1413/2007 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1413 / 2007 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1413/2007

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές : Δημήτριο Λοβέρδο, Αντιπρόεδρο, Γεώργιο Καλαμίδα, Δημήτριο Κανελλόπουλο, Διονύσιο Γιαννακόπουλο και Ιωάννη-Σπυρίδωνα Τέντε, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 12 Μαρτίου 2007, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Γιαννέλη, για να δικάσει μεταξύ :

Α. Των αναιρεσειόντων - καλούντων: 1) Χ1 και 2) Χ2 συζύγου Χ1, οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Γεώργιο Ουρούμπεη.

Των αναιρεσίβλητων- καθ' ών η κλήση: 1) Δημόσιας Επιχείρησης Ηλεκτρισμού (ΔΕΗ), που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, 2) Ψ1, 3) Ψ2 4) ..... δι' εαυτή ατομικώς και ως ασκούσης τη γονική μέριμνα των ανήλικων τέκνων της: α. ..... και της .... β. ..... γ. ..... και δ. ....., κληρονόμων του αρχικώς αναιρεσιβλήτου Ψ3, οι οποίοι συνεχίζουν την παρούσα δίκη επ' ονοματί του. Ο 2ος δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο και οι υπόλοιποι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Κωνσταντίνο Πάζιο, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Β. Των αναιρεσειόντων- καθ' ών η κλήση: 1) Δημόσιας Επιχείρησης Ηλεκτρισμού (ΔΕΗ), που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, 2) Ψ2 3) ...... δι' εαυτή ατομικώς και ως ασκούσης τη γονική μέριμνα των ανήλικων τέκνων της: α. ..... β. ....., γ. ..... και δ. ....., κληρονόμων του αρχικώς αναιρεσείοντος Ψ3 οι οποίοι συνεχίζουν την παρούσα δίκη επ' ονοματί του. Εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Κωνσταντίνο Πάζιο, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ.

Του αναιρεσίβλητου - καλούντος: Χ1, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Γεώργιο Ουρούμπεη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 20 Οκτωβρίου 1995 αγωγή των Χ1 και Χ2 που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Σερρών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 176/1996 μη οριστική, 241/2000 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 2364/2001 μη οριστική και 1400/2002 οριστική του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζήτησαν οι υπό στοιχείο Α. αναιρεσείοντες με την από 22-4-2003 αίτησή τους και οι υπό στοιχείο Β. αναιρεσείοντες με την από 5-10-2003 αίτησή τους και εκδόθηκε η 1563/2005 απόφαση του Αρείου Πάγου, που κήρυξε τη συζήτηση απαράδεκτη. Την υπόθεση επαναφέρουν προς συζήτηση οι υπό στοιχεία Α. αναιρεσείοντος με την από 12-9-2006 κλήση τους και ο υπό στοιχεία Β αναιρεσίβλητος με την από 12-9-2006 κλήση του Κατά τη συζήτηση των αιτήσεων αυτών, που εκφωνήθηκαν από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όλοι, όπως σημειώνεται πιο πάνω, πλην του Ψ1 , ο οποίος δεν παραστάθηκαν. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Ιωάννης-Σπυρίδων Τέντες ανέγνωσε την από 3 Σεπτεμβρίου 2005 κοινή έκθεση του κωλυομένου να μετάσχει στη σύνθεση του Δικαστηρίου αυτού Αρεοπαγίτη Βασιλείου Ρήγα, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενων αιτήσεων αναιρέσεως. Ο πληρεξούσιος των υπό στοιχείο Α. αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της από 22-4-2003 αίτησης, την απόρριψη της αντίθετης αίτησης και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το άρθρο 576 παρ. 2 ΚΠολΔ, αν ο αντίδικος εκείνου που επισπεύδει τη συζήτηση της αιτήσεως αναιρέσεως δεν εμφανισθεί ή εμφανισθεί, αλλά δεν λάβει μέρος σ' αυτή με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος, ο Άρειος Πάγος εξετάζει αυτεπαγγέλτως αν κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα. Αν η κλήση επιδόθηκε νομότυπα προχωρεί στη συζήτηση παρά την απουσία εκείνου που έχει κλητευθεί. Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από τις .... και ..... από .... εκθέσεις επιδόσεως της αρμόδιας δικαστικής επιμελήτριας του Πρωτοδικείου Σερρών ..... τις οποίες προσκομίζουν και επικαλούνται οι αναιρεσείοντες Χ1 και Χ2 , αντίγραφο του κατατεθέντος δικογράφου της αιτήσεως αναιρέσεως και κλήση προς συζήτηση για τη δικάσιμο που αναφέρεται στην αρχή της παρούσας (12.3.2007) επιδόθηκαν νόμιμα και εμπρόθεσμα με επιμέλεια των αναιρεσειόντων στον δεύτερο αναιρεσίβλητο, ο οποίος δεν εμφανίσθηκε κατά την ανωτέρω νόμιμη δικάσιμο, όταν η υπόθεση εκφωνήθηκε για συζήτηση κατά τη σειρά της από το σχετικό πινάκιο. Επομένως, παρά την απουσία του αναιρεσιβλήτου αυτού πρέπει το δικαστήριο να συζητήσει την υπόθεση.

