1427/2012 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1427 / 2012 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1427/2012

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κουτρομάνο, Αντιπρόεδρο, Δήμητρα Παπαντωνοπούλου, Χρυσόστομο Ευαγγέλου, Ευφημία Λαμπροπούλου και Γεράσιμο Φουρλάνο, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο κατάστημά του στις 28 Μαΐου 2012, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Χ. Μ. του Δ., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Κυριακή Πακιρτζίδου με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 Κ.Πολ.Δ.

Της αναιρεσιβλήτου: Κ. Δ. του Ι., κατοίκου ..., η οποία παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ιωάννη Σπυριδάκη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 10-9-2008 αγωγή της ήδη αναιρεσιβλήτου που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Κατερίνης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 208/2009 του ίδιου Δικαστηρίου και 1573/2010 του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας αποφάσεως ζητεί ο αναιρεσείων με την από 3-11-2010 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αυτής που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Ευφημία Λαμπροπούλου ανέγνωσε την από 18-5-2012 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως.

Ο πληρεξούσιος της αναιρεσιβλήτου ζήτησε την απόρριψη της αιτήσεως και την καταδίκη του αναιρεσείοντος στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το άρθρο 1442 Α.Κ. "Εφόσον ο ένας από τους πρώην συζύγους δεν μπορεί να εξασφαλίσει τη διατροφή του από τα εισοδήματά του ή από την περιουσία του, δικαιούται να ζητήσει διατροφή από τον άλλο: 1. αν κατά την έκδοση του διαζυγίου ή κατά το τέλος των χρονικών περιόδων που προβλέπονται στις επόμενες περιπτώσεις βρίσκεται σε ηλικία ή σε κατάσταση υγείας που δεν επιτρέπει να αναγκαστεί να αρχίσει ή να συνεχίσει την άσκηση κατάλληλου επαγγέλματος, ώστε να εξασφαλίζει απ' αυτό τη διατροφή του 2.

αν έχει την επιμέλεια ανηλίκου τέκνου και γι' αυτό το λόγο εμποδίζεται στην άσκηση κατάλληλου επαγγέλματος 3. αν δεν βρίσκει σταθερή κατάλληλη εργασία ή χρειάζεται κάποια επαγγελματική εκπαίδευση, και στις δύο όμως περιπτώσεις για ένα διάστημα που δεν μπορεί να ξεπεράσει τα τρία χρόνια από την έκδοση του διαζυγίου 4.

σε κάθε άλλη περίπτωση όπου η επιδίκαση διατροφής κατά την έκδοση του διαζυγίου επιβάλλεται από λόγους επιείκειας". Εξάλλου από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 1442 και 1443 Α.Κ. προς εκείνες των άρθρων 1487 και 1493 του ίδιου κώδικα, στις οποίες παραπέμπει το άρθρο 1443 Α.Κ., συνάγεται ότι γενική προϋπόθεση για τη γένεση αξιώσεως διατροφής πρώην συζύγου όταν ο γάμος λύθηκε με διαζύγιο μετά την ισχύ του ν.1329/1983 είναι η απορία του δικαιούχου πρώην συζύγου και η ευπορία του υποχρέου, επιπλέον δε από την πλευρά του δικαιούχου πρέπει να συντρέχει και μία από τις ειδικότερες προϋποθέσεις που αναφέρονται στο άρθρο 1442 Α.Κ.

Ως απορία του δικαιούχου θεωρείται η αδυναμία του πρώην συζύγου να εξασφαλίσει τη διατροφή του από τα εισοδήματα και την περιουσία του, ευπορία δε του υποχρέου (που δεν σημαίνει οπωσδήποτε και κάποιο ιδιαίτερο πλούτο) είναι η δυνατότητα αυτού να παράσχει στο δικαιούχο διατροφή χωρίς να θέσει σε κίνδυνο τη δική του διατροφή.

