1424/2011 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1424 / 2011 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1424/2011

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Ελισάβετ Μουγάκου-Μπρίλλη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Χαράλαμπο Δημάδη, Σπυρίδωνα Μιτσιάλη, Δημήτριο Μαζαράκη και Χαράλαμπο Αθανασίου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 23 Μαρτίου 2011, με την παρουσία και της γραμματέως Φωτεινής Σαμέλη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Π. Μ. του Ι., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Γεώργιο Ξένο.

Του αναιρεσιβλήτου: Γ. Μ. του Ι., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Ιωάννη Φιλιώτη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με τις από 10-9-2001 και 20-8-2001 αντίστοιχα αγωγές των ήδη διαδίκων, που κατατέθηκαν στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Ζακύνθου και συνεκδικάσθηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 46/2003 μη οριστική, 38/2005 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και ...8/2007 του Εφετείου Πάτρας. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 11-4-2008 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Χαράλαμπος Αθανασίου ανέγνωσε την από 15-3-2011 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε να γίνει δεκτός ο δεύτερος λόγος αναιρέσεως και να απορριφθούν οι λοιποί.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 798, 799, 800, 801 του ΑΚ και 480, 480Α, 481, 482, 484 παρ. 1 και 486 παρ. 1 του ΚΠολΔ, οι οποίες, σύμφωνα με το άρθρο 1... του ΑΚ, εφαρμόζονται και επί διανομής κοινού πράγματος, συνάγεται ότι : α) Αν δεν συμφωνούν όλοι οι κοινωνοί για τη λύση της κοινωνίας με εξώδικη διανομή, κάθε κοινωνός μπορεί να ζητήσει τη δικαστική διανομή σύμφωνα με τις διατάξεις του ΚΠολΔ, β) αίτημα της αγωγής διανομής κοινού πράγματος, αποτελεί η λύση της επ' αυτού κοινωνίας, ο δε τρόπος λύσης της κοινωνίας, δηλαδή το αν η λύση αυτής θα γίνει με αυτουσία διανομή ή με πώληση δια πλειστηριασμού, δεν είναι απαραίτητο να περιλαμβάνεται στο αίτημα της αγωγής διανομής, αλλά ανήκει στις εξουσίες του αρμοδίου δικαστηρίου και γ) κατ' εξαίρεση από τον καθιερούμενο, στο εδάφιο α' της παραγράφου 1 του άρθρου 486 ΚΠολΔ, κανόνα της συντελέσεως της δικαστικής αυτούσιας διανομής κοινού πράγματος με κλήρωση των σχηματισθεισών, ίσων, κατ' αξίαν, μερών, παρέχεται στο δικαστήριο η διακριτική ευχέρεια, ύστερα από σχετικό αίτημα, να επιδικάσει σε κάθε κοινωνό αυτό που του αναλογεί δίχως κλήρωση, (και) αν η κλήρωση αντίκειται προδήλως στο συμφέρον κάποιου από τους κοινωνούς.

Εξάλλου, κατά το άρθρο 559 αριθ. 1 του ΚΠολΔ, ιδρύεται ο προβλεπόμενος από αυτό λόγος αναίρεσης, για παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου, αν για την εφαρμογή κανόνα ουσιαστικού δικαίου, το δικαστήριο απαίτησε περισσότερα στοιχεία ή αρκέσθηκε σε λιγότερα στοιχεία από εκείνα που απαιτεί ο νόμος, καθώς και αν το δικαστήριο προσέδωσε στον εφαρμοστέο κανόνα έννοια διαφορετική από την αληθινή.

Στην περίπτωση που το δικαστήριο έκρινε κατ' ουσίαν την υπόθεση, η παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου κρίνεται ενόψει των πραγματικών περιστατικών που ανελέγκτως δέχθηκε το δικαστήριο της ουσίας ότι αποδείχθηκαν και της υπαγωγής αυτών στο νόμο, ιδρύεται δε ο λόγος αυτός όταν το δικαστήριο εφάρμοσε το νόμο, παρότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε ότι αποδείχτηκαν δεν ήταν αρκετά για την εφαρμογή του ή δεν εφάρμοσε το νόμο, παρότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε αρκούσαν για την εφαρμογή του, καθώς και όταν προέβη σε εσφαλμένη υπαγωγή των πραγματικών περιστατικών σε διάταξη, στο πραγματικό της οποίας αυτά δεν υπάγονται.

