1433/2011 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1433 / 2011 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1433/2011

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ'Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Ελισάβετ Μουγάκου-Μπρίλλη, Αντιπρόεδρο, Χαράλαμπο Δημάδη, Σπυρίδωνα Μιτσιάλη, Δημήτριο Μαζαράκη και Ερωτόκριτο Καλούδη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 4 Μαΐου 2011, με την παρουσία και της γραμματέως Φωτεινής Σαμέλη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων-καθών η κλήση: 1. Ε. Κ. του Χ. και 2. Δ.-Χ. Κ. του Ε., κατοίκων Λάρισας, οι οποίοι δεν παραστάθηκαν στο ακροατήριο.

Του αναιρεσίβλητου-καλούντος:Κ. Α. του Γ., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Χαρίκλεια Βασιλείου-Λιώρη, η οποία ανακάλεσε την από 21-4-2010 δήλωσή της εκ του άρθρου 242 παρ.2 του ΚΠολΔ και παραστάθηκε αυτοπροσώπως.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 14-1-2005 αγωγή του ήδη αναιρεσίβλητου και με την από 6-9-2004 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Λάρισας και συνεκδικάσθηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 280/2006 του ίδιου Δικαστηρίου και 403/2008 του Εφετείου Λάρισας. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζήτησαν οι αναιρεσείοντες με την από 9-10-2008 αίτησή τους, επί της οποίας εκδόθηκε η 972/2010 απόφαση του Αρείου Πάγου η οποία κήρυξε τη συζήτηση απαράδεκτη. Την υπόθεση επαναφέρει ο καλών με την από 15-10-2010 κλήση του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκε μόνο ο αναιρεσίβλητος-καλών, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Ερωτόκριτος Καλούδης ανέγνωσε την από 8-2-2010 έκθεσή του Αντιπροέδρου Αρείου Πάγου Μιχαήλ Θεοχαρίδη, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Η πληρεξούσια του αναιρεσίβλητου-καλούντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

I. Από τις 10058 Β' και 10059 Β'/1-3-2011 εκθέσεις επιδόσεις του δικαστικού επιμελητή στο Πρωτοδικείο Λάρισας Δ. Γ. προκύπτει, ότι ύστερα από έγγραφη παραγγελία της πληρεξούσιας δικηγόρου του αναιρεσιβλήτου που επισπεύδει τη συζήτηση, ακριβές αντίγραφο της από 15-10-2010 κλήσεις, με πράξη ορισμού δικασίμου και κλήση προς εμφάνιση κατά την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο (της 4.5.2011), επιδόθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα στους αναιρεσείοντες, οι οποίοι δεν εμφανίστηκαν κατά τη συζήτηση της ένδικης αίτησης αναίρεσης, όταν η υπόθεση εκφωνήθηκε κατά τη σειρά του οικείου πινακίου, ούτε υπέβαλαν έγγραφη δήλωση για παράστασή τους στο ακροατήριο κατά τη διάταξη του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ. Επομένως, πρέπει, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 576 παρ. 2 ΚΠολΔ, να προχωρήσει η υπόθεση παρά την απουσία των πιο πάνω αναιρεσειόντων.

II. Κατά το άρθρο 1095 του ΑΚ ο νομέας μπορεί να αρνηθεί την απόδοση του πράγματος αν έχει έναντι του κυρίου δικαίωμα να νέμεται ή να κατέχει το πράγμα, Ο ισχυρισμός του εναγομένου ότι δικαιούται να νέμεται και να κατέχει το πράγμα αποτελεί γνήσια αναβλητική ένσταση, διότι με τον ισχυρισμό αυτό ο εναγόμενος δεν αρνείται τη βάση της αγωγής, δηλαδή το δικαίωμα κυριότητας του ενάγοντος, αλλά αντιτάσσει ένα γεγονός που παρέχει σ' αυτόν δικαίωμα να διατηρεί τη νομή ή την κατοχή του πράγματος και ν' αρνηθεί την απόδοση του.

