Supreme Court partially allows appeal against insurance company but dismisses it against absent defendants.

Απόφαση 1432 / 2009 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1432/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Βασίλειο Ρήγα, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη, Αθανάσιο Πολυζωγόπουλο, Ελευθέριο Μάλλιο, Γεωργία Λαλούση και Ευτύχιο Παλαιοκαστρίτη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 3 Απριλίου 2009, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: ... κατοίκου ... ο οποίος εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Δήμητρα Πέππα και κατέθεσε προτάσεις

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Ψ1, 2) Ψ2, οι οποίοι δεν εμφανίστηκαν στο ακροατήριο ούτε εκπροσωπήθηκαν από πληρεξούσιο δικηγόρο, 3) Γραφείου Διεθνούς Ασφάλισης (Γ.Δ.Α) που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, το οποίο δεν εκπροσωπήθηκε από πληρεξούσιο δικηγόρο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 22/12/2003 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος και την από 18/2/2004 ανακοίνωση δίκης-προσεπίκληση-παρεμπίπτουσα αγωγή των 1ου και 2ου των ως άνω αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης και συνεκδικάστηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 30511/2004 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 1744/2006 του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 20/3/2008 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω.

Στο σημείο αυτό, η πληρεξούσια του ως άνω αναιρεσείοντος, αφού έλαβε το λόγο, δήλωσε ότι παραιτείται από το δικόγραφο της από 20/3/2008 κρινόμενης αίτησης για αναίρεση της 1744/2006 απόφασης του Εφετείου Θεσσαλονίκης, ως προς το τρίτο των αναιρεσιβλήτων.

Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Αθανάσιος Πολυζωγόπουλος, ανέγνωσε την από 23/3/2009 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αιτήσεως αναιρέσεως ως προς το τρίτο αναιρεσίβλητο ΓΔΑ και τη παραδοχή αυτής κατά το μέρος που απευθύνεται κατά των δύο πρώτων αναιρεσιβλήτων Ψ1 και Ψ2.

Η πληρεξούσια του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

I. Από τις επικαλούμενες και προσκομιζόμενες υπ' αριθ. ... και ... εκθέσεις επιδόσεως της δικαστικής επιμελήτριας στο Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης ... και την υπ' αριθ. ... έκθεση επιδόσεως της δικαστικής επιμελήτριας στο Πρωτοδικείο Αθηνών ... αποδεικνύεται ότι ακριβές αντίγραφο της κρινόμενης αναίρεσης με πράξη ορισμού δικασίμου και κλήση για συζήτηση κατά την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας απόφασης δικάσιμο, επιδόθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα στους απολειπομένους αναιρεσιβλήτους Ψ1, Ψ2 και το Γραφείο Διεθνούς Ασφάλισης (ΓΔΑ). Όμως, αυτοί δεν παραστάθηκαν στο ακροατήριο κατά την εκφώνηση της υποθέσεως από τη σειρά του οικείου πινακίου με πληρεξούσιο δικηγόρο, ούτε κατέθεσαν δήλωση μη παραστάσεως κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Συνεπώς, η συζήτηση της υπόθεσης πρέπει να προχωρήσει σαν να ήταν παρόντες όλοι οι διάδικοι (άρθρο 576 παρ. 2 ΚΠολΔ).

ΙΙ. Κατά τη διάταξη του άρθρου 931 ΑΚ "η αναπηρία ή η παραμόρφωση που προξενήθηκε στον παθόντα λαμβάνεται υπόψη κατά την επιδίκαση της αποζημίωσης αν επιδρά στο μέλλον του". Ως "αναπηρία" θεωρείται κάποια έλλειψη της σωματικής, νοητικής ή ψυχικής ακεραιότητας του προσώπου, ενώ ως "παραμόρφωση", νοείται κάθε ουσιώδης αλλοίωση της εξωτερικής εμφανίσεως του προσώπου, η οποία καθορίζεται όχι αναγκαίως κατά τις απόψεις ιατρικής, αλλά κατά τις αντιλήψεις της ζωής.

Περαιτέρω, ως "μέλλον" νοείται η επαγγελματική, οικονομική και κοινωνική εξέλιξη του προσώπου. Δεν απαιτείται βεβαιότητα δυσμενούς επιρροής της αναπηρίας ή παραμορφώσεως στο μέλλον του προσώπου. Αρκεί και απλή δυνατότητα κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων. Στον επαγγελματικό - οικονομικό τομέα η αναπηρία ή παραμόρφωση του ανθρώπου, κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας, αποτελεί αρνητικό στοιχείο στα πλαίσια του ανταγωνισμού και της οικονομικής εξελίξεως και προαγωγής του.