Τέλος, κατά το άρθρο 559 αριθ. 19 του ΚΠολΔ, η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση, όταν στο αιτιολογικό, που συνιστά την ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού, δεν αναφέρονται καθόλου ή αναφέρονται ανεπαρκώς ή αντιφατικώς τα πραγματικά περιστατικά στα οποία το δικαστήριο της ουσίας στήριξε την κρίση του επί ζητήματος με ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, ως τέτοια δε νοούνται οι αυτοτελείς πραγματικοί ισχυρισμοί των διαδίκων, που συγκροτούν την ιστορική βάση αγωγής, ανταγωγής, ένστασης ή αντένστασης, και, έτσι, δεν μπορεί να ελεγχθεί, αν, στη συγκεκριμένη περίπτωση, συνέτρεχαν οι όροι του κανόνα ουσιαστικού δικαίου που εφαρμόσθηκε ή δεν συνέτρεχαν οι όροι εκείνου που δεν εφαρμόσθηκε.

Αντιθέτως, η απόφαση δεν στερείται νόμιμης βάσης, όταν η απόφαση περιέχει συνοπτικές αιτιολογίες, ούτε αν οι ανωτέρω ελλείψεις αφορούν την εκτίμηση των αποδείξεων (αρθρ. 561 παρ. 1 ΚΠολΔ) και, ειδικότερα, τα επιχειρήματα του Δικαστηρίου ή την ανάλυση, στάθμιση και αξιολόγηση του πορίσματος που εξάγεται από τις αποδείξεις, αρκεί μόνο το πόρισμα να εκτίθεται με σαφήνεια.

Στην κρινόμενη υπόθεση, όπως προκύπτει από την προσβαλλομένη απόφασή του, το Εφετείο δέχθηκε τα εξής: "Με το υπ' αριθ. .../7-2-1983 συμβόλαιο του Συμ/φου Ζακύνθου Σπυρίδωνος Τυρογαλά, που μεταγράφηκε νόμιμα, οι διάδικοι έγιναν συγκύριοι, κατά το 1/2 εξ αδιαιρέτου ο καθένας, ενός οικοπέδου, εμβαδού 4.095 τ.μ. και μετά από ακριβή καταμέτρηση 4.186,95 τ.μ., που βρίσκεται στη θέση "..." του Δημοτικού Διαμερίσματος Πλάνου του Δήμου Αρκαδίων Ζακύνθου και το οποίο συνορεύει γύρω με ιδιοκτησίες Δ.

Α., κληρονόμων Σ. Μ., Ι. Μ. και με δημόσιο επαρχιακό δρόμο Ζακύνθου-Τραγακίου. Κατά το έτος 1985 οι διάδικοι συμφώνησαν άτυπα να μοιράσουν τη χρήση του κοινού αυτού ακινήτου τους, σε δύο τμήματα, βόρειο και νότιο, έτσι ώστε ο καθένας να χρησιμοποιεί αποκλειστικά ξεχωριστό τμήμα αυτού και ειδικότερα ο Π. Μ. να χρησιμοποιεί το νότιο και ο Γ.

Μ. το βόρειο. Στη συνέχεια ο Π. Μ. κατασκεύασε στο ως άνω νότιο τμήμα που ο ίδιος νεμόταν: α) δυνάμει της υπ' αριθ. .../1984 άδειας της Πολεοδομίας Ζακύνθου, η οποία εκδόθηκε στο όνομα αμφοτέρων των διαδίκων, ισόγειο κτίσμα ενοικιαζόμενων δωματίων εμβαδού 100,40 τ.μ., β) δυνάμει της υπ' αριθ. .../1987 άδειας της ίδιας ως άνω Πολεοδομίας, προσθήκη κατ' επέκταση και καθ' ύψος για κατοικία, εκτάσεως 97,22 τ.μ., γ) δυνάμει της υπ' αριθ. .../1993 όμοιας άδειας, ισόγειο κατάστημα-πρατήριο υγρών καυσίμων, εκτάσεως 24,80 τ.μ.

