Supreme Court allows appeal against labor accident compensation ruling due to mandatory IKA-ETAM insurance coverage violation.

Απόφαση 1420 / 2024 (Β1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1420/2024

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους δικαστές, Μαριάνθη Παγουτέλη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Δήμητρα Ζώη, Ιωάννα Μαργέλλου-Μπουλταδάκη, Δημητρία Στρούζα-Ξένου-Κοκολέτση και Μαρία-Μάριον Δερεχάνη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο κατάστημά του, την 21 Φεβρουαρίου 2023, με την παρουσία και της Γραμματέως Ε. Τ., για να δικάσει την υπόθεση, μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Δ. Κ. του Γ., κατοίκου ..., που παραστάθηκε δια του πληρεξουσίου δικηγόρου Ιωάννη Σάμπαλη, ο οποίος κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσίβλητων: 1) της Ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "Ανεξάρτητος Διαχειριστής μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας Α.Ε.", όπως εκπροσωπείται νόμιμα, που εδρεύει στην Αθήνα και 2) Ι. Π. του Γ., κατοίκου ..., που παραστάθηκαν δια δηλώσεως (ΚΠολΔ 242 παρ.2) του πληρεξουσίου δικηγόρου Περικλή Κατσαούνη, ο οποίος κατέθεσε προτάσεις και το αίτημα της επαναφοράς των πραγμάτων στην προτέρα κατάσταση.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 11-9-2015 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Τριπόλεως. Εκδόθηκαν η 23/2019 οριστική απόφαση του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου και, κατόπιν ασκήσεως εφέσεως, η 163/2022 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Ναυπλίου. Την αναίρεση της τελευταίας, ζητεί ο αναιρεσείων με την από 11-7-2022 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε με τη σειρά της από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Εισηγήτρια ορίσθηκε η Αρεοπαγίτης Μαρία-Μάριον Δερεχάνη. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στα δικαστικά έξοδα.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟΝ ΝΟΜΟ

Η κρινόμενη, από 11.07.2022 και με αριθμό κατάθεσης 26/12.07.2022, αίτηση αναίρεσης κατά της, εκδοθείσας αντιμωλία των διαδίκων κατά την ειδική διαδικασία των εργατικών διαφορών, 163/21.04.2022 τελεσίδικης απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Ναυπλίου ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα, ήτοι εντός της διετούς καταχρηστικής προθεσμίας του άρθρου 564 παρ. 3 ΚΠολΔ, αφού δεν γίνεται επίκληση επίδοσης της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ούτε προσκομίζεται απόδειξη περί τούτου (άρθρα 495 παρ. 1, 2, 552, 553, 556, 558, 564 παρ. 3, 566 παρ. 1 και 144 του ΚΠολΔ). Είναι συνεπώς παραδεκτή (άρθρο 577 παρ. 1 ΚΠολΔ) και πρέπει να ερευνηθεί ως προς το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων της (άρθρο 577 παρ. 3 ΚΠολΔ).

Από τις διατάξεις των άρθρων 34 παρ. 2 και 60 παρ. 3 του α.ν. 1846/1951 "Περί Κοινωνικών Ασφαλίσεων" συνάγεται ότι εάν ο παθών από ατύχημα, που προκλήθηκε εξαιτίας βιαίου συμβάντος κατά την εκτέλεση της εργασίας του, υπάγεται στην ασφάλιση του ΙΚΑ, ο εργοδότης απαλλάσσεται από κάθε υποχρέωση προς αποζημίωση του εργαζομένου, δηλαδή απαλλάσσεται τόσο από την ευθύνη προς αποζημίωση σύμφωνα με τις διατάξεις του κοινού δικαίου (Αστικού Κώδικα), όσο και από την προβλεπόμενη, κατά τις διατάξεις του ν. 551/1915, ειδική αποζημίωση, ακόμη και εάν το ατύχημα οφειλόταν στο ότι δεν τηρήθηκαν οι διατάξεις νόμων, διαταγμάτων ή κανονισμών σχετικών με τους όρους ασφαλείας των εργαζομένων.