Κατά το άρθρο 559 αρ. 1 ΚΠολΔ, επιτρέπεται αναίρεση, αν παρεβιάσθη κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών, αδιάφορο αν πρόκειται για νόμο ή έθιμο, ελληνικό ή ξένο, εσωτερικού ή διεθνούς δικαίου. Η παράβαση των διδαγμάτων της κοινής πείρας αποτελεί λόγον αναιρέσεως, μόνον αν τα διδάγματα αυτά αφορούν την ερμηνεία κανόνων δικαίου ή την υπαγωγή των πραγματικών γεγονότων σ' αυτούς. Εξάλλου, σύμφωνα με το αυτό άρθρο 559 αρ. 19 ΚΠολΔ, επιτρέπεται αναίρεση, αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς επί ζητήματος που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης.

Εν προκειμένω, η αναιρεσιβαλλομένη απόφαση εδέχθη τα ακόλουθα: "Την 4.10.1993 ο πρώτος ενάγων Χ1 και ο μη διάδικος Ζ1 ασχολούνταν με τη συγκομιδή (εξαγωγή, φόρτωση και μεταφορά) των τεύτλων από τον αγρό του Α1, ο οποίος ευρισκόταν στη θέση "...." της κτηματικής περιοχής ..... Ειδικότερα, ο Ζ1 οδηγούσε τον υπ' αρ. ...τευτλοεξαγωγέα και προέβαινε στην εξαγωγή των τεύτλων, ενώ ο ενάγων επέβλεπε την πορεία της τευτλοεξαγωγής και επιμελείτο για τη φόρτωση των τεύτλων και περαιτέρω μεταφορά τους.

Ο Ζ1 είχε προστηθεί στην οδήγηση του τευτλοεξαγωγέα από τον κάτοχο αυτού και πατέρα του ενάγοντος .... Στην άκρη του αγρού και προς την υπάρχουσα αποστραγγιστική τάφρο υπήρχε ο υπ' αρ. ... ξύλινος τερματικός (τελευταίος γωνιακός) στύλος της πρώτης εναγομένης ΔΕΗ, με τρεις ηλεκτροφόρους αγωγούς, μέσης τάσεως 20 ΚW.

Προς εξουδετέρωση της έλξεως των ηλεκτροφόρων αγωγών ο στύλος είχε διαμετρικώς αντίθετα ως αντιστήριγμα χαλύβδινο συρματόσχοινο (επίτονα) υψηλής αντοχής, το οποίο ήταν στερεωμένο στην κορυφή του και στο έδαφος σε ειδική μεταλλική ράβδο αγκυρώσεως, η οποία ευρισκόταν προς τον υπάρχοντα αγροτικό δρόμο και απείχε έξι (6) μέτρα περίπου από τη βάση αυτού (στύλου).

