Supreme Court dismisses appeal against debt restructuring ruling, upholding court's finding of permanent inability to pay.

Απόφαση 1422 / 2022 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1422/2022

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Μαρία Βάρκα, Προεδρεύουσα Αρεοπαγίτη (λόγω κωλύματος της Αντιπρόεδρου Κωστούλας Φλουρή - Χαλεβίδου), Γεωργία Κατσιμαγκλή, Αθανάσιο Τσουλό, Ασπασία Μεσσηνιάτη - Γρυπάρη και Αλεξάνδρα Αποστολάκη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 4 Μαρτίου 2022, με την παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: ΝΠΔΔ με την επωνυμία "ΤΑΜΕΙΟ ΠΑΡΑΚΑΤΑΘΗΚΩΝ ΚΑΙ ΔΑΝΕΙΩΝ" (Τ.Π.κ.Δ.), που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από την Ανδριανή Κατσαρού, Πάρεδρο ΝΣΚ, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Γ. Ζ. του Ι., κατοίκου ... και 2) ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "ΤΡΑΠΕΖΑ EUROBANK ERGASIAS ΑΕ" και ήδη "Τράπεζα Eurobank Ανώνυμη Εταιρεία" και δ.τ. "EUROBANK", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, ως καθολικής διαδόχου της ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "ΝΕΟ ΤΑΧΥΔΡΟΜΙΚΟ ΤΑΜΙΕΥΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΤΕ", εκ των οποίων ο 1ος εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Χριστιάνα Καββαδία με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και η 2η εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Φώτιο Σαρρή.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την με αριθμ. εκθ. καταθ. 505/24-9-2014 αίτηση του ήδη 1ου των αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Αλεξανδρούπολης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 50/2017 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 170/2018 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αλεξανδρούπολης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί το αναιρεσείον με την από 4-9-2020 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, με Εισηγητή τον Αρεοπαγίτη Αθανάσιο Τσουλό, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος της 2ης αναιρεσίβλητης ζήτησε την παραδοχή της αίτησης αναίρεσης.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την υπό κρίση από 4.9.2020 αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η εκδοθείσα κατά την διαδικασία της εκουσίας δικαιοδοσίας (άρθρα 739 έως 741 επ. του Κ.Πολ.Δικ., σε συνδυασμό με άρθρο 15 του Ν. 3869/2010 "ρύθμιση των οφειλών υπερχρεωμένων φυσικών προσώπων"), υπ` αριθμ. 170/2018 απόφαση του, ως Εφετείου, δικάσαντος Μονομελούς Πρωτοδικείου Αλεξανδρούπολης, ερήμην της δεύτερης των ήδη αναιρεσιβλήτων "ΤΡΑΠΕΖΑΣ EUROBANK ERGASIAS Α.Ε".

Παρά, όμως, την ανωτέρω ερημοδικία, η προσβαλλομένη απόφαση είναι τελεσίδικη και η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης απευθύνεται παραδεκτά εναντίον αυτής, διότι, σύμφωνα με την διάταξη του άρθρου 14 του Ν. 3869/2010, δεν υπόκειται σε ανακοπή ερημοδικίας και, συνακολούθως, δεν μπορεί να γίνει λόγος για την αρχή της διαδοχικής άσκησης των ενδίκων μέσων, σύμφωνα με την οποία η ερήμην οριστική απόφαση του εφετείου υπόκειται σε αναίρεση μόνον αφότου έπαυσε να υπόκειται σε ανακοπή ερημοδικίας (ΑΠ 153/2017).

Η υπό κρίση αίτηση αναίρεσης έχει ασκηθεί, συμφώνως και με τα προεκτεθέντα, νομότυπα (άρθρ. 552, 553 παρ. 1, 556, 558, 566 παρ. 1 ΚΠολΔ. σε συνδ. 741 και 769 ΚΠολΔ) και εμπρόθεσμα (άρθρο 564 παρ. 3 ΚΠολΔ και 74 παρ. 1 του ν. 4690/2020), επισημαινόμενου περαιτέρω του ότι στη θέση της αρχικώς αναιρεσείουσας τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "Τράπεζα Eurobank Ergasias Α.Ε" υπεισήλθε ως καθολική διάδοχος της η ανώνυμη τραπεζική εταιρεία με την επωνυμία "Τράπεζα Eurobank Ανώνυμη εταιρεία", λόγω διασπάσεως της πρώτης με απόσχιση του κλάδου τραπεζικής δραστηριότητας της και σύσταση της δεύτερης τραπεζικής εταιρείας (άρθρο 16 ν. 2515/1997 και άρθρα 57 παρ.

και 59-74 του ν. 4601/2019), Με τη διάταξη του άρθρου 1 του ν. 3869/2010, όπως τροποποιήθηκε με το άρθρο 85 παρ. Α1 του ν. 3995/2011, ορίζεται ότι: "1. Φυσικά πρόσωπα που δεν έχουν πτωχευτική ικανότητα και έχουν περιέλθει χωρίς δόλο σε μόνιμη αδυναμία πληρωμής ληξιπρόθεσμων χρηματικών οφειλών τους (εφεξής οφειλέτες) δικαιούνται να υποβάλουν στο αρμόδιο δικαστήριο την αίτηση που προβλέπεται στην παράγραφο 1 του άρθρου 4 για τη ρύθμιση των οφειλών τους και απαλλαγή.

Την ύπαρξη δόλου αποδεικνύει ο πιστωτής. 2. Δεν επιτρέπεται η ρύθμιση οφειλών οι οποίες: είτε α) έχουν αναληφθεί το τελευταίο έτος πριν την υποβολή της αίτησης για την έναρξη της διαδικασίας κατά την παράγραφο 1 του άρθρου 4, είτε β) προέκυψαν από αδικοπραξία που διαπράχθηκε με δόλο, από διοικητικά πρόστιμα, χρηματικές ποινές, φόρους και τέλη προς το Δημόσιο και τους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης πρώτου και δεύτερου βαθμού, τέλη προς Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου και εισφορές προς οργανισμούς κοινωνικής ασφάλισης, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 15 και 16 του ν. 3586/2007, όπως ισχύουν (Α' 151). 3.

