Supreme Court annuls lower court decision due to failure to properly explain factual findings regarding property boundaries.

Απόφαση 1420 / 2009 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1420/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Δημήτριο Κανελλόπουλο, Αντιπρόεδρο, Ελισάβετ Μουγάκου - Μπρίλλη, Μίμη Γραμματικούδη, Ιωάννη Σίδερη και Σπυρίδωνα Μιτσιάλη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 18 Φεβρουαρίου 2009, με την παρουσία και της γραμματέως Φωτεινής Σαμέλη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1. ...,, 2. ..., 3...., 4. ... και 5. ...

Εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Κωνσταντίνο Παπασπύρου, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ.

Της αναιρεσίβλητης: ... το γένος Ζ1, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Παναγιώτη Σταθόπουλο, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ..

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 28-12-2002 αγωγή της ήδη αναιρεσίβλητης που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Πειραιώς. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 5406/2004 του ίδιου Δικαστηρίου, 169/2006 που διέταξε επανάληψη της συζήτησης και 316/2007 του Εφετείου Πειραιώς. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 26-9-2007 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Μίμης Γραμματικούδης ανέγνωσε την από 28-1-2009 έκθεση του, με την οποία εισηγήθηκε να γίνει δεκτή η από 26-9-2007 αίτηση των ... κλπ. για αναίρεση της 316/2007 απόφασης του Εφετείου Πειραιά.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή, σύμφωνα με το άρθρο 1033 του ΑΚ, για τη μεταβίβαση της κυριότητας ακινήτου απαιτείται συμφωνία μεταξύ του κυρίου και εκείνου που την αποκτά, ότι μετατίθεται σ` αυτόν η κυριότητα για κάποια νόμιμη αιτία. Η συμφωνία γίνεται με συμβολαιογραφικό έγγραφο που υποβάλλεται σε μεταγραφή. Για τη μεταβίβαση με τον παράγωγο αυτό τρόπο της κυριότητας του ακινήτου, αποτελεί προϋπόθεση να ήταν κύριος εκείνος που συμφώνησε τη μεταβίβασή της.

Εξάλλου, όπως προκύπτει από την διάταξη του άρθρου 1094 του ΑΚ, ειδικώς για την περιγραφή του διεκδικούμενου ακινήτου, αρκεί να καθορίζονται τα όρια και η θέση αυτού, ώστε να μη δημιουργείται αμφιβολία για την ταυτότητά του. Τέλος, κατά την έννοια του άρθρου 559 αρ. 19 ΚΠολΔ, η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση, όταν στο αιτιολογικό που συνιστά την ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού, δεν αναφέρονται καθόλου ή αναφέρονται ανεπαρκώς ή αντιφατικώς τα πραγματικά περιστατικά, στα οποία το δικαστήριο της ουσίας στήριξε την κρίση του, επί ζητήματος με ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης και έτσι δεν μπορεί να ελεγχθεί αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συνέτρεχαν οι όροι του κανόνα ουσιαστικού δικαίου που εφαρμόστηκε ή δεν συνέτρεχαν οι όροι του κανόνα που δεν εφαρμόσθηκε.

Ως "ζητήματα" των οποίων η μη αιτιολόγηση ή η αιτιολόγηση κατά τρόπο ανεπαρκή ή αντιφατικό στερεί την απόφαση νόμιμης βάσης, νοούνται μόνο οι ισχυρισμοί που έχουν αυτοτελή ύπαρξη, δηλαδή εκείνοι που τείνουν στη θεμελίωση ή κατάλυση του δικαιώματος που ασκήθηκε, ως επιθετικό ή αμυντικό μέσο, όχι όμως και τα απλά πραγματικά ή νομικά επιχειρήματα που συνέχονται με την αξιολόγηση και στάθμιση των αποδείξεων, για τα οποία η έλλειψη ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας δεν ιδρύει λόγο αναίρεσης.

Στην προκείμενη περίπτωση, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφασή του, το Εφετείο, δέχθηκε, κατά την αναιρετικώς ανέλεγκτη περί πραγμάτων κρίση του, τα εξής ουσιώδη αναφορικώς με την ένδικη διεκδικητική ακινήτου αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου: Με το ...συμβόλαιο του συμβολαιογράφου Πόρου, Γεωργίου Μαριολόπουλου, συστήθηκε ως προίκα υπέρ της Σ1 συζύγου Σ2 ένα οικόπεδο εντός της πόλης ..., το οποίο ακολούθως ανταλλάχθηκε, δυνάμει του ...

