Supreme Court reverses lower court, holding employer liable for agent's unauthorized fund collection under Article 922 of the Civil Code.

Απόφαση 1425 / 2007 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1425/2007

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

A1' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές : Δημήτριο Λοβέρδο, Αντιπρόεδρο, Γεώργιο Καλαμίδα, Δημήτριο Κανελλόπουλο, Διονύσιο Γιαννακόπουλο και Χαράλαμπο Δημάδη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 22 Ιανουαρίου 2007, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Γιαννέλη, για να δικάσει μεταξύ :

Του αναιρεσείοντος : Χ1 , ο οποίος παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Γεώργιο Νίκα.

Της αναιρεσίβλητης : Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία "ΑΣΠΙΣ ΠΡΟΝΟΙΑ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΕΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΩΝ", που εδρεύει στο Μαρούσι Αττικής και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Απόστολο Κουτρούλη, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 18-1-2002 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις : 6029/2002 οριστική του ίδιου δικαστηρίου και 48/2004 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας αποφάσεως ζητεί ο αναιρεσείων με την από 9 Ιουνίου 2004 αίτησή του. Κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Χαράλαμπος Δημάδης ανέγνωσε την από 27 Μαρτίου 2006 έκθεση του αποχωρήσαντος ήδη από την υπηρεσία Αρεοπαγίτη Ιωάννη Βερέτσου, με την οποία εισηγήθηκε να γίνει δεκτή η αίτηση και να αναιρεθεί η προσβαλλομένη απόφαση . Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή από το άρθρο 922 ΑΚ που ορίζει ότι ο κύριος ή ο προστήσας άλλον σε υπηρεσία ευθύνεται για τη ζημία που ο υπηρέτης ή ο προστηθείς προξένησε σε τρίτον παράνομα, κατά την υπηρεσία του. προκύπτει ότι για την ίδρυση ευθύνης του προστήσαντος από την αδικοπραξία του προστηθέντος πρέπει ο τελευταίος να τελεί υπό τις εντολές και οδηγίες του προστήσαντος ως προς τον τρόπο εκπληρώσεως των καθηκόντων του, προς τις οποίες και να είναι υποχρεωμένος να συμμορφώνεται.

Από την ίδια διάταξη συνάγεται ότι ο προστήσας ευθύνεται για τις ζημίες που προξένησε ο προστηθείς σε τρίτον όχι μόνον κατά την εκτέλεση της ανατεθείσας σ' αυτόν υπηρεσίας, αλλά και κατά κατάχρηση της υπηρεσίας του, η οποία υφίσταται, όταν η ζημιογόνος πράξη τελέστηκε εντός των ορίων και καθηκόντων που ανατέθηκαν στον προστηθέντα ή επ' ευκαιρία ή εξ αφορμής της υπηρεσίας, αλλά κατά παράβαση των εντολών και οδηγιών που δόθηκαν σ' αυτόν ή καθ' υπέρβαση των καθηκόντων του, εφόσον μεταξύ της ζημιογόνου ενεργείας του προστηθέντος και της υπηρεσίας που ανατέθηκε σ' αυτόν υπάρχει εσωτερική συνάφεια.

Δηλαδή η υπέρβαση ή η κατάχρηση από τον προστηθέντα της υπηρεσίας που του ανατέθηκε είναι δημιουργική ευθύνης για τον προστήσαντα, με βάση τη σχέση της πρόστησης, γιατί η υπηρεσία αποτέλεσε το αναγκαίο μέσο για την επιχείρηση της ζημιογόνου πράξης. Εξ άλλου ο προστήσας ευθύνεται αντικειμενικά προς αποζημίωση του τρίτου που ζημιώθηκε από την αδικοπραξία του προστηθέντος.

η οποία βρίσκεται σε εσωτερική αιτιώδη σχέση με την εκτέλεση της υπό διεκπεραίωση υποθέσεως του προστησαντος. Στην προκειμένη περίπτωση το Εφετείο,όπως προκύπτει από την προσβαλλομένη απόφαση, ενώ δέχθηκε ότι ο προστηθείς από την αναιρεσίβλητη (εναγομένη) Ψ1 ζημίωσε κατά την εκτέλεση της υπηρεσίας του τον αναιρεσειοντα (ενάγοντα), απέρριψε κατ' ουσίαν την από 18-1-2002 αγωγή του τελευταίου, με την οποία αυτός ζήτησε αποζημίωση από την προστήσασα εταιρεία, δεχθέν ειδικότερα τα ακόλουθα:

Περί τα μέσα Απριλίου του 2001 προσήλθε στο κατάστημα του ενάγοντος στην περιοχή...... Αττικής, ο Ψ1 , ο οποίος αφού του δήλωσε ότι ενεργούσε για λογαριασμό και κατ' εντολή της εναγομένης ασφαλιστικής εταιρίας, του πρότεινε να συμμετάσχει σε τρία ασφαλιστικά (επενδυτικά) προγράμματα που είχε εκπονήσει η εταιρία με την καταβολή ενός ποσού που έκρινε ότι είχε την δυνατότητα να καταβάλλει.

Επειδή οι όροι και προϋποθέσεις συμμετοχής των άνω προγραμμάτων, όπως του εκτέθηκαν από τον άνω πράκτορα, ήσαν συμφέροντες, ο ενάγων δέχθηκε την σχετική πρόταση και κατέβαλε αυθημερόν στον ασφαλιστικό πράκτορα Ψ1 το ποσό των 5.000.000 δρχ. Πριν από την καταβολή συμπλήρωσε και υπ γράψε τρεις αιτήσεις τις οποίες του εγχείρησε ο άνω ασφαλιστικός πράκτορας ο οποίος επίσης του παρέδωσε και την .......