Απαλλαγή του οφειλέτη από τα χρέη δύναται να γίνει μία μόνο φορά". Εξάλλου ορίζεται στη διάταξη του άρθρου 62 του ν. 2214/1994, ότι για την εξυπηρέτηση και ασφάλιση των τοκοχρεολυτικών δανείων που χορηγούνται από το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων για την απόκτηση πρώτης κατοικίας από δημοσίους υπαλλήλους, συνταξιούχους και λοιπούς δικαιούμενους κατά την κείμενη νομοθεσία, κάθε δανειζόμενος υποχρεούται να εκχωρήσει υπέρ του δανειστή:

α) μέχρι τα 6/10 όλων γενικά τω τακτικών μηνιαίων απολαβών του (μισθό, επιδόματα, μηνιαία αναλογία δώρων Χριστουγέννων και Πάσχα, ΔΙΒΕΕΤ κ.λπ.), β) μέχρι τα 6/10 της κύριας και επικουρικής σύνταξής του και όλων γενικά των μερισμάτων και άλλων παροχών που τακτικά λαμβάνει από τα ασφαλιστικά του ταμεία, γ) από το εφάπαξ βοήθημα που χορηγείται σ' αυτόν από οποιοδήποτε ασφαλιστικό του φορέα ή από την οριζόμενη από την εργατική νομοθεσία αποζημίωση λόγω λύσεως της εργασιακής σχέσεως (παρ. 1).

Οι πιο πάνω εκχωρήσεις είναι ισχυρές καταργούμενης κάθε αντίθετης γενικής ή ειδικής διατάξεως (παρ. 2). Τροποποιήσεις και συμπληρώσεις του άρθρου 25 του ν. 2214/1994 επέφεραν οι νόμοι 3453/2006 και 3867/2010. Κατά το άρθρο 25 παρ. 6 του ν. 3867/2010 με απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου του Ταμείου Παρακαταθηκών και Δανείων μπορεί ύστερα από αίτηση του υποχρέου να καθορίζονται όροι εξυπηρέτησης, επιμέρους συμφωνίες των δανειακών συμβάσεων και η διευθέτηση των τόκων υπερημερίας των μη κανονικά εξυπηρετούμενων οποιουδήποτε είδους δανειακών συμβάσεων που έχει χορηγήσει προς φυσικά πρόσωπα το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων.

Από τα ανωτέρω προκύπτει ότι στη ρύθμιση του Ν. 3869/2010 υπάγονται και οφειλές από στεγαστικά δάνεια, τα οποία το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων χορήγησε σε υπαλλήλους που συγκεντρώνουν τις προϋποθέσεις της κείμενης νομοθεσίας και τα οποία δάνεια οι δανειολήπτες εξοφλούν με επιτρεπόμενη κατά νόμο προεκχώρηση του οριζομένου ποσοστού των μηνιαίων απολαβών τους.

Ο νόμος με την άνω ρύθμιση θέλησε να υπαχθούν στις ρυθμίσεις του χρηματικές οφειλές από δάνεια προς όλους τους πιστωτές (ιδιώτες και μη), στην περίπτωση δε που ήθελε να εξαιρέσει από το νόμο τις εκ δανείων οφειλές προς το ανωτέρω πιστωτικό ίδρυμα θα το είχε πράξει ρητά, όπως έπραξε με την προσθήκη της γ' περίπτωσης στη διάταξη του άρθρου 1 παρ. 1 του νόμου με το άρθρο 20 παρ. 15 του Ν. 4019/2011, όπου προβλέφθηκε εξαίρεση από την προκείμενη ρύθμιση των χορηγούμενων δανείων σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 15 και 17 του Ν. 3588/2007, ενώ, ούτε στις προβλεπόμενες εξαιρέσεις του άρθρου 1 παρ. 2 του Ν. 3869/2010, συμπεριλαμβάνεται η οφειλή προς το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων.

Εξάλλου, δεν προκύπτει εξαίρεση ούτε από τη ρύθμιση του άρθρου 25 παρ. 6 του Ν. 3867/2010, με την οποία παρέχεται η δυνατότητα στο δανειολήπτη να ζητήσει-επιτύχει με απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου του Τ.Π.Κ.Δ ευνοϊκότερους όρους εξυπηρετήσεως των δανειακών συμβάσεων (ΑΠ 1031/2015). Σε κάθε περίπτωση, η εξαίρεση των δανείων του Τ.Π.Κ.Δ.

από τη ρύθμιση του Ν. 3869/2010, θα προσέκρουε στην αρχή της ισότητας, που προβλέπεται από το άρθρο 4 του Συντάγματος, γι' αυτό οι δανειολήπτες του εν λόγω Ταμείου, σε σχέση με τους δανειολήπτες των υπολοίπων πιστωτικών ιδρυμάτων, θα στερούνταν των ευνοϊκών διατάξεων του Ν. 3869/2010, καθότι από το Ν. 3867/2010 δεν προκύπτουν ευνοϊκές διατάξεις ανάλογες του Ν. 3869/2010, καθώς το άρθρο 25 παρ. 6 του Ν. 3867/2010, όπως προαναφέρθηκε, προβλέπει όρους διευκόλυνσης και εξυπηρέτησης των δανείων, όχι όμως και απαλλαγή, όπως προβλέπει ο Ν. 3869/2010.

