Supreme Court allows appeal against insurance company for excessive compensation in traffic accident case.

Απόφαση 1424 / 2022 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1424/2022

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Μαρία Βάρκα, Προεδρεύουσα Αρεοπαγίτη (λόγω κωλύματος της Αντιπρόεδρου Κωστούλας Φλουρή - Χαλεβίδου), Γεωργία Κατσιμαγκλή, Αθανάσιο Τσουλό, Ασπασία Μεσσηνιάτη - Γρυπάρη και Αλεξάνδρα Αποστολάκη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 18 Μαρτίου 2022, με την παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Μ. Δ. του Δ., κατοίκου ..., ο οποίος παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Γεώργιο Σαφέτη.

Της αναιρεσίβλητης: Ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "...", που εδρεύει στη … και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ιωάννη Καραγκούνη με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 15-10-2012 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης και συνεκδικάστηκε με την από 7-3-2013 ανακοίνωση δίκης - προσεπίκληση σε αναγκαστική παρέμβαση - παρεμπίπτουσα αγωγή της ήδη αναιρεσίβλητης, καθώς και με την κατατεθείσα διά των προτάσεών τους πρόσθετη παρέμβαση φυσικών προσώπων, μη διαδίκων στην παρούσα δίκη. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 15872/2013 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 1797/2015 μη οριστική και 1058/2016 οριστική του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζήτησε ο ήδη αναιρεσείων με την από 11-4-2017 αίτησή του, ενώ η ήδη αναιρεσίβλητη με την από 12-6-2017 αίτησή της ζήτησε την αναίρεση και των δύο ως άνω αποφάσεων του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Εκδόθηκε η 1423/2018 απόφαση του Αρείου Πάγου, η οποία, αφού συνεκδίκασε τις ως άνω αιτήσεις, απέρριψε την από 12-6-2017 αίτηση της "...", αναίρεσε δε την από 11-4-2017 αίτηση του Μ. Δ. του Δ. και παρέπεμψε την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, συγκροτούμενο από άλλον δικαστή.

Εκδόθηκε η 1772/2019 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης, την αναίρεση της οποίας ζητεί ο αναιρεσείων με την από 22-6-2020 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, με Εισηγήτρια την Αρεοπαγίτη Μαρία Βάρκα, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης αναίρεσης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από την παραδεκτή επισκόπηση της προσβαλλόμενης απόφασης και των διαδικαστικών εγγράφων προκύπτουν τα ακόλουθα: Ο ενάγων και ήδη αναιρεσείων, με την από 15-10-2012 αγωγή του ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης κατά της εναγομένης και ήδη αναιρεσίβλητης ασφαλιστικής εταιρείας και κατά του Κ.

Κ. (μη διαδίκου εν προκειμένω) ζήτησε να υποχρεωθούν οι εναγόμενοι εις ολόκληρον έκαστος να αποκαταστήσουν την θετική και αποθετική του ζημία για τον τραυματισμό του σε τροχαίο ατύχημα που συνέβη κάτω από τις σ` αυτή περιγραφόμενες συνθήκες (αποζημίωση, χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης και πρόσθετη αποζημίωση κατ'άρθρο 931 ΑΚ), κατά τη σύγκρουση του με αριθμό ...

ΙΧΕ αυτοκινήτου που οδηγούσε ο δεύτερος ως άνω ιδιοκτησίας του, ασφαλισμένο για τις προς τρίτους ζημίες στην ως άνω ασφαλιστική εταιρεία με την ... δίκυκλη μοτοσικλέτα, που οδηγούσε ο ίδιος (ενάγων ήδη αναιρεσείων). Παράλληλα, η αναιρεσίβλητη ασφαλιστική εταιρεία άσκησε ενώπιον του ιδίου δικαστηρίου ανακοίνωση δίκης-προσεπίκληση κλπ, που όμως δεν ενδιαφέρουν πλέον το παρόν Δικαστήριο.

Επί της αγωγής εκδόθηκε η 15872/2013 οριστική απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης, η οποία αφού έκρινε αποκλειστικά υπαίτιο του ενδίκου τροχαίου ατυχήματος τον ως άνω οδηγό του ασφαλισμένου στην εναγομένη ασφαλιστική εταιρεία αυτοκινήτου, δέχθηκε εν μέρει την αγωγή, υποχρεώνοντας την προαναφερόμενη ασφαλιστική εταιρεία, να καταβάλει στον ενάγοντα τα αναφερόμενα σε αυτή χρηματικά ποσά, ενώ απέρριψε ως κατ'ουσίαν αβάσιμη την αξίωση του ενάγοντος για καταβολή πρόσθετης αποζημίωσης εκ του άρθρου 931 ΑΚ, που ενδιαφέρει στην παρούσα αναιρετική δίκη.

Επί ασκηθεισών εκ μέρους των διαδίκων αντιθέτων εφέσεων, εκδόθηκε η με αριθμό 1797/2015 μη οριστική απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης, η οποία αφού έκρινε ότι το ένδικο ατύχημα οφείλεται σε αποκλειστική υπαιτιότητα του οδηγού του ασφαλισμένου αυτοκινήτου, ανέβαλε την έκδοση επί της ουσίας οριστικής αποφάσεως και διέταξε τη διενέργεια πραγματογνωμοσύνης, από ιατρό χειρουργό, ορθοπεδικό, προκειμένου ο τελευταίος να αποφανθεί έγγραφα και αιιτολογημένα για τα ιατρικά θέματα που του ετίθεντο με την ως άνω απόφαση.

