1432/2016 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1432 / 2016 (Ζ, ΠΟΙΝΙΚΕΣ)

Αριθμός 1432/2016

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Ζ’ ΠΟΙΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ευφημία Λαμπροπούλου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, (σύμφωνα με την υπ’ αριθμ. 106/2016 πράξη της Προέδρου του Αρείου Πάγου), Βασίλειο Καπελούζο, Δημήτριο Γεώργα - Εισηγητή, Δημήτριο Τζιούβα και Ιωάννη Μπαλιτσάρη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 21 Σεπτεμβρίου 2016, με την παρουσία του Αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου Χαράλαμπου Βουρλιώτη (γιατί κωλύεται η Εισαγγελέας) και του Γραμματέα Χρήστου Πήτα, για να δικάσει την αίτηση του αναιρεσείοντος-κατηγορουμένου Ι. Σ. του Α., κατοίκου ..., που εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Μιχαήλ Δημητρακόπουλο, για αναίρεση της υπ’ αριθ. 4273/2015 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών. Mε πολιτικώς ενάγοντα τον Κ. Σ., κάτοικο ..., που παρέστη με τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Ιωάννη Πορτοκάλη.

Το Τριμελές Εφετείο Αθηνών με την ως άνω απόφασή του διέταξε όσα λεπτομερώς αναφέρονται σ’ αυτή, και ο αναιρεσείων-κατηγορούμενος ζητεί την αναίρεση αυτής, για τους λόγους που αναφέρονται στην από 13 Ιουνίου 2016 αίτησή του αναιρέσεως, η οποία καταχωρίστηκε στο οικείο πινάκιο με τον αριθμό 767/2016.

Αφού άκουσε

Τους πληρεξούσιους δικηγόρους των διαδίκων, που ζήτησαν όσα αναφέρονται στα σχετικά πρακτικά και τον Αντεισαγγελέα, που πρότεινε να γίνει δεκτή εν μέρει η προκείμενη αίτηση αναίρεσης.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Στο άρθρο 310 παρ.1 του Π.Κ. ορίζεται ότι "αν η πράξη του άρθρου 308 είχε επακόλουθο τη βαριά σωματική ή διανοητική πάθηση του παθόντος, επιβάλλεται φυλάκιση τουλάχιστον δυο ετών". Στο ίδιο άρθρο και στη παράγραφο 2 ορίζεται ότι "βαριά σωματική ή διανοητική πάθηση υπάρχει ιδίως αν η πράξη προξένησε στον παθόντα κίνδυνο ζωής ή βαριά και μακροχρόνια αρρώστια ή σοβαρό ακρωτηριασμό ή αν τον εμπόδισε σημαντικά και για πολύ χρόνο να χρησιμοποιεί το σώμα ή τη διάνοιά του".

Τέλος, στο ίδιο άρθρο και στην παράγραφο 3 ορίζεται ότι "αν ο υπαίτιος επιδίωκε το αποτέλεσμα που προξένησε, τιμωρείται με κάθειρξη μέχρι δέκα ετών". Περαιτέρω, με το άρθρο 29 του Π,Κ. ορίζεται ότι "στις περιπτώσεις όπου ο νόμος ορίζει ότι κάποια πράξη τιμωρείται με βαρύτερη ποινή όταν έχει ορισμένο αποτέλεσμα, η ποινή αυτή επιβάλλεται μόνο αν το αποτέλεσμα αυτό μπορεί να αποδοθεί σε αμέλεια του δράστη" και με το άρθρο 28 του Π.Κ.

ορίζεται ότι "από αμέλεια πράττει όποιος από έλλειψη της προσοχής την οποία όφειλε κατά τις περιστάσεις και μπορούσε να καταβάλει είτε δεν προέβλεψε το αξιόποινο αποτέλεσμα που προκάλεσε η πράξη του, είτε το προέβλεψε ως δυνατό, πίστεψε όμως ότι δεν θα επερχόταν". Με την τελευταία διάταξη, όπως προκύπτει από τη διατύπωση της, θεσπίζονται ως μορφή υπαιτιότητας δύο είδη αμέλειας, η ασυνείδητη, κατά την οποία ο δράστης δεν προβλέπει το εγκληματικό αποτέλεσμα, ενώ θα μπορούσε να το προβλέψει και να το αποφύγει, αν επιδείκνυε την οριζόμενη από το νόμο προσοχή και η ενσυνείδητη αμέλεια, κατά την οποία ο δράστης προβλέπει μεν ότι από τη συμπεριφορά του δύναται να προέλθει το εγκληματικό αποτέλεσμα, αλλά το αποκρούει και ενεργεί όπως ενεργεί, γιατί πιστεύει ότι δεν θα επέλθει.