συμβολαίου του αναφερόμενου συμβολαιογράφου, που μεταγράφηκε νόμιμα, με άλλο ακίνητο ιδιοκτησίας του Σ2 και έτσι ο τελευταίος απέκτησε κατά πλήρη κυριότητα το προαναφερθέν προικώο ακίνητο. Με το ... συμβόλαιο του συμβολαιογράφου Πόρου Ευαγγέλου Κανακόπουλου, που μεταγράφηκε νόμιμα, ο Σ2, ο οποίος είχε πέντε παιδιά, τους Π2, Π1, Π5, Π4 και Π3, συνέστησε ως προίκα υπέρ της Π1, το μισό μίας οικίας, που ανεγέρθηκε από τον ίδιο στο ως άνω πρώην προικώο οικόπεδο, η οποία αποτελούσε χωριστή ιδιοκτησία και συνόρευε, αρκτικώς με κορυφή βουνού, μεσημβρινώς με θάλασσα, ανατολικώς με ιδιοκτησία του ίδιου και δυτικώς με το άλλο μισό της οικίας.

Το ακίνητο αυτό, που δόθηκε ως προίκα, είχε δύο δωμάτια, στα οποία διέμενε η οικογένεια της Π1, όπως επίσης δύο δωμάτια είχε και το άλλο μισό κατοικίας στο οποίο διέμενε η οικογένεια του Σ2. Το έτος 1933, ο τελευταίος συνέστησε ατύπως προίκα υπέρ της θυγατέρας του Π4 το υπόλοιπο αυτό μισό της οικίας, έκτοτε δε ο ίδιος και η σύζυγός του Σ1 διέμειναν, κατά παραχώρηση της Π1, σε δύο δωμάτια της οικίας της, σε επαφή προς την οικία της Π4, αφού προηγουμένως έγινε διαρρύθμιση, ώστε να αυξηθεί ο αριθμός των δωματίων της οικίας της Π1 και να δημιουργηθούν τέσσερα δωμάτια, η δε Π1χρησιμοποιούσε έκτοτε τα δύο προς ανατολάς δωμάτια.

Στα δωμάτια, τα οποία χρησίμευσαν ως κατοικία των Σ2 και Σ1 , μετά τον θάνατό τους, από το έτος 1943, διέμεινε, επίσης κατά παραχώρηση της Π1, η οικογένεια της μητέρας του εναγομένου Τ1, μέχρι τον θάνατο της τελευταίας το έτος 2000.Το μισό της κατοικίας, το οποίο είχε δοθεί ατύπως ως προίκα υπέρ της Π4 μετά τον θάνατο του Σ2, κληρονόμησαν τα ως άνω τέκνα του, εκτός της Π1, τα οποία με το ...

πωλητήριο συμβόλαιο, του συμβολαιoγράφου Καλαυρίας Νικολάου Λάμψα, που μεταγράφηκε νόμιμα, το μεταβίβασαν στον Ρ1 ο οποίος με το επίσης νομίμως μεταγραφέν ... πωλητήριο συμβόλαιο, του ιδίου συμβολαιογράφου, το μεταβίβασε στον Λ1 από τον οποίο το αγόρασε, με το... συμβόλαιο του αναφερόμενου συμβολαιογράφου, που μεταγράφηκε νόμιμα, η Π1, η οποία πλέον κατέστη κυρία ολοκλήρου του οικοπέδου, εμβαδού 340 τετραγωνικών μέτρων με την σ' αυτό οικία, η οποία αποτελούνταν από έξι δωμάτια, μαγειρείο και αποχωρητήριο.

