141/2013 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 141 / 2013 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 141/2013

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Χαράλαμπο Δημάδη, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη, Σπυρίδωνα Μιτσιάλη, Δημήτριο Μαζαράκη, Νικόλαο Μπιχάκη και Κων/νο Τσόλα, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 23 Μαΐου 2012, με την παρουσία και της γραμματέως Φωτεινής Σαμέλη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Δ. Κ. του Χ. , κατοίκου ... , ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Ηλία Ιωαννίδη.

Των αναιρεσίβλητων: 1.Π. Κ. του Κ. , κατοίκου ... και 2.Γ. Σ. του Ν. , κατοίκου ... , οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Αθανάσιο Αργυρόπουλο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 10-4-1999 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Καλαμάτας. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 44/2001 του ίδιου Δικαστηρίου και 592/2004 μη οριστική, 139/2008 οριστική του Εφετείου Καλαμάτας. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 8-12-2008 αίτησή του και με τους από 29-3-2011 πρόσθετους λόγους. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Νικόλαος Μπιχάκης ανέγνωσε την από 9-5-2012 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης και των προσθέτων αυτής λόγων.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και των προσθέτων λόγων, ο πληρεξούσιος των αναιρεσίβλητων την απόρριψή τους, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Προϋπόθεση της κτήσης της κυριότητας με έκτακτη χρησικτησία, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 1045 ΑΚ είναι η άσκηση νομής επί συνεχή εικοσαετία, με τη δυνατότητα αυτού που χρησιδεσπόζει να συνυπολογίσει στο χρόνο της δικής του νομής και την όμοια νομή του δικαιοπαρόχου του (αρθ. 1051 ΑΚ), εφόσον είχε γίνει, με νόμιμο τρόπο, καθολικός ή ειδικός διάδοχος αυτού, ενώ κατά τις διατάξεις των άρθρων 1041. 1042 και 1044 ΑΚ για να αποκτήσει κάποιος κυριότητα σε ακίνητο με τακτική χρησικτησία, απαιτούνται φυσική εξουσίαση του πράγματος, με διάνοια κυρίου (νομή), καλή πίστη, που πρέπει να υπάρχει κατά το χρόνο που αποκτάται η νομή, νόμιμος τίτλος, πράγμα δεκτικό χρησικτησίας και παρέλευση δεκαετίας, συνυπολογιζόμενης και της με τα αυτά προσόντα νομής των δικαιοπαρόχων.

Νομέας δε, κατά το άρθρο 974 του ίδιου Κώδικα, είναι όποιος απέκτησε τη φυσική εξουσία πάνω στο πράγμα, αν ασκεί την εξουσία αυτή με διάνοια κυρίου. Άσκηση της νομής επί ακινήτου αποτελούν οι εμφανείς υλικές πράξεις επ' αυτού που είναι δηλωτικές της βούλησης του νομέα να εξουσιάζει τούτο και οι οποίες ποικίλουν ανάλογα με τον κατά τη βούληση του νομέα προορισμό του πράγματος.

Εξάλλου, κατά το άρθρο 559 αριθ. 19 του ΚΠολΔ, ιδρύεται λόγος αναίρεσης αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Κατά την έννοια της διάταξης αυτής, έλλειψη νόμιμης βάσης, λόγω ανεπαρκών ή αντιφατικών αιτιολογιών, υπάρχει, όταν από το αιτιολογικό της απόφασης, που συνιστά την ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού, δεν προκύπτουν κατά τρόπο πλήρη, σαφή και χωρίς αντιφάσεις, τα πραγματικά περιστατικά, τα οποία, σύμφωνα με το νόμο, είναι αναγκαία για την κρίση, στη συγκεκριμένη περίπτωση, ότι συντρέχουν οι όροι της διάταξης που εφαρμόσθηκε ή ότι δεν συντρέχουν οι όροι της εφαρμογής της.