Μετά τη διεξαγωγή της διαταχθείσης πραγματογνωμοσύνης, συζητήσεως γενομένης, εκδόθηκε η με αριθμό 1058/2016 απόφαση, η οποία έκρινε όπως και το πρωτοβάθμιο δικαστήριο, ως προς το απορριφθέν κονδύλιο του άρθρου 931 ΑΚ και απέρριψε το σχετικό λόγο έφεσης, που αφορούσε την αξίωση αυτή. Η τελευταία απόφαση, κατόπιν ασκήσεως αντιθέτων αναιρέσεων από μέρους των διαδίκων, αναιρέθηκε ως προς το κεφάλαιο της αξιώσεως του άρθρου 931 ΑΚ, με τη 1423/2018 απόφαση του παρόντος Δικαστηρίου και παραπέμφθηκε η υπόθεση προς περαιτέρω συζήτηση στο ίδιο Εφετείο, το οποίο, με την προσβαλλόμενη απόφασή του (1772/2019), έκρινε ότι ο ενάγων και ήδη αναιρεσείων υπέστη μερική ισόβια αναπηρία από το ατύχημα, για την οποία δικαιούται ως εύλογη αποζημίωση το ποσό των 14.000 ευρώ.

Κατά τη διάταξη του άρθρου 931 του ΑΚ "η αναπηρία ή η παραμόρφωση, που προξενήθηκε στον παθόντα, λαμβάνεται υπόψη κατά την επιδίκαση της αποζημίωσης, αν επιδρά στο μέλλον του". Ως αναπηρία θεωρείται κάποια έλλειψη της σωματικής, νοητικής ή ψυχικής ακεραιότητας του προσώπου, ενώ ως παραμόρφωση, νοείται κάθε ουσιώδης αλλοίωση της εξωτερικής εμφάνισης του προσώπου, η οποία καθορίζεται όχι αναγκαίως κατά τις απόψεις της ιατρικής επιστήμης αλλά κατά τις αντιλήψεις της ζωής.

Περαιτέρω, ως μέλλον νοείται η επαγγελματική, οικονομική και κοινωνική εξέλιξη του προσώπου. Δεν απαιτείται βεβαιότητα δυσμενούς επιρροής της αναπηρίας ή παραμόρφωσης στο μέλλον του προσώπου. Αρκεί και απλή δυνατότητα κατά τη συνηθισμένη πορεία των πραγμάτων. Η ΑΚ 931 προβλέπει επιδίκαση από το δικαστήριο χρηματικής παροχής στον παθόντα αναπηρία ή παραμόρφωση, εφόσον συνεπεία αυτών επηρεάζεται το μέλλον του.

Η χρηματική αυτή παροχή δεν αποτελεί αποζημίωση, εφόσον η τελευταία εννοιολογικά συνδέεται με την επίκληση και απόδειξη ζημίας περιουσιακής, δηλαδή διαφοράς μεταξύ της περιουσιακής κατάστασης μετά το ζημιογόνο γεγονός και εκείνης που θα υπήρχε χωρίς αυτό. Εξάλλου, η συνεπεία της αναπηρίας ή παραμόρφωσης ανικανότητα προς εργασία, εφόσον προκαλεί στον παθόντα περιουσιακή ζημία, αποτελεί βάση αξίωσης προς αποζημίωση, που στηρίζεται στη διάταξη του άρθρου 929 του ΑΚ (αξίωση διαφυγόντων εισοδημάτων).

Όμως, η αναπηρία ή παραμόρφωση ως τέτοια δεν σημαίνει κατ` ανάγκην πρόκληση στον παθόντα περιουσιακής ζημίας. Προέχον και κρίσιμο είναι το γεγονός της αναπηρίας ή παραμόρφωσης ως βλάβης του σώματος ή της υγείας του προσώπου, ως ενός αυτοτελούς έννομου αγαθού, που απολαύει και συνταγματικής προστασίας, σύμφωνα με τις παρ. 3 και 6 του άρθρου 21 του Συντάγματος, όχι μόνο στις σχέσεις των πολιτών προς το Κράτος αλλά και στις μεταξύ τους σχέσεις, χωρίς αναγκαίως η προστασία αυτή να συνδέεται με αδυναμία πορισμού οικονομικών ωφελημάτων ή πλεονεκτημάτων.

Έτσι, κατά την ορθή ερμηνεία της ίδιας διάταξης, με αυτή προβλέπεται η επιδίκαση στον παθόντα αναπηρία ή παραμόρφωση ενός εύλογου χρηματικού ποσού ακριβώς λόγω της αναπηρίας ή παραμόρφωσης, χωρίς σύνδεση με συγκεκριμένη περιουσιακή ζημία, η οποία άλλωστε και δεν μπορεί να προσδιοριστεί, το ύψος δε του επιδικαζόμενου εύλογου χρηματικού ποσού καθορίζεται με βάση το είδος και τις συνέπειες της αναπηρίας ή παραμόρφωσης, την ηλικία του παθόντος, καθώς και με τη συνεκτίμηση του ποσοστού τυχόν συνυπαιτιότητας του τελευταίου στην πρόκληση της αναπηρίας ή της παραμόρφωσης, όπως συμβαίνει και στην περίπτωση της, κατά τη διάταξη του άρθρου 932 του ΑΚ, αξίωσης για επιδίκαση χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης ή ψυχικής οδύνης.