Έτσι είναι δυνατό, ενόψει όλων των συνθηκών ηλικίας, υγείας, ικανότητας ή δυνατότητας προς εργασία, εισοδημάτων, περιουσίας και γενικώς της ζωής του πρώην συζύγου, συγκριτικώς πάντοτε προς την ευπορία του υποχρέου, να γεννηθεί δικαίωμα πλήρους ή συμπληρωματικής διατροφής και όταν ο πρώτος έχει μικρής εκτάσεως απρόσοδο περιουσία της οποίας είτε είναι δυσχερής η εκποίηση είτε επιβάλλεται η διατήρηση για λόγους πρόνοιας προς εξασφάλισή του στο μέλλον για την αντιμετώπιση έκτακτης οικονομικής ανάγκης (Α.Π. 2142/ 2007).

Στην προκειμένη περίπτωση με την προσβαλλόμενη απόφαση έγιναν δεκτά τα εξής: "Οι διάδικοι τέλεσαν νόμιμο γάμο ... στην Κατερίνη στις 26-12-1975. Από το γάμο τους αυτό, ο οποίος λύθηκε αμετάκλητα. .., απέκτησαν τέσσερα τέκνα ... Η ενάγουσα κατά την αμετάκλητη λύση (15-5-1990) του γάμου της με τον εναγόμενο ... ήταν ηλικίας τριάντα τριών ...

ετών και υγιής και είχε κατά το κρίσιμο χρονικό διάστημα επαγγελματική απασχόληση ως τεχνικός τοπογράφος σε διάφορα δημόσια έργα. Με τις αποδοχές της κάλυπτε τις ανάγκες διατροφής της ίδιας και εν μέρει των ανήλικων παιδιών της, το υπόλοιπο δε μέρος των αναγκών αυτών (ανηλίκων) κάλυπτε ο πατέρας τους ...

Περαιτέρω αποδείχθηκε ότι η ενάγουσα είναι κυρία ενός οικοπέδου εμβαδού 500 τ.μ. που βρίσκεται στην περιοχή του Σιδηροδρομικού Σταθμού Κατερίνης εκτός σχεδίου πόλεως μετά της επ' αυτού διώροφης οικοδομής με σοφίτα, την οποία χρησιμοποιεί ως κατοικία της ιδίας και των τεσσάρων τέκνων της και της μητέρας της.

Η ως άνω οικοδομή έχει ανεγερθεί σε περιοχή που βρίσκεται εκτός σχεδίου πόλεως και σε ζώνη μικρής αντικειμενικής αξίας, παρουσιάζει δε κατασκευαστικές ελλείψεις. Εξάλλου είναι κυρία ενός αγροτεμαχίου 1.600 τ.μ. που βρίσκεται στη θέση "Άγιος Αθανάσιος" της κτηματικής περιοχής του Κορινού Ν. Πιερίας. Το ως άνω αγροτεμάχιο είναι άγονο και δεν αποδίδει εισόδημα σ' αυτή, εκποιούμενο δε δεν θα αποφέρει εισόδημα στην ενάγουσα ικανό για την κάλυψη των βιοτικών της αναγκών, η δε προαναφερόμενη οικία δεν μπορεί να εκποιηθεί, δεδομένου ότι καλύπτει τις στεγαστικές ανάγκες όλων των μελών της οικογενείας της και αυτής της ίδιας.

Ενόψει των παραπάνω πραγματικών περιστατικών ... σε συνδυασμό με την ηλικία της ενάγουσας, η οποία είναι ήδη πενήντα δύο ... ετών και με κλονισμένη υγεία ως πάσχουσα από οσφυαλγία, γεγονός που δεν της επιτρέπει να συνεχίσει να εργάζεται στην προαναφερόμενη εργασία της ώστε να καλύπτει πλήρως τις ανάγκες διατροφής της, γίνεται δεκτό ότι αυτή βρίσκεται εν μέρει σε απορία που δικαιολογεί την υποχρέωση του εναγομένου να καταβάλει σ' αυτή τη μεταγαμιαία τακτική μηνιαία σε χρήμα διατροφή, εφόσον ο ίδιος αποδείχθηκε ότι ασκεί το επάγγελμα του αυτοκινητιστή.

Έχει αυτοκίνητο-ψυγείο διεθνών μεταφορών αξίας 100.000 ευρώ. Διαθέτει επίσης ΙΧΕ αυτοκίνητο και είναι κύριος ικανής ακίνητης περιουσίας και ιδιόκτητης κατοικίας. Από την παραπάνω εργασία του αποκομίζει εισόδημα 3.000 ευρώ μηνιαίως. Επιβαρύνεται με τη διατροφή της δεύτερης συζύγου του και των δύο ανηλίκων τέκνων του που απόκτησε από το δεύτερο γάμο του.