Μόνο αν το ατύχημα οφείλεται σε δόλο του εργοδότη ή προσώπου που έχει προστηθεί από τον εργοδότη, ο τελευταίος έχει την υποχρέωση να καταβάλει στον παθόντα εργαζόμενο την, από το άρθρο 34 παρ. 2 του α.ν. 1846/1951, διαφορά μεταξύ του ποσού της, σύμφωνα με το κοινό δίκαιο, αποζημίωσης και του ολικού ποσού των παροχών, που λόγω του ατυχήματος το ΙΚΑ χορηγεί στον εργαζόμενο.

Η κατά τα ανωτέρω απαλλαγή του εργοδότη δεν αφορά όμως και την καταβολή χρηματικής ικανοποίησης κατά τις διατάξεις του κοινού δικαίου προς αποκατάσταση της ηθικής βλάβης που ο παθών υπέστη από το ατύχημα (ή, σε περίπτωση θανάτου, προς αποκατάσταση της ψυχικής οδύνης των συγγενικών του προσώπων), όταν το ατύχημα προκλήθηκε από πταίσμα του εργοδότη ή των προστηθέντων από αυτόν προσώπων (ΟλΑΠ 18/2008, ΑΠ 863/2023, 617/2022, 246/2022, 599/2020, 1389/2018).

Σε περίπτωση, επομένως, εργατικού ατυχήματος, όταν ο παθών εργαζόμενος υπάγεται στην ασφάλιση του ΙΚΑ, δεν νομιμοποιείται (παθητικά) αυτός να αξιώσει από τον εργοδότη και την αυτοτελή αποζημίωση από το άρθρο 931 ΑΚ, λόγω του περιουσιακού χαρακτήρα αυτής (ΟλΑΠ 18/2008, ΑΠ 617/2022, 1649/2017).

Εξάλλου, σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 34 του ν. 2773/1999, "Ιδρύεται νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου με την επωνυμία "Οργανισμός Ασφάλισης Προσωπικού Δ.Ε.Η.. (Ο.Α.Π.-Δ.Ε.Η.), το οποίο έχει έδρα στην Αθήνα και σκοπό την υποχρεωτική κοινωνική ασφάλιση του προσωπικού και των συνταξιούχων της Δημόσιας Επιχείρησης Ηλεκτρισμού (Δ.Ε.Η.), όπως αυτή υφίσταται κατά την έναρξη της ισχύος του παρόντος νόμου και των θυγατρικών της εταιρειών, καθώς και των τυχόν διαδόχων της, ως προς την επιχειρηματική δραστηριότητα που αυτή ασκεί, σε περίπτωση μεταβολής με οποιονδήποτε τρόπο της νομικής της μορφής ή της σύνθεσης του μετοχικού της κεφαλαίου, καθώς και του προσωπικού του ίδιου του οργανισμού. Ο Ο.Α.Π.-Δ.Ε.Η. ασκεί την κύρια και την επικουρική ασφάλιση και την ασφάλιση υγείας και πρόνοιας των ασφαλισμένων του όπως αυτή προβλέπεται σύμφωνα με τις ισχύουσες κατά την έναρξη ισχύος του νόμου αυτού διατάξεις.".

Περαιτέρω, σύμφωνα με το άρθρο 3 του ν. 3655/2008 "Διοικητική και οργανωτική μεταρρύθμιση του Συστήματος Κοινωνικής Ασφάλισης και λοιπές ασφαλιστικές διατάξεις" (Φ.Ε.Κ. τ. Α' 58/03.04.2008), όπως ίσχυε προ του ν. 4387/2016 περί ΕΦΚΑ και εφαρμόζεται εν προκειμένω ενόψει του χρόνου τέλεσης του εργατικού ατυχήματος [μετά την έναρξη ισχύος του άνω ν. 3655/2008 και προ της έναρξης ισχύος του νόμου αυτού (4387/2016)], "1.

Από την 1η του τέταρτου μήνα μετά τον μήνα δημοσίευσης του παρόντος νόμου ο κλάδος σύνταξης του Οργανισμού Ασφάλισης Προσωπικού - ΔΕΗ (ΟΑΠ - ΔΕΗ) εντάσσεται ως Αυτοτελής Τομέας στον κλάδο σύνταξης του ΙΚΑ - ΕΤΑΜ με πλήρη οικονομική και λογιστική αυτοτέλεια και αποκαλείται εφεξής Τομέας Ασφάλισης Προσωπικού - Δημόσιας Επιχείρησης Ηλεκτρισμού (ΤΑΠ - ΔΕΗ).