Συνεπώς, και στην περίπτωση αυτή, όπως και στην περίπτωση της χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης ή ψυχικής οδύνης, ο προσδιορισμός του επιδικαζόμενου εύλογου κατά την κρίση του Δικαστηρίου χρηματικού ποσού της προβλεπόμενης από το άρθρο 931 του ΑΚ χρηματικής παροχής εναπόκειται στην ελεύθερη εκτίμηση του δικαστηρίου της ουσίας και η περί αυτού κρίση του τελευταίου δεν υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου, αφού σχηματίζεται από την εκτίμηση πραγματικών γεγονότων και χωρίς υπαγωγή του πορίσματος σε νομική έννοια, ώστε να μπορεί να νοηθεί εσφαλμένη εφαρμογή του νόμου είτε ευθέως είτε εκ πλαγίου.

Επιβάλλεται όμως να τηρείται, κατά τον καθορισμό του ποσού που επιδικάζεται, η αρχή της αναλογικότητας, ως γενική νομική αρχή και μάλιστα αυξημένης τυπικής ισχύος, υπό την έννοια ότι η σχετική κρίση του δικαστηρίου δεν πρέπει να υπερβαίνει τα ακραία όρια της διακριτικής του ευχέρειας, πράγμα που αν συμβαίνει, ελέγχεται ως παραβίαση της πιο πάνω γενικής νομικής αρχής, ήτοι ως πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθμ. 1 και 19 του ΚΠολΔ (ΑΠ 187/2021, ΑΠ 548/2020, ΑΠ 142/2019, ΑΠ 1430/2018).

Εξάλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθμ.1 του ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών. Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται, αν δεν εφαρμοστεί, ενώ συνέτρεχαν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, ή αν εφαρμοστεί, ενώ δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή.

Στην περίπτωση που το δικαστήριο έκρινε κατ` ουσίαν, η παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου κρίνεται με βάση τα πραγματικά περιστατικά που ανέλεγκτα το δικαστήριο της ουσίας δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν και την υπαγωγή τους στο νόμο και ιδρύεται αυτός ο λόγος αναίρεσης αν οι πραγματικές παραδοχές της απόφασης καθιστούν φανερή την παραβίαση.

Στην προκείμενη περίπτωση, ο αναιρεσείων, με το μοναδικό λόγο της αίτησης αναίρεσης, αποδίδει στην αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ με την αιτίαση ότι, κατά παράβαση της αρχής της αναλογικότητας και καθ` υπέρβαση των ακραίων ορίων της διακριτικής του ευχέρειας, το Εφετείο, κατά την εφαρμογή των διατάξεων ουσιαστικού δικαίου των άρθρων 931 του ΑΚ και 25 παρ.1 του Συντάγματος, επιδίκασε σ` αυτόν, ως εύλογη χρηματική παροχή από τον τραυματισμό του, το ποσό των 14.000 ευρώ, το οποίο είναι δυσανάλογα μικρό σε σχέση με αυτά που επιδικάζονται σε ανάλογες περιπτώσεις και προκύπτουν από τις συνθήκες της αδικοπραξίας (του τροχαίου ατυχήματος), με βάση τα αναφερόμενα στην απόφαση προσδιοριστικά κριτήρια για τον καθορισμό αυτού.

Ως προς το κεφάλαιο αυτό το Εφετείο δέχτηκε τα εξής: "Αμέσως μετά το ατύχημα ο τελευταίος διακομίσθηκε με ασθενοφόρο στο Γενικό Νοσοκομείο Άρτας όπου διαπιστώθηκε ότι είχε υποστεί: 1. Ανοικτό συντριπτικό υπερκονδύλιο κάταγμα δεξιού μηριαίου, 2. Ασταθή κάκωση πυελικού δακτύλου με ρήξη δεξιού ιερολαγονίου αρθρώσεως και κάταγμα ηβοϊσχιακών κλάδων αριστερά, 3.

Εκτεταμένα τραύματα αριστερού κάτω άκρου με ρήξη επιγονατίδιου τένοντα, πρόσθιου κνημιαίου και μακρού εκτείνοντα το μεγάλο δάκτυλο. Λόγω άλγους δεξιού υποχονδρίου, υπεβλήθη σε αξονική τομογραφία κοιλίας και διεπιστώθη μικρή ρήξη-θλάση ήπατος. Προς αντιμετώπιση των ανωτέρω τραυμάτων υπεβλήθη σε θεραπεία και συγκεκριμένα: 1.

Το κάταγμα κνήμης αντιμετωπίστηκε χειρουργικά στις 16-8-2011 με χειρουργική επέμβαση εξωτερικής οστεοσύνθεσης με αντλία μετεγχειρητικής αναλγησίας με οπιοειδή. 2.Το κάταγμα της λεκάνης αντιμετωπίστηκε χειρουργικά στις 18-8-2011 με επέμβαση τοποθέτησης πλαισίων εξωτερικής οστεοσύνθεσης με αντλία μετεγχειρητικής αναλγησίας με οπιοειδή. 3.