Την ένσταση αυτή, ο νομέας μπορεί να την προβάλει έναντι του κυρίου η των κληρονόμων του. Το απλό προσύμφωνο πωλήσεως ακινήτου, με το οποίο δημιουργείται η ενοχικής φύσεως υποχρέωση του ιδιοκτήτη πωλητή προς σύναψη της οριστικής σύμβασης μεταβιβάσεως της κυριότητας του ακινήτου, δεν παρέχει, κατ' αρχήν, δικαίωμα νομής ή κατοχής στο μέλλοντα αγοραστή, το οποίο μπορεί να αντιταχθεί κατά του διεκδικούντος το ακίνητο κυρίου.

Αν, όμως, σε συνάρτηση με την κατάρτιση του προσυμφώνου, παραχωρήθηκε στο μέλλοντα αγοραστή η χρήση του πράγματος, η τοιαύτη παραχώρηση ενέχει και συνομολόγηση συμβάσεως χρησιδανείου, με διάρκεια το χρόνο που καθορίσθηκε μέχρι την υπογραφή της οριστικής σύμβασης, οπότε μπορεί να αντιταχθεί από τον εκ προσυμφώνου αγοραστή κατά του ενάγοντος κυρίου ή των κληρονόμων αυτού το δικαίωμα της νομής ή κατοχής του πράγματος.

Περαιτέρω, όπως προκύπτει από το άρθρο 1095 ΑΚ, σε συνδυασμό με τη διάταξη του άρθρου 262 παρ. 1 ΚΠολΔ, για την πληρότητα της παραπάνω ένστασης αρκεί να προβάλλεται από τον εναγόμενο η έννομη σχέση, στην οποία στηρίζεται το δικαίωμα του να νέμεται ή να κατέχει το διεκδικούμενο, και να διατυπώνεται συγχρόνως από αυτόν και αίτημα απόρριψης και για την αιτία αυτή της αγωγής.

Εξάλλου, από τις διατάξεις των άρθρων 522 και 527 αριθμ.1 του ΚΠολΔ προκύπτει, ότι η υπόθεση μεταβιβάζεται στο Εφετείο μέσα στα όρια που προσδιορίζονται από την έφεση και τους πρόσθετους λόγους και ότι ο εναγόμενος, ως εφεσίβλητος, μπορεί, για την απόκρουση της έφεσης του ενάγοντος, να προτείνει με τις προτάσεις του στην κατ' έφεση δίκη το πρώτο νέους αυτοτελείς ισχυρισμούς, επιπλέον δε και εκείνους που είχαν προταθεί στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο απαραδέκτως ή αορίστως, τους οποίους μπορεί να προτείνει για πρώτη φορά, υπό την προϋπόθεση βέβαια ότι και αυτοί συντελούν στην υπεράσπιση του κατά της έφεσης.

Στην προκειμένη περίπτωση, από την επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων της υπόθεσης προκύπτουν τα ακόλουθα:Ο ήδη αναιρεσίβλητος, με την από 14-1-2005 αγωγή του κατά των ήδη αναιρεσειόντων, ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Λάρισας, αφού εξέθεσε, ότι με το υπ' αριθμ.... προσύμφωνο συμβολαίου του συμβολαιογράφου Λάρισας Δημητρίου Ζάγουρα, η μητέρα αυτού και του πρώτου εναγομένου, ετεροθαλούς αδελφού του, Ε.

χήρα Γ. ή Γ. Α., που αποβίωσε στις 7-2-2003, ανέλαβε την υποχρέωση να πωλήσει και μεταβιβάσει προς αυτόν κατά κυριότητα τα αναφερόμενα δύο ακίνητα της (κατάστημα και διαμέρισμα οικοδομής, κειμένης στη Λάρισα), αντί τιμήματος 16.652.170 δραχμών, το οποίο προκατέβαλε στην πωλήτρια και εκείνη του παρέδωσε κατά την υπογραφή του προσυμφώνου τη νομή, κατοχή και χρήση των ακινήτων, τα οποία έκτοτε νέμεται και κατέχει αυτός με διάνοια κυρίου, χωρίς να ενοχληθεί από κανένα, ζήτησε να υποχρεωθούν οι αναιρεσείοντες εναγόμενοι, ως εκ διαθήκης κληρονόμοι της αποβιώσασας, που είχε προσυμφωνήσει την πώληση προς αυτόν των ακινήτων, να προβούν σε δήλωση ενώπιον συμβολαιογράφου περί μεταβιβάσεως σ' αυτόν της κυριότητας των ακινήτων.