Η τελευταία, με την ...πράξη σύστασης οροφοκτησίας της συμβολαιογράφου Καλαυρίας Φωτεινής Μανιάτη - Κυπριωτάκη, που μεταγράφηκε νόμιμα, συνέστησε στο οικόπεδο δύο αυτοτελείς διηρημένες ιδιοκτησίες, εμβαδού 170 τ.μ. η κάθε μία, μία εκ των οποίων, με τα ... και ... συμβόλαια της ανωτέρω συμβολαιογράφου, που μεταγράφηκαν νόμιμα, μεταβίβασε λόγω γονικής παροχής, προς την θυγατέρα της ενάγουσα , τμήμα δε της εν λόγω ιδιοκτησίας αποτελούν τα δύο δωμάτια, των οποίων η Π1 κατά τ' ανωτέρω, είχε παραχωρήσει τη χρήση, με το μαγειρείο, το αποχωρητήριο και τον αύλειο χώρο.

Η ενάγουσα ζήτησε από τον εναγόμενο γιο της Τ1 μετά τον θάνατο της τελευταίας, να αποχωρήσει από το προαναφερόμενο τμήμα της οικίας, στο οποίο εξακολουθεί να διαμένει, εκείνος όμως αρνείται ισχυριζόμενος ότι είναι κύριος του επιδίκου. Η προαναφερθείσα ενοίκηση της Τ1 και της οικογένειάς της δεν είχε πρόθεση εξουσιάσεως του επιδίκου διανοία κυρίου και αντιποίησης της νομής της ενάγουσας ώστε να προσπορίσει κυριότητα με χρησικτησία, αλλά γινόταν με την ανοχή και συναίνεση της τελευταίας.

Με βάση τις παραδοχές αυτές, αφού απέρριψε, ως αβάσιμο τον ισχυρισμό του εναγομένου, ότι ο ίδιος έγινε κύριος του επιδίκου, με έκτακτη χρησικτησία, έκανε δεκτή την ένδικη αγωγή, μετά εξαφάνιση της εκκληθείσας από την ενάγουσα απόφασης του πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου, με την οποία είχε απορριφθεί αυτή, και αναγνώρισε την ενάγουσα κυρία ενός τμήματος οικοπέδου, εμβαδού 85 τ.μ.

περίπου, μετά του επ' αυτού τμήματος οικίας, εκ δύο δωματίων και μαγειρείου, συνολικού εμβαδού 55 τ.μ. και αποχωρητηρίου, εντός του ρυμοτομικού σχεδίου του Δήμου ..., το οποίο συνορεύει αρκτικώς με οικόπεδο συνιδιοκτησίας της ίδιας, επί πλευράς μήκους 4,50 μέτρων περίπου, νοτίως με παραλιακή οδό, επί προσώπου μήκους 4 μέτρων περίπου, ανατολικώς με το άλλο τμήμα του οικοπέδου ιδιοκτησίας της ίδιας μετά του σ' αυτό ετέρου τμήματος της οικίας, επί πλευράς μήκους 18 μέτρων περίπου ,και δυτικώς με οικόπεδο συνιδιοκτησίας ...

και ... με την σ' αυτό διώροφη οικία, επί πλευράς μήκους 18 μέτρων περίπου. Κρίνοντας έτσι το Εφετείο, διέλαβε στην απόφασή του, πλήρεις και σαφείς αιτιολογίες, ως προς τα ουσιώδη ζητήματα, της περιέλευσης, με παράγωγο τρόπο, του επίδικου ακινήτου, τόσο στη δικαιοπάροχο της ενάγουσας, μητέρα αυτής Π1 ως τμήμα ολόκληρου του ανωτέρω περιγραφόμενου οικοπέδου, εμβαδού 340 τ.μ.

με την σ' αυτό οικία, όσο και στην ενάγουσα, ως τμήμα της αυτοτελούς και διαιρεμένης ιδιοκτησίας ,εμβαδού 170 τ.μ., που περιήλθε σ' αυτήν λόγω γονικής παροχής, καθώς και της ταυτότητας του επίδικου ακινήτου, του οποίου γίνεται πλήρης περιγραφή, κατ' είδος, θέση και όρια, ώστε να μην καταλείπεται καμία αμφιβολία περί τούτου.