Στις 23-8-2011 υπεβλήθη σε χειρουργική επέμβαση ήλωσης κάτω άκρου με αντλία μετεγχειρητικής αναλγησίας περιέχουσα και οπιοειδή. 4. Κατά τη διάρκεια νοσηλείας παρουσιάστηκε φλεγμονή του ανοικτού υπερκονδύλιου κατάγματος και αντιμετωπίστηκε επιτυχώς με πέντε χειρουργικούς καθαρισμούς και τοποθέτηση ειδικού σπόγγου με συνεχή αναρρόφηση. 5.

Στις 5-9-2011 έγινε αναθεώρηση της εξωτερικής οστεοσύνθεσης στο υπερκονδύλιο κάταγμα δεξιού μηριαίου σε ILIZAROV, παρέμεινε νοσηλευόμενος μέχρι και 13-9-2011, οπότε και διεκομίσθη για περαιτέρω αντιμετώπιση και νοσηλεία στο Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Αθήνας "Γ. Γεννηματάς", κοντά στον τόπο κατοικίας του και προς συνδρομή και συμπαράσταση από τους οικείους του.

Κατά τη διακομιδή στο ανωτέρω νοσοκομείο η κλινική του κατάσταση είχε ως εξής: 1. Υπερκονδύλιο κάταγμα δεξιού μηριαίου, το οποίο είχε αντιμετωπιστεί χειρουργικά με εξωτερική οστεοσύνθεση illizarov, 2. Κάταγμα λεκάνης με διάσταση ηβικής σύμφυσης αντιμετωπισθέν με εξωτερική οστεοσύνθεση πυέλου. 3. Ρήξη επιγονατιδικού αριστερά και ρήξη μακρού εκτείνοντος άκρου ποδός αριστερά, αποκαταστημένα χειρουργικά με συρραφή και εξωτερική οστεοσύνθεση. 4.

Βαθύ θλαστικό τραύμα δεξιού μηρού αντιμετωπισθέν χειρουργικά με καθαρισμό και συρραφή, υπό αντιβιοτική αγωγή λόγω επιμολύνσεως από πολύ ανθεκτικά μικροβιακά στελέχη (acinetobacter baumannii/haemoliticus και klebsiella pneumoniae). Υποβλήθηκε σε συνεχείς καθαρισμούς των τραυμάτων με συχνή παρακολούθηση και σε συνεννόηση με το τμήμα λοιμώξεων, τελικώς αποφασίστηκε η διακοπή της αντιβιοτικής αγωγής που ελάμβανε από το νοσοκομείο της Άρτας και ετέθη σε αγωγή με ενδοφλέβια tigacil και colistin.

Αφαιρέθηκαν οι εξωτερικές οστεοσυνθέσεις της λεκάνης και του αριστερού άκρου ποδός και ξεκίνησε συνεδρίες φυσιοθεραπείας. Παρουσίασε δυσγευσία και νεφρική δυσλειτουργία, λόγω παρατεταμένης αντιβιοτικής αγωγής, που αντιμετωπίστηκαν σε συνεργασία με τη νεφρολογική κλινική. Με διακοπή της αντιβιοτικής αγωγής και εντατική ενυδάτωση επιτεύχθηκε η πλήρης αποκατάσταση της νεφρικής λειτουργίας.

Μετά τη μέχρι και 31-10-2011 νοσηλεία του, μεταφέρθηκε σε κέντρο αποκατάστασης ως πολυτραυματίας, με κάταγμα λεκάνης, κάταγμα διάφυσης μηριαίου οστού δεξιού, διατομή επιγονατιδικού τένοντα αριστερά, διατομή εκτεινόντων και περονιαίου νεύρου αριστερά, εξωτερική οστεοσύνθεση δεξιού μηριαίου οστού, αδυναμία βάδισης και αυτοεξυπηρέτησης, με σύσταση για παρακολούθηση στα τακτικά ορθοπεδικά ιατρεία της Α' Ορθοπεδικής Κλινικής του ΓΝΑ "Γ.

Γεννηματάς". Στο πιο πάνω κέντρο νοσηλεύθηκε έως 20-11-2011 και υποβλήθηκε σε εντατική θεραπεία λειτουργικής αποκατάστασης με ασκήσεις διατήρησης εύρους κίνησης και ενδυνάμωσης άνω και κάτω άκρου, εργοθεραπεία με στόχο την αυτοεξυπηρέτηση, επανεκπαίδευση ισορροπίας στάσης βάδισης με τη βοήθεια τετράποδης βακτηρίας στήριξης τύπου "Π" και φόρτιση με οδηγίες θεράποντος ορθοπεδικού καθώς και ψυχολογική υποστήριξη.

Μεταφέρθηκε στις 20-11-2011, εκτάκτως στο Νοσοκομείο "ΑΠΟΛΛΩΝΕΙΟ" Ιατρικό Αθηνών για ορθοπεδική εκτίμηση και αντιμετώπιση λόγω εκροής του τραύματος της εξωτερικής οστεοσύνθεσης, με ευρύ χειρουργικό καθαρισμό και αφαίρεση υλικού εσωτερικής οστεοσύνθεσης. Στις 28-11-2011 ο ενάγων μεταφέρθηκε στην κλινική πλαστικής χειρουργικής του ΓΝΑ "ΚΑΤ" όπου διαπιστώθηκε ότι έφερε ανοικτό επιμολυνθέν τραύμα έσω επιφανείας δεξιού μηρού με συμμετοχή υποκειμένου μηριαίου οστού.

