Supreme Court dismisses appeal against lawyer's fee award, ruling it not an abuse of right under Article 281 of the Civil Code.

Απόφαση 1423 / 2008 (Β1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1423/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Αχιλλέα Νταφούλη, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη, Μάριο - Φώτιο Χατζηπανταζή, Ειρήνη Αθανασίου, Αλέξανδρο Νικάκη και Βαρβάρα Κριτσωτάκη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 20 Μαΐου 2008, με την παρουσία και του γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε.", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, ως καθολικής διαδόχου, σύμφωνα με τα άρθρα 69-77 του Κ.Ν. 2190/1920 και 16 του Ν. 2515/97 της Α.Ε. με την επωνυμία "ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ - ΕΘΝΙΚΗ ΚΤΗΜΑΤΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ", που συγχωνεύθηκε με απορρόφηση από την πρώτη, δυνάμει της υπ' αριθμ. .... Συμβ. Πράξης Συγχώνευσης της Συμβ/φου Αθηνών Μαρίας συζ. Νικολάου Πουλαντζά το γένος Αγρέβη, η οποία εγκρίθηκε με την υπ' αριθμ. Κ2-9572/29.9.1998 απόφαση της Υπ. Ανάπτυξης, καταχωρήθηκε νομίμως στο Μ.Α.Ε. την 2.10.1998 και δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως (τεύχος Α.Ε. και Ε.Π.Ε. - ΦΕΚ 7797/2.10.1998). Εκπροσωπήθηκε από τους πληρεξούσιους δικηγόρους της Δημήτριο Τσικρικά και Ελένη Ευθυμίου - Ζωγράφου.

Του αναιρεσιβλήτου: Ψ1, ο οποίος παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Στέλιο Ποταμίτη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 28-12-2000 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Ζακύνθου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 92/2001 του ίδιου Δικαστηρίου και 910/2002 του Εφετείου Πατρών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 3-12-2003 αίτησή της. Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Αλέξανδρος Νικάκης, διάβασε την από 23-1-2008 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αιτήσεως αναιρέσεως. Οι πληρεξούσιοι της αναιρεσείουσας ζήτησαν την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το άρθρο 281 ΑΚ η άσκηση του δικαιώματος απαγορεύεται αν υπερβαίνει προφανώς τα όρια που επιβάλλουν η καλή πίστη ή τα χρηστά ήθη ή ο κοινωνικός ή οικονομικός σκοπός του δικαιώματος. Κατά την έννοια της διατάξεως αυτής καταχρηστική άσκηση του δικαιώματος υπάρχει όταν από την προηγούμενη συμπεριφορά του δικαιούχου ή από την πραγματική κατάσταση που διαμορφώθηκε ή από τις περιστάσεις που μεσολάβησαν, η εκ των υστέρων άσκηση του δικαιώματος έρχεται σε προφανή αντίθεση προς την ευθύτητα και την εντιμότητα που πρέπει να κρατούν στις συναλλαγές ή προς τα επιβαλλόμενα χρηστά συναλλακτικά ήθη ή προς τον κοινωνικό ή τον οικονομικό σκοπό του δικαιώματος, έτσι ώστε η ενάσκηση του δικαιώματος αυτού να προσκρούει στις περί δικαίου και ηθικής αντιλήψεις του μέσου κοινωνικού ανθρώπου.

Εξάλλου, η παραπάνω διάταξη, που έχει έντονο τον χαρακτήρα δημοσίας τάξεως, εφαρμόζεται και επί δικαιωμάτων που απορρέουν από άλλες, επίσης δημοσίας τάξεως διατάξεις, όπως είναι οι αξιώσεις των δικηγόρων προς καταβολή της ελάχιστης αμοιβής τους για την παροχή των νομικών υπηρεσιών τους, που ορίζεται από τις διατάξεις των άρθρων 92 παρ 1, 98, 100 επ.