Από όλες τις προαναφερθείσες διατάξεις, σε συνδυασμό και με τη διάταξη του άρθρου 308 του Π.Κ., η οποία προβλέπει και τιμωρεί την απλή σωματική βλάβη, προκύπτει ότι το έγκλημα της βαριάς σωματικής βλάβης, εφόσον το βαρύτερο αποτέλεσμα της βαριάς σωματικής βλάβης που επήλθε δεν οφείλεται σε άμεσο δόλο του δράστη ούτε ο δράστης επεδίωξε αυτό (άρθρο 27 παρ. 2 ΠΚ) οπότε διώκεται σε βαθμό κακουργήματος (άρθρο 310 παρ. 3 Π.Κ.), είναι έγκλημα ευθύνης από το αποτέλεσμα και για την στοιχειοθέτηση του, ως πλημμελήματος, απαιτείται:

α) ο υπαίτιος να προξένησε με πρόθεση σε άλλον σωματική κάκωση ή βλάβη της υγείας του, β) να είχε αυτή ως επακόλουθο βαριά σωματική ή διανοητική πάθηση του άλλου, όπως ενδεικτικώς προσδιορίζεται στην παρ. 2 του άρθρου 310 του Π.Κ. και το αποτέλεσμα αυτό να οφείλεται σε αμέλεια του δράστη, γ) να υπάρχει αντικειμενικός αιτιώδης σύνδεσμος μεταξύ της απλής σωματικής βλάβης από πρόθεση και της βαριάς που επακολούθησε.

Κατά συνέπεια, για τη στοιχειοθέτηση της βαριάς σωματικής βλάβης σε βαθμό πλημμελήματος, απαιτείται, εκτός από τη συνδρομή των αντικειμενικών και υποκειμενικών στοιχείων της αξιόποινης πράξης της απλής σωματικής βλάβης του άρθρου 308 του Π.Κ., να επέλθει βαριά σωματική κάκωση ή βλάβη της υγείας του παθόντος, όπως αυτή καθορίζεται και προσδιορίζεται ενδεικτικά στη διάταξη του άρθρου 310 παρ. 2 του Π.Κ., η οποία, όμως, βαριά σωματική βλάβη, να δύναται να αποδοθεί σε αμέλεια του δράστη κατά το άρθρο 29 του Π.Κ..

Εξάλλου, η καταδικαστική απόφαση έχει την απαιτούμενη από το άρθρο 93 παρ. 3 του Συντάγματος και 139 του Κ.Ποιν.Δ. ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία, η έλλειψη της οποίας ιδρύει λόγο αναιρέσεως από το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Δ’ του Κ.Ποιν.Δ., όταν αναφέρονται σ’ αυτή με σαφήνεια, πληρότητα και χωρίς αντιφάσεις ή λογικά κενά τα πραγματικά περιστατικά που προέκυψαν από την αποδεικτική διαδικασία, στα οποία στηρίχθηκε η κρίση του δικαστηρίου για τη συνδρομή των αντικειμενικών και υποκειμενικών στοιχείων του εγκλήματος, οι αποδείξεις που τα θεμελιώνουν και οι νομικές σκέψεις υπαγωγής των περιστατικών αυτών στην ουσιαστική ποινική διάταξη που εφαρμόστηκε.

Για την ύπαρξη τέτοιας αιτιολογίας είναι παραδεκτή η αλληλοσυμπλήρωση του αιτιολογικού με το διατακτικό που αποτελούν ενιαίο σύνολο και αρκεί να αναφέρονται τα αποδεικτικά μέσα γενικώς κατά το είδος τους, χωρίς να εκτίθεται τι προέκυψε από το καθένα από αυτά. Δεν αποτελούν όμως λόγους αναίρεσης η εσφαλμένη εκτίμηση των αποδείξεων και ειδικότερα η εσφαλμένη εκτίμηση εγγράφων, η εσφαλμένη αξιολόγηση των καταθέσεων των μαρτύρων, η παράλειψη αναφοράς και αξιολόγησης κάθε αποδεικτικού στοιχείου χωριστά και η παράλειψη της αξιολογικής συσχέτισης μεταξύ των αποδεικτικών στοιχείων, καθόσον στις περιπτώσεις αυτές πλήττεται η αναιρετικά ανέλεγκτη κρίση του δικαστηρίου της ουσίας.