Υποβλήθηκε εκ νέου σε ορθοπεδική αποκατάσταση της βλάβης του οστού από την Πανεπιστημιακή Ορθοπεδική Κλινική και σε εκτεταμένο χειρουργικό καθαρισμό τραύματος μηρού και συρραφή αυτών. Εξήλθε στις 16-1-2012 και μεταφέρθηκε προς ανάρρωση στην οικία του, εξεταζόμενος τακτικά στα εξωτερικά ιατρεία της πλαστικής και ορθοπεδικής κλινικής του νοσοκομείου.

Από τους θεράποντες ιατρούς της Πανεπιστημιακής Ορθοπεδικής Κλινικής του ΓΝΑ "ΚΑΤ" διαπιστώθηκε ότι ο ενάγων μεταφέρθηκε στο Νοσοκομείο αυτό λόγω επίμονης βαρείας σηπτικής επιπλοκής του κατάγματος του δεξιού μηριαίου, διακομίσθηκε στην πλαστική χειρουργική κλινική αυτού για κάλυψη του ελλείμματος μαλακών μορίων και προσπάθεια εκρίζωσης της σηπτικής επιπλοκής.

Με τη συνδρομή του Β. Π., επιμελητή της Γ' ορθοπεδικής κλινικής του Πανεπιστημίου Αθηνών, διότι τεκμηριώθηκε ότι επιπλέκοντας η λοίμωξη και το οστούν, συντηρούνταν βαρύτατη σηπτική παραγωγική λοίμωξη, αφαιρέθηκε όλο το τμήμα του μηριαίου (12 εκ.) που ήταν νεκρωτικό, ανάγγειο και σηπτικό, έγινε διατατική οστεογένεση και έκλεισε με κρημνό ένα μεγάλο έλλειμμα στην έσω επιφάνεια του μηρού.

Η πορεία εξελίχθηκε εντυπωσιακά καλά, χωρίς εικόνα λοίμωξης μετά το χειρουργείο, ενώ η οστεομεταφορά εξελίσσονταν. Κρίθηκε απαραίτητο να υποβληθεί σε θεραπείες με υπερβαρικό οξυγόνο, ως υποβοηθητικό της βελτίωσης της τοπικής βιολογίας μιας ανατομικής περιοχής ιδιαίτερα επιβαρημένης.. Επανεξετάσθηκε στις 22-5-2012 στη Γ' ορθοπεδική κλινική ΓΝΑ "ΚΑΤ", όπου δεν κατέστη δυνατό να υπολογιστεί ο χρόνος απαλλαγής του από το σύστημα εξωτερικής οστεοσύνθεσης.

Απέμενε πλέον προς αντιμετώπιση η χειρουργική σταθεροποίηση του γόνατος που επιπροσθέτως παρουσίαζε έλλειμμα κάμψης περί τις 30°, πλην όμως, επειδή η οστεομυελίτιδα αφορούσε και στο περιφερειακό μηριαίο και γειτνίαζε στην άρθρωση γόνατος, οι συνδεσμοπλαστικές δυνατό να αναζωπυρώσουν τη σηπτική επιπλοκή και να προκληθεί σηπτική αρθρίτιδα με καταστροφικές συνέπειες, με αβέβαιο το αποτέλεσμα ως προς το βαθμό αποκατάστασης του ασθενούς.

Στην περίπτωση βέβαια από την άλλη πλευρά, μη χειρουργικής σταθεροποίησης του γόνατος (λόγω του φόβου αναζωπύρωσης της φλεγμονής) εκτιμήθηκε ότι η χρήση κηδεμόνα θα είναι δια βίου και θα βαδίζει δια βίου με βακτηρίες μόνον. Στις 31-5-2012 εισήχθη στο ΓΝΑ ΚΑΤ προκειμένου να υποβληθεί σε χειρουργική κλειστή κινητοποίηση της δύσκαμπτης πλέον άρθρωσης του δεξιού γόνατος, κατά την οποία διαπιστώθηκε και ήπια σηπτική επιπλοκή από χρυσίζοντα σταφυλόκοκκο κατά το σημείο εισόδου των βελονών, παρέμεινε νοσηλευόμενος προκειμένου υποβληθεί σε ειδική αντιβιοτική αγωγή και εξήλθε στις 3-6-2012 με συστάσεις για λήψη περαιτέρω φαρμακευτικής αγωγής υποδορίως για επί 10ήμερο και κινητοποίηση με περιπατήρα.