του ΝΔ 3026/1954 "περί κωδικός των δικηγόρων" (Ολ.ΑΠ.33 και 34 2005). Ειδικότερα δεν συντρέχει περίπτωση καταχρηστικής άσκησης της αξιώσεως του δικηγόρου περί της αμοιβής του από το λόγο ότι αυτή, ως εκ της αξίας του αντικειμένου, με βάση την οποία υπολογίζεται, είναι μεγάλη, όταν ο υπολογισμός της γίνεται βάσει των ελαχίστων ορίων του Κώδικα περί Δικηγόρων ή από το ότι για την εργασία του δικηγόρου για την οποία ζητείται αμοιβή, απαιτήθηκε λίγος χρόνος και καταβλήθηκε μικρή επιστημονική προσπάθεια, εφόσον, κατά το άρθρο 98 του ιδίου Κώδικα τα στοιχεία αυτά λαμβάνονται υπόψη για την αύξηση του ελαχίστου ποσού της αμοιβής.

Στην προκείμενη περίπτωση το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, δέχθηκε τα εξής: Ο ενάγων - αναιρεσίβλητος είναι δικηγόρος, διορισμένος στο Πρωτοδικείο Ζακύνθου, και από το έτος 1994 μέχρι το έτος 1998 είχε επαγγελματική συνεργασία με την Εθνική Κτηματική Τράπεζα της Ελλάδος, της οποίας καθολική διάδοχος, κατόπιν συγχωνεύσεως είναι η εναγομένη - αναιρεσείουσα Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος.

Κατά το χρονικό αυτό διάστημα είχε αναλάβει διάφορες υποθέσεις, μεταξύ των οποίων και αυτή με διαδίκους την Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος και την εταιρία "Ακτή Ζακύνθου ΑΤΕ". Συγκεκριμένα, με επίσπευση της παραπάνω Τράπεζας και προς ικανοποίηση απαιτήσεως της, ποσού 1.556.658.859 δρχ, διενεργείτο αναγκαστική εκτέλεση σε βάρος της εταιρίας αυτής.

Η τελευταία άσκησε ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Ζακύνθου ανακοπή κατά της επιταγής προς εκτέλεση, κατά τη συζήτηση της οποίας ο αναιρεσίβλητος παρέστη προς απόκρουση της ανακοπής και τα ελάχιστα όρια της νόμιμης αμοιβής του ανέρχονται σε 31.133.177 δρχ (1.556.638.859 δρχ Χ 2%). Επίσης, η καθής η εκτέλεση άσκησε ενώπιον του ανωτέρω δικαστηρίου ανακοπή κατά του .....

προγράμματος αναγκαστικού πλειστηριασμού της συμβολαιογράφου Ζακύνθου Θάλειας Καλαμβρέζου. Ο αναιρεσιβλητος παρέστη στη δικάσιμο της 18-9-1995, κατέθεσε προτάσεις και τα ελάχιστα όρια της νόμιμης αμοιβής του ανέρχονται σε 31.133.177 δρχ. Περαιτέρω, το Εφετείο, σχετικά με την από το άρθρο 281 ΑΚ ένσταση της αναιρεσείουσας Τράπεζας, ότι η αξίωση του αναιρεσιβλήτου να λάβει τις ανωτέρω αμοιβές είναι καταχρηστική, δέχθηκε τα εξής:

Η επιδίωξη του αναιρεσιβλήτου να του καταβληθεί η επίδικη αμοιβή δεν είναι καταχρηστική εκ του ότι α) σε άλλες ελάχιστες περιπτώσεις ο αναιρεσίβλητος είχε διεκπεραιώσει υποθέσεις, αποδεχόμενος αμοιβή κατώτερη της νόμιμης, διότι η καταβολή αμοιβής κατώτερης των ελαχίστων ορίων και στην περίπτωση ακόμη που ο αναιρεσίβλητος αξίωσε μεγαλύτερη και λόγω αρνήσεως της αναιρεσείουσας αποδέχθηκε την καταβληθείσα μικρότερη, δεν καθιστά καταχρηστική την επιδίωξη της νόμιμης αμοιβής για άλλη υπόθεση, β) η αναιρεσείουσα κατά την ανάθεση στον αναιρεσίβλητο των αναφερομένων στην αγωγή υποθέσεων, ενεχείρισε μεταξύ άλλων και σχετικό έγγραφο της Υπηρεσίας Δικών, με το οποίο αποδεικνύονταν περιληπτικά ορισμένα στοιχεία προς αντίκρουση της οικείας ανακοπής.