Οι δυσμενείς συνέπειες είναι περισσότερο έντονες σε περιόδους οικονομικών δυσχερειών και στενότητας στην αγορά εργασίας. Οι βαρυνόμενοι με αναπηρία ή παραμόρφωση μειονεκτούν και κινδυνεύουν να βρεθούν εκτός εργασίας έναντι των υγιών συναδέλφων τους. Η ΑΚ 931 προβλέπει επιδίκαση από το δικαστήριο χρηματικής παροχής στον παθόντα αναπηρία ή παραμόρφωση, εφόσον συνεπεία αυτών επηρεάζεται το μέλλον του.

Η χρηματική αυτή παροχή δεν αποτελεί αποζημίωση, εφ' όσον η τελευταία εννοιολογικώς συνδέεται με την επίκληση και απόδειξη ζημίας περιουσιακής, δηλαδή διαφοράς μεταξύ της περιουσιακής καταστάσεως μετά το ζημιογόνο γεγονός και εκείνης που θα υπήρχε χωρίς αυτό. Εξ άλλου, η συνεπεία της αναπηρίας η παραμορφώσεως ανικανότητα προς εργασία, εφόσον προκαλεί στον παθόντα περιουσιακή ζημία αποτελεί βάση αξιώσεως προς αποζημίωση που στηρίζεται στην ΑΚ 929 (αξίωση διαφυγόντων εισοδημάτων).

Όμως, η αναπηρία ή παραμόρφωση ως τοιαύτη δεν σημαίνει κατ' ανάγκη πρόκληση στον παθόντα περιουσιακής ζημίας. Τούτο συμβαίνει σε ανήλικο, που δεν έχει εισέλθει ακόμη στην παραγωγική διαδικασία και δεν μπορεί ήδη από την επέλευση της αναπηρίας ή παραμορφώσεως να επικαλεσθεί περιουσιακή ζημία. Δεν μπορεί να γίνει πρόβλεψη, ότι η αναπηρία ή παραμόρφωση θα προκαλέσει στον παθόντα συγκεκριμένη περιουσιακή ζημία.

Είναι όμως βέβαιο, ότι η αναπηρία ή παραμόρφωση ανάλογα με το βαθμό της και τις λοιπές συντρέχουν περιστάσεις (ηλικία, φύλο, κλίσεις και επιθυμίες του παθόντος) οπωσδήποτε θα έχει δυσμενή επίδραση στην κοινωνική-οικονομική εξέλιξη τούτου, κατά τρόπο όμως που δεν δύναται, επακριβώς να προσδιορισθεί. Η δυσμενής αυτή επίδραση είναι δεδομένη και επομένως δεν δικαιολογείται εμμονή στην ανάγκη προσδιορισμού του ειδικού τρόπου της επιδράσεως αυτής και των συνεπειών της στο κοινωνικό οικονομικό μέλλον του παθόντος.

Προέχον και κρίσιμο είναι το γεγονός της αναπηρίας ή παραμορφώσεως ως βλάβης του σώματος ή της υγείας του προσώπου ως ενός αυτοτελούς έννομου αγαθού, που απολαύει και συνταγματικής προστασίας σύμφωνα με τις παραγράφους 3 και 6 του άρθρου 21 του Συντάγματος, όχι μόνο στις σχέσεις των πολιτών προς το Κράτος, αλλά και στις μεταξύ τους σχέσεις, χωρίς αναγκαίως η προστασία αυτή να συνδέεται με αδυναμία πορισμού οικονομικών ωφελημάτων ή πλεονεκτημάτων.

Έτσι, ορθότερη κρίνεται η ερμηνεία της ΑΚ 931, που την καθιστά εφαρμόσιμη, σύμφωνα με την οποία προβλέπεται από τη διάταξη η επιδίκαση στον παθόντα αναπηρία ή παραμόρφωση ενός εύλογου χρηματικού ποσού ακριβώς λόγω της αναπηρίας ή παραμορφώσεως, χωρίς σύνδεση με συγκεκριμένη περιουσιακή ζημία, η οποία άλλωστε και δεν δύναται να προσδιορισθεί.