Ο επίτονας από το έδαφος και σε μήκος 3-5 μέτρων ήταν καλυμμένος με ειδικό μεταλλικό κάλυμμα από χαλυβδολαμαρίνα, ώστε να είναι ορατός από απόσταση, ενώ στο στύλο και σε ύψος 2 μέτρων από το έδαφος υπήρχε καρφωμένη μεταλλική πινακίδα με τις λέξεις "ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΘΑΝΑΤΟΣ" και το σήμα του κεραυνού, ως προειδοποίηση προσεγγίσεως σε ηλεκτροφόρα καλώδια.

Περί ώρα 11.15 της ως άνω ημέρας είχε γίνει η συλλογή των τεύτλων από τον εν λόγω αγρό, πλην μιας σειράς, η οποία διερχόταν από τη βάση του επίτονα του αναφερθέντος στύλου. Προκειμένου ο Ζ1 να πραγματοποιήσει την εξαγωγή και των τεύτλων από την αρχή της σειράς αυτής με το εμπρόσθιο δεξιό μέρος του τευτλοεξαγωγέα, ο οποίος ευρισκόταν στο τέλος της σειράς και προς τον αγροτικό δρόμο, κίνησε αυτόν προς τα πίσω και προς την αρχή της σειράς.

Στην προσπάθεια του να φέρει τον τευτλοεξαγωγέα σε κατάλληλη θέση για την εξαγωγή των τεύτλων από την αρχή της σειράς τον έθεσε σε κίνηση προς τα πίσω, χωρίς να ελέγξει τον όπισθεν αυτού υπάρχοντα χώρο, όπως είχε υποχρέωση, με συνέπεια να μην αντιληφθεί την ύπαρξη του επίτονα του στύλου. Αποτέλεσμα της αμέλειας του αυτής ήταν να προσκρούσει με ισχυρή δύναμη το οπίσθιο τμήμα του τευτλοεξαγωγέα στον επίτονα, ο οποίος παραμορφώθηκε και από ευθύγραμμος κατέστη καμπύλος και απέκτησε ημικύκλιο σχήμα, ενώ το μεταλλικό κάλυμμα του κατέπεσε στο έδαφος μετά τη θραύση του σφιγκτήρα (θηλιάς), που το συνέδεε με αυτόν (επίτονα).

Η ισχυρή αυτή δύναμη επί του επίτονα μεταβιβάσθηκε αυτομάτως στην κορυφή του στύλου, ο οποίος εξαιτίας αυτής έσπασε στη βάση του και κατέπεσε στο έδαφος με τους τρεις ηλεκτροφόρους αγωγούς προς τη φορά κινήσεως του οχήματος. Η πτώση του στύλου και των ηλεκτροφόρων αγωγών είχε ως άμεσο αποτέλεσμα την ηλεκτροπληξία του ενάγοντος, ο οποίος τη στιγμή εκείνη ευρισκόταν πλησίον του στύλου καί επιτηρούσε την πορεία της τευτλοεξαγωγής.

Από την ηλεκτροπληξία υπέστη βαρεία σωματική βλάβη και συγκεκριμένα εγκαύματα 3ου και 4ου βαθμού συνολικής εκτάσεως 30% περίπου της επιφάνειας του σώματος του, ακρωτηριασμό του 3ου και 4ου δακτύλου δεξιού ποδός και 2ου δακτύλου αριστερού άκρου ποδός, ακρωτηριασμό ολόκληρου του δείκτη της αριστεράς χειρός και μέσου δακτύλου αριστεράς χειρός από το ύψος της μεσότητας της μέσης φάλαγγας.

Η πρόσκρουση του τευτλοεξαγωγέα στον επίτονα αποδεικνύεται από το καμπύλο σχήμα του (επίτονα) και από τα ξέσματα και τα ίχνη του ερυθρού χρώματος του μηχανήματος στο μεταλλικό κάλυμμα αυτού (επίτονα), καθώς και από το υπ' αριθμ. .... αντίγραφο του βιβλίου αδικημάτων και συμβάντων του Αστυνομικού Σταθμού .....