Επομένως, ο πρώτος λόγος αναίρεσης, δεύτερο μέρος, από το άρθρ.559 αριθ.19 ΚΠολΔ, με τον οποίο υποστηρίζονται τα ενάντια, είναι αβάσιμος. Ο ίδιος λόγος αναίρεσης, κατά το μέρος με το οποίο προβάλλονται αιτιάσεις για έλλειψη νόμιμης βάσης της προσβαλλόμενης απόφασης, διότι δεν περιέχονται σ' αυτήν αιτιολογίες, για την έκταση της όλης οικοδομής που ανήγειρε ο Σ2, την έκταση των δύο δωματίων που παραχώρησε ο Σ2 στις θυγατέρες του Π1 και Π4, για το αν ταυτίζονται τα επίδικα δωμάτια με το τμήμα της οικίας που πώλησαν οι κληρονόμοι του Σ2 στους δικαιοπαρόχους της δικαιοπαρόχου της ενάγουσας, είναι απαράδεκτοι, διότι οι πλημμέλειες αυτές δεν ανάγονται σε ουσιώδη ζητήματα, υπό την έννοια που εκτέθηκε, αλλά στην αξιολόγηση των αποδείξεων από το Δικαστήριο της ουσίας , η οποία δεν ελέγχεται αναιρετικώς ( άρθρ.561 παρ.1 ΚΠολΔ).Ο αυτός πρώτος λόγος αναίρεσης, πρώτο μέρος, από την ίδια ως άνω διάταξη του άρθρ.559 αριθ.19 ΚΠολΔ, με τον οποίο προβάλλεται έλλειψη νόμιμης βάσης της προσβαλλόμενης απόφασης, λόγω ανεπαρκών αιτιολογιών, ως προς το ζήτημα της κτήσης της κυριότητας του επίδικου ακινήτου από την ενάγουσα με τα προσόντα της έκτακτης χρησικτησίας, είναι αβάσιμος διότι στηρίζεται σε εσφαλμένη προϋπόθεση, καθόσον από τις ανωτέρω παραδοχές του δευτεροβάθμιου Δικαστηρίου, προκύπτει ότι τούτο στήριξε την κρίση του για την απόκτηση της κυριότητας του επίδικου ακινήτου από την ενάγουσα και ήδη αναιρεσίβλητη, αποκλειστικώς σε παράγωγο τρόπο.

Επειδή, ο από το αρθρ. 559 αρ. 20 ΚΠολΔ. λόγος αναίρεσης για παραμόρφωση του περιεχομένου εγγράφου, δηλαδή για κατάδηλη παραμόρφωση του νοητικού πορίσματος του αποδεικτικού μέσου του εγγράφου, ιδρύεται όταν το δικαστήριο της ουσίας διαπράττει διαγνωστικό λάθος και αποδίδει σε ορισμένο έγγραφο περιεχόμενο διαφορετικό από το αληθινό, με αποτέλεσμα, εξ αιτίας του σφάλματος αυτού, να καταλήξει σε συμπέρασμα τελείως διαφορετικό από αυτό που προκύπτει από το έγγραφο ως προς την ύπαρξη ή την ανυπαρξία του πραγματικού γεγονότος για την απόδειξη του οποίου προσκομίσθηκε το έγγραφο.

Στην κρινόμενη υπόθεση, με τον πέμπτο λόγο αναίρεσης, αποδίδεται στο Εφετείο η από την ανωτέρω διάταξη του άρθρου 559 αριθ.20 ΚΠολΔ πλημμέλεια της παραμόρφωσης του περιεχομένου του ... αγοραπωλητηρίου συμβολαίου του συμβολαιογράφου Καλαυρίας, Νικολάου Λάμψα, γιατί το Εφετείο, που έλαβε υπόψη το έγγραφο αυτό, στο οποίο διαλαμβάνονται ότι, "...οι τέσσερις πρώτοι συμβαλλόμενοι, Π2, Π3, Π5 και Π4 εκ κληρονομίας του κατά το έτος 1941 αποβιώσαντος πατρός των Σ2 έχουσι εις την αποκλειστική κυριότητα, κατοχή και νομή του μία ισόγεια οικία εκ τεσσάρων δωματίων μετά του οικοπέδου της οικοδομής και του προς δυσμάς οικοπέδου όσης εκτάσεως είναι κειμένην εις θέσιν ...

του ομωνύμου Δήμου και ενορίαν του Ιερού Ναού ..., συνορευομένην γύρωθεν με συναπτήν προικώαν οικίαν Ζ1, θάλασσαν, Κορυφήν Βουνού και οικίαν κληρονόμων Κ1. Εκ της οικίας ταύτης τα προς δυσμάς δύο(2) δωμάτια μετά του προς δυσμάς οικοπέδου παραρτημάτων παρακολουθημάτων των, συνορευομένης ανατολικώς με τα υπόλοιπα δύο δωμάτια των ιδίων πωλητών, δυτικώς, με οικίας κληρονόμων Κ1 αρκτικώς με κορυφήν βουνού και μεσημβρινώς με κορυφήν βουνού ...

