπλέον δέκα (10) ημέρες από την προβλεπόμενη λήξη της (Α.Π. 1136/2023, Α.Π. 2090/2022, Α.Π. 1301/2022).

Στην προκείμενη περίπτωση με τον πρώτο λόγο αναιρέσεως προσάπτεται στην αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση του δευτεροβαθμίου Δικαστηρίου η αναιρετική πλημμέλεια από τον αριθμό 14 του άρθρου 559 του Κ.Πολ.Δ., της πλημμελείας συνισταμένης στο ότι το άνω Δικαστήριο απέρριψε, ως απαράδεκτη, την από 15.04.2021 έφεση του αναιρεσείοντος κατά της υπ' αριθμ. 17/11.02.2021 οριστικής αποφάσεως του Μονομελούς Πρωτοδικείου Χανίων, για τον λόγο ότι ασκήθηκε εκπροθέσμως ήτοι μετά την πάροδο δεκατεσσάρων (14) ημερών από την πάροδο της τριακονθήμερης προθεσμίας του άρθρου 518§1 του Κ.Πολ.Δ.

ενόψει του ότι η εκκαλούμενη απόφαση του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου επιδόθηκε στις 03.03.2021. Ο λόγος αυτός αναιρέσεως παραδεκτά προβάλλεται και είναι βάσιμος, εφόσον από τις 03.03.2021, οπότε επιδόθηκε η εκκαλούμενη απόφαση, έως τις 15.04.2021, οπότε ασκήθηκε η ένδικη έφεση, δεν παρήλθε το χρονικό διάστημα εντός του οποίου προβλέπεται ότι μπορεί να ασκηθεί κατ' αυτής το ένδικο μέσο της εφέσεως, διότι, όπως ήδη σημειώθηκε στην ανωτέρω μείζονα σκέψη, αφετηρία της σχετικής προθεσμίας είναι η 07.04.2021 και όχι η 04.03.2021.

Μετά από αυτά και ενόψει του ότι δεν είναι λυσιτελής η ενασχόληση του Δικαστηρίου τούτου με τους λοιπούς, δύο, λόγους αναιρέσεως, ενόψει της αναιρετικής εμβελείας του γενομένου δεκτού πρώτου λόγου του αναιρετηρίου, πρέπει η προσβαλλόμενη απόφαση να αναιρεθεί. Περαιτέρω, πρέπει η υπόθεση να παραπεμφθεί για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Δικαστήριο, του οποίου είναι δυνατή η σύνθεση από άλλο δικαστή (άρθρο 580§3 του Κ.Πολ.Δ.) (άρθρα 176, 183, 189§1, 191§2 Κ.Πολ.Δ.).

Πρέπει, επίσης, το κατατεθέν, για την παραδεκτή άσκηση της αιτήσεως αναιρέσεως, παράβολο να επιστραφεί στον καταθέσαντα (άρθρο 495§3 Κ.Πολ.Δ.). Τέλος, ο αναιρεσίβλητος πρέπει να καταδικαστεί σε μέρος των δικαστικών εξόδων του αναιρεσείοντος της παρούσας αναιρετικής δίκης, κατά παραδοχή του σχετικού του αιτήματος, συμψηφιζομένων κατά τα λοιπά μεταξύ των διαδίκων, λόγω της συγγενικής τους σχέσης (άρθρο 179, 183, 191 παρ. 1 ΚΠολΔ), κατά τα οριζόμενα ειδικότερα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Δέχεται την από 15.03.2022 αίτηση του Σ. Σ. του Β. και της Ε. περί αναιρέσεως της υπ' αριθμ. 16/15.02.2022 αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Χανίων.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Δικαστήριο, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλο Δικαστή, εκτός από εκείνο που εξέδωσε την αναιρεθείσα απόφαση.

Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο στην πληρωμή μέρους των δικαστικών εξόδων του αναιρεσείοντος, προσδιορίζει δε αυτά στο ποσό των χιλίων (1.000) ευρώ.

Και Διατάσσει την επιστροφή του παραβόλου στον αναιρεσείοντα.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 17 Απριλίου 2024.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 7 Οκτωβρίου 2024.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ και ταύτης αποχωρησάσης από την Υπηρεσία, η αρχαιότερη της συνθέσεως Αρεοπαγίτης και ήδη Αντιπρόεδρος του Αρείου Πάγου