Ιδρύεται, δηλαδή, ο λόγος αυτός αναίρεσης, όταν από τις παραδοχές της απόφασης δημιουργούνται αμφιβολίες για το αν εφαρμόσθηκε ορθώς ή όχι ορισμένη ουσιαστική διάταξη νόμου. Αναφέρεται σε πλημμέλειες αναγόμενες στη διατύπωση του αποδεικτικού πορίσματος και δεν ιδρύεται όταν υπάρχουν ελλείψεις που ανάγονται στην εκτίμηση των αποδείξεων και ειδικότερα στην ανάλυση, στάθμιση και αξιολόγηση αυτών και στην αιτιολόγηση του πορίσματος που έχει εξαχθεί από αυτές, αρκεί τούτο να εκτίθεται σαφώς.

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση το Εφετείο δέχτηκε τα εξής: "Δυνάμει του με αριθμό …/27-10-1987 συμβολαίου του συμβολαιογράφου Πεταλιδίου Στέφανου Δικαιουλάκου, που έχει νόμιμα μεταγραφεί, ο πατέρας του ενάγοντος Χ. Κ. μεταβίβασε σ' αυτόν (τον ενάγοντα) λόγω γονικής παροχής έναν (1) αγρό, έκτασης 10.000,085 τετραγωνικών μέτρων, που βρίσκεται στη θέση …ή … ορίου … της ομώνυμης κοινότητας του τέως Δήμου …και συνορεύει βόρεια με ιδιοκτησία των εναγομένων και αγροτικό δρόμο, νότια με ιδιοκτησία Θ.

Κ. , δυτικά με αγροτικό δρόμο και ανατολικά με επαρχιακή οδό …. Οι εναγόμενοι, με το με αριθμό …/11-6-1977 πωλητήριο συμβόλαιο της συμβολαιογράφου Παμίσου Χριστίνας Βούλγαρη, που έχει νόμιμα μεταγραφεί, αγόρασαν κατά ποσοστό ΛΑ εξ αδιαιρέτου ο καθένας από τη Δ. Γ. ένα αγρόκτημα, που βρίσκεται στη θέση … ή … της ίδιας ως άνω Κοινότητας και έχει έκταση τεσσάρων περίπου στρεμμάτων.

Το ακίνητο αυτό διαχωρίζεται από την επαρχιακή οδό … σε δύο άνισα τμήματα, από τα οποία το ένα, έκτασης ενός στρέμματος, βρίσκεται ανατολικά και το άλλο, έκτασης τριών στρεμμάτων (επίδικο), δυτικά της α}ς άνω επαρχιακής οδού. Ολόκληρο το εν λόγω ακίνητο συνορεύει κατά τον τίτλο κτήσης, ανατολικά με ακτή θάλασσας, βόρεια με ρέμα, δυτικά και νότια με αγρό Χ.

Κ. . Στη δικαιοπάροχο των εναγομένων το παραπάνω ακίνητο είχε μεταβιβασθεί με πώληση από το Γ. Γ. , δυνάμει του με αριθμό …/3-6-1977 συμβολαίου του συμβολαιογράφου Καλαμάτας Βασιλείου Στασινόπουλου, που έχει νόμιμα μεταγραφεί και στο Γ. Γ. είχε περιέλθει λόγω προίκας κατά τη διοίκηση και την επικαρπία με το με αριθμό …/1-5-1976 προικοσύμφωνο του συμβολαιογράφου Πεταλιδίου Στέφανου Δικαιουλάκου, που επίσης έχει νόμιμα μεταγραφεί.

Οι δικαιοπάροχοι των εναγομένων αλλά και οι εναγόμενοι ασκούσαν επί του ακινήτου αυτού και κυρίως επί του επιδίκου τμήματος των τριών στρεμμάτων πράξεις νομής με διάνοια κυρίου για χρονικό διάστημα μεγαλύτερο των είκοσι ετών. Ειδικότερα, το καλλιεργούσαν με άροτρο, φύτευαν δημητριακά και έσπερναν σ' αυτό ζωοτροφές.