Περαιτέρω, κατά το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Ε ΚΠΔ, λόγο αναίρεσης της απόφασης αποτελεί και η εσφαλμένη ερμηνεία ή εφαρμογή ουσιαστικής ποινικής διάταξης. Εσφαλμένη ερμηνεία τέτοιας διάταξης υπάρχει, όταν το δικαστήριο αποδίδει σ’ αυτήν διαφορετική έννοια από εκείνη που πραγματικά έχει, εσφαλμένη δε εφαρμογή συντρέχει όταν το δικαστήριο, χωρίς να παρερμηνεύσει το νόμο, δεν υπήγαγε σωστά τα πραγματικά περιστατικά, που δέχθηκε ότι προέκυψαν από τη αποδεικτική διαδικασία, στη διάταξη που εφάρμοσε.

Περίπτωση εσφαλμένης εφαρμογής ουσιαστικής ποινικής διάταξης υπάρχει και όταν η διάταξη αυτή παραβιάζεται εκ πλαγίου, πράγμα που συμβαίνει όταν στο πόρισμα της απόφασης, που περιλαμβάνεται στο συνδυασμό του διατακτικού με το σκεπτικό αυτής και ανάγεται στα στοιχεία και την ταυτότητα του εγκλήματος, έχουν εμφιλοχωρήσει ασάφειες, αντιφάσεις ή λογικά κενά, με αποτέλεσμα να καθίσταται ανέφικτος ο έλεγχος της ορθής η μη εφαρμογής του νόμου, οπότε η απόφαση στερείται νόμιμης βάσης.

Στην προκειμένη περίπτωση, το Τριμελές Εφετείο Πλημμελημάτων Αθηνών, που δίκασε κατ’ έφεση, με την προσβαλλόμενη με αριθμό 4273/2015 απόφασή του, δέχθηκε ότι, από τα αποδεικτικά μέσα, τα οποία έλαβε υπόψη του μνημονεύει κατ’ είδος (ένορκες καταθέσεις μαρτύρων κατηγορίας και υπεράσπισης, ανωμοτί κατάθεση του πολιτικώς ενάγοντος, πρακτικά πρωτοβάθμιας δίκης, όλα τα έγγραφα που αναγνώσθηκαν στο ακροατήριο, απολογία του κατηγορουμένου), προέκυψαν κατά την αναιρετικά ανέλεγκτη περί τα πράγματα κρίση του, τα εξής περιστατικά κατά πιστή αναγραφή: "Στις 7-11-2008, περί ώρα 15.15, στο Ίλιον Αττικής, ο εγκαλών επιστρέφοντας από την εργασία του, επεχείρησε να εισέλθει με το αυτοκίνητό του στο χώρο στάθμευσης της επί της οδού ...

πολυκατοικίας, όπου διέμενε. Στην είσοδο, όμως, του χώρου αυτού ήταν σταθμευμένο προσωρινά το όχημα του Δ. Μ., ο οποίος ήταν επιφορτισμένος με την τοποθέτηση πυροσβεστήρων στην άνω πολυκατοικία. Τότε ο εγκαλών Κ. Σ. χρησιμοποίησε ηχητικό σήμα (κόρνα) του αυτοκινήτου προκειμένου ο Δ. Μ. να μετακινήσει. Το όχημά του και να εισέλθει (ο εγκαλών) στον χώρο στάθμευσης, όπως και έγινε.

Ο κατηγορούμενος που κατά τον προαναφερθέντα χρόνο ήταν διαχειριστής της πολυκατοικίας ενοχλήθηκε από το συμβάν αυτό και το κορνάρισμα του εγκαλούντος και ύστερα από μεταξύ τους διαπληκτισμό, τον άρπαξε από το λαιμό, τον έριξε στο έδαφος και τον ακινητοποίησε καθήμενος πάνω στο σώμα του εγκαλούντος, τον χτυπούσε δε με τα πόδια του στα πλευρά και με τα γόνατά του στο στήθος, προκαλώντας τον, με τον τρόπο αυτό υποδόριο εμφύσημα και άλγος κατά την ψηλάφιση του δεξιού ημιθωρακίου, πνευμονοθώρακα δεξιά και κατάγματα πλευρών δεξιά.