Περαιτέρω, από τις προπαρατεθείσες διατάξεις του άρθρου 1 παρ. 1 του Ν. 3869/2010, προκύπτει ότι, για να δικαιούται ο οφειλέτης να υπαχθεί στις διατάξεις του νόμου για τη ρύθμιση των οφειλών και απαλλαγή από το υπόλοιπο αυτών, πρέπει να βρίσκεται σε μόνιμη (και γενική) αδυναμία πληρωμών, που πρέπει να την περιγράφει στην αίτησή του και, ακολούθως, να την αποδείξει και η οποία δεν πρέπει να οφείλεται σε δόλο του, του οποίου (δόλου) η ύπαρξη προτείνεται από τον πιστωτή (ΑΠ 1208/2017).

Αδυναμία πληρωμών σημαίνει ανικανότητα του οφειλέτη να εξοφλήσει τους πιστωτές του, εξαιτίας έλλειψης ρευστότητας, δηλαδή έλλειψης όσων χρημάτων απαιτούνται για να μπορεί ο οφειλέτης να ανταποκρίνεται στα ληξιπρόθεσμα χρέη του, έστω και αν έχει ακίνητη ή άλλη περιουσία, η οποία, όμως δεν μπορεί να ρευστοποιηθεί αμέσως.

Για τον προσδιορισμό της ρευστότητας λαμβάνεται υπόψη το εισόδημα του οφειλέτη. Ειδικότερα, η αδυναμία του οφειλέτη να ανταπεξέλθει στις οφειλές του κρίνεται συνολικά με βάση τη σχέση ρευστότητάς του προς τις ληξιπρόθεσμες οφειλές του και αφού ληφθούν υπόψη, εφόσον το ορίζει ο νόμος, οι απαιτούμενες δαπάνες για την κάλυψη των βιοτικών αναγκών του ιδίου και των προστατευόμενων μελών της οικογενείας του.

Αν η σχέση αυτή είναι αρνητική, με την έννοια ότι η ρευστότητά του δεν του επιτρέπει να ανταποκριθεί στον όγκο των οφειλών του και την κάλυψη των βιοτικών αναγκών του, υπάρχει μόνιμη αδυναμία πληρωμής. Για την αξιολόγηση της σχέσης ρευστότητας ληξιπρόθεσμων οφειλών και βιοτικών αναγκών, λαμβάνεται υπόψη τόσο η παρούσα κατάσταση ρευστότητας του οφειλέτη όσο και αυτή που διαμορφώνεται κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων.

Επισημαίνεται ότι η επίμαχη αδυναμία πληρωμών πρέπει να εξετάζεται υπό το πρίσμα της αξιοπρεπούς διαβίωσης του οφειλέτη και της οικογενείας του, δηλαδή η μεγαλύτερη δυνατή ικανοποίηση των πιστωτών πρέπει να συνδυάζεται με τη βασική προστασία της προσωπικής αξιοπρέπειας και, συνακόλουθα, τη διατήρηση-εξασφάλιση ενός στοιχειώδους επιπέδου διαβίωσης του οφειλέτη και των προστατευόμενων μελών της οικογενείας του, η δε μόνιμη αδυναμία πληρωμής του οφειλέτη πρέπει να υπάρχει κατά το χρονικό σημείο της κατάθεσης της αίτησης και η κατάσταση αυτή να διατηρείται μέχρι τη συζήτηση στο ακροατήριο (ΑΠ 1208/2017).

Συνακόλουθα, η εξόφληση των πιστωτών, όπως συμβαίνει στην περίπτωση οφειλών από στεγαστικά δάνεια που το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων χορήγησε σε υπαλλήλους και τα οποία δάνεια οι δανειολήπτες εξοφλούν με εκχώρηση υπέρ του δανειστή ποσοστού των μηνιαίων απολαβών τους, δεν αναιρεί την αδυναμία πληρωμών του οφειλέτη, όταν η εξόφληση των πιστωτών γίνεται σε βάρος των στοιχειωδών αναγκών του ιδίου και των προστατευόμενων μελών της οικογενείας του.

Και τούτο γιατί η προστασία της ανθρώπινης αξιοπρέπειας επιβάλλει να χαρακτηρισθεί ως αδυναμία πληρωμών η περίπτωση του οφειλέτη που ικανοποιεί το σύνολο των οφειλών του, αν διαθέτει για το σκοπό αυτό ένα μεγάλο μέρος των εισοδημάτων του, αλλά χωρίς να εξασφαλίζει το στοιχειώδες επίπεδο διαβίωσης για τον ίδιο και την οικογένειά του.

Και το πρόσωπο αυτό βρίσκεται σε μόνιμη και γενική αδυναμία πληρωμών. Διαφορετική αντιμετώπιση θα προέτασσε την ικανοποίηση των πιστωτών σε βάρος της ανθρώπινης αξιοπρέπειας του οφειλέτη ακόμη και της επιβίωσής του, κατάσταση που δεν γίνεται αποδεκτή από το γράμμα και το σκοπό του Ν. 3869/2010 (ΑΠ 1379/2019, 257/2020).

Περαιτέρω από την γραμματική διατύπωση της προαναφερθείσας διάταξης του άρθρου 62 του ν. 2214/1994 προκύπτει ότι ο πραγματικά επιδιωκόμενος σκοπός της εν λόγω διάταξης είναι μόνον η εξασφάλιση του εκδοχέα και η παραχώρηση ασφαλείας προς αυτόν ως προς την είσπραξη της απαίτησης από τον εκδοχέα ΤΠΚΔ και όχι η οριστική απόκτηση από αυτόν (ΤΠΚΔ) της απαίτησης.