Οι αναιρεσείοντες με την από 6-9-2004 διεκδικητική ακινήτων αγωγή τους, που άσκησαν κατά του αναιρεσιβλήτου ενώπιον του ίδιου Μονομελούς Πρωτοδικείου, αφού ισχυρίσθηκαν ότι η ανωτέρω αποβιώσασα Ε. χήρα Γ. ή Γ. Α., με την υπ' αριθμ. ... δημόσια διαθήκη της, ενώπιον του συμβολαιογράφου Λάρισας Νικολάου Νανά, που δημοσιεύθηκε νόμιμα, εγκατέστησε αυτούς κληρονόμους της στα παραπάνω δύο ακίνητά της, για τα οποία και συνέστησε οριζόντιες ιδιοκτησίες, καταλείποντας στο μεν πρώτο το κατάστημα, στη δε δεύτερη το διαμέρισμα, και ότι αυτοί αποδέχθηκαν την κληρονομιά εκείνης, με τις αναφερόμενες συμβολαιογραφικές πράξεις, που μεταγράφηκαν νόμιμα, και έτσι κατέστησαν κύριοι των ακινήτων αυτών με κληρονομική διαδοχή, ζήτησαν να αναγνωρισθεί η κυριότητα τους και να υποχρεωθεί ο αναιρεσίβλητος εναγόμενος, που κατέχει τα εν λόγω ακίνητα, να αποδώσει σε καθένα τους το ακίνητο, που ανήκει στην κυριότητα του.

Μετά από συνεκδίκαση των παραπάνω

αγωγών, εκδόθηκε η υπ' αριθμ. 280/2006 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Λάρισας, με την οποία έγινε δεκτή, ως ουσιαστικά βάσιμη, η αγωγή του αναιρεσιβλήτου περί καταδίκης των αναιρεσειόντων σε δήλωση βουλήσεως, ενώ απορρίφθηκε η αγωγή των αναιρεσειόντων, περί διεκδικήσεως των επίδικων ακινήτων, κατά παραδοχή της από το άρθρο 1095 ΑΚ ένστασης του αναιρεσιβλήτου εναγομένου.

Κατά της απόφασης αυτής του πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου οι αναιρεσείοντες άσκησαν έφεση και εκδόθηκε η προσβαλλόμενη με την αναίρεση απόφαση, με την οποία το Εφετείο, επικύρωσε την απόφαση του πρωτοβαθμίου Δικαστηρίου, απορρίπτοντας κατ' ουσίαν την έφεση των αναιρεσειόντων. Περαιτέρω, όπως προκύπτει από τις προτάσεις του αναιρεσιβλήτου που κατέθεσε στο Εφετείο, αυτός, προς αντίκρουση της έφεσης των αναιρεσειόντων, ισχυρίσθηκε, μεταξύ άλλων, τα εξής: "Προσκομίζω το υπ' αριθμ. ...

προσύμφωνο πωλήσεως ακινήτων οριζόντιας ιδιοκτησίας του συμβολαιογράφου Λάρισας Δημητρίου Ζάγουρα, με το οποίο η αποβιώσασα την 7-2-2003 μητέρα εμού και του πρώτου των αντιδίκων Ε. χήρα Γ. ή Γ. Α., πρώην χήρα Χ. Κ., ανέλαβε την υποχρέωση να μου πωλήσει τις σ' αυτό και την αγωγή μου περιγραφόμενες οριζόντιες ιδιοκτησίες της επί της οδού 23ης Οκτωβρίου της πόλης της Λάρισας πολυκατοικίας, αντί του συνολικού τιμήματος των 16.652.170 δραχμών, τις οποίες κατέβαλα κατά την αναφερόμενη στο προσύμφωνο δήλωση μας και αυτή μου παρέδωσε τη νομή, κατοχή και χρήση τους και από τότε τις νέμομαι και τις κατέχω με καλή πίστη και με διάνοια κυρίου μέχρι σήμερα.