Ασφαλιστέα στον Τομέα πρόσωπα είναι τα ασφαλιζόμενα στον εντασσόμενο κλάδο σύνταξης ΟΑΠ-ΔΕΗ. 2. Ο ανωτέρω Τομέας διέπεται από τις γενικές και καταστατικές διατάξεις του εντασσόμενου κλάδου, οι οποίες καθίστανται εφεξής καταστατικές του διατάξεις, μεταφέρονται δε σε αυτόν όλα τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις των ασφαλισμένων και συνταξιούχων του εντασσόμενου κλάδου. 3.

Ο Χρόνος ασφάλισης που πραγματοποιήθηκε, καθώς και ο χρόνος που αναγνωρίστηκε και εξαγοράστηκε ως συντάξιμος στον εντασσόμενο κλάδο, λογίζεται ως χρόνος που διανύθηκε συνολικά στην ασφάλιση του Τομέα. Για την εφαρμογή των διατάξεων που αφορούν στη μεταβολή ασφαλιστικού φορέα, ο Τομέας θεωρείται οργανισμός κύριας ασφάλισης.

Στις περιπτώσεις που ασφαλισμένοι του Τομέα έχουν πραγματοποιήσει χρόνο ασφάλισης στο ΙΚΑ - ΕΤΑΜ ή στα εντασσόμενα σε αυτό Ταμεία ή κλάδους σύνταξης, έχουν ανάλογη εφαρμογή οι διατάξεις περί διαδοχικής ασφάλισης. Οι μέχρι την ένταξη συνταξιούχοι του εντασσόμενου κλάδου καθίστανται συνταξιούχοι του Τομέα, ο οποίος στο εξής βαρύνεται με την καταβολή της σύνταξης τους.

Για τα λοιπά θέματα, που δεν ρυθμίζονται από τις διατάξεις του άρθρου αυτού, εφαρμόζονται οι διατάξεις των παραγράφων 9 και 10 του άρθρου 5 του ν. 3029/ 2002. 4. Πόροι του Τομέα είναι οι προβλεπόμενες από τις γενικές και καταστατικές διατάξεις ασφαλιστικές εισφορές, τα έσοδα από κοινωνικούς πόρους, οι πρόσοδοι περιουσίας, η απόδοση των κεφαλαίων και αποθεματικών αυτού. 5.

Το σύνολο του ενεργητικού και παθητικού του εντασσόμενου κλάδου, καθώς και η κινητή και ακίνητη περιουσία του, περιέρχονται στον Τομέα Ασφάλισης Προσωπικού - Δημόσιας Επιχείρησης Ηλεκτρισμού, ο οποίος αποτελεί καθολικό διάδοχό του, χωρίς την καταβολή φόρου, .... 6. Εκκρεμείς δίκες που αφορούν διαφορές ή υποθέσεις του εντασσόμενου κλάδου, συνεχίζονται από το ΙΚΑ -ΕΤΑΜ χωρίς να επέρχεται διακοπή δίκης.

Δικαστικές αποφάσεις που εκδίδονται ισχύουν έναντι του Τομέα Ασφάλισης Προσωπικού - Δημόσιας Επιχείρησης Ηλεκτρισμού του ΙΚΑ - ΕΤΑΜ.". Σημειωτέον ότι στις, προβλεπόμενες από το ανωτέρω άρθρο 3 παρ. 3 τελευταίο εδ. του ν. 3655/2008, παραγράφους 9 και 10 του άρθρου 5 του ν. 3029/2002, που εφαρμόζονται για τα λοιπά θέματα, που δεν ρυθμίζονται από τις διατάξεις του άνω άρθρου, ορίζεται ότι οι συντάξεις ακολουθούν τις αυξήσεις των συντάξεων του Ι.Κ.Α. - Ε.Τ.Α.Μ. (παρ. 9) και ότι καμία σύνταξη δεν μπορεί να είναι κατώτερη από τα εκάστοτε καταβαλλόμενα κατώτατα όρια των συντάξεων του Ι.Κ.Α. - Ε.Τ.Α.Μ (παρ. 10).