Το ποσό του επιδικαζόμενου κατά την ΑΚ 931 εύλογου χρηματικού ποσού εξευρίσκεται κατ' αρχήν με βάση το είδος και τις συνέπειες της αναπηρίας ή παραμορφώσεως αφενός και την ηλικία του παθόντος αφετέρου. Είναι πρόδηλο, ότι η κατά την ΑΚ 931 αξίωση είναι διαφορετική: α) από την κατά την ΑΚ 929 αξίωση για διαφυγόντα εισοδήματα του παθόντος, που κατ' ανάγκη συνδέεται με επίκληση και απόδειξη συγκεκριμένης περιουσιακής ζημίας, λόγω της ανικανότητας του παθόντος προς εργασία και β) από την κατά την ΑΚ 932 χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης.

Είναι αυτονόητο ότι όλες οι παραπάνω αξιώσεις δύνανται να ασκηθούν είτε σωρευτικώς, είτε μεμονωμένως, αφού πρόκειται για αυτοτελείς αξιώσεις και η θεμελίωση κάθε μιας από αυτές δεν προϋποθέτει αναγκαίως την ύπαρξη μιας των λοιπών (βλ. και ΑΠ 765/2007, 670/2006). Στην προκείμενη περίπτωση, ο ενάγων και ήδη αναιρεσείων στην επιτρεπτώς κατ' άρθρον 561 παρ. 2 ΚΠολΔ επισκοπούμενη από 22-12-2003 αγωγή του εκθέτει μεταξύ των άλλων, και τα ακόλουθα: "Επειδή λόγω του σοβαρότατου και επικίνδυνου τραυματισμού μου έχω καταστεί εφ' όρου ζωής ανίκανος - ανάπηρος προς συνέχιση της μέχρι του ατυχήματος εργασίας μου, ως εργατοτεχνίτου στην "ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΑΕ. - ALMACO", καθώς και κάθε άλλης ομοειδούς όπου εργαζόμουνα στη βιομηχανία...

και δη στο ... με μηνιαίες αποδοχές 170.000 δρχ. καθαρές ή 500 Ευρώ, η δε ανικανότητα μου - αναπηρία αυτή επέδρασε δυσμενώς στην περαιτέρω μελλοντική κοινωνική, ψυχολογική, οικονομική και επαγγελματική μου εξέλιξη, λαμβανομένης δε υπ' όψη της ηλικίας μου των 44 ετών κατά τον χρόνο του ατυχήματος, σε συνδυασμό με το γεγονός ότι θα εργαζόμουνα για άλλα εικοσιένα (21) χρόνια, δηλαδή μέχρι το 65ο έτος της ηλικίας μου μετά πάσης βεβαιότητος, θα πρέπει το Δικαστήριο Σας να επιδικάσει σ' εμένα το ποσό των 150.000 Ευρώ, ως πρόσθετη αυτοτελή αποζημίωση για την αντιμετώπιση των δυσμενών κοινωνικών και οικονομικών μου επιπτώσεων, λόγω της ανικανότητας μου προς εργασία και της εκ του ως άνω ατυχήματος σωματικής μου ατέλειας (πάρεση αριστερού περονιαίου νεύρου που προκαλεί αδυναμία ραχιαίας κάμψεως του ποδός και ελαφρά χωλότητα), κατ' άρθρο 931 ΑΚ, η δε αποζημίωση αυτή τυγχάνει αυτονόητη εκ των ιατρικών πιστοποιητικών και γνωματεύσεων του Γενικού Νοσοκομείου ...

και του Ι.Κ.Α....αλλά και των διδαγμάτων κοινής πείρας, το δε ποσό των 150.000 Ευρώ θα αποτελέσει για μένα συμπλήρωμα και κατ' ελάχιστο όριο, στο μέλλον για την οικογενειακή κοινωνική, επαγγελματική και οικονομική αυτοτέλεια μου, του αυτού επιπέδου στο οποίο θα βρισκόμουνα, εάν δεν επισυνέβαινε το ως άνω ατύχημα και η εξ αυτού μόνιμη ανικανότητά μου.

Κατά συνέπεια όλων των ανωτέρων συντρέχουν τα ιδιάζοντα και απαιτούμενα περιστατικά, με βάση τα οποία συγκροτείται η έννοια της επίδρασης στο μέλλον της ανικανότητός - αναπηρίας μου, εξ αυτών δε προκύπτουν οι ιδιαίτεροι λόγοι, εξ αιτίας των οποίων γεννώνται δυσμενείς συνέπειες στην οικονομική πλευρά της μελλοντικής ζωής μου".