και από την από ..... έκθεση αυτοψίας και το επισυναπτόμενο σ' αυτήν πρόχειρο σχεδιάγραμμα του αρχιφύλακα ..... Διοικητού του ανωτέρω Α.Σ., τα οποία συντάχθηκαν μετά το ατύχημα και στα οποία αναφέρεται ότι ο επίμαχος τευτλοεξαγωγέας επέπεσε επί του επίτονα. Στην πτώση όμως του στύλου συνέβαλε και η σήψη αυτού στο σημείο επαφής του με την επιφάνεια του εδάφους.

Εάν ο στύλος ήταν υγιής στη βάση, μόνη η πρόσκρουση του τευτλοεξαγωγέα στον επίτονα αυτού δεν ήταν ικανή να προκαλέσει την πτώση του, δεδομένου ότι και ο επίτονας δεν απεκόπη, αλλά από ευθύς έγινε καμπύλος. Η σαθρότητα του στύλου στην περιοχή της βάσεως αποδεικνύεται α) από τις καταθέσεις των μαρτύρων ..., οι οποίοι είδαν το στύλο μετά την πτώση του και με επίγνωση και αξιόπιστο τρόπο καταθέτουν ότι "ήταν σάπιος και από μέσα τριβόταν", β) από τις προσκομιζόμενες από τους ενάγοντες και μη αμφισβητούμενες από τους εναγομένους φωτογραφίες, οι οποίες ελήφθησαν μετά το ατύχημα από το φωτογράφο - μάρτυρα ...

και από τις οποίες φαίνεται η αλλοιωμένη υφή και δομή του ξύλου στο εσωτερικό του (ήταν κούφιο) και η θραύση του μόνο στο εξωτερικό περίβλημα του, γ) από την από ..... τεχνική έκθεση του ...., ο οποίος αποφαίνεται ότι ο στύλος στο σημείο θραύσεως του ήταν "σε προχωρημένο στάδιο σήψης". Ο επίμαχος στύλος, συνολικού ύψους 11 μέτρων (8,70 μ.

υπέργεια και 2,30 μ. υπόγεια), διαμέτρου στην κορυφή 18 εκ., στη βάση 29,8 εκ. και στο σημείο εδάφους 27,8 εκ., προερχόμενος από δασική πεύκη, τοποθετήθηκε το έτος 1972 στο σημείο εκείνο, όπου υπήρχε υγρασία και βλάστηση και οι εδαφικές και κλιματικές συνθήκες ήταν ευνοϊκές για την ανάπτυξη μικροοργανισμών που προκαλούν τη σήψη.

Μετά παρέλευση δεκαπενταετίας πραγματοποιήθηκε ο προβλεπόμενος από την Οδηγία 11 της ΔΕΗ έλεγχος και η συντήρηση του με τη μέθοδο "OSMOSE" από τον υπάλληλο ...... Η μέθοδος αυτή προβλέπει εκσκαφή περιμετρικώς του στύλου και καθαρισμό του σε βάθος 50 εκατοστών, ηχοσκόπηση με σφύρα, διάτρηση του εσωτερικού του με ειδικό μηχάνημα προς διάγνωση της εσωτερικής καταστάσεως και εμποτισμό του με ειδικές τοξικές ουσίες προς προστασία από τη σήψη.

Η επόμενη συντήρηση του στύλου με την εν λόγω μέθοδο έπρεπε να επαναληφθεί μετά παρέλευση δεκαετίας, δηλαδή το έτος 1997. Στο ενδιάμεσο διάστημα διενεργήθηκε οπτική επιθεώρηση όλου του δικτύου κατά τα έτη 1991-1993 και συγκεκριμένα την 13-3-1991, 5-3-1992 και 23-3-1993, κατά τις οποίες ο επίδικος στύλος ευρέθηκε σε καλή κατάσταση και δεν σημειώθηκε καμμία παρατήρηση στα σχετικά έντυπα επιθεωρήσεως.