Εξάλλου, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 1 και 2 παρ. 1 του ίδιου ως άνω νόμου, "Από την 1η του τέταρτου μήνα μετά τον μήνα δημοσίευσης του παρόντος νόμου το Ταμείο Συντάξεων Προσωπικού ΗΣΑΠ (ΤΣΠ - ΗΣΑΠ), το Ταμείο Συντάξεων του Προσωπικού της Εθνικής Τραπέζης της Ελλάδος (ΤΣΠ - ΕΤΕ) και το Ταμείο Συντάξεων Προσωπικού της Τραπέζης της Ελλάδος (ΤΣΠ - ΤΕ), καθώς και οι κλάδοι σύνταξης του Ταμείου Ασφάλισης Προσωπικού Ασφαλιστικής Εταιρείας "Η ΕΘΝΙΚΗ" (ΤΑΠΑΕ - Ε), του Ταμείου Ασφάλισης Προσωπικού ΟΤΕ (ΤΑΠ - ΟΤΕ) και του Ταμείου Ασφάλισης Προσωπικού ΕΤΒΑ (ΤΑΠ - ΕΤΒΑ) εντάσσονται στον κλάδο σύνταξης του ΙΚΑ - ΕΤΑΜ" (άρθρο 1) και "1.

Από της εντάξεως των Ταμείων και κλάδων του άρθρου 1 όσοι προσλαμβάνονται σε εταιρίες και πιστωτικά ιδρύματα των οποίων το προσωπικό ασφαλιζόταν στα ανωτέρω Ταμεία και κλάδους σύνταξης, υπάγονται υποχρεωτικά και αυτοδίκαια στην ασφάλιση του ΙΚΑ -ΕΤΑΜ και διέπονται από τη νομοθεσία του, οι δε ασφαλισμένοι των ανωτέρω Ταμείων και κλάδων σύνταξης, υπάγονται στην ασφάλιση του ΙΚΑ - ΕΤΑΜ και εξακολουθούν να διέπονται, ως προς τις προϋποθέσεις συνταξιοδότησης και τον τρόπο υπολογισμού της σύνταξης, από τις διατάξεις της νομοθεσίας των εντασσόμενων Ταμείων και κλάδων, όπως ισχύουν με τις γενικές διατάξεις νόμων και τις διατάξεις του νόμου αυτού" (άρθρο 2 παρ. 1).

Σύμφωνα με τις παραπάνω διατάξεις η ένταξη του Κλάδου Σύνταξης του ΟΑΠ- ΔΕΗ πραγματοποιείται σύμφωνα με τα οριζόμενα από τις διατάξεις του άρθρου 3 του ως άνω νόμου και τις διατάξεις των παραγράφων 9 και 10 του άρθρου 5 του ν. 3029/2002. Ειδικότερα με τις διατάξεις της παρ. 1 του άρθρου 3 εντάσσεται από 01.08.2008 στον κλάδο σύνταξης του ΙΚΑ- ΕΤΑΜ ο κλάδος σύνταξης του ΟΑΠ- ΔΕΗ ως αυτοτελής Τομέας, με ασφαλιστέα στον τομέα αυτό πρόσωπα τα ασφαλιζόμενα στον εντασσόμενο κλάδο σύνταξης του ΟΑΠ- ΔΕΗ, με πλήρη οικονομική και λογιστική αυτοτέλεια και μετονομάζεται σε Τομέα Ασφάλισης Προσωπικού ΔΕΗ (ΤΑΠ- ΔΕΗ), διατηρώντας, σύμφωνα με τις διατάξεις της παρ. 2 του ίδιου άρθρου και νόμου τις γενικές και καταστατικές διατάξεις του εντασσόμενου κλάδου, οι οποίες καθίστανται καταστατικές του διατάξεις, μεταφέρονται δε σ' αυτόν όλα τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις του εντασσόμενου κλάδου, ενώ τα λοιπά εντασσόμενα Ταμεία και Κλάδοι σύνταξης [(ΤΣΠ - ΗΣΑΠ), (ΤΣΠ - ΕΤΕ), (ΤΣΠ - ΤΕ), (ΤΑΠΑΕ - Ε), (ΤΑΠ - ΟΤΕ) και (ΤΑΠ - ΕΤΒΑ)], η ένταξη των οποίων πραγματοποιείται σύμφωνα με τα οριζόμενα στις διατάξεις του άρθρου 2 του ν. 3655/2008 και (σύμφωνα με την παρ. 9 του ιδίου άρθρου) τις διατάξεις των παρ. 7, 8, 9 και 10 του άρθρου 5 του ν. 3029/2002, από την ημερομηνία της ένταξής τους, παύουν να υφίστανται και για τους ήδη ασφαλισμένους τους, οι οποίοι και υπάγονται στην ασφάλιση του ΙΚΑ - ΕΤΑΜ, διατηρούνται σε ισχύ μόνο οι διατάξεις της νομοθεσίας τους, οι οποίες αναφέρονται στις προϋποθέσεις συνταξιοδότησης και τον τρόπο υπολογισμού της σύνταξης.