Το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφασή του, απέρριψε το σχετικό λόγο έφεσης με τον οποίο ο αναιρεσείων εξέφραζε παράπονα κατά της πρωτόδικης απορριπτικής απόφασης με την αιτιολογία: "...Εφόσον στο δικόγραφο της αγωγής δεν εκτίθενται τα ιδιάζοντα εκείνα περιστατικά, πέραν εκείνων που απαιτούνται για τη στοιχειοθέτηση των αξιώσεων των άρθρων 929 και 932 ΑΚ, τα οποία θα πρέπει να συνθέτουν την έννοια της επιδράσεως στο μέλλον της αναπηρίας η της παραμορφώσεως του ενάγοντα και από τα οποία ειδικά περιστατικά θα πρέπει να προκύπτουν οι ιδιαίτεροι λόγοι και τρόποι, εξ αιτίας των οποίων, γεννώνται δυσμενείς συνέπειες στην οικονομική πλευρά της μελλοντικής ζωής του ενάγοντος.

Δεν αναφέρεται δηλαδή, εν προκειμένω, ότι η αποζημίωση που επιδιώκεται είναι συνέπεια, όχι απλώς της ανικανότητας για εργασία και απόκτηση εισοδημάτων από αυτήν, εφόσον η αποκατάσταση της ζημίας αυτής επιδιώκεται μέσω της αξίωσης αποζημιώσεως από το άρθρο 929 ΑΚ, αλλά ειδική συνέπεια της αναπηρίας του ενάγοντος, όπως και ο τρόπος με τον οποίο αυτή αποκλείει η περιορίζει την επαγγελματική, οικονομική η κοινωνική εξέλιξη του.

Επομένως, απορριπτέος κρίνεται και ο σχετικός τέταρτος λόγος εφέσεως του ενάγοντος, ως αβάσιμος...". Όμως, με βάση τα όσα προεκτέθηκαν, η αγωγή ως προς την ως άνω αξίωση είναι πλήρως ορισμένη και νόμιμη, στηριζόμενη στη διάταξη του άρθρου 931 ΑΚ. Επομένως, το Εφετείο, κρίνοντας της εν λόγω αγωγή ως αόριστη υπέπεσε στην πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθ. 1 Κ.Πολ.Δ., μέσω του οποίου ελέγχεται η νομική αοριστία της αγωγής, διότι για την εφαρμογή της διατάξεως του άρθρου 931 ΑΚ αξίωσε στοιχεία περισσότερα από όσα κατά νόμο απαιτούνται.

Γι αυτό και ο μοναδικός λόγος αναιρέσεως από το εδάφιο 1 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ. είναι βάσιμος, κατά το μέρος που αφορά τις δύο πρώτους αναιρεσίβλητους Ψ1 και Ψ2, κατά των οποίων έχει στραφεί η από 22-12-2003 ευθεία αγωγή αποζημιώσεως. Αντίθετα, η αίτηση αναιρέσεως, κατά το μέρος που απευθύνεται κατά του τρίτου αναιρεσιβλήτου και πλαγιαστικώς εναγομένου Γραφείου Διεθνούς Ασφάλισης πρέπει ν' απορριφθεί ως απαράδεκτη, αφού ο μοναδικός ως άνω λόγος αναιρέσεως αφορά μόνο τους δύο πρώτους αναιρεσιβλήτους, όχι δε και το τρίτο αναιρεσίβλητο Γ.Δ.Α.

ως προς το οποίο η πλαγιαστικώς ασκηθείσα αγωγή απορρίφθηκε ως μη νόμιμη και ο ανωτέρω λόγος αναιρέσεως ουδόλως θίγει το διατακτικό της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, σχετικά με την απόρριψη της πλαγιαστικής αγωγής. Ύστερα απ' αυτά πρέπει ν' αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, κατά το μέρος που αφορά τους αναιρεσιβλήτους Ψ1 και Ψ2 και να παραπεμφθεί η υπόθεση κατά το αναιρούμενο μέρος της, για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, συγκροτούμενο από δικαστές άλλους από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την αναίρεση κατά το μέρος που αφορά το τρίτο αναιρεσίβλητο Γραφείο Διεθνούς Ασφάλισης (ΓΔΑ).

Αναιρεί την 1744/2006 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης κατά το μέρος που αφορά τους αναιρεσιβλήτους Ψ1 και Ψ2.

Παραπέμπει την υπόθεση, κατά το αναιρούμενο μέρος της, για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο συγκροτούμενο από άλλους δικαστές.

Καταδικάζει τους ως άνω αναιρεσιβλήτους στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος, την οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες (2000) Ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 28 Μαΐου 2009.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 11 Ιουνίου 2009.

Ο ΠΡΟΕΔΡEYΩΝ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