και δ) δυνάμει της υπ' αριθ. .../1994 νέας άδειας προσθήκη πρώτου ορόφου-κατοικίας, πάνω από το ως άνω πρατήριο, εμβαδού 24,80 τ.μ. Τα παραπάνω κτίσματα κατασκευάστηκαν με δαπάνες αποκλειστικά του Π. Μ., ο οποίος και τα χρησιμοποιεί αποκλειστικά. Περαιτέρω ο Γ. Μ. κατασκεύασε στο βόρειο τμήμα του ενδίκου ενιαίου ακινήτου, που αυτός νεμόταν:

α) δυνάμει της ίδιας ως άνω υπ' αριθ. .../1984 κοινής άδειας οικοδομής της Πολεοδομίας Ζακύνθου, ισόγειο κατάστημα, επιφανείας 100 τ.μ., β) δυνάμει της υπ' αριθ. .../1987 άδειας της ίδιας Πολεοδομίας, προσθήκη κατοικίας πρώτου ορόφου, γ) δυνάμει της υπ' αριθ. .../1996 όμοιας άδειας, προσθήκη κατ' επέκταση καταστήματος επιφανείας 145,57 τ.μ.

και δ) δυνάμει της υπ' αριθ. .../1999 νεότερης άδειας της ίδιας ως άνω Πολεοδομίας, ισόγειο κατάστημα, επιφανείας 250 τ.μ. Τα κτίσματα αυτά κατασκευάστηκαν με δαπάνες αποκλειστικά του Γ. Μ., ο οποίος και τα χρησιμοποιεί αποκλειστικά, έχουν δε πρόσοψη στην επαρχιακή οδό Ζακύνθου-Τραγακίου. Μεταξύ των ως άνω ξεχωριστών δύο τμημάτων του ενδίκου ακινήτου, οι εν λόγω συγκύριοι είχαν αφήσει στην κοινή χρήση μία εδαφική λωρίδα μήκους 40 μ.

και πλάτους 5,50 μ., ήτοι εμβαδού 220 τ.μ. την οποία χρησιμοποιούσαν ως δίοδο και κυρίως για την εξυπηρέτηση του βορείου τμήματος του Γ. Μ., για την πρόσβαση του προς τον ως άνω επαρχιακό δρόμο Ζακύνθου-Τραγακίου. Εξ άλλου με την υπ' αριθ. .../22-3-1996 συμβολαιογραφική δήλωση παραχώρησης σε δημόσια χρήση, τμήματος οικοπέδου, της Συμ/φου Ζακύνθου Ζωής Βισβόρδη, που μεταγράφηκε νόμιμα, οι ως άνω αδελφοί Μ.

παραχώρησαν στην τότε Κοινότητα Πλάνου Ζακύνθου, τμήμα του κοινού τους ακινήτου, εκτάσεως 589,06 τ.μ. και μετά από ακριβή καταμέτρηση 588,43 τ.μ. Έτσι το εναπομείναν εμβαδόν του ενδίκου κοινού ακινήτου των διαδίκων, συμπε-ριλαμβανομένης και της ως άνω κοινής εδαφικής λωρίδας, ανέρχεται ήδη στα 3.598,52 τ.μ. Στην εν λόγω περιοχή προϋπόθεση της αρτιότητας είναι τα 1.000 τ.μ.

με βάση τους όρους Δόμησης του Σχεδίου Πόλεως, και επομένως το επίδικο ακίνητο μπορεί να διανεμηθεί σε δύο άρτια και οικοδομήσιμα τμήματα. Η αντικειμενική και κατά συνέπεια και η εμπορική αξία των όμορων δύο οικοπέδων, που θα δημιουργηθούν επηρεάζεται άμεσα από τη θέση τους και τις προσόψεις τους, ήτοι αν είναι εσωτερικά ή γωνιακά ή διαμπερή.