Οι εναγόμενοι, μετά την αγορά του, επέβλεπαν το επίδικο ακίνητο, το καθάρισαν από τα σχίνα, το οριοθέτησαν με πασσάλους στις τέσσερις γωνίες και έκαναν ενέργειες με μηχανικό, προκειμένου να ανεγείρουν σε αυτό οικοδομή. Έτσι, με την άσκηση πράξεων νομής με διάνοια κυρίου για χρονικό διάστημα μεγαλύτερο των δέκα ετών και με νόμιμο τίτλο, οι εναγόμενοι απέκτησαν την κυριότητα του επίδικου εδαφικού τμήματος, με τακτική χρησικτησία.

Το εν λόγω επίδικο εδαφικό τμήμα, έχει πρόσοψη στην επαρχιακή οδό …50 μέτρων, η οποία προς βορρά αρχίζει από απόσταση 25,30 μέτρων, που μετράται από τη μέση της κοίτης του χειμάρρου που διασχίζει κάθετα την ως άνω οδό και έχει μήκος εξήντα μέτρα. Προς βορρά του επιδίκου και μέχρι το χείμαρρο υπάρχει δασική λογγώδης έκταση, που καλύπτεται από θάμνους, κουμαριές κλπ.

Οι παραπάνω αναφερόμενοι τίτλοι κυριότητας και των δύο διαδίκων μερών αναφέρουν ότι το επίδικο συνορεύει βόρεια με ρέμα, χωρίς να διευκρινίζεται αν το όριο αυτό περιλαμβάνει και την προαναφερόμενη δασική έκταση. Το Μάρτιο του 1980 οι εναγόμενοι κατέλαβαν την έκταση αυτή (την προαναφερόμενη δασική έκταση) και ο Δασάρχης … εξέδωσε σε βάρος τους το …/1980 πρωτόκολλο διοικητικής αποβολής και τους απέβαλε από αυτήν.

Οι εναγόμενοι άσκησαν κατ' αυτού ανακοπή, ισχυριζόμενοι ότι η καταληφθείσα έκταση ανήκει στη συγκυριότητα τους και ότι αυτοί και οι δικαιοπάροχοι τους ασκούσαν επί αυτής πράξεις νομής με διάνοια κυρίου και ότι είχε περιέλθει σε αυτούς με το προαναφερόμενο …/1977 συμβόλαιο αγοράς. Επί της ανακοπής αυτής, εκδόθηκε η 147/1983 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Καλαμάτας, με την οποία απορρίφθηκε εν μέρει η ανακοπή των εδώ εναγομένων - εφεσίβλητων κατά του άνω πρωτοκόλλου διοικητικής αποβολής, κατά το μέρος που οι τελευταίοι κατέλαβαν τη δασική έκταση, που, όπως προαναφέρεται, παρεμβάλλεται μεταξύ του επιδίκου και του προαναφερόμενου χειμάρρου και δέχθηκε ότι το επίδικο τμήμα των τριών στρεμμάτων, συνορεύει βόρεια σε πλευρά 100 μέτρων, με δημόσια δασική έκταση.

Κατόπιν των ανωτέρω, προκύπτει ότι το επίδικο αγροτεμάχιο, επιφάνειας τριών στρεμμάτων, έχει όριο προς βορρά δημόσια δασική έκταση, της οποίας η πρόσοψη προς την προαναφερόμενη επαρχιακή οδό είναι 25,30 μέτρα και ανήκει στη συγκυριότητα των εναγομένων κατά ποσοστό 14 εξ αδιαιρέτου στον καθένα. Δεν αποδείχθηκαν οι ισχυρισμοί του ενάγοντος ότι η επίδικη εδαφική έκταση ανήκει σε αυτόν κατά κυριότητα, αφού δεν αποδείχθηκε από κανένα πειστικό αποδεικτικό στοιχείο ότι αυτός ή οι δικαιοπάροχοι του, ασκούσαν επί αυτής πράξεις νομής με διάνοια κυρίου.