Τέλος, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 παρ. 1 εδ. α του ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται μόνο, αν παραβιάσθηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών, αδιάφορο αν πρόκειται για νόμο ή έθιμο ελληνικό ή ξένο, εσωτερικού ή διεθνούς δικαίου. Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται αν δεν εφαρμοσθεί, ενώ συνέτρεχαν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, ή εάν εφαρμοσθεί, ενώ δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και εάν εφαρμοσθεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε ως ψευδής ερμηνεία του κανόνα δικαίου, δηλαδή όταν το δικαστήριο της ουσίας προσέδωσε σε αυτόν έννοια διαφορετική από την αληθινή, είτε ως κακή εφαρμογή, ήτοι εσφαλμένη υπαγωγή σε αυτόν των περιστατικών της ατομικής περίπτωσης που καταλήγει σε εσφαλμένο συμπέρασμα με τη μορφή του διατακτικού (ΟλΑΠ 1/2016, 2/2013, 7/2006).

Με τον παραπάνω λόγο αναίρεσης ελέγχονται, μεταξύ των άλλων, τα σφάλματα του δικαστηρίου της ουσίας κατά την εκτίμηση της νομικής βασιμότητας της αγωγής (ΟλΑΠ 1/2016), ελέγχεται, δηλαδή, μεταξύ των άλλων, αν η αγωγή, ορθώς απορρίφθηκε ως μη νόμιμη (ΑΠ 517/2021, 556/2020, 1389/2018, 869/2018, 130/2016, 1420/2013).

Εν προκειμένω, από τα διαδικαστικά έγγραφα της δίκης, που παραδεκτώς επισκοπούνται από το δικαστήριο τούτο κατ' άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ, προκύπτει ότι ο ενάγων και ήδη αναιρεσείων με την, από 11.09.2015 και με αριθμό κατάθεσης 262/2015, αγωγή του, που απευθύνετο ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Τριπόλεως κατά των ήδη αναιρεσιβλήτων: 1.

ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "Ανεξάρτητος Διαχειριστής Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας Α.Ε." (ΑΔΜΗΕ Α.Ε.), ως καθολικής διαδόχου της ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "Δημόσια Επιχείρηση Ηλεκτρισμού Α.Ε." (ΔΕΗ Α.Ε.) και 2. Ι. Π., αφού εξέθετε ότι ήταν υπάλληλος της ΔΕΗ Α.Ε., της οποίας καθολική διάδοχος είναι η πρώτη εναγόμενη, απασχολούμενος με την ειδικότητα του ηλεκτροτεχνίτη στη Διεύθυνση Περιφέρειας Πελοποννήσου και ότι στις 28.04.2011, ενώ απασχολείτο σε εργασίες στον υποσταθμό που βρίσκεται στη ..., υπέστη εργατικό ατύχημα από αποκλειστική υπαιτιότητα (αμέλεια) των εναγομένων και δη της μεν πρώτης εξ αυτών ως ιδιοκτήτριας και έχουσας την οικονομική εκμετάλλευση του δικτύου διανομής ηλεκτρικού ρεύματος, του δε δεύτερου ως προστηθέντος της πρώτης, κάτω από τις ειδικότερες συνθήκες που εκτίθενται στην αγωγή, κατά παράβαση μάλιστα των διατάξεων νόμων, διαταγμάτων και κανονισμών σχετικών με τους όρους ασφαλείας των εργαζομένων, συνεπεία του οποίου (εργατικού ατυχήματος) τραυματίστηκε βαρύτατα, υποστάς και μόνιμη αναπηρία, ζήτησε να υποχρεωθούν οι εναγόμενοι να του καταβάλουν, εις ολόκληρον, τα αναφερόμενα ποσά ως αποζημίωση για τη θετική (επελθούσα και μελλοντική) ζημία και δη για ειδική αποζημίωση από το άρθρο 931 ΑΚ, για πλασματική δαπάνη οικιακής βοηθού, οι υπηρεσίες της οποίας παρασχέθηκαν και θα παρασχεθούν από τη θυγατέρα του, για δαπάνη βελτιωμένης διατροφής και για διαφυγόντα εισοδήματα, διακρινόμενα σε εργασιακά επιδόματα και απολεσθέντες μισθούς, με τον νόμιμο τόκο από την επομένη ημέρα της επίδοσης της αγωγής έως την εξόφληση.