Ο εγκαλών διακομίσθηκε με το ΕΚΑΒ στο περιφερειακό Γενικό Νοσοκομείο Αθηνών "ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΓΕΝΝΗΜΑΤΑΣ", όπου του τοποθετήθηκε σωλήνας θώρακος και εν συνεχεία μεταφέρθηκε στη θωρακοχειρουργική κλινική του Γενικού Νοσοκομείου Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών "Η ΣΩΤΗΡΙΑ" όπου νοσηλεύτηκε από 7-11-2008 έως 10-11-2008 με διάγνωση θλάση μαλακών μορίων θωρακικού τοιχώματος δεξιά, υποδόριο εμφύσημα και πνευμονοθώρακος ομόπλευρα, οπότε εξήλθε με αναρρωτική άδεια ενός μηνός.

Για χρονικό διάστημα πλέον του έτους, ο εγκαλών παρουσίασε, ως κατάλοιπα, έντονη θωρακαλγία, για την οποία ελάμβανε, φαρμακευτική αγωγή και αναρρωτικές άδειες από την εργασία του. Εν όψει όλων αυτών, το Δικαστήριο κρίνει ότι στον εγκαλούντα επήλθε βαριά σωματική πάθηση, η οποία εμπόδισε σημαντικά και για πολύ χρόνο να χρησιμοποιεί το σώμα του στην εργασία του ως οικοδόμου." Ακολούθως, το ως άνω δικαστήριο με βάση τις παραδοχές αυτές, κήρυξε με το διατακτικό της προσβαλλόμενης αποφάσεως τον αναιρεσείοντα ένοχο της αξιόποινης πράξης της βαριάς σωματικής βλάβης, επιβάλλοντάς του, μετά την αναγνώριση της ελαφρυντικής περίστασης του άρθρου 84 παρ. 2 περ.α ΠΚ, ποινή φυλακίσεως δώδεκα (12) μηνών και συγκεκριμένα αναφέρει ότι : "στο Ίλιον Αττικής την 7η Νοεμβρίου 2008 και περί ώρα 15.15’ , με πρόθεση προξένησε σε άλλον σωματική κάκωση και βλάβη της υγείας του, η οποία είχε ως επακόλουθο τη βαριά σωματική πάθηση του παθόντος.

Ειδικότερα στον ανωτέρω τόπο και χρόνο, στην πιλοτή της επί της οδού ... πολυκατοικίας, στην οποία ήταν διαχειριστής, επιτέθηκε κατά τη διάρκεια φραστικού μεταξύ τους επεισοδίου στον ένοικο της ιδίας πολυκατοικίας και νυν εγκαλούντα Κ. Σ. και τον χτύπησε με τα χέρια του στο πρόσωπο και στα πλευρά, στη συνέχεια δε τον έριξε στο- έδαφος και τον χτυπούσε βάναυσα με τα πόδια του στα πλευρά και με τα γόνατά του στο στήθος του, ενώ τον άρπαξε από το λαιμό, προκαλώντας του έτσι υποδόριο εμφύσημα και άλγος κατά την ψηλάφηση του δεξιού ημιθωρακίου, πνευμονοθώρακα δεξιά και κατάγματα πλευρών δεξιά, διακομίσθηκε δε ο εγκαλών με ασθενοφόρο στο Περιφερειακό Γενικό Νοσοκομείο Αθηνών "ΓΙΩΡΓΟΣ ΓΕΝΝΗΜΑΤΑΣ", όπου τοποθετήθηκε σωλήνας θώρακος και μεταφέρθηκε στη Θωρακοχειρουργική Κλινική του Γενικού Νοσοκομείου Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών Ή ΣΩΤΗΡΙΑ", όπου νοσηλεύτηκε από την 7-11-2008 έως την 10-11-2008 (με διάγνωση θλάση μαλακών μορίων θωρακικού τοιχώματος δεξιά, υποδόριο εμφύσημα και πνευμοθώρακα ομόπλευρα), οπότε εξήλθε με αναρρωτική άδεια ενός μηνός, στη συνέχεια δε του παρουσιάστηκε ως κατάλοιπο έντονη θωρακαλγία, για την οποία ο παθών συνέχισε να υποβάλλεται πλέον του έτους σε φαρμακευτική αγωγή και να λαμβάνει αναρρωτικές άδειες από την εργασία του.