Σύμφωνα με το σχέδιο Πόλης Πλάνου και την υφιστάμενη πραγματική κατάσταση με τα κτίσματα που έχουν ανεγερθεί από καθένα συνιδιοκτήτη, το ακίνητο διαχωρίζεται στα προαναφερθέντα δύο τμήματα, που έχουν πρόσοψη στον ως άνω επαρχιακό δρόμο, προς τα δυτικά, και στον υπό χάραξη πεζόδρομο με τη μικρή Πλατεία προς τα ανατολικά, ενώ το νότιο τμήμα έχει επιπροσθέτως πρόσοψη και στον υπό χάραξη δημοτικό δρόμο, προς τα νότια. 'Ετσι με το διαχωρισμό προκύπτουν δύο οικόπεδα:

α)το βόρειο, το οποίο έχει πρόσοψη στον επαρχιακό δρόμο και στον υπό διάνοιξη πεζόδρομο και είναι διαμπερές και το οποίο ήδη νέμεται ο Γ. Μ. και β) το νότιο, το οποίο έχει πρόσοψη σε κοινόχρηστους χώρους και στις τρεις πλευρές του, δηλαδή είναι διαμπερές και με τρίτη πρόσοψη σε δημοτική οδό, δηλαδή είναι δις γωνιακό, και το οποίο νέμεται ο Π.

Μ.. Με βάση τα παραπάνω συνεπώς, το νότιο οικόπεδο αντικειμενικά έχει κατά την κρίση του Δικαστηρίου αυτού μεγαλύτερη αξία, κατά 6,5% από το βόρειο, και έτσι η κατάτμηση του κοινού ακινήτου σε δύο τμήματα, ίσου εμβαδού, δεν οδηγεί σε διανομή του σε ισάξια τμήματα, όπως εσφαλμένα αποφαίνεται ο διορισθείς από το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο, ως άνω Πραγματογνώμονας, τοπογράφος μηχανικός, Κ.

Σ.. Αντίθετα, για τη δημιουργία δύο ισάξιων τμημάτων πρέπει το βόρειο οικόπεδο να λάβει επιφάνεια μεγαλύτερη κατά 6,5% του νότιου οικοπέδου, ήτοι 50 % + 3,25 % = 53,25% της συνολικής επιφάνειας, ενώ το νότιο 50% - 3,25%=46,75% της συνολικής επιφάνειας. Επομένως, το βόρειο οικόπεδο πρέπει να λάβει επιφάνεια 3.598,52 Χ 53,25% = 1.916,21 τ.μ.

και το βόρειο οικόπεδο πρέπει να λάβει επιφάνεια 3.598,52 Χ 46,75% = 1.682,31 τ.μ., ήτοι 233,90 τμ. λιγότερα από το βόρειο. Μετά από αυτά πρέπει να γίνουν δεκτές οι συνεκδικασθείσες δύο κρινόμενες αγωγές των διαδίκων, ως ουσιαστικά βάσιμες και να διαταχθεί η αυτούσια διανομή του επιδίκου ακινήτου, κατά τον ως άνω τρόπο, σε δύο όμορα οικόπεδα, από τα οποία το βόρειο, εμβαδού 1.916,21 τ.μ., που συνορεύει γύρω με ιδιοκτησίες Δ.

Α., κληρονόμων Σ. Μ. και με το ένδικο νότιο οικόπεδο του Π. Μ., θα λάβει ο Γ. Μ. και το νότιο εμβαδού 1.682,31 τ.μ. που συνορεύει γύρω με ιδιοκτησία κληρονόμων Σ. Μ., Ι. Μ., δημόσιο δρόμο Ζακύνθου και με το ένδικο βόρειο οικόπεδο του Γ. Μ., θα λάβει ο Π. Μ.". Με βάση τις παραδοχές αυτές, το Εφετείο δέχθηκε την έφεση του ήδη αναιρεσιβλήτου κατά της πρωτόδικης απόφασης, με την οποία είχε διαταχθεί η αυτουσία διανομή του επιδίκου και καθορίσθηκαν οι μερίδες των συγκοινωνών - διαδίκων σε 2.022,56 τ.μ.

για τον αναιρεσίβλητο και σε 2.164,39 τ.μ. για τον αναιρεσείοντα, εξαφάνισε την απόφαση αυτή (πρωτόδικη) και διέταξε την, χωρίς κλήρωση, αυτουσία διανομή του επιδίκου, καθορίζοντας τις μερίδες των διαδίκων - συγκοινωνών ως ανωτέρω απονέμηση. Ειδικότερα, δέχθηκε το Εφετείο, ότι ο αναιρεσίβλητος Γ. Μ. πρέπει να λάβει 1.916,21 τ.μ.