Στις 6-6-2012 νοσηλεύτηκε εκτάκτως στο ανωτέρω νοσοκομείο επί 5 ημέρες, λόγω εξανθημάτων που παρουσίασε, άγνωστης αιτιολογίας. Κατά την εξέτασή του (28-6-2012) από τον ίδιο ως άνω ιατρό (Δρ Β.Π.) διεπιστώθηκε ότι η διαδικασία της οστεομεταφοράς κατά την οποία αφαιρέθηκε τμήμα 12 εκ. του μηριαίου οστού που ήταν σηπτικό έχει ολοκληρωθεί και αναμένεται η πώρωση του σημείου προσάραξης και η οριστική οστεοποίηση του νεοοστού από την εστία επιμήκυνσης, μετά την υποβολή του στην κλειστή χειρουργική κινητοποίηση της δύσκαμπτης άρθρωσης του δεξιού γόνατος, το εύρος κίνησης αυτού είναι από πλήρη έκταση ως και 40° κάμψη, ενώ δεν ήταν δυνατό να υπολογιστεί σε πόσο διάστημα θα αφαιρεθεί η εξωτερική οστεοσύνθεση.

Στις 21-9-2012 υποβλήθηκε από τον ανωτέρω ιατρό σε μικρή συμπίεση στην εστία προσάραξης, η οποία κλινικώς συμπεριφερόταν ως πωρωμένη, ενώ υποβάλλετο μηνιαίως σε ακτινογραφικό έλεγχο προς διαπίστωση της ωρίμανσης του νεοοστού. Σε εξέτασή του στις 16-1-2014 στη Γ' Ορθοπεδική Κλινική Γενικού Νοσοκομείου Αθήνας διαπιστώθηκε ότι έχει ολοκληρωθεί η διαδικασία οστεομεταφοράς και αφαιρέθηκε η εξωτερική οστεοσύνθεση, το εύρος κίνησης από πλήρη έκταση ως και 35° κάμψη, έχοντας χάσει λίγο κάμψη από την τελευταία κλινική εκτίμηση.

Εκτιμήθηκε επίσης ότι η δυσκαμψία του γόνατος δε μπορεί να λυθεί λόγω ακριβώς του πολύ μεγάλου κινδύνου επανακατάγματος, η συνδεσμική αποκατάσταση δε συζητείται δια βίου όπως και η ολική ορθοπλαστική, που αποτελεί πλήρη αντένδειξη σε δυνητικό σηπτικό περιβάλλον, όπως θεωρείται το κάτω πέρας του ΔΕ μηριαίου, ότι δια βίου δε θα μπορεί να εργάζεται σε συνθήκες παρατεταμένης ορθοστασίας και βάδισης και άρσης βαρών (βλ.

από 16-1-2014 ιατρική γνωμάτευση του Νοσοκομείου). Στις 6-11-2014 εξετάσθηκε από την αρμόδια Επιτροπή ΙΚΑ-ΕΤΑΜ/ΚΕΠΑ Νομαρχιακή Μονάδα Υγείας Πειραιά, η οποία αποφάνθηκε ότι λόγω του τραυματισμού του κατά το ατύχημα της 16-8-2011 παρουσίαζε αναπηρία σε ποσοστό 67% κατά ιατρική πρόβλεψη από 11-2-2014 έως 28-2-2016. Στην ως άνω συνταχθείσα από τον ορθοπεδικό χειρουργό ιατρό Κ.

Θ. από 6-11-2015 ιατρική πραγματογνωμοσύνη, αφού προηγουμένως αυτός είχε εξετάσει τον ενάγοντα με την παρουσία μάλιστα και του ορισθέντος εκ μέρους του τελευταίου ως τεχνικού συμβούλου, επίσης ορθοπεδικού χειρουργού ιατρού Σ. Λ., καταχωρίσθηκαν - μεταξύ των άλλων - και τα εξής: "...ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ. Επισκόπηση.

Δύσμορφες ουλές σκελών άμφω. Εξέταση πασχουσών περιοχών. 1. Επώδυνες κινήσεις δεξιού ισχίου με περιορισμό κάμψης και έσω στροφής του. 2. Ελαττωμένη μυϊκή ισχύς δεξιού τετρακεφάλου και οπισθίων μηριαίων στο πάσχον σκέλος. 3. Σοβαρή δυσκαμψία του δεξιού γόνατος. 4. Ατροφία μηρού δεξιού σκέλους 5. Διαταραχές στάσεως και βαδίσεως - χωλότης βάδιση μόνο με βακτηρίες μασχάλης.

ΕΙΔΟΣ - ΒΑΡΥΤΗΣ ΚΑΙ ΕΚΤΑΣΗ ΚΑΚΩΣΕΩΝ. Ο ασθενής υπέστη βαρεία από ιατροδικαστικής απόψεως ταξινομήσεως σωματική βλάβη... παρότι σήμερα δεν έχει ενεργό οστική λοίμωξη, δε δύναται να αποκλεισθεί νέα υποτροπή αυτής μελλοντικά λόγω της χρόνιας μετατραυματικής οστεομυελίτιδός του και των συχνών υποτροπών που υπέστη συνεπεία του επιδίκου τροχαίου ατυχήματος...

Αναπηρία - ποσοστό αυτής: Γνωστοποίηση πιστοποίησης αναπηρίας 06-11/2014 ΙΚΑ

Αριθμός επιτροπής 09905/2014/12412, Ποσοστό 67% έως 28-2-2016.... Σαφώς και υπάρχει σήμερα δυσμενής επίδραση και θα υπάρχει ισοβίως λόγω και των παρακάτω: α. Διαπιστωθείσα σήμερα οστεοαρθρίτις... β. Δύσμορφες μετατραυματικές μετεγχειρητικές ουλές μόνιμες και ισόβιες. Η αισθητική επέμβασή τους αποσκοπεί στη βελτίωσή τους μόνο και όχι στην πλήρη ίαση ή εξάλειψή τους...".