Το έγγραφο αυτό όμως δεν αποτελεί προτάσεις για κατάθεση στο αρμόδιο δικαστήριο, ούτε δικαιολογεί τη δημιουργία πεποίθησης στην Τράπεζα, ότι θα καταβάλει στον αναιρεσίβλητο μειωμένη αμοιβή, ως συμπλήρωμα της αμοιβής των εν Αθήναις δικηγόρων της, που είχαν προηγουμένως εργασθεί για την ίδια υπόθεση γ) ο αναιρεσίβλητος άσκησε την ένδικη αγωγή μετά την παρέλευση ικανού χρονικού διαστήματος και μάλιστα λίγο πριν συμπληρωθεί ο χρόνος παραγραφής.

Ο αναιρεσίβλητος όμως από το έτος 1998 διατύπωσε την αντίθεση του στην προσπάθεια της αναιρεσείουσας Τράπεζας να συμφωνήσει στην καταβολή μειωμένων αμοιβών στους απασχολούμενους για λογαριασμό της δικηγόρους. Ειδικότερα με την από ......επιστολή του απάντησε, ότι οι προτεινόμενες αμοιβές είναι χαμηλές, λαμβανομένων υπόψη των διατάξεων του Κώδικα Δικηγόρων και των ιδιαιτέρων καταστάσεων απασχόλησης.

Με τα δεδομένα αυτά το Εφετείο δέχθηκε, ότι η αναιρεσείουσα γνώριζε, ότι οι αμοιβές που καθόριζε μονομερώς υπολείπονταν των κατωτάτων ορίων του Κώδικα Δικηγόρων, και δεν απαιτούνταν οποιαδήποτε ενημέρωσή της εκ μέρους του αναιρεσιβλήτου, ο οποίος ποτέ δεν άφησε να εννοηθεί ότι δεν θα επιδιώξει την καταβολή αμοιβής, σύμφωνα με τα ελάχιστα όρια του Κώδικα Δικηγόρων.

Με τις παραδοχές αυτές το Εφετείο απέρριψε την έφεση της αναιρεσείουσας Τράπεζας και επικύρωσε την πρωτόδικη απόφαση, η οποία δέχθηκε εν μέρει την αγωγή του αναιρεσιβλήτου δικηγόρου και αναγνώρισε την υποχρέωση της αναιρεσείουσας να του καταβάλει ως αμοιβή, κατά τα εκτεθέντα, το ποσό των 62.296.258 δρχ. Έτσι που έκρινε το Εφετείο δεν υπέπεσε στην αποδιδόμενη πλημμέλεια από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δικ, διότι δεν παραβίασε με εσφαλμένη ερμηνεία την ουσιαστικού δικαίου διάταξη του άρθρου 281 ΑΚ, που σωστά εφάρμοσε καθόσον υπό τα ανελέγκτως γενόμενα από τούτο πραγματικά ως άνω περιστατικά πράγματι η άσκηση της ένδικης αξίωσης του αναιρεσιβλήτου δικηγόρου να λάβει την αμοιβή του, σύμφωνα με τα ελάχιστα όρια του Κώδικα Δικηγόρων, δεν προσκρούει στις περί δικαίου και ηθικής αντιλήψεις του μέσου κοινωνικού ανθρώπου και εντεύθεν δεν υπερβαίνει, κατ' αντικειμενική κρίση, και μάλιστα προφανώς τα από την παραπάνω διάταξη οριζόμενα όρια.

Επομένως, ο από το άρθρο 559 αριθ. 1 αντίθετος μοναδικός λόγος της αναιρέσεως είναι απορριπτέος ως αβάσιμος.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 3-12-2003 αίτηση της Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδος ΑΕ, για αναίρεση της 910/2002 αποφάσεως του Εφετείου Πατρών. Και

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσιβλήτου, την οποία καθορίζει σε χίλια διακόσια (1200) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 3 Ιουνίου 2008. Και Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 25 Ιουνίου 2008 .

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