απόδειξη είσπραξης του άνω ποσού. Παράλληλα, τον πληροφόρησε ότι σε διάστημα ενός μήνα από την καταβολή θα παραλάμβανε τα συμβόλαια που θα εξέδιδε η ασφαλιστική εταιρία σε απόδειξη κατάρτισης των σχετικών συμβάσεων που είχαν διαπραγματευθεί ενώ σε περίπτωση που δεν εγκρινόταν εκ μέρους της η κατάρτιση των συμβάσεων με την συμμετοχή του στα άνω επενδυτικά προγράμματα θα του επιστρεφόταν το ποσό που είχε καταβάλει.

Επειδή το διάστημα των 30 ημερών παρήλθε χωρίς να λάβει τα σχετικά έγγραφα, (συμβόλαια). απευθύνθηκε στην εναγομένη ζητώντας περαιτέρω πληροφορίες για την τύχη της επενδύσεως του. Μάλιστα, με την από 28-5-2001 εξώδικη δήλωση του που επιδόθηκε στην εναγομένη την 31-5-2001. την καλούσε σε περίπτωση που δεν συνέπραττε στην κατάρτιση της συμβάσεως να του επιστρέψει το ποσό των 5.000.000 δρχ.

που είχε καταβάλλει στον ασφαλιστικό πράκτορα. Αντί άλλης απαντήσεως αρχές Ιουλίου τον επισκέφθηκε ο υπάλληλος της Ψ2 , ο οποίος αφού τον ενημέρωσε ότι λόγω του θανάτου του συναδέλφου του Ψ1 είχαν χαθεί όλα τα έγγραφα που είχε στην κατοχή του συμπεριλαμβανομένων και των δικών του αιτήσεων, του ζήτησε να συμπληρώσει και υπογράψει εκ νέου τρεις νέες αιτήσεις συμμετοχής σία άνω προγράμματα ενώ παρέλαβε και φωτοτυπικό αντίγραφο της αποδείξεως που του είχεχορηγήσει ο Ψ1 .

Την 20-7-2001 με εξώδικη απάντησή της η εναγομένη που του επέδωσε την 27-7-2001, του καθιστούσε γνωστό ότι η έγκριση της συμμετοχής του στα επενδυτικά της προγράμματα προϋπέθεταν την κατάθεση των χρημάτων της επένδυσης αποκλειστικά στους σημειούμενους στην αίτηση τραπεζικούς λογαριασμούς πράγμα που δεν είχε γίνει μέχρι τότε με αποτέλεσμα την απόρριψη των αιτήσεων του για συμμετοχή σ' αυτά.

Στην αίτηση που είχε υπογράψει ο ενάγων υπάρχει σχετική σημείωση και η ρητή και κατηγορηματική προειδοποίηση της ασφαλιστικής εταιρείας ότι οποιοσδήποτε άλλος τρόπος καταβολής δεν είναι έγκυρος και δεν την δεσμεύει. Κατόπιν τούτων το Εφετείο έκρινε, ότι, αφού ο Ψ1 , με βάση την μεταξύ αυτού και της αναιρεσίβλητης πρακτορειακή σύμβαση, είχε δικαίωμα μόνο να ανευρίσκει πελάτες που ενδιαφέρονταν για τη συμμετοχή στα επενδυτικά της προγράμματα, δεν είχε όμως εντολή ή εξουσιοδότηση να εισπράττει χρήματα για λογαριασμό της και μάλιστα με τη μορφή του κεφαλαίου που απαιτείται για τη συμμετοχή στα άνω επενδυτικά προγράμματα, η αναιρεσίβλητη δεν ευθύνεται για την απόδοση των χρημάτων, σε περίπτωση που ο πράκτορας της, κατά παράβαση της μεταξύ τους συμβάσεως εισέπραξε χρήματα για κατάρτιση συμβάσεως που τελικά δεν εγκρίθηκε, και ότι συνεπώς ο αναιρεσείων δεν δικαιούται να αναζητά από την αναιρεσίβλητη τα χρήματα που έδωσε στον πράκτορα της, αφού αυτός δεν ήταν εξουσιοδοτημένος και δεν είχε εντολή για είσπραξη των σχετικών ποσών.

Απέρριψε δε κατόπιν τούτων την άνω αγωγή του αναιρεσείοντος. με την οποία αυτός διώκει την καταβολή του ποσού των 5.000.000 δραχμών ως αποζημίωση από την μη έκδοση των αντίστοιχων συμβολαίων. Έτσι που έκρινε το Εφετείο παραβίασε ευθέως την ουσιαστική διάταξη του άρθρου 922 ΑΚ στην οποία έπρεπε να υπαγάγει τα πραγματικά περιστατικά που δέχεται για να κρίνει περί της βασιμότητας της άνω αγωγής του αναιρεσείοντος.

Υπέπεσε συνεπώς το Εφετείο στην αναιρετική πλημμέλεια του άρθρου 559 αρ. 1 ΚΠολΔικ (και όχι σ' αυτήν του άρθρου 559 αρ. 19ΚΠολ.Δικ. που αναγράφεται στο αναιρετήριο) κατά τον βάσιμο τέταρτο λόγο αναιρέσεως, ο οποίος πρέπει να γίνει δεκτός, όπως παραδεκτά συμπληρώνεται (άρθρο 562 παρ.4 ΚΠολΔ.Δικ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθ. 48/2004 απόφαση του Εφετείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές. Και

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσειούσης εκ χιλίων πεντακοσίων (1500) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 19 Μαρτίου 2007. Και

Δημοσιεύθηκε στο ακροατήριό του στις 18 Ιουνίου 2007.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