Εν προκειμένω δηλ. υφίστανται δύο συμβάσεις, η της αιτίας (βασική -σύμβαση δανείου) και η της εκχωρήσεως μελλοντικών περιοδικών παροχών, δηλαδή των έναντι του Δημοσίου μελλοντικών περιοδικών αποκτήσεων των μηνιαίων αποδοχών χάριν καταβολής, περιεχόμενο της οποίας, κατά τα προεκτεθέντα, δεν είναι η δια μόνης της εκχωρήσεως απόσβεση των εν λόγω μελλοντικών περιοδικών εκ του ένδικου στεγαστικού - επισκευαστικού δανείου οφειλών προς το ΤΠΚΔ και κατ' επέκταση και του χρέους αλλά η παροχή ασφάλειας από την δανειολήπτρια προς το ΤΠΚΔ.

Τέλος η απόφαση που εκδίδεται για τη ρύθμιση των οφειλών σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 8 παρ.2 του ν. 3869/2010 διατάσσει τον οφειλέτη να καταβάλλει μηνιαίως και για χρονικό διάστημα τριών έως πέντε ετών ορισμένο ποσό για ικανοποίηση των απαιτήσεων των πιστωτών του συμμέτρως διανεμόμενο. Σύμμετρη ικανοποίηση σημαίνει ότι οποιοδήποτε προνόμιο και εμπράγματη εξασφάλιση κάποιου δανειστή δεν έχει καμία σημασία και δεν επιφέρει προνομιακή αντιμετώπιση του δανειστή.

Όλοι οι δανειστές ανέγγυοι και ενέγγυοι με προνόμιο ή χωρίς, με χρονική προτεραιότητα ή μη, αντιμετωπίζονται στις καταβολές του άρθρου 8 παρ. 2 ως ίσοι με μόνο κριτήριο την αναλογία της αξίωσης τους στο σύνολο των χρεών του οφειλέτη. Η σύμμετρη καταβολή στις πληρωμές της τριετίας έως πενταετίας του άρθρου 8 παρ. 2 σημαίνει ότι ο οφειλέτης θα καταβάλλει στους πιστωτές τέτοια ποσά, που αντιστοιχούν στην αναλογία της κάθε οφειλής στο σύνολο των οφειλών (αρχή της αναλογικότητας).

Εξάλλου με τη διάταξη του άρθρου 9 παρ. 2 του ίδιου νόμου ρυθμίζεται ο τρόπος ικανοποίησης των πιστωτών σε περίπτωση εξαίρεσης από τη ρευστοποίηση της κύριας κατοικίας του οφειλέτη. Κατά τα προβλεπόμενα από τη διάταξη αυτή, ως είχε πριν από την τροποποίηση της από το ν. 4336/2015 και στη συνέχεια από το ν. 4346/2015, και που τυγχάνει εφαρμογής ως εκ του χρόνου κατάθεσης της υπό κρίση αίτησης (24-9-2014), προνομιακά λαμβάνουν χρήματα οι πιστωτές με εμπράγματη εξασφάλιση της απαίτησης τους , είτε η εμπράγματη εξασφάλιση αφορά στο εξαιρούμενο ακίνητο ή σε κάποιο άλλο.

Η διάθεση των κεφαλαίων στους εμπραγμάτως εξασφαλισμένους πιστωτές γίνεται σύμφωνα με τη σειρά χρονικής προτεραιότητας τους κατά τα άρθρα 1250, 1272, 1300 του ΑΚ. Μετά την προνομιακή ικανοποίηση αυτών των προσώπων, ικανοποιούνται σύμμετρα οι πιστωτές χωρίς εμπράγματη εξασφάλιση. Δηλαδή αφού ικανοποιηθούν πλήρως οι απαιτήσεις των ενεγγύων πιστωτών και σε όποιο χρονικό διάστημα αυτό συμβεί μέχρι την πάροδο του χρόνου που έταξε το Δικαστήριο, μετά αρχίζει η σύμμετρη διάθεση του ποσού στους μη εμπραγμάτως εξασφαλισμένους πιστωτές.

Σε κάθε περίπτωση πάντως τόσο προκειμένου για τις καταβολές του άρθρου 8 παρ. 2 όσο και του άρθρου 9 παρ. 2 η παρακράτηση μισθού ή σύνταξης, που έχει γίνει βάσει νόμου ή σύμβασης παύει να ισχύει και πλέον ο κάθε πιστωτής λαμβάνει μηνιαίες καταβολές βάσει της δικαστικής απόφασης. Οι πιστωτές εξασφαλίζονται διότι, ο οφειλέτης που δεν καταβάλλει τις μηνιαίες δόσεις θα υποστεί είτε την αναγκαστική εκτέλεση (καθώς η απόφαση είναι καταψηφιστική και εκτελεστός τίτλος), είτε την έκπτωση από το δικαίωμα υπαγωγής και απαλλαγής κατά το άρθρο 11 του ν. 3869/2010.

Ως εκ τούτου και εξ αντικειμένου η σύμβαση εκχωρήσεως παύει να ισχύει, ως μη ούσα συμβατή με τις ρυθμίσεις του ν. 3869/2010. Περαιτέρω, κατά τη διάταξη του άρθρου 560 αριθμ. 1 εδαφ. α' ΚΠολΔ, κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων, καθώς και των αποφάσεων των πρωτοδικείων που εκδίδονται σε εφέσεις κατά αποφάσεων των ειρηνοδικείων, αναίρεση επιτρέπεται αν παραβιάσθηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών.

Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται, αν δεν εφαρμοσθεί, ενώ συνέτρεχαν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, ή αν εφαρμοσθεί, ενώ δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και αν εφαρμοσθεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή.

Στην περίπτωση που το δικαστήριο έκρινε κατ' ουσίαν, η παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου κρίνεται με βάση τα πραγματικά περιστατικά που ανέλεγκτα το δικαστήριο της ουσίας δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν και την υπαγωγή τους στο νόμο και ιδρύεται αυτός ο λόγος αναίρεσης αν οι πραγματικές παραδοχές της απόφασης καθιστούν φανερή την παραβίαση (ΑΠ 189/2018).