Το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο με την 23/2019 οριστική του απόφαση, αφού έκρινε ορισμένη και νόμιμη την αγωγή, την έκανε εν μέρει δεκτή και ως ουσιαστικά βάσιμη για το συνολικό ποσό των 84.331,04 ευρώ, εκ του οποίου 25.000 ευρώ κήρυξε προσωρινά εκτελεστό. Κατά της απόφασης αυτής άσκησαν αμφότεροι οι διάδικοι έφεση και δη:

α) οι μεν εναγόμενοι και ήδη αναιρεσίβλητοι την από 05.02.2019 και με αριθμό κατάθεσης 8/2019 έφεση και β) ο δε ενάγων και ήδη αναιρεσείων την από 04.03.2019 και με αριθμό έκθεσης κατάθεσης 18/2019 έφεσή του. Επί των εφέσεων αυτών εκδόθηκε η αναιρεσιβαλλόμενη, 163/2022, τελεσίδικη απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Ναυπλίου, η οποία απέρριψε κατ' ουσία την έφεση του ενάγοντος και ήδη αναιρεσείοντος και δέχτηκε τυπικά και κατ' ουσία την έφεση των εναγομένων και ήδη αναιρεσιβλήτων και, αφού εξαφάνισε την εκκαλούμενη (πρωτόδικη) απόφαση και κράτησε και δίκασε την αγωγή, απέρριψε αυτή (αγωγή) ως μη νόμιμη.

Ειδικότερα το Εφετείο έκρινε ότι "με το προεκτεθέν όμως περιεχόμενο η αγωγή είναι μη νόμιμη, διότι ο ενάγων, ως ασφαλισμένος στο ΙΚΑ, δεν δικαιούται την καταβολή αποζημίωσης από τους εναγόμενους προς αποκατάσταση της θετικής και αποθετικής ζημίας αυτού, κατά τα άρθρα 914, 297 - 298 ΑΚ, περιλαμβανομένης και εκείνης από το άρθρο 931 ΑΚ, σύμφωνα με τα αναφερόμενα στη μείζονα σκέψη της παρούσας, αφού ήταν ασφαλισμένος στο ΙΚΑ - ΕΤΑΜ (δυνάμει του άρθρου 3 του ν. 3633/2008 ο ασφαλιστικός οργανισμός του προσωπικού της ΔΕΗ ΟΑΠ/ΔΕΗ εντάχθηκε ως αυτοτελής τομέας στο ΙΚΑ - ΕΤΑΜ) και σε κάθε περίπτωση το ατύχημα συνέβη στον τόπο εργασίας του που βρίσκεται στην ασφαλιστική περιοχή του ΙΚΑ (η ασφάλιση του ΙΚΑ επεκτάθηκε σε όλη την επικράτεια με το άρθρο τρίτο του Ν. 1305/1982), και ανεξαρτήτως αν κατά το χρόνο του ατυχήματος ο παθών είχε ασφαλισθεί στο ΙΚΑ, ο εργοδότης και οι προστηθέντες σε αυτόν, εφόσον με την υπό κρίση αγωγή δεν τους καταλογίζει οποιονδήποτε δόλο, απαλλάσσονται από κάθε υποχρέωση προς αποζημίωση του εργαζομένου, δηλαδή απαλλάσσονται τόσο από την ευθύνη προς αποζημίωση σύμφωνα με τις διατάξεις του κοινού δικαίου (Αστικού Κώδικα), όσο και από την προβλεπομένη, κατά τις διατάξεις του Ν. 551/1915, ειδική αποζημίωση, ακόμη και εάν το ατύχημα οφειλόταν στο ότι δεν τηρήθηκαν οι διατάξεις νόμων, διαταγμάτων ή κανονισμών σχετικών με τους όρους ασφαλείας των εργαζομένων ...".