Παρά ταύτα όμως, εκ του αποτελέσματος αποδεικνύεται ότι ο έλεγχος και η συντήρηση του στύλου ήταν πλημμελής, καθόσον, όπως αναφέρθηκε, ήταν σαθρός στη βάση του και η αιτία αυτή, εκτός από την πρόσκρουση του τευτλοεξαγωγέα στον επίτονα, συνετέλεσε στην πτώση του. Υπεύθυνοι για τη συντήρηση και τον έλεγχο του δικτύου ηλεκτροδοτήσεως το επίδικο χρονικό διάστημα και προστηθέντες στην υπηρεσία αυτή από την πρώτη εναγομένη ΔΕΗ ήταν οι τρίτος και τέταρτος εναγόμενοι υπάλληλοι της Ψ2 και Ψ3 , οι οποίοι υπηρετούσαν ο πρώτος ως προϊστάμενος Τεχνικών Υπηρεσιών στο ...

και ο δεύτερος ως τεχνικός προϊστάμενος στο Γραφείο .... στο οποίο υπαγόταν η περιοχή ..... Αντιθέτως, ο δεύτερος εναγόμενος Ψ1 ήταν διοικητικός προϊστάμενος όλων των Υπηρεσιών της ΔΕΗ στο .... και δεν είχε αρμοδιότητα για τη συντήρηση του δικτύου. Η αμέλεια των προστηθέντων υπαλλήλων της ΔΕΗ συνίσταται στο ότι, κατά παράβαση των υπηρεσιακών οδηγιών και καθηκόντων τους, δεν έλαβαν υπόψη τις ευνοϊκές εδαφικές και κλιματικές συνθήκες αναπτύξεως μικροοργανισμών στο σημείο τοποθετήσεως του στύλου, παρέλειψαν να προβούν στον ουσιαστικό έλεγχο και στην επιβαλλόμενη από τις περιστάσεις συντήρηση του, δεν αντιλήφθηκαν τη διάβρωση του και εσφαλμένα εκτίμησαν την εσωτερική κατάσταση στη βάση του.

Περαιτέρω αποδεικνύεται ότι ο ενάγων μεταφέρθηκε στο Νοσοκομείο Δράμας και, μετά την παροχή των πρώτων βοηθειών, λόγω της κρισιμότητας της καταστάσεως του διακομίστηκε αυθημερόν στο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσ/νίκης στο οποίο νοσηλεύθηκε μέχρι 6-10-1993. Ακολούθως μεταφέρθηκε στο Γενικό Περιφερειακό Νοσοκομείο "Γ.

Παπανικολάου" Θεσ/νίκης, όπου νοσηλεύθηκε μέχρι 26-10-1993, οπότε διακομίσθηκε σε Ειδικό Κέντρο Εγκαυμάτων στο LUDWIGSCHATEN της Γερμανίας, στο οποίο νοσηλεύθηκε μέχρι 29-12-1993. Κατά τη θεραπεία του δαπάνησε για νοσήλια, αγορά φαρμακευτικού υλικού, αμοιβή αποκλειστικής νοσοκόμου, μεταφορά με ελικόπτερο στη Γερμανία και επιστροφή στην Ελλάδα το συνολικό ποσό των 27.726.283 (6.546.591 δρχ.+147737,81 γερμ.

μάρκα Χ 143,36 δρχ.) δραχμών, το οποίο επιδικάστηκε με την εκκαλούμενη απόφαση, την οποία ως προς τούτο δεν προσβάλλουν με λόγο εφέσεως οι εναγόμενοι. Εξαιτίας του τραυματισμού του και της μόνιμης αναπηρίας του ο ενάγων κατέστη ανίκανος προς εργασία. Πριν από το ατύχημα ασχολείτο με γεωργικές εργασίες και καλλιεργούσε αγρούς με σκληρό σίτο και τεύτλα.