Με την κατά την 27-3-1996 υπογραφή του προσυμφώνου πώλησης των διαιρεμένων ιδιοκτησιών και την παράδοσή τους σ' εμένα, συνέχισα να τις νέμομαι και να τις διακατέχω με καλή πίστη και διάνοια κυρίου και με την προσμέτρηση της από τη μητέρα μου άσκησης των διακατοχικών πράξεων από εμένα, ο οποίος χρησιμοποιώντας το κατάστημα ως βιβλιοπωλείο και εκμισθώνοντας το διαμέρισμα σε τρίτους, απέκτησα την κυριότητα τους με έκτακτη χρησικτησία και σε κάθε περίπτωση απέκτησα τα όσα δικαιώματα μου μεταβίβασε η μητέρα μου".

Ζήτησε δε με τις προτάσεις του ο αναιρεσίβλητος να απορριφθεί η έφεση των αναιρεσειόντων και συνακόλουθα και η ένδικη αγωγή τους. Ενόψει τούτων, προκύπτει ότι ο αναιρεσίβλητος, με τις πιο πάνω προτάσεις του που κατέθεσε στο Εφετείο, πρόβαλε ισχυρισμό που θεμελιώνει την από το άρθρο 1095 ΑΚ ένσταση, αφού, χωρίς να αμφισβητεί την κυριότητα των αναιρεσειόντων επί των επιδίκων ακινήτων, που αποκτήθηκε με την αποδοχή και μεταγραφή από αυτούς της εκ διαθήκης κληρονομιάς της Ε.

χήρας Γ. ή Γ. Α., πρόβαλε την έννομη σχέση, βάσει της οποίας δικαιούται να κατέχει έναντι των αναιρεσειόντων τα επίδικα ακίνητα, η οποία συνίσταται στο ότι η ανωτέρω καθολική δικαιοπάροχος των αναιρεσειόντων, με βάση τους όρους του επίμαχου υπ' αριθμ. ... συμβολαιογραφικού προσυμφώνου πωλήσεως, συμφώνησε να παραδώσει προς αυτόν τη χρήση και κατοχή των επιδίκων ακινήτων για το διάστημα μέχρι την υπογραφή της οριστικής σύμβασης πωλήσεως και μεταβιβάσεως των ακινήτων, συγχρόνως δε ο αναιρεσίβλητος περιέλαβε στις ανωτέρω προτάσεις του και αίτημα απόρριψης για την αιτία αυτή της έφεσης και συνακόλουθα και της αγωγής των αναιρεσειόντων.

Εξάλλου, ο πιο πάνω ισχυρισμός του αναιρεσιβλήτου, στον οποίο στηρίζεται η από το άρθρο 1095 ΑΚ ένστασή του, ανεξαρτήτως του ότι είχε προταθεί από αυτόν κατά τη συζήτηση της υπόθεσης στο πρωτοβάθμιο Δικαστήριο με την προσθήκη των προτάσεων του, ήταν, κατά το άρθρο 527 αριθμ. 1 ΚΠολΔ, παραδεκτός από απόψεως τρόπου και χρόνου της προβολής του, αφού προβλήθηκε από αυτόν, ως εφεσίβλητο, με τις προτάσεις του στο Εφετείο, ως υπεράσπιση του κατά της έφεσης των αναιρεσειόντων κατά της πρωτόδικης απόφασης.

Συνεπώς, το Εφετείο, που, με την προσβαλλόμενη απόφαση του έκρινε παραδεκτή και νόμιμη την ανωτέρω, από το άρθρο 1095 ΑΚ, ένσταση του αναιρεσιβλήτου και ακολούθως, κατά παραδοχή αυτής της ένστασης, απέρριψε την ένδικη διεκδικητική αγωγή των αναιρεσειόντων, όχι παρά το νόμο έλαβε υπόψη την εν λόγω ένσταση και δεν κήρυξε αυτήν απαράδεκτη και συνεπώς οι δυο λόγοι αναίρεσης, από το άρθρο 559 αριθ. 8 περ. α' και 14 του ΚΠολΔ, με τους οποίους, από τις αντίστοιχες αιτιάσεις υποστηρίζονται τα αντίθετα, πρέπει να απορριφθούν ως αβάσιμοι.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 9-10-2008 αίτηση των 1) Ε. Κ. του Χ. και 2) Δ. -Χ. Κ. για αναίρεση της 403/2008 απόφασης του Εφετείου Λάρισας.

Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσιβλήτου, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες επτακόσια (2.700) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 7 Ιουλίου 2011.Και,

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριο του, στις 21 Σεπτεμβρίου 2011.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