Με την κρίση του αυτή το Εφετείο εσφαλμένα ερμήνευσε και εφάρμοσε τις προπαρατιθέμενες διατάξεις, (και ανεξαρτήτως του ότι εκ παραδρομής αναφέρεται στην προσβαλλόμενη απόφαση εσφαλμένως ο νόμος ως 3633/2008 αντί του ορθού 3655/2008), καθότι, σύμφωνα και με τα αναφερόμενα στη νομική σκέψη, ο ενάγων, κατά τον χρόνο του ατυχήματος, δεν υπαγόταν στην ασφάλιση του ΙΚΑ - ΕΤΑΜ, που διέπεται από το ειδικό νομικό καθεστώς του α.ν. 1846/1951, και ειδικότερα τις διατάξεις των άρθρων 34 παρ. 2 και 60 παρ. 3 αυτού, αλλά εξακολουθούσε να υπάγεται στην υποχρεωτική κοινωνική ασφάλιση του προσωπικού του "Οργανισμού Ασφάλισης Προσωπικού ΔΕΗ" (ΟΑΠ - ΔΕΗ), του οποίου μόνον ο κλάδος σύνταξης εντάχθηκε από 01.08.2008 ως αυτοτελής Τομέας στο ΙΚΑ- ΕΤΑΜ και ως εκ τούτου, νομιμοποιείτο αυτός να αξιώσει από τους εναγομένους (εργοδότη του και προστηθέντα αυτού) αποζημίωση ως παθών από το επικαλούμενο εργατικό ατύχημα.

Ειδικότερα, όπως προεκτέθηκε, με το άρθρο 3 παρ. 1 του ως άνω ν. 3655/2008 ο κλάδος σύνταξης του ΟΑΠ - ΔΕΗ εντάχθηκε από 01.08.2008 στο ΙΚΑ - ΕΤΑΜ, αποκαλούμενος "Τομέας Ασφάλισης Προσωπικού - Δημόσιας Επιχείρησης Ηλεκτρισμού (ΤΑΠ - ΔΕΗ)", ωστόσο με το ίδιο άρθρο διατηρήθηκε η οικονομική και λογιστική του αυτοτέλεια και εξακολούθησε (κατά την παρ. 2 του άρθρου αυτού) να διέπεται από τις γενικές και καταστατικές διατάξεις του εντασσόμενου κλάδου (ΟΑΠ - ΔΕΗ) και όχι αυτές του ΙΚΑ - ΕΤΑΜ, ενώ μεταφέρθηκαν σ' αυτόν όλα τα δικαιώματα και υποχρεώσεις των ασφαλισμένων και συνταξιούχων του εντασσόμενου κλάδου.

Μόνον δε ως προς τα θέματα που δεν ρυθμίζονταν από τις διατάξεις του άνω άρθρου 3 παρ. 1 εφαρμόζονταν οι προαναφερθείσες διατάξεις των παρ. 9 και 10 του άρθρου 5 του ν. 3029/2002, κατέστη δε το ΙΚΑ- ΕΤΑΜ καθολικός, από τον νόμο, διάδοχος αυτού (ΟΑΠ - ΔΕΗ), ως προς εκείνα τα θέματα που αφορούν τον εντασσόμενο σ' αυτό [ως αυτοτελή Τομέα (ΤΑΠ - ΔΕΗ)] κλάδο κύριας σύνταξης του εν λόγω Οργανισμού.

Η παραπάνω κρίση ενισχύεται και από τη ρητή διατύπωση στα άρθρα 1 και 2 του ίδιου ως άνω ν. 3655/2008, ότι όσοι προσλαμβάνονται σε εταιρίες και πιστωτικά ιδρύματα των οποίων το προσωπικό ασφαλιζόταν στα αναφερόμενα σ' αυτά Ταμεία και κλάδους, ήτοι (ΤΣΠ - ΗΣΑΠ), (ΤΣΠ - ΕΤΕ), (ΤΣΠ - ΤΕ), (ΤΑΠΑΕ - Ε), (ΤΑΠ - ΟΤΕ), (ΤΑΠ - ΕΤΒΑ), τα οποία εντάχθηκαν στον κλάδο σύνταξης του ΙΚΑ - ΕΤΑΜ από την 01.08.2008, υπάγονται υποχρεωτικά και αυτοδίκαια στην ασφάλιση του ΙΚΑ -ΕΤΑΜ και διέπονται από τη νομοθεσία του, διαφοροποιώντας έτσι το καθεστώς ένταξης στο ΙΚΑ -ΕΤΑΜ του κλάδου σύνταξης του ΟΑΠ - ΔΕΗ από αυτό των λοιπών ως άνω Ταμείων και κλάδων αφού ο νομοθέτης δεν περιέλαβε και τον κλάδο αυτό σύνταξης (ΟΑΠ-ΔΕΗ) στη διατύπωση της ως άνω διάταξης των άρθ. 1 και 2 του ως άνω ν. 3655/2008 ότι δηλαδή και οι ασφαλισμένοι αυτοί υπάγονται υποχρεωτικά και αυτοδίκαια στην ασφάλιση του ΙΚΑ -ΕΤΑΜ και διέπονται από τη νομοθεσία του, αλλά προέβλεψε γι' αυτόν (κλάδο) τις αναφερόμενες ανωτέρω διαφορετικές ρυθμίσεις.