Λόγω της καλλιέργειας μεγάλων εκτάσεων, της ποικιλίας των καλλιεργειών, του χρόνου καλλιέργειας και του απαιτούμενου για κάθε καλλιέργεια χρόνου εργασίας (ένας μήνας για τον σκληρό σίτο και τέσσερις μήνες για τα τεύτλα), ήταν αδύνατο να εκτελεί ο ίδιος όλες τις γεωργικές εργασίες και να οδηγεί τα γεωργικά του μηχανήματα (γεωργικό ελκυστήρα, σπαρτικό, ραντιστικό μηχάνημα).

Για το λόγο αυτό κάθε καλλιεργητική περίοδο προσλάμβανε εργατοτεχνικό προσωπικό και χειριστές των γεωργικών μηχανημάτων, στους οποίους κατέβαλλε την εκάστοτε συμφωνημένη αμοιβή. Ο ίδιος επέβλεπε κυρίως την εκτέλεση των εργασιών από το προσωπικό και ασχολείτο ελάχιστο χρόνο με την οδήγηση των γεωργικών μηχανημάτων κατά την καλλιέργεια των αγρών και μάλιστα ασχολείτο το 1/5 του απαιτούμενου για κάθε εργασία χρόνου.

Το ότι η κυρία ενασχόληση του ήταν η εποπτεία εκτελέσεως των γεωργικών εργασιών, αποδεικνύεται και από το γεγονός ότι κατά το χρόνο του ατυχήματος επιτηρούσε την πορεία εξαγωγής των τεύτλων από τον χειριστή του τευτλοεξαγωγέα Ζ1 στον αγρό του Α1. Μετά τον τραυματισμό του και εξαιτίας αυτού αναγκάστηκε να προσλάβει προσωπικό για το χειρισμό των μηχανημάτων ολόκληρο το χρονικό διάστημα των καλλιεργητικών περιόδων 1992-1993, 1993-1994 και 1994-1995, στο οποίο κατέβαλλε αμοιβή για οκτάωρη απασχόληση του το ποσό των 5.000 δραχμών ημερησίως.

Σύμφωνα με τις υπ' αριθμ. .... και ..... βεβαιώσεις της Κοινότητας ...., ο ενάγων καλλιέργησε α) την καλλιεργητική περίοδο 1992-1993 με τεύτλα 45 στρέμματα (με σκληρό σίτο 380,4 στρέμματα που συνέλεξε πριν τραυματισθεί), β) την καλλιεργητική περίοδο 1993-1994 με σκληρό σίτο 362,4 στρέμματα και με τεύτλα 59 στρέμματα, γ) την καλλιεργητική περίοδο 1994-1995 με σκληρό σίτο 362,7 στρέμματα και με τεύτλα 18 στρέμματα.

Για τις εν λόγω καλλιέργειες απαιτείτο απασχόληση σε ανθρώπινη εργασία 2,7 ώρες ανά στρέμμα για τον σκληρό σίτο και 31,3 ώρες ανά στρέμμα για τα τεύτλα. Σύμφωνα με τα εκτεθέντα ανωτέρω ο ενάγων ασχολείτο το 1/5 του απαιτούμενου για τις εν λόγω καλλιέργειες χρόνου και μάλιστα ασχολείτο 0,5 ώρες (2,7:5) ανά στρέμμα για τον σκληρό σίτο και 6,3 ώρες (31,3:5) ανά στρέμμα για τα τεύτλα.

Συνεπώς, για το χρόνο αυτό, που αδυνατούσε λόγω του τραυματισμού του να οδηγεί ο ίδιος τα γεωργικά μηχανήματα, δαπάνησε για αμοιβή των προσληφθέντων οδηγών των μηχανημάτων για την καλλιέργεια των αγρών, το ποσό των 706.969 (122 στρ. τεύτλα Χ 6,3 ώρες + 725,1 σίτος Χ 0,5 ώρες:8 Χ 5.000) δραχμών. Το ποσό αυτό ζημιώθηκε ο ενάγων, καθόσον, εάν δεν τραυματιζόταν, θα το κέρδιζε με πιθανότητα και κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων, αφού θα οδηγούσε ο ίδιος τον προαναφερόμενο χρόνο τα γεωργικά μηχανήματα κατά την καλλιέργεια των αγρών.