Επίσης, σύμφωνα με τον αριθμό 6 του ίδιου άρθρου, αναίρεση επιτρέπεται και αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Ειδικότερα ανεπάρκεια αιτιολογίας υπάρχει όταν από την απόφαση δεν προκύπτουν σαφώς τα περιστατικά που είτε είναι κατά το νόμο αναγκαία για τη στοιχειοθέτηση της διατάξεως ουσιαστικού δικαίου που εφαρμόσθηκε στην ένδικη περίπτωση, είτε αποκλείουν την εφαρμογή της, όχι δε και όταν υφίστανται ελλείψεις στην ανάλυση, στάθμιση και γενικώς στην εκτίμηση των αποδείξεων, εφόσον το πόρισμα από την εκτίμηση αυτή εκτίθεται με σαφήνεια και πληρότητα (ΑΠ 551/2018).

Στην προκειμένη περίπτωση, ο αιτών με την από 25-9-2014 αίτησή του ενώπιον του Ειρηνοδικείου Αλεξανδρούπολης ισχυρίσθηκε ότι έχει περιέλθει σε μόνιμη αδυναμία πληρωμής των ληξιπρόθεσμων χρεών προς τους πιστωτές του και ζήτησε να υπαχθούν τα υφιστάμενα χρέη του στη ρύθμιση του ν. 3869/2010 και να εξαιρεθεί από την εκποίηση η πρώτη κατοικία του, καθώς και τα άλλα περιουσιακά στοιχεία του.

Επί της αιτήσεως αυτής εκδόθηκε με τη διαδικασία της εκούσιας δικαιοδοσίας η υπ' αριθμ. 50/2017 οριστική απόφαση του εν λόγω Δικαστηρίου, η οποία δέχθηκε εν μέρει την αίτηση, ρύθμισε α) τα χρέη του αιτούντος προς τους καθών η αίτηση με μηνιαίες καταβολές (προς το πρώτο των καθών ήδη αναιρεσείον ΤΠΚΔ ύψους 322 ευρώ επί τρία (3) έτη) και β) εξαίρεσε από την εκποίηση την κύρια κατοικία του αιτούντος, καθώς και την υπόλοιπη ακίνητη και κινητή περιουσία του, και υποχρέωσε αυτόν να καταβάλει μηνιαίως στο εν λόγω καθού, για τη διάσωση της κύριας κατοικίας του, το ποσό των 200,76 ευρώ επί 20 έτη (240 μήνες).

Κατά της απόφασης αυτής το καθού η αίτηση και ήδη αναιρεσείον άσκησε την από 5-4-2017 έφεση ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αλεξανδρούπολης, το οποίο δίκασε ως Εφετείο με την ίδια διαδικασία και εξέδωσε την υπ' αριθμ. 170/2018 απόφασή του (αναιρεσιβαλλόμενη), με την οποία έκανε δεκτή την έφεση κατ' ουσίαν μεταρυθμίζοντας όμως μόνο το καταβλητέο από τον αιτούντα στο καθού ήδη αναιρεσείον ποσό σε 443,07 ευρώ μηνιαίως, δεχόμενο τα ακόλουθα: "Ο αιτών, ηλικίας 48 ετών, είναι έγγαμος με την Μ.

Ν., με την οποία έχουν αποκτήσει δύο τέκνα, τον Ι. Ζ., ηλικίας 24 ετών και την Α. Ζ., ηλικίας 21 ετών. Είναι στρατιωτικός, υπηρετών στο στρατό ξηράς και κατά το χρόνο κατάθεσης της κρινόμενης αίτησης έφερε το βαθμό του ανθυπασπιστή, οι δε καθαρές μηνιαίες αποδοχές του ανέρχονται στο ποσό των 1.469,42 ευρώ (βλ. προσκομιζόμενη βεβαίωση αποδοχών μηνός Νοεμβρίου 2016).

Η σύζυγός του εργάζεται ως πλήρωμα στο ΕΚΑΒ ασθενοφόρου, με μηνιαίες καθαρές αποδοχές ύψους 990,35 ευρώ (βλ. προσκομιζόμενη βεβαίωση αποδοχών μηνός Νοεμβρίου 2016). Άλλη πηγή εισοδήματος δεν διαθέτει ο αϊτών, ούτε η σύζυγός του, οι οποίοι διαμένουν σε ιδιόκτητη κατοικία του πρώτου. Όσον αφορά τα ως άνω τέκνα του αιτούντος, αμφότερα τυγχάνουν φοιτητές.

Ειδικότερα, ο υιός του φοιτά στο Τμήμα Λογοθεραπείας της Σχολής Επαγγελμάτων, Υγείας και Πρόνοιας του ΤΕΙ … στα … και η φοίτησή του αναμένεται να ολοκληρωθεί τον Σεπτέμβριο του έτους 2018 (βλ. την από 19-10-2016 Βεβαίωση Σπουδών), ενώ η κόρη του αιτούντος φοιτά στη Σχολή Τεχνικών … στην … και η φοίτησή της αναμένεται να ολοκληρωθεί τον Σεπτέμβριο του έτους 2019.

Λόγω της φοίτησής του, ο υιός του αιτούντος διαμένει σε μισθωμένο διαμέρισμα στα…, έναντι μηνιαίου μισθώματος ύψους 300 ευρώ, ενώ η κόρη του διαμένει και διατρέφεται εντός της σχολής που φοιτά. Σε χρόνο προγενέστερο του έτους από την κατάθεση της αίτησης, επί της οποίας εκδόθηκε η εκκαλούμενη απόφαση, ο αιτών είχε αναλάβει τα παρακάτω χρέη, τα οποία, κατά πλάσμα του νόμου, θεωρούνται με την κοινοποίηση της αίτησης ληξιπρόθεσμα και υπολογίζονται με την τρέχουσα αξία τους κατά το χρόνο κοινοποίησης αυτής, με εξαίρεση την κάτωθι αναφερόμενη εμπραγμάτως ασφαλισμένη απαίτηση, της οποίας ο εκτοκισμός συνεχίζεται με το επιτόκιο ενήμερης οφειλής μέχρι το χρόνο έκδοσης της απόφασης (άρθρο 6 παρ. 3 Ν. 3869/2010).