Συνεπώς, η προσβαλλόμενη απόφαση υπέπεσε στην αναιρετική πλημμέλεια εκ του αριθμού 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ. Γι' αυτό θα πρέπει να αναιρεθεί, δεκτού καθισταμένου του πρώτου λόγου της αίτησης αναίρεσης, με τον οποίον πλήττεται η προσβαλλόμενη απόφαση για ευθεία παραβίαση των προαναφερόμενων ουσιαστικών διατάξεων, παρελκούσης μετά ταύτα της έρευνας των λοιπών λόγων της αίτησης αυτής, δεδομένου ότι οι λόγοι αυτοί καταλαμβάνονται από την αναιρετική εμβέλεια του πρώτου λόγου, που κρίθηκε βάσιμος, και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση ενώπιον του ιδίου δικαστηρίου, του οποίου είναι εφικτή η συγκρότηση από άλλον δικαστή, εκτός από εκείνον που δίκασε προηγουμένως (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ).

Περαιτέρω, η υποβαλλόμενη από τους αναιρεσίβλητους, με τις προτάσεις τους, αίτηση περί επαναφοράς των πραγμάτων στην κατάσταση που ήταν προτού εκτελεσθεί εκουσίως η πρωτόδικη απόφαση ως προς την προσωρινά εκτελεστή διάταξή της, η οποία (απόφαση) δεν επικυρώθηκε, αλλά εξαφανίσθηκε από το Εφετείο και η εξαφανίσασα αυτήν απόφαση του Εφετείου αναιρείται με την παρούσα, είναι απαράδεκτη, διότι, πέραν του ότι η, κατά το άρθρο 579 παρ. 2 ΚΠολΔ, αίτηση επαναφοράς δεν παρέχεται στον αναιρεσίβλητο, αλλά μόνο στον αναιρεσείοντα επί αποδοχής της αναιρέσεως του (ΑΠ 842/2013, πρβλ ΑΠ 133/2021), σε περίπτωση που η εκτέλεση έγινε δυνάμει προσωρινά εκτελεστής απόφασης του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου, εάν η απόφαση αυτή δεν έχει επικυρωθεί από το Εφετείο με την αναιρεθείσα απόφαση του (όπως εν προκειμένω), δεν είναι παραδεκτή η αίτηση επαναφοράς στο δικαστήριο του Αρείου Πάγου, διότι δεν υπάρχει ταυτότητα μεταξύ εκτελεσθείσας και αναιρεθείσας απόφασης (ΑΠ 315/2017). Τέλος, οι αναιρεσίβλητοι, λόγω της ήττας τους, πρέπει να καταδικαστούν στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, που κατέθεσε προτάσεις, κατά το νόμιμο και βάσιμο αίτημά του (άρθρα 176, 183 και 191 παρ. 2 ΚΠολΔ), κατά τα οριζόμενα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

ΑΝΑΙΡΕΙ την υπ' αριθμό 163/2022 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Ναυπλίου.

ΠΑΡΑΠΕΜΠΕΙ την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, που θα συγκροτηθεί από άλλον δικαστή.

ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ την υποβληθείσα από τους αναιρεσιβλήτους, με τις προτάσεις τους αίτηση περί επαναφοράς των πραγμάτων στην προτέρα κατάσταση.

Και ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ τους αναιρεσίβλητους στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων του αναιρεσείοντος, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων τριακοσίων (2.300) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 21 Ιουνίου 2023.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 4 Οκτωβρίου 2024.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