Περαιτέρω αποδεικνύεται ότι κατά το χρόνο του ατυχήματος (4-10-1993) ο ενάγων ήταν ηλικίας 33 ετών. Εξαιτίας του τραυματισμού του και της μόνιμης σωματικής αναπηρίας η ανικανότητα του προς εργασία θα συνεχισθεί και μετά την 31-12-1995, θα διαρκέσει δε μέχρι τη συμπλήρωση του πεντηκοστού πέμπτου (55) έτους της ηλικίας του, δηλαδή μέχρι το έτος 2015.

Εάν δεν τραυματιζόταν και δεν καθίστατο ανίκανος προς εργασία, λόγω της καλής υγείας του, κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων θα ασχολείτο με την καλλιέργεια των αγρών και θα οδηγούσε τον ίδιο χρόνο, όπως και πριν από τον τραυματισμό, τα γεωργικά μηχανήματα για την καλλιέργεια τους κατά το ως άνω χρονικό διάστημα (από 1-1-1996 μέχρι 31-12-2015).

Κατά το διάστημα αυτό θα καλλιεργούσε κατά μέσο όρο ετησίως 200 στρέμματα με σκληρό σίτο και 20 στρέμματα με τεύτλα και.από την προσωπική του εργασία με την οδήγηση των μηχανημάτων κατά την καλλιέργεια των αγρών θα κέρδιζε, με πιθανότητα και κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων, το ποσό των 254.250 (200 στρ. σίτο Χ 0,5 ώρες + 20 στρ.

τεύτλα Χ 6,3 ώρες : 8 Χ 9.000) δραχμών. Το ποσό αυτό θα συνεχίσει να καταβάλλει κάθε έτος ως αμοιβή στους χειριστές των μηχανημάτων που θα προσλαμβάνει για την καλλιέργεια των αγρών κατά το ανωτέρω διάστημα από 1-1-1996 μέχρι 31-12-2015. Επομένως, το αντίστοιχο διάστημα θα ζημιωθεί το εν λόγω ποσό, το οποίο υποχρεούνται να του καταβάλλουν ως αποζημίωση οι εναγόμενοι, για πέντε μήνες κάθε έτος (όση είναι η διάρκεια καλλιέργειας του σίτου και των τεύτλων) και μηνιαίως 50.850 δραχμές.

Μετά τη συμπλήρωση του πεντηκοστού πέμπτου έτους την 31-12-2015 ο ενάγων, με πιθανότητα και κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων, δεν θα ασχοληθεί με την οδήγηση των γεωργικών μηχανημάτων κατά την καλλιέργεια των αγρών. Επομένως, δεν θα υποστεί ζημία και πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμο το αίτημα του να αναγνωρισθεί η υποχρέωση των εναγομένων να του καταβάλλουν αποζημίωση για το χρονικό διάστημα από 1-1-2016 μέχρι τη συνταξιοδότηση του από τον ΟΓΑ".

Επομένως, η ανωτέρω απόφαση δεν παρεβίασε την ουσιαστική διάταξη του άρθρου 914 ΑΚ, αφού εδέχθη ότι συνέτρεχε αιτιώδης συνάφεια μεταξύ της παραλείψεως των οργάνων της εναγομένης και του επελθόντος αποτελέσματος και έχει νόμιμη βάση και δη την απαιτουμένη αιτιολογία, η οποία δεν είναι αντιφατική ή ανεπαρκής, αφού γίνεται δεκτό ότι η επιθεώρηση του καταπεσόντος στύλου υπήρξε πλημμελής και ότι δεν διεπιστώθη εκείθεν η σαθρότητά του και διαλαμβάνονται τα δικαιολογούντα τη θετική και αποθετική, παρούσα και μέλλουσα, ζημία του παθόντος περιστατικά, ενώ δεν ετίθετο και ζήτημα εφαρμογής του ν. 2458/1997.