Ειδικότερα: α) το έτος 2007 ο αϊτών συνήψε με το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων σύμβαση στεγαστικού δανείου (αριθμός λογαριασμού…., για την εξόφληση του οποίου μέχρι και τον Φεβρουάριο του έτους 2015 γινόταν παρακράτηση από το μισθό του ποσού ύψους 602,78 ευρώ. Η οφειλή αυτή είναι εξασφαλισμένη με προσημείωση υποθήκης, η οποία ενεγράφη στις 26-7-2007 στα βιβλία του υποθηκοφυλακείου ….

στον τόμο … και αριθμό … επί του ακινήτου, που αποτελεί την κύρια κατοικία του αιτούντος και της οικογένειάς του. Η οφειλή του αιτούντος στις 31-12-2015 προς το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων για την ανωτέρω αιτία ανερχόταν στο ποσό των 102.720,12 ευρώ, β) λίγους μήνες αργότερα ο αιτών συνήψε με τη δεύτερη των καθ' ών "ΤΡΑΠΕΖΑ EUROBANK - ERGASIAS τις εξής συμβάσεις: 1) την υπ' αριθ.

… σύμβαση καταναλωτικού δανείου και 2) την υπ' αριθ. …. σύμβαση καταναλωτικού δανείου. Για την αποπληρωμή των οφειλών αυτών γινόταν συνολικά παρακράτηση από τη δεύτερη των καθ' ων από το μισθό του αιτούντος ποσού ύψους 318,52 ευρώ. Οι οφειλές του αιτούντος στις 22-1-2016 προς τη δεύτερη των καθ' ων ανέρχονταν για τις ανωτέρω αιτίες σε ποσά 2.103,82 και 397,26 ευρώ αντίστοιχα.

Οι συνολικές, επομένως, οφειλές του αιτούντος προς τους μετέχοντες πιστωτές του ανέρχονταν στο ποσό των 105.221,20 ευρώ (102.720,12 + 2.103,82 + 397,26 ευρώ). Κύρια κατοικία του αιτούντος και της οικογένειάς του είναι ένα διαμέρισμα του δευτέρου ορόφου οικοδομής επί της οδού Ν. … αριθ. .. στην…, με αριθμό εσωτερικής αρίθμησης …, καθαρού εμβαδού 78,04 τ.μ.

και με ποσοστό συνιδιοκτησίας στο οικόπεδο και στα κοινόκτητα και κοινόχρηστα μέρη της οικοδομής 8,28%, το οποίο περιήλθε στην πλήρη κυριότητα του αιτούντος, δυνάμει του υπ' αριθ. …. συμβολαίου αγοραπωλησίας της συμβολαιογράφου … Ε. Κ., που μεταγράφηκε νόμιμα στα βιβλία μεταγραφών του υποθηκοφυλακείου Αλεξανδρούπολης.

Η αντικειμενική αξία του ως άνω ακινήτου ανέρχεται στο ποσό των 60.227,37 ευρώ (βλ. το προσκομιζόμενο από τον αιτούντα φύλλο υπολογισμού αξίας ακινήτου της συμβολαιογράφου ….), όπως ορθώς έκρινε και η εκκαλουμένη, απορριπτόμενου ως αβάσιμου του σχετικού περί του αντιθέτου λόγου της υπό κρίση έφεσης. Η αξία του ως άνω ακινήτου δεν υπερβαίνει το προβλεπόμενο από τις ισχύουσες διατάξεις όριο αφορολόγητης απόκτησης πρώτης κατοικίας (όπως αυτό καθορίζεται από το άρθρο 21 Ν. 3842/2010 και κωδικοποιήθηκε με τον Ν. 4441/2013), προσαυξημένο κατά πενήντα τοις εκατό.

Επιπλέον, ο αϊτών έχει στην κυριότητά του: Α) ένα ΙΧΕ αυτοκίνητο, μάρκας…, τύπου …, 1328 κυβικών, με έτος πρώτης κυκλοφορίας το 2007 και αριθμό κυκλοφορίας…., το οποίο είναι το οικογενειακό αυτοκίνητο που χρησιμοποιείται ιδιαίτερα για τις ανάγκες των μετακινήσεών τους, έχει δε εμπορική αξία περί τα 2.500 ευρώ.

Το αυτοκίνητο αυτό, δεδομένης της παλαιότητάς του, δεν κρίνεται πρόσφορο προς εκποίηση κατά τρόπο που να παρέχει προσδοκία λήψης ανάλογου ανταλλάγματος, καθόσον δεν πρόκειται να προκαλέσει αγοραστικό ενδιαφέρον, αλλά ούτε και να αποφέρει κάποιο αξιόλογο τίμημα για την ικανοποίηση των πιστωτών του αιτούντος, Β) μια δίκυκλη μοτοσικλέτα 125 κυβικών, μοντέλο 2004, αναφορικά με την οποία, δεδομένης της παλαιότητάς της και της εξαιρετικά χαμηλής αγοραστικής της αξίας (200 ευρώ), κρίνεται ότι δεν πρέπει να διαταχθεί η κατ' άρθρο 9 παρ. 1 Ν. 3869/2010 εκποίησή της, καθώς δεν αναμένεται να προκαλέσει αγοραστικό ενδιαφέρον και να αποφέρει ικανό τίμημα για την ικανοποίηση των πιστωτών του αιτούντος, Γ) ποσοστό 50% εξ αδιαιρέτου επί ενός οικοπέδου που βρίσκεται στον … Ν.