Από τα παραπάνω προκύπτει ότι είναι σε θέση να καταβάλει μηνιαία τακτική μεταγαμιαία διατροφή σε χρήμα στην ενάγουσα χωρίς να κινδυνεύσει η δική του διατροφή". Με βάση αυτές τις παραδοχές το εφετείο δέχθηκε την έφεση της αναιρεσιβλήτου κατά της αποφάσεως του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου, το οποίο είχε απορρίψει την αγωγή της ως κατ' ουσίαν αβάσιμη και, αφού κράτησε την υπόθεση, δέχθηκε εν μέρει την αγωγή και υποχρέωσε τον αναιρεσείοντα να καταβάλει στην αναιρεσίβλητη ως διατροφή το ποσό των 290 ευρώ μηνιαίως για το χρονικό διάστημα από 29-11-2007 έως 28-11-2010.

Έτσι που έκρινε το εφετείο διέλαβε στην απόφασή του επαρκείς, σαφείς και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες ως προς το κρίσιμο ζήτημα της υποχρεώσεως του αναιρεσείοντος προς διατροφή της αναιρεσιβλήτου και ειδικότερα της ευπορίας του αναιρεσείοντος και της απορίας της αναιρεσιβλήτου (υπό την προεκτεθείσα έννοια), καθώς και της συνεπεία της ηλικίας και της καταστάσεως της υγείας της τελευταίας ανικανότητάς της προς άσκηση κατάλληλου επαγγέλματος ώστε να εξασφαλίζει από αυτό τη διατροφή της.

Συνεπώς ο πρώτος (κατά ένα μέρος) λόγος της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως, με τον οποίο ο αναιρεσείων, επικαλούμενος το άρθρο 559 αριθ.19 Κ.Πολ.Δ., υποστηρίζει τα αντίθετα, είναι αβάσιμος.

Για τη θεμελίωση του λόγου αναιρέσεως από το άρθρο 559 αριθ.1 εδ.β Κ.Πολ.Δ. για παραβίαση των διδαγμάτων της κοινής πείρας, πρέπει η παραβίαση να αφορά την ερμηνεία ή εφαρμογή κανόνα δικαίου, δηλαδή την εξειδίκευση αόριστων νομικών εννοιών ή την υπαγωγή πραγματικών γεγονότων σ' αυτόν, ενώ ο λόγος αυτός δεν θεμελιώνεται όταν η παραβίαση των διδαγμάτων της κοινής πείρας αφορά την εκτίμηση αποδείξεων (Α.Π. 115/2010).

Στην προκειμένη περίπτωση με τον πρώτο (κατά ένα μέρος) λόγο της υπό κρίση αιτήσεως ο αναιρεσείων, επικαλούμενος το άρθρο 559 αριθ.1 Κ.Πολ.Δ., αποδίδει στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια ότι κατά παράβαση των διδαγμάτων της κοινής πείρας δέχθηκε ότι η αναιρεσίβλητη διαθέτει οικόπεδο εκτός σχεδίου πόλεως ενώ είναι γνωστό τοις πάσι ότι δεν μπορεί να υφίσταται οικόπεδο εκτός σχεδίου πόλεως, πολλώ δε μάλλον δεν μπορεί να ανεγερθεί σε έκταση 500 τ.μ. (εκτός σχεδίου πόλεως) διώροφη οικοδομή με σοφίτα. Ο λόγος αυτός είναι απορριπτέος ως απαράδεκτος διότι οι επικαλούμενες παραβιάσεις δεν αφορούν την ερμηνεία ή εφαρμογή κανόνων δικαίου αλλά την εκτίμηση αποδείξεων.

Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ.11 περ.γ Κ.Πολ.Δ. λόγος αναιρέσεως παρέχεται αν το δικαστήριο παρά το νόμο δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που οι διάδικοι επικαλέστηκαν και προσκόμισαν. Εξάλλου από τις συνδυασμένες διατάξεις των άρθρων 335 και 338 έως και 340 Κ.Πολ.Δ. προκύπτει ότι το δικαστήριο της ουσίας, προκειμένου να σχηματίσει την κρίση του για τους πραγματικούς ισχυρισμούς των διαδίκων που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, υποχρεούται να λαμβάνει υπόψη όλα τα αποδεικτικά μέσα τα οποία νόμιμα επικαλούνται και προσκομίζουν οι διάδικοι, χωρίς να επιβάλλεται να γίνεται ειδική αναφορά και χωριστή αξιολόγηση του καθενός από αυτά, αρκεί να καθίσταται αδιστάκτως βέβαιο από όλο το περιεχόμενο της αποφάσεως ότι συνεκτιμήθηκαν όλα τα νομίμως προσκομισθέντα με επίκληση από τους διαδίκους αποδεικτικά μέσα (Α.Π. 295/ 2011).

Στην προκειμένη περίπτωση με το δεύτερο λόγο της αιτήσεώς του ο αναιρεσείων αποδίδει στην προσβαλλόμενη απόφαση την ως άνω πλημμέλεια και συγκεκριμένα ότι το εφετείο δεν έλαβε υπόψη τα κατωτέρω έγγραφα, ήτοι: 1) 32 έγχρωμες φωτογραφίες, 2) την .../1991 άδεια οικοδομής, 3) την .../31-10-2007 βεβαίωση του διευθυντή πολεοδομίας του Δήμου Κατερίνης, 4) φωτογραφίες της τριώροφης οικοδομής ιδιοκτησίας της αναιρεσιβλήτου, 5) την τεχνική έκθεση εκτιμήσεως αξίας ακινήτων την οποία υπογράφουν οι Ε.

Π. και Β. Π., 6) αντίγραφα των εκκαθαριστικών σημειωμάτων του φόρου εισοδήματός του για το οικονομικό έτος 2007, 7) αντίγραφο του βιβλίου μεταβολών του φορτηγού του αυτοκινήτου και το 148/15-4-1993 πιστοποιητικό ταξινομήσεώς του, 8) αντίγραφα της αδείας κυκλοφορίας της "νταλίκας" του, της μοτοσικλέτας του και του ιδιωτικής χρήσεως επιβατικού αυτοκινήτου του, 9) αντίγραφο του βιβλίου φορτωτικών του φορτηγού αυτοκινήτου του, το μεν για το χρονικό διάστημα από 10-2-1996 μέχρι 18-11-1996, το δε από τον αριθμό 105/ 4-1-2000 μέχρι τον αριθμό 140/15-9-2000, 10) το 701/1998 πιστοποιητικό μερίδας του Υποθηκοφυλακείου Κατερίνης, τα οποία έγγραφα αυτός επικαλέστηκε και προσκόμισε νόμιμα ενώπιον του εφετείου για την απόδειξη του αρνητικών της αγωγής ισχυρισμών του ότι αυτός δεν είναι εύπορος και ότι η αναιρεσίβλητη δεν είναι άπορη.

Ο λόγος αυτός είναι αβάσιμος, διότι από την περιεχόμενη στην προσβαλλόμενη απόφαση ρητή βεβαίωση ότι το δικαστήριο για το σχηματισμό της κρίσεώς του έλαβε υπόψη και "όλα γενικώς τα έγγραφα που ... προσκομίζονται και γίνεται επίκληση αυτών" αλλά και από το σύνολο των αιτιολογιών της που προπαρατέθηκαν, προκύπτει χωρίς να καταλείπεται οποιαδήποτε αμφιβολία ότι ελήφθησαν υπόψη και τα ανωτέρω έγγραφα, των οποίων δεν ήταν αναγκαίο να γίνει ειδική αναφορά και χωριστή αξιολόγηση.

Ενόψει όλων αυτών πρέπει να απορριφθεί η υπό κρίση αίτηση αναιρέσεως, να καταδικασθεί δε ο αναιρεσείων στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσιβλήτου, σύμφωνα με το σχετικό αίτημα της τελευταίας (άρθρα 176, 183 και 191 παρ.2 Κ.Πολ.Δ.).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 3-11-2010 αίτηση του Χ. Μ. για αναίρεση της 1573/2010 αποφάσεως του Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσιβλήτου, την οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες επτακόσια (2.700) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 22 Ιουνίου 2012.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 5 Σεπτεμβρίου 2012.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