Κατ' ακολουθίαν, είναι απορριπτέοι, ως αβάσιμοι, οι αντίθετοι, εκ του άρθρου 559 αρ. 1 και 19 ΚΠολΔ, λόγοι των αιτήσεων, πρώτος και δεύτερος των εναγομένων και πρώτος έως και έκτος του ενάγοντος Χ1 .

Κατά το άρθρο 559 αρ. 11 ΚΠολΔ, επιτρέπεται αναίρεση όταν το δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που οι διάδικοι επεκαλέσθησαν και προσεκόμισαν.

Εν προκειμένω, η αναιρεσιβαλλομένη απόφαση βεβαιώνει ότι ελήφθησαν υπόψη "όλα τα έγγραφα που επικαλούνται και προσκομίζουν νόμιμα και εμπρόθεσμα οι διάδικοι". Επομένως, ελήφθη υπόψη και η επικληθείσα και προσκομισθείσα από τους αναιρεσείοντες - εναγομένους από .... έκθεση πραγματογνωμοσύνης του Ψ1 περιλαμβανομένη, ως γνωμοδότηση προσώπου με ειδικές γνώσεις επιστήμης και τέχνης, κατά το άρθρο 390 ΚΠολΔ, στην ως άνω επιτρεπτή, κατά το είδος των εγγράφων αποδείξεων, αναφορά της αναιρεσιβαλλομένης και β) οι επικληθείσες και προσκομισθείσες από τους αναιρεσείοντες - ενάγοντες βεβαιώσεις του ιατρού Γ1. Δεν γεννάται άλλωστε εκ του όλου αιτιολογικού της αποφάσεως αυτής αμφιβολία περί της εκτιμήσεως και των ανωτέρω εγγράφων. Επομένως, είναι απορριπτέοι, ως αβάσιμοι, οι αντίθετοι, εκ του άρθρου 559 αριθ. 11 ΚΠολΔ α) τρίτος λόγος της αιτήσεως των αναιρεσειόντων - εναγομένων, αναφερόμενος στην ως άνω έκθεση πραγματογνωμοσύνης και β) έβδομος λόγος της αιτήσεως των αναιρεσειόντων - εναγόντων κατά το μέρος του που αναφέρεται στη μη λήψη υπόψη των ανωτέρω ιατρικών βεβαιώσεων.

Κατά το άρθρο 559 αριθ. 11 ΚΠολΔ, επιτρέπεται αναίρεση αν το δικαστήριο παρά το νόμο έλαβε υπόψη μη προσκομισθείσες αποδείξεις.

Εν προκειμένω, η αναιρεσιβαλλομένη υπ' αριθ. 1400/2002 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης βεβαιώνει ότι ελήφθησαν υπόψη "τα έγγραφα τα οποία επικαλούνται και προσκομίζουν οι διάδικοι", ενώ η συμπροσβαλλομένη υπ' αριθ. 2364/2001 απόφαση του αυτού Δικαστηρίου διέταξε μόνο αποδείξεις. Επομένως, είναι απορριπτέος, ως αβάσιμος, ο αντίθετος, εκ του άρθρου 559 αριθ. 11 ΚΠολΔ, τέταρτος λόγος της αιτήσεως των αναιρεσειόντων εναγομένων, με τον οποίο προβάλλεται η αιτίαση ότι οι ανωτέρω αποφάσεις έλαβαν ανεπιτρέπτως υπόψη μη προσκομισθέντα έγγραφα.

Η αναιρεσείουσα Χ2 ζήτησε δια της κοινής, αυτής και του συζύγου της, ένδικης αγωγής την επιδίκαση χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω της προσγενομένης σ' αυτήν ηθικής βλάβης εκ της ανωτέρω προσβολής του συζύγου της και συγκεκριμένως ένεκα της εκείθεν στερήσεως της σεξουαλικής μετ' εκείνου επαφής και της αδυναμίας αποκτήσεως τέκνων. Το Εφετείο, κατ' επικύρωση της πρωτόδικης αποