1415/2012 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1415 / 2012 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1415/2012

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Σπυρίδωνα Ζιάκα, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη (κωλυομένου του Αντιπροέδρου Χαράλαμπου Ζώη), Βασιλική Θάνου - Χριστοφίλου, Παναγιώτη Ρουμπή, Βασίλειο Λαμπρόπουλο και Μιλτιάδη Σπυρόπουλο, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 9 Μαρτίου 2012, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ελληνικού Δημοσίου, νομίμως εκπροσωπούμενου από τον Υπουργό Οικονομικών, που κατοικοεδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπήθηκε δια του Δικαστικού Παρέδρου του Ν.Σ.Κ. Αντώνιου Αντωνίου και δεν κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1. Ε. Κ. του Η. και 2. Γ. Κ. του Η., κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν δια του πληρεξουσίου δικηγόρου τους Κων/νο Σιντόρη, βάσει δηλώσεως κατ' άρθρο 242 παρ.2 Κ.Πολ.Δ και κατέθεσαν προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την 32/6-2-2009 αίτηση των ήδη αναιρεσιβλήτων, και την 260/9-10-2009 κύρια παρέμβαση του ήδη αναιρεσείοντος που κατατέθηκαν στο Εφετείο Κέρκυρας. Εκδόθηκε η απόφαση: 184/2010 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί το αναιρεσείον με την από 15-11-2010 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Βασιλική Θάνου-Χριστοφίλου ανέγνωσε την από 20-2-2012 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αιτήσεως αναιρέσεως.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Το αμάχητο τεκμήριο ωφελείας, που εισάγεται με τις διατάξεις του αρθρ. 1 παρ. 12, 3 και 4 Ν. 653/1977, για τα ακίνητα που αποκτούν πρόσοψη επί των διανοιγόμενων εθνικών οδών, η ισχύς των οποίων επεκτάθηκε, με το άρθρο 62 παρ. 9 και 10 Ν. 947/1979 και στις νέες χαράξεις και διαπλατύνσεις των εθνικών οδών και στους επαρχιακούς ή δημοσίους δρόμους και το οποίο, ως αμάχητο, αντίκειται στο άρθρο 1 του Πρώτου Προσθέτου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ, εξακολουθεί πλέον να ισχύσει, ως μαχητό, όπως προβλέπεται ρητά και από το άρθρο 33 Ν 2971/2001 και επομένως, εάν οι αρμόδιοι ιδιοκτήτες θεωρούν ότι δεν ωφελούνται από την απαλλοτρίωση, μπορούν να το καταρρίψουν, αποδεικνύοντας ότι δεν ωφελούνται και να ζητήσουν την αντίστοιχη αποζημίωση.

Περαιτέρω, από τον συνδυασμό των διατάξεων των παρ. 2 και 4 του άρθρου 33 του Ν 2971/2001 προκύπτει ότι τα στοιχεία για την ωφέλεια ή μη του ακινήτου διευρύνονται και εκτός από την πρόσοψη επί της διανοιγόμενης οδού, που προέβλεπε ο Ν 653/1977, ορίζονται (ενδεικτικά) και η δυνατότητα πρόσβασης του ακινήτου στο έργο ή στα έργα που περιλαμβάνονται στη ζώνη απαλλοτρίωσης, η δημιουργία επιπτώσεως στις χρήσεις του ακινήτου και η, κατά τις ισχύουσες διατάξεις, αρτιότητα και οικοδομησιμότητα του ακινήτου.

Εξάλλου, ο από το άρθρο 559 αριθ.19 ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης, για έλλειψη νόμιμης βάσης της απόφασης, ιδρύεται όταν δεν προκύπτουν σαφώς από το αιτιολογικό της απόφασης, τα περιστατικά που είναι αναγκαία, για την κρίση, στη συγκεκριμένη περίπτωση, περί συνδρομής των όρων και προϋποθέσεων για την εφαρμογή της εφαρμοσθείσας διάταξης, ή της μη συνδρομής των όρων αυτών, που αποκλείουν την εφαρμογή της, όπως, επίσης και όταν η απόφαση έχει ελλειπείς ή αντιφατικές αιτιολογίες, σε ότι αφορά το νομικό χαρακτηρισμό των πραγματικών περιστατικών, που έγιναν δεκτά και έχουν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης, όχι δε και όταν πρόκειται για ελλείψεις που ανάγονται στην εκτίμηση των αποδείξεων (ανάλυση - στάθμιση- αξιολόγηση του αποδεικτικού υλικού) και στην αιτιολόγηση του αποδεικτικού πορίσματος, αρκεί το αποδεικτικό πόρισμα να αναφέρεται με σαφήνεια.