του επιδίκου, ήτοι 233,90 τ.μ. περισσότερα από αυτά που θα λάβει ο αναιρεσείων Π. Μ. (1.682,31 τ.μ.), διότι το τμήμα αυτού (νότιο) έχει μεγαλύτερη αξία κατά 6,5% από αυτό (βόρειο) που λαμβάνει ο αναιρεσίβλητος, καθόσον είναι πιο κεντρικό. Περαιτέρω, το Εφετείο έκρινε, ότι θα χωρήσει η αυτουσία διανομή του επιδίκου, κατά τα ανωτέρω, χωρίς κλήρωση, ικανοποιώντας έτσι σχετικό αίτημα των διαδίκων - συγκοινωνών, διότι αυτό είναι προς το συμφέρον τους, ενόψει του ότι επί των τμημάτων που τους επιδικάζονται έχουν ανεγείρει τα προαναφερθέντα κτίσματα με δαπάνες τους έκαστος εξ αυτών.

Κρίνοντας, έτσι το Εφετείο δεν παραβίασε, ούτε ευθέως, ούτε εκ πλαγίου, με εσφαλμένη ερμηνεία ή εφαρμογή, τις προαναφερθείσες ουσιαστικού δικαίου διατάξεις, διέλαβε δε στην απόφασή του σαφείς, πλήρεις και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες, αναφορικά με το ουσιώδες ζήτημα της ταυτότητας των επιδικαζομένων στους διαδίκους - συγκοινωνούς τμημάτων του επιδίκου, αφού επαρκώς προσδιορίζονται και εξατομικεύονται αυτά, οι οποίες (αιτιολογίες) καθιστούν εφικτό τον αναιρετικό έλεγχο, ως προς την ορθότητα της εφαρμογής των διατάξεων αυτών.

Επομένως, οι πρώτος και δεύτερος λόγοι αναιρέσεως, από τους αριθ. 1 και 19, αντίστοιχα, του άρθρου 559 ΚΠολΔ, με τους οποίους υποστηρίζονται τα αντίθετα, είναι αβάσιμοι. Με τον τρίτο λόγο του αναιρετηρίου ο αναιρεσείων, επικαλούμενος το άρθρο 559 αρ. 8 ΚΠολΔ, αποδίδει στο Εφετείο την αιτίαση, ότι δεν έλαβε υπόψη την εκ μέρους του προβληθείσα πρωτοδίκως και επαναφερθείσα στην έκκλητη δίκη ένσταση περί καταχρηστικής ασκήσεως του αγωγικού δικαιώματος του αναιρεσιβλήτου.

Όπως προκύπτει όμως από την επισκόπηση του περιεχομένου των προτάσεων του στον δεύτερο βαθμό, η προβληθείσα από αυτόν ένσταση περί καταχρηστικότητας αφορούσε μόνο στο σχετικό με τη συγκυριότητα των διαδίκων επί της υπάρχουσας στο οικόπεδο κοινής εδαφικής λωρίδας-αίτημα της αγωγής του αναιρεσιβλήτου, το οποίο απορρίφθηκε ως νόμω αβάσιμο πρωτοδίκως, χωρίς να διατυπωθεί σχετικό παράπονο στην έφεσή του (αναιρεσιβλήτου).

Κατά συνέπεια, η επαναφερθείσα στον δεύτερο βαθμό ως άνω ένσταση ήταν απαράδεκτη για έλλειψη εννόμου συμφέροντος του αναιρεσείοντος. Ως εκ τούτου η μη εξέταση της εν λόγω ένστασης από το Εφετείο δεν θεμελιώνει τον προκείμενο αναιρετικό λόγο, ο οποίος, ακολούθως, είναι απαράδεκτος.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 11 Απριλίου 2008 αίτηση του Π. Μ. του Ι., για αναίρεση της ...8/2007 αποφάσεως του Εφετείου Πατρών.

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσιβλήτου, τα οποία καθορίζει σε δύο χιλιάδες επτακόσια (2.700) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 20 Ιουλίου 2011.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 21 Σεπτεμβρίου 2011.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