Πρέπει να αναφερθεί ακόμη ότι, σύμφωνα με τα ανωτέρω είναι και τα συμπεράσματα στα οποία καταλήγει ο πραγματογνώμονας Δ. Κ. , ο οποίος αναφέρει ότι μετέβη στο επίδικο και πραγματοποίησε δύο αυτοψίες με την παρουσία κατά την πρώτη μόνο των εναγομένων και κατά τη δεύτερη με την παρουσία του αδελφού του ενάγοντος και, μετά από επιτόπια μελέτη και μετά από μελέτη του φακέλου της δικογραφίας που του παραδόθηκε και εφαρμογή των τίτλων κτήσεως κυριότητας των διαδίκων επί του εδάφους, κατέληξε με βεβαιότητα στο συμπέρασμα ότι η επίδικη εδαφική έκταση περιλαμβάνεται και συμπίπτει με την ιδιοκτησία που περιγράφεται στο προικοσύμφωνο με αριθμό …/1-5-1976, που, όπως προαναφέρεται, αποτελεί τίτλο κυριότητας του απώτερου δικαιοπαρόχου των εναγομένων, ανήκει (η επίδικη εδαφική έκταση) μόνο στην ιδιοκτησία των εναγομένων και κακώς έχει συμπεριληφθεί στην ιδιοκτησία του ενάγοντος με το …/27-10-1987 συμβόλαιο.

Ακολούθως το Εφετείο απέρριψε την έφεση του αναιρεσείοντος ως αβάσιμη κατ' ουσίαν και επικύρωσε την εκκαλουμένη απόφαση η οποία δεχόμενη στην ένσταση ιδία κυριότητα των αναιρεσιβλήτων απέρριψε την ένδικη αγωγή ως αβάσιμη κατ' ουσίαν και επικύρωσε την εκκαλουμένη απόφαση η οποία δεχόμενη στην ένσταση ιδίας κυριότητας των αναιρεσιβλήτων απέρριψε την ένδικη αγωγή ως αβάσιμη κατ' ουσίαν.

Με αυτά που δέχτηκε και έτσι που έκρινε το Εφετείο, περιέλαβε πλήρεις, σαφείς και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες ως προς το κρίσιμο ζήτημα της απόκτησης της κυριότητας του επιδίκου ακινήτου με τακτική χρησικτησία από τους αναιρεσιβλήτους - εναγομένους που καθιστούν εφικτό τον αναιρετικό έλεγχο ως προς την ορθή εφαρμογή των ως άνω διατάξεων που εφαρμόστηκαν και επομένως οι κύριοι λόγοι και πρόσθετοι λόγοι αναίρεσης από τον αριθ.19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, με τους οποίους υποστηρίζονται τα αντίθετα, είναι απορριπτέοι ως αβάσιμοι.

Όλες δε οι λοιπές, τόσο στο κύριο δικόγραφο, όσο και στο δικόγραφο των προσθέτων λόγων αναιρέσεως, περιεχόμενες αιτιάσεις ότι κατ'εσφαλμένη εκτίμηση των αποδείξεων, όπως το υπ'αριθμ…/1980 Πρωτόκολλο Διοικητικής Αποβολής του Δασαρχείου, το …/1977 συμβόλαιο, το Εφετείο οδηγήθηκε στην περί ουσιαστικής αβασιμότητος της αγωγής του αναιρεσείοντος κρίση, ως αναγόμενες στην περί των πραγμάτων αναιρετικώς ανέλεγκτη κρίση (αρθρ.562 παρ.2 ΚΠολΔ), είναι απαράδεκτες και απορριπτέες.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 8.12.2008 αίτηση του Δ. Κ. καθώς και τους από 29.3.2011 πρόσθετους λόγους αυτής για αναίρεση της 139/2008 απόφασης του Εφετείου Καλαμάτας. Και

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2700) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 5 Ιουλίου 2012. Και

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 31 Ιανουαρίου 2013.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