Αποδείχθηκε περαιτέρω βέβαια, ότι ο ενάγων, πριν από τον ένδικο τραυματισμό του ήταν άνεργος, ασχολούμενος ερασιτεχνικώς με το ποδόσφαιρο και ως εκ τούτου η δραστηριότητά του αυτή δεν του απέφερε εισοδήματα, ενώ δεν αποδείχθηκε ότι εργαζόταν ως μοντέλο, καθώς το προσκομισθέν εκ μέρους του από 13-12-2010 ιδιωτικό συμφωνητικό, που καταρτίσθηκε μεταξύ αυτού και της εταιρείας με την επωνυμία "...", δεν οδηγεί άνευ ετέρου σε βέβαιο συμπέρασμα ότι εργαζόταν ως μοντέλο χωρίς την ταυτόχρονη προσκομιδή εκ μέρους του στοιχείων σχετικά με τη δραστηριότητά του στον τομέα αυτό (φωτογραφήσεις κλπ.) και μάλιστα έναντι αμοιβής ούτε και ότι επρόκειτο να εργασθεί ως υπάλληλος σε πρατήριο υγρών καυσίμων αλλά απώλεσε ευνοϊκή ευκαιρία για απασχόληση λόγω της ανικανότητός του προς εργασία εξ αιτίας του ένδικου τροχαίου.

Ανεξάρτητα όμως από τα προαναφερόμενα, είναι βέβαιο ότι η κατά τα ανωτέρω αποδειχθείσα μερική ισόβια αναπηρία και η παραμόρφωση του ενάγοντος, στο προεκτιθέμενο μάλιστα βαθμό και έκταση, σε συνδυασμό και με τις λοιπές συντρέχουσες περιστάσεις (ηλικία -36 ετών κατά το χρόνο του ατυχήματος- φύλο, οικογενειακή κατάσταση -άγαμος- προαναφερόμενες κλίσεις και επιθυμίες του), οπωσδήποτε θα έχει δυσμενή επίδραση στην κοινωνική - οικονομική εξέλιξη τούτου, κατά τρόπο όμως που δε δύναται επακριβώς να προσδιορισθεί.

Πρέπει εξάλλου να επισημανθεί ότι οι μόνιμες δυσμενείς συνέπειες από το τροχαίο συμβάν στην κατάσταση της υγείας του είναι οπωσδήποτε εντονότερες στη σημερινή περίοδο οικονομικών δυσχερειών και της παρατηρούμενης στενότητας στην αγορά εργασίας, καθώς είναι γεγονός ότι οι βαρυνόμενοι με αναπηρία ή παραμόρφωση μειονεκτούν και κινδυνεύουν μεν να βρεθούν εκτός εργασίας έναντι των υγιών συναδέλφων τους, από αυτούς δε οι ήδη μη έχοντες κάποια μόνιμη επαγγελματική απασχόληση αδυνατούν να εξεύρουν εργασία, που, ανταποκρινόμενη μεν στη μειονεξία τους εξ αιτίας της αναπηρίας, να καλύπτει όμως τις βιοτικές τους ανάγκες.

Με βάση επομένως το είδος, την έκταση και τις συνέπειες της αναπηρίας και παραμόρφωσης του ενάγοντος από το ένδικο τροχαίο, όπως ανωτέρω αποδείχθηκαν και αφετέρου την ηλικία, το φύλο, την οικογενειακή του κατάσταση, τις κλίσεις, τις επιθυμίες και προτιμήσεις του αλλά και την αποκλειστική υπαιτιότητα του υπαίτιου οδηγού στην πρόκληση αυτού, το παρόν Δικαστήριο κρίνει ότι οι προαναφερόμενες επιπτώσεις από το παραπάνω ατύχημα επιδρούν δυσμενώς στο κοινωνικό, οικογενειακό και οικονομικό μέλλον του, συντρέχουν συνεπώς, στην κρινομένη υπόθεση οι προϋποθέσεις εφαρμογής του άρθρου 931 ΑΚ και πρέπει να επιδικασθεί στον ενάγοντα η από το παραπάνω άρθρο προβλεπόμενη χρηματική παροχή, εφ' όσον η σχετική αξίωση είναι αυτοτελής και ανεξάρτητη από τις άλλες αξιώσεις αποζημιώσεως, προσδιοριζόμενη στο ποσό των 14.000 ευρώ, το οποίο με βάση τις συντρέχουσες περιστάσεις κρίνεται εύλογο και δίκαιο.

Συνακόλουθα, το πρωτοβάθμιο δικαστήριο που απέρριψε ως ουσιαστικά αβάσιμο το σχετικό κονδύλιο, έσφαλε, γιατί δεν ερμήνευσε και δεν εφάρμοσε ορθά το νόμο και εσφαλμένα εκτίμησε τις αποδείξεις, γενομένου δεκτού ως ουσία βάσιμου του σχετικού λόγου έφεσης του ενάγοντος. Για το λόγο αυτό, πέραν του ποσού των 49.492,80 ευρώ (40.000 ως χρηματική ικανοποίηση για την αποκατάσταση της ηθικής βλάβης που ο ενάγων υπέστη από το τροχαίο και 6.700 και 2.790,80, ως αποκατάσταση της θετικής του ζημίας δαπάνης βοηθού συμπαραστάτη και ολικής καταστροφής μοτοσικλέτας, αντίστοιχα) που του επιδίκασε το παρόν Δικαστήριο με την με αρ. 1058/2016 τελεσίδικη απόφασή του κατά το μη αναιρεθέν μέρος της, κάνοντας μερικά δεκτή την αγωγή του ως προς τα προαναφερόμενα κονδύλια, πρέπει,, αφού γίνει δεκτή μερικά η τελευταία και ως προς το νόμιμο κονδύλιο το σχετικό με την εκ του άρθρου 931 ΑΚ αξίωση - για το οποίο καταβλήθηκε το απαιτούμενο τέλος δικαστικού ενσήμου - και ως ουσιαστικά βάσιμη μερικά, να υποχρεωθεί η (δεύτερη) εναγομένη ασφαλιστική εταιρεία να καταβάλει στον ενάγοντα το πιο πάνω ποσό (14.000 ευρώ) με το νόμιμο τόκο από την επομένη της επιδόσεως της αγωγής μέχρι την εξόφληση".

Όμως το Εφετείο, κατά τον καθορισμό του ύψους της χρηματικής αυτής παροχής, παραβίασε την αρχή της αναλογικότητας και υπερέβη τα ακραία όρια της διακριτικής του ευχέρειας, καθόσον το προαναφερόμενο ποσό, κατά την κοινή πείρα, τη δικαστηριακή πρακτική και τη συνείδηση για το δίκαιο, είναι κατώτερο και μάλιστα καταφανώς εκείνων που συνήθως επιδικάζονται σε παρόμοιες περιπτώσεις, ενόψει και των ανέλεγκτων αναιρετικά παραδοχών της προσβαλλόμενης απόφασής του ότι η μερική ισόβια αναπηρία σε ποσοστό 67% και η παραμόρφωση του ενάγοντος, στον βαθμό και έκταση που αναλυτικά εκτίθενται στις ως άνω παραδοχές της, σε συνδυασμό με την ηλικία του (36 ετών), οικογενειακή κατάσταση (άγαμος), οπωσδήποτε στο μέλλον θα επιδράσει δυσμενώς στην κοινωνικο-οικονομική του εξέλιξη. Κατά συνέπεια, ο ως άνω λόγος αναίρεσης είναι βάσιμος.

Μετά απ' αυτά πρέπει να γίνει δεκτή η αίτηση αναίρεσης, να αναιρεθεί η προσβαλλομένη και να κρατηθεί η υπόθεση από τον Άρειο Πάγο, προκειμένου να δικαστεί κατ` ουσίαν, σύμφωνα με την διάταξη του άρθρου 580 παρ. 3 εδ. τελευταίο του ΚΠολΔ, καθόσον η προσβαλλόμενη απόφαση του δικαστηρίου της ουσίας εκδόθηκε μετά από αναίρεση, κατόπιν παραπομπής της υπόθεσης σ` αυτό από τον Άρειο Πάγο με τη 1423/2018 απόφασή του. Έτσι, για την εκπλήρωση της επιβαλλόμενης στον Άρειο Πάγο από τη διάταξη αυτή υποχρέωσης για εκδίκαση μετά από δεύτερη αναίρεση της υπόθεσης κατ` ουσίαν, θα πρέπει να λάβει χώρα νέα συζήτηση της υπόθεσης μετά την έκδοση της αναιρετικής απόφασης ενώπιον του ίδιου Τμήματος, το οποίο δικάζει πλέον ως δικαστήριο της ουσίας, σε νέα προς το σκοπό αυτό δικάσιμο, μετά από κλήση του επιμελέστερου από τους διαδίκους κατά τα οριζόμενα στη διάταξη του άρθρου 581 παρ. 1 του ΚΠολΔ , ώστε κατά τη δικάσιμο αυτή οι διάδικοι να διαμορφώσουν ανάλογα τους ισχυρισμούς και τις προτάσεις τους. Πρέπει επίσης να διαταχθεί η επιστροφή του παραβόλου που έχει κατατεθεί για την άσκηση της αναίρεσης στον αναιρεσείοντα (άρθρο 495 παρ. 3 του ΚΠολΔ) και να καταδικαστεί η αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, ο οποίος παραστάθηκε και κατέθεσε προτάσεις, κατά το νόμιμο και βάσιμο αίτημά του (άρθρα 176, 183, 189 παρ. 1 και 191 παρ. 2 του ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 1772/2019 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Κρατεί την υπόθεση στο Δικαστήριο του Αρείου Πάγου και την παραπέμπει για περαιτέρω κατ' ουσίαν εκδίκαση στο ίδιο τμήμα, σε ιδιαίτερη συζήτηση και σε νέα προς το σκοπό αυτό δικάσιμο που θα προσδιοριστεί μετά από κλήση του επιμελέστερου από τους διαδίκους.

Διατάσσει την επιστροφή στον αναιρεσείοντα του παραβόλου που έχει καταθέσει για την άσκηση της αναίρεσης.

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, τα οποία ορίζει σε τρεις χιλιάδες (3.000) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 20 Μαΐου 2022.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 5 Σεπτεμβρίου 2022.

H ΠΡΟΕΔΡΕΥΟΥΣΑ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