…, εμβαδού 847 τ.μ., εντός του οποίου βρίσκονται τα εξής κτίσματα: 1) μια ισόγεια κατοικία, εμβαδού 74,95 τ.μ., 2) μια αποθήκη, εμβαδού 50,93 τ.μ., 3) μια αποθήκη, εμβαδού 54,11 τ.μ., 4) μια ετοιμόρροπη αποθήκη, εμβαδού 33,54 τ.μ. και 5) ένας φούρνος, εμβαδού 5,88 τ.μ. Λόγω του ποσοστού συνιδιοκτησίας του αιτούντος επί του ανωτέρω οικοπέδου μετά των επ' αυτού κτισμάτων, της θέσης του οικοπέδου και της παλαιότητας των επ' αυτού κτισμάτων, κρίνεται ότι δεν πρέπει να διαταχθεί η κατ' άρθρο 9 παρ. 1 Ν. 3869/2010 εκποίησή του, καθώς, κατά την κρίση του Δικαστηρίου, δεν δύναται να προκαλέσει αγοραστικό ενδιαφέρον, ώστε να αποφέρει αξιόλογο αντάλλαγμα για την ικανοποίηση των πιστωτών του αιτούντος, λαμβανομένων υπόψη και των εξόδων της διαδικασίας εκποίησης (αμοιβή εκκαθαριστή, έξοδα δημοσιεύσεως).

Το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο, που κατέληξε στην αυτή κρίση και εξαίρεσε από την εκποίηση τα ανωτέρω περιγραφόμενα υπό στοιχεία A, Β και Γ περιουσιακά στοιχεία του αιτούντος, ουδόλως έσφαλε, απορριπτόμενου ως αβάσιμου του σχετικού περί του αντιθέτου λόγου της υπό κρίση έφεσης. Τέλος, ο αϊτών διαθέτει καταθέσεις ύψους 4.000 ευρώ στη Γενική Τράπεζα και ήδη Τράπεζα Πειραιώς, ποσό το οποίο πρέπει να διαταθεί για την ικανοποίηση των πιστωτών του.

Λαμβανομένων υπόψη των ανωτέρω και ειδικότερα των αναγκών διαβίωσης του αιτούντος και της οικογένειας του, του ύψους των προπεριγραφέντων δανείων και των ιδιαίτερα δυσμενών οικονομικών συνθηκών που επικρατούν στη χώρα, κρίνεται ότι ο απών βρίσκεται σε μόνιμη αδυναμία εκπλήρωσης των υποχρεώσεών του απέναντι στους πιστωτές του, χωρίς να αναιρείται η ανωτέρω κρίση από το γεγονός ότι δεν υπάρχουν ληξιπρόθεσμες οφειλές του αιτούντος, καθώς η εξόφληση των πιστωτών με αδυναμία ικανοποίησης των βιοτικών αναγκών του οφειλέτη (εν προκειμένω του αιτούντος), δεν αναιρεί την αδυναμία πληρωμών του οφειλέτη".

Κρίνοντας έτσι το δευτεροβάθμιο Δικαστήριο δεν παραβίασε ούτε ευθέως ούτε εκ πλαγίου τις εφαρμοσθείσες διατάξεις του άρθρου 1 παρ. 1 του ν. 3869/2010, τις οποίες ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε, ενώ διέλαβε στην απόφασή του επαρκείς, σαφείς και χωρίς λογικά κενά αιτιολογίες, που επιτρέπουν τον αναιρετικό έλεγχο της ορθότητας των διατάξεων που εφαρμόσθηκαν και, συνεπώς, η προσβαλλόμενη απόφαση δεν στερείται νόμιμης βάσης, ενώ δεν ήταν αναγκαία η παράθεση και άλλων για να αιτιολογηθεί χωρίς αμφιβολία η συνδρομή της γενικής και μόνιμης αδυναμίας πληρωμής εκ μέρους του πρώτου αναιρεσιβλήτου της χρηματικής του οφειλής προς το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων.

Ειδικότερα, το Δικαστήριο δέχθηκε με πλήρεις και σαφείς αιτιολογίες ότι, το εισόδημα του αναιρεσιβλήτου, μετά την αφαίρεση της μηνιαίας εξοφλητικής δόσης προς το ανωτέρω Ταμείο, που παρακρατείται από το μηνιαίο μισθό του και αποδίδεται στο εν λόγω ταμείο, δεν επαρκεί για την κάλυψη των ευλόγων δαπανών για τις συνήθεις βιοτικές ανάγκες του ιδίου και των μελών της οικογενείας του, ότι οι δαπάνες αυτές είναι κατά πολύ υψηλότερες από το εισόδημα που απομένει μετά την αφαίρεση της μηνιαίας δόσης, και ότι αδυνατεί να ανταποκριθεί στην αποπληρωμή των παραπάνω εξοφλητικών δόσεων, με αποτέλεσμα να έχει περιέλθει σε αδυναμία πληρωμής των μηναίων ληξιπρόθεσμων δόσεων της χρηματικής οφειλής του, το δε γεγονός της παρακράτησης των δόσεων αυτών από το μισθό του και η μη εμφάνιση αυτού ως υπερήμερου ως προς την πληρωμή των δόσεων της οφειλής του, δεν αίρει το γεγονός της μόνιμης και γενικής αδυναμίας πληρωμής της οφειλής του.

Επομένως, οι επικαλούμενες αιτιάσεις από το αναιρεσείον ότι το ανωτέρω Δικαστήριο παραβίασε τις ως άνω διατάξεις ουσιαστικού δικαίου με το να δεχθεί ότι το δάνειο του αναιρεσιβλήτου προς αυτό (Τ.Π.Κ.Δ.) δεν είναι ενήμερο και ότι ο αναιρεσίβλητος δεν μπορεί να ανταποκριθεί στην πληρωμή των ληξιπρόθεσμων δόσεών του προς το Ταμείο είναι αβάσιμες και απορριπτέες.