Δηλαδή επήλθε στον εγκαλούντα βαριά σωματική πάθηση και μακροχρόνια ασθένεια, συνεπεία της ισχυρός πίεσης της θωρακικής περιοχής που του άσκησε ο κατηγορούμενος, η οποία πάθηση εμπόδισε σημαντικά και για πολύ χρόνο τον εγκαλούντα να χρησιμοποιεί το σώμα του ως οικοδόμου." Όμως έτσι όπως έκρινε το Δικαστήριο, στέρησε τη προσβαλλόμενη απόφαση την απαιτούμενη, κατά τα άνω, αιτιολογία, ενώ επιπρόσθετα, στην απόφαση έχουν εμφιλοχωρήσει ασάφειες και λογικά κενά, γεγονός που δεν επιτρέπει τον έλεγχο της ορθής ή μη εφαρμογής των διατάξεων των άρθρων 308 παρ. 1 και 2 ΠΚ.

Ειδικότερα δεν διαλαμβάνονται ούτε στο σκεπτικό ούτε στο διατακτικό της προσβαλλόμενης απόφασης, αν το βαρύτερο, σε σχέση με την απλή σωματική βλάβη του εγκαλούντος, επελθόν αποτέλεσμα της βαριάς σωματικής βλάβης οφείλεται σε αμέλεια του αναιρεσείοντος και δεν προσδιορίζεται με αναφορά συγκεκριμένων πραγματικών περιστατικών, το είδος της αμέλειας του αναιρεσείοντος, δεδομένου ότι το δικάσαν δικαστήριο εκθέτει απλώς το πραγματικό της υπόθεσης, το οποίο παραπέμπει στο έγκλημα της απλής ή έστω επικίνδυνης σωματικής βλάβης, χωρίς περαιτέρω σκέψεις για το διακριτό από την απλή σωματική βλάβη και επακόλουθο αυτής βαρύτερο αποτέλεσμα, η επέλευση του οποίου και η συνακόλουθη κατάφαση της νομοτυπικής και ιδίως της υποκειμενικής υπόστασης του εγκλήματος της βαριάς σωματικής βλάβης συναρτάται με την συγκείμενη εκ δόλου και αμέλειας, διττής μορφής υπαιτιότητα του δράστη, για την οποία όμως και ιδίως ως προς την αμέλεια και το είδος αυτής, ουδεμία αναφορά γίνεται ούτε στο αιτιολογικό αλλά ούτε και στο διατακτικό.

Συνεπώς η προσβαλλόμενη απόφαση καταδικαστική για πράξη βαριάς σωματικής βλάβης σε βαθμό πλημμελήματος, πάσχει από έλλειψη της από το άρθρο 93 παρ.3 του Συντάγματος και 139 ΚΠΔ προβλεπόμενη και απαιτούμενη ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας ως προς την υποκειμενική υπόσταση του πλημμελήματος της αριάς σωματικής βλάβης και γι’ αυτό πρέπει να γίνει δεκτός ως βάσιμος ο εκ του αρθρ.510 παρ.1 ΚΠολΔ λόγος ως και ο συναφής εκ του στοιχείου Ε’ του αυτού άρθρου λόγος. Παρέλκει δε η έρευνα των λοιπών λόγων της κρινόμενης αναιρέσεως που καλύπτονται από την αναιρετική εμβέλεια των ως άνω λόγων.

Μετά από αυτά πρέπει να γίνει δεκτή η αίτηση αναιρέσεως, αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς νέα συζήτηση στο ίδιο δικαστήριο που εξέδωσε την αναιρούμενη απόφαση, που θα συγκροτηθεί όμως από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως (αρ.519 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την με αριθμό 4273/2015 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Πλημμελημάτων Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση προς νέα συζήτηση στο ίδιο δικαστήριο, που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 29 Σεπτεμβρίου 2016.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 5 Οκτωβρίου 2016.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