Ανεπάρκεια και ασάφεια αιτιολογιών υπάρχει όταν από το αιτιολογικό δεν προκύπτουν τα πραγματικά περιστατικά, που είναι αναγκαία για την δικαιολόγηση της εφαρμοσθείσας διάταξης ουσιαστικού δικαίου, καθιστώντας έτσι ανέφικτο τον αναιρετικό έλεγχο.

Στην προκείμενη περίπτωση, το Εφετείο, δικάζον επί της αίτησης των νυν αναιρεσιβλήτων, ιδιοκτητών των αναφερομένων σ' αυτήν απαλλοτριωθέντων ακινήτων, με την οποία ζητούσαν να ανατραπεί το τεκμήριο ωφέλειας και να αναγνωρισθεί ότι δικαιούνται αποζημίωσης και για τα χαρακτηρισθέντα ως αυτοαποζημιούμενα τμήματα των ακινήτων τους, δέχθηκε, με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφασή του, τα εξής: "Με την υπ' αριθ. 1013721/1191/0010/3.3.2004 κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομίας και Οικονομικών και Περιβάλλοντος Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων, που δημοσιεύτηκε στο ΦΕΚ 219/5.3.2004 (Τεύχος Δ') κηρύχθηκε αναγκαστική απαλλοτρίωση υπέρ του Ελληνικού Δημοσίου και με δαπάνη αυτού, για λόγους δημόσιας ωφέλειας και ειδικότερα για την κατασκευή της οδού σύνδεσης της Ε.Ο.

Ηγουμενίτσας-Πρέβεζας με την Εγνατία οδό, στο τμήμα κόμβος Καρτερίου - κόμβος Μεσοβουνίου, στην περιοχή του Δήμου Μαργαριτίου του Νομού Θεσπρωτίας. Έτσι απαλλοτριώθηκε έκταση συνολικού εμβαδού 241980 τ.μ., όπως εικονίζεται στα με αριθ. σχεδίων Κ.Δ. 1, Κ.Δ. 2, Κ.Δ. 3 και Κ.Δ.4 κτηματολογικά διαγράμματα και τον αντίστοιχο κτηματολογικό πίνακα της Διεύθυνσης Δημοσίων Έργων Περιφέρειας Ηπείρου, που έχουν συντάξει οι πολιτικοί μηχανικοί Δ.

Δ. και Κ. Τ. και έχει θεωρήσει ο Διευθυντής της Διεύθυνσης Δ12 του ΥΠΕΧΩΔΕ Κ. Δ.. Μεταξύ των απαλλοτριωθέντων ακινήτων περιλαμβάνονται: α) η υπ' αριθμ. 10 του Κτηματολογικού Πίνακα, ιδιοκτησία του πρώτου αιτούντος (νυν πρώτου των αναιρεσιβλήτων) που αντιστοιχεί στο υπ' αριθ. 77 αγροτεμάχιο, για την οποία, σε απαλλοτριωθείσα έκταση 290 τμ.

καθορίστηκε ότι δεν θα καταβληθεί αποζημίωση για έκταση 278 τ.μ. καί β) η υπ' αριθμ. 6 του Κτηματολογικού Πίνακα, ιδιοκτησία του δεύτερου αιτούντος (νυν δευτέρου των αναιρεσιβλήτων), που αντιστοιχεί στο υπ αριθ. 79 αγροτεμάχιο, για την οποία, σε απαλλοτριωθείσα έκταση 250 τμ. καθορίστηκε ότι δεν θα καταβληθεί αποζημίωση, διότι λόγω της διέλευσης και διαπλάτυνσης της οδού σύνδεσης που προαναφέρθηκε, αυξάνεται η εμπορική αξία των ακινήτων και συνεπώς υποχρεούνται οι ιδιοκτήτες τους σε αποζημίωση ζώνης με τη συμμετοχή τους στις δαπάνες απαλλοτριώσεως των καταλαμβανόμενων υπό των οδών αυτών ακινήτων.