Και τούτο γιατί, όπως εκτέθηκε στη μείζονα σκέψη, η εξόφληση των πιστωτών δεν αναιρεί την αδυναμία πληρωμών του οφειλέτη, όταν η εξόφληση γίνεται σε βάρος των στοιχειωδών αναγκών του ιδίου και των προστατευομένων μελών της οικογενείας του, όταν δηλαδή αδυνατεί να ικανοποιήσει τις βιοτικές του ανάγκες και να εξασφαλίσει ένα στοιχειώδες επίπεδο διαβίωσης για τον ίδιο και τα προστατευόμενα μέλη της οικογενείας του.

Το γεγονός ότι το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων παρακρατεί, δυνάμει καταρτισθείσας μεταξύ αυτού και του δανειολήπτη σύμβασης εκχώρησης ποσοστού του μισθού του τελευταίου, ποσό εκ του μισθού του, δεν σημαίνει ότι για τον λόγο αυτό και μόνο ελλείπει η προϋπόθεση της μόνιμης αδυναμίας πληρωμής και της υπαγωγής του στο ρυθμιστικό πεδίο εφαρμογής του Ν. 3869/2010, εφόσον, μετά από έρευνα των βιοτικών αναγκών του οφειλέτη και της οικογενείας του, διαπιστωθεί ότι τα εισοδήματά του δεν επαρκούν για την κάλυψη των δαπανών για τις βιοτικές ανάγκες του, παράλληλα με την ικανοποίηση των δανειακών του υποχρεώσεων.

Στην προκειμένη δε περίπτωση, το Δικαστήριο δέχθηκε με πλήρεις και σαφείς αιτιολογίες ότι ο αναιρεσίβλητος δεν είναι μεν υπερήμερος ως προς την πληρωμή των ληξιπρόθεσμων δόσεων της οφειλής του προς το αναιρεσείον, λόγω της παρακράτησης αυτών από το μισθό του, πλην όμως τα εισοδήματά του δεν επαρκούν για την κάλυψη αυτών και των δαπανών για τις βιοτικές ανάγκες του ιδίου και των μελών της οικογενείας τους και ως εκ τούτου έχει περιέλθει σε μόνιμη αδυναμία πληρωμής των μηνιαίων ληξιπρόθεσμων δόσεων των χρηματικών οφειλών του προς τους καθών πιστωτές του.

Ενόψει τούτων, το Μονομελές Πρωτοδικείο Αλεξανδρούπολης, που δίκασε ως Εφετείο, δεν υπέπεσε στις από τους αριθμούς 1 και 6 του άρθρου 560 ΚΠολΔ πλημμέλειες, οι οποίες αποδίδονται στην προσβαλλόμενη απόφαση με τους πρώτο και δεύτερο λόγους της κρινόμενης αιτήσεως αναιρέσεως, οι οποίοι πρέπει να απορριφθούν ως αβάσιμοι.

Τέλος το δευτεροβάθμιο Δικαστήριο με την αναιρεσιβαλλόμενη δεχόμενο κατά τα ως άνω ότι συντρέχουν οι προϋποθέσεις για την ρύθμιση των οφειλών του και την εξαίρεση από την ρευστοποίηση της κύριας κατοικίας του αιτούντος (πρώτου) αναιρεσιβλήτου και ορίζοντας τις σχετικές καταβολές προς τους πιστωτές (αναιρεσείοντα και δεύτερη αναιρεσίβλητη), δεν παρεβίασε ευθέως ή πλαγίως τις διατάξεις των άρθρων 455 επ.

ΑΚ, 62 ν. 2214/1994, 4 παρ. 1, 8 παρ. 2 και 9 παρ. 2 του ν. 3869/2010, μη ορίζοντας την παρακράτηση των δόσεων εκ των αποδοχών του αιτούντος οφειλέτη, δεδομένου, ότι κατά τα προεκτεθέντα, μετά την γενόμενη ρύθμιση των οφειλών του, σύμφωνα με το τις διατάξεις του ν. 3869/2010, η σύμβαση εκχωρήσεως εξ αντικειμένου καθίσταται ανενεργός, ως μη ούσα συμβατή με τη ρύθμιση αυτή, οπότε αβάσιμος και εντεύθεν απορριπτέος κρίνεται και ο τρίτος καθ'αμφότερα τα σκέλη του εκ των αρ. 1 και 6 του άρθρου 560 ΚΠολΔ, σχετικός λόγος της αναίρεσης.

Μετά από αυτά και εφόσον δεν υπάρχει άλλος λόγος προς έρευνα, η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης πρέπει να απορριφθεί, χωρίς να περιληφθεί διάταξη για δικαστικά έξοδα κατά το άρθρο 746 ΚΠολΔ, έστω και αν πρόκειται για υπόθεση που κρίνεται κατά τους κανόνες της εκούσιας δικαιοδοσίας (άρθρο 3 εδ. β' του ν. 3869/2010), γιατί η δικαστική διαδικασία του εν λόγω νόμου δεν επιτρέπει την εφαρμογή του νόμου αυτού, καθώς επικρατεί η ειδικότερη ρύθμιση που προβλέπει το άρθρο 8 παρ. 6 εδ.

β' του ίδιου ν. 3869/2010, κατά το οποίο "...Δικαστική δαπάνη δεν επιδικάζεται", που εφαρμόζεται και στην αναιρετική δίκη (ΑΠ 156/2018, ΑΠ 1208/2017).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 4-9-2020 αίτηση του "Ταμείου Παρακαταθηκών και Δανείων" για αναίρεση της υπ' αριθμ. 170/2018 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αλεξανδρούπολης.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 20 Μαΐου 2022.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΤΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του, στις 5 Σεπτεμβρίου 2022.

Η ΠΡΟΕΔΡΕΥΟΥΣΑ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