συνεφώνησαν, επώλησαν, μεταβίβασαν παρεχώρησαν και παρέδωσαν σήμερα εις τον δεύτερον συμβαλλόμενοΡ1...", λανθασμένα ανέγνωσε, α) ότι το ήμισυ της οικίας, που είχε δοθεί ως άτυπη προίκα στη θυγατέρα του Σ2, Π4 και μετά τον θάνατο του Σ2 κληρονόμησαν τα ανωτέρω τέκνα του, " είχε δύο δωμάτια ", ενώ στο συμβόλαιο αυτό ρητώς αναφέρεται ότι η εν λόγω οικία, είχε τέσσερα δωμάτια και συνορεύει γύρωθεν με "συναπτήν προικώαν οικίαν Ζ1"(ήτοι συζ.

της Π1) και β) ότι το ήμισυ αυτό της οικίας οι ανωτέρω κληρονόμοι του Σ2 μεταβίβασαν, με το εν λόγω ... συμβόλαιο, λόγω πώλησης στον Ρ1 , ενώ στο συμβόλαιο αυτό αναγράφεται ότι ,από την οικία αυτή, πώλησαν και μεταβίβασαν, στον ανωτέρω Ρ1, τα προς δυσμάς δύο(2) δωμάτια μετά του προς δυσμάς οικοπέδου παραρτημάτων, παρακολουθημάτων, συνορευομένη ανατολικώς με τα υπόλοιπα δύο δωμάτια, με συνέπεια, εξαιτίας του διαγνωστικού αυτού σφάλματος, να καταλήξει στο εσφαλμένο πόρισμα, ότι ο ανωτέρω αγοραστής κατέστη κύριος ολόκληρου του ημίσεως της εν λόγω οικίας, δηλαδή και των δύο δωματίων των πωλητών που δεν μεταβιβάσθηκαν με το ανωτέρω συμβόλαιο προς εκείνον, και στη συνέχεια ότι κύριοι του ημίσεως αυτού του ακινήτου αυτού κατέστησαν, με παράγωγο τρόπο, ο Λ1, προς τον οποίο ο τελευταίος το μεταβίβασε με το ...

συμβόλαιο, η δικαιοπάροχος της ενάγουσας Π1 προς την οποία ο Λ1 το μεταβίβασε, με το... συμβόλαιο, η οποία έτσι εμφανίσθηκε ότι κατέστη κυρία ολόκληρου του οικοπέδου, εμβαδού 340 τ.μ. μετά της επ' αυτού(ολόκληρης) οικίας, και η ενάγουσα, προς την οποία η τελευταία μεταβίβασε, λόγω γονικής παροχής, κατά τα ανωτέρω εκτιθέμενα, τη μία εκ των δύο διηρημένων ιδιοκτησιών, που συνέστησε στο ακίνητο αυτό, τμήμα της οποίας αποτελούν τα επίδικα δωμάτια, με το μαγειρείο, το αποχωρητήριο και τον αύλειο χώρο.

Υπό την προϋπόθεση ότι το πιο πάνω ... συμβόλαιο έχει το προαναφερόμενο περιεχόμενο, όπως οι αναιρεσείοντες ισχυρίζονται, το Εφετείο παραμόρφωσε το περιεχόμενό του τούτο, αφού δέχτηκε πραγματικά γεγονότα προφανώς διαφορετικά από εκείνα που αναφέρουν στο έγγραφο αυτό και συνεπώς ο εξεταζόμενος λόγος αναίρεσης είναι βάσιμος.

Επομένως, πρέπει, κατά παραδοχή αυτού, να αναιρεθεί η πληττόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο που εξέδωσε την αναιρούμενη απόφαση, αφού είναι δυνατή η σύνθεσή του από άλλους δικαστές(άρθρο 580 παρ.3ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί, την 316/2007 απόφαση του Εφετείου Πειραιά.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές.

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες (2.000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 28 Απριλίου 2009.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 11 Ιουνίου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