Όμως, τα ανωτέρω τμήματα, μετά την απαλλοτρίωση των ακινήτων των αιτούντων, δεν ωφελούνται από την κατασκευή του έργου, διότι ήδη είχαν πρόσοψη και πρόσβαση στο τμήμα της Ε.Ο. Ηγουμενίτσας - Πρέβεζας που διέρχονταν από την περιοχή τους, ενώ το τμήμα του έργου που αφορά η απαλλοτρίωση αποτελεί διαπλάτυνση της υπάρχουσας οδού.

Από τη διαπλάτυνση δεν ωφελούνται τα επίδικα ακίνητα. Και τούτο διότι, λόγω της νέας διαμόρφωσης της οδού, το οδόστρωμα αυτής υπερυψώνεται, ώστε τα ακίνητα, αν και έχουν πρόσοψη στην οδό, δεν έχουν και πρόσβαση σ' αυτήν, η οποία τελικά αποκτά τη μορφή κλειστού αυτοκινητόδρομου, με προστατευτικά στηθαία στο άκρο του οδοστρώματος και από τις δύο πλευρές, η οδός προβλέπεται υπερυψωμένη από το επίπεδο του ακινήτου και έτσι οι υπόλοιπες ιδιοκτησίες δεν αποκτούν πρόσωπο επ' αυτής ούτε υπάρχει επικοινωνία και δυνατότητα πρόσβασης των απομενόντων τμημάτων στην ανωτέρω οδό, ενώ πριν από την απαλλοτρίωση οι ιδιοκτησίες των αιτούντων εφάπτονταν από την πλευρά αυτή με οδό.

Ούτε η εμπορική αξία των ακινήτων αυξάνεται λόγω άλλων έργων, καθόσον το βιοτεχνικό πάρκο της Θεσπρωτίας στο οποίο θα κατευθυνθούν οι ενδιαφερόμενες βιοτεχνίες της περιοχής κατασκευάζεται σε απόσταση τεσσάρων περίπου χιλιομέτρων από την περιοχή του ακινήτου. Εξάλλου, η συνολική περιοχή αντιμετωπίζει έντονο πρόβλημα πλημμυρών και από την υπερύψωση της οδού, τούτο θα είναι εντονότερο, οπότε θα απαιτηθεί να δαπανηθούν χρηματικά ποσά από τους ιδιοκτήτες προκειμένου να αποφεύγεται η πλημμύρα των ακινήτων τους, αφού θα πρέπει να υπερυψωθούν τα αγροτεμάχια αυτά κατά 1,5 μ.

περίπου, προς αποφυγή πλημμυρών".

Και υπό τις παραδοχές αυτές, το Εφετείο έκρινε ότι οι απαλλοτριωθείσες ιδιοκτησίες των αιτούντων - νυν αναιρεσιβλήτων δεν ωφελούνται και έκανε δεκτή, ως βάσιμη κατ' ουσία, την ένδικη αίτησή τους, περί ανατροπής του τεκμηρίου ωφελείας, για τα χαρακτηρισθέντα ως αυτοαποζημιούμενα τμήματα των απαλλοτριωθέντων ακινήτων τους. Με το να κρίνει έτσι το Εφετείο, δεν παραβίασε τις προαναφερθείσες διατάξεις, τις οποίες ορθώς ερμήνευσε και εφήρμοσε, ενώ, εξ άλλου, διέλαβε στην απόφασή του, επαρκείς, σαφείς και χωρίς αντίφαση αιτιολογίες, οι οποίες καθιστούν εφικτό τον αναιρετικό έλεγχο, ως προς την ορθή ή μη εφαρμογή των ως άνω εφαρμοσθεισών διατάξεων. Επομένως, δεν υπέπεσε στην από το αρθ. 559 αριθμ. 1 και 19 ΚΠολΔ προβλεπόμενη πλημμέλεια, όπως αποδίδεται με τον μοναδικό λόγο αναίρεσης, ο οποίος είναι αβάσιμος.

Κατόπιν όλων αυτών πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναίρεσης και να καταδικασθεί το αναιρεσείον (Ελληνικό Δημόσιο) στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσιβλήτων (άρθρ. 176, 183 Κ.Πολ.Δ.).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 15 Νοεμβρίου 2010 αίτηση του Ελληνικού Δημοσίου, για αναίρεση της υπ' αριθμ. 184/2010 απόφασης του Εφετείου Κερκύρας. Και

Καταδικάζει το αναιρεσείον στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσιβλήτων, την οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700,00) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 14 Ιουνίου 2012.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 4 Σεπτεμβρίου 2012.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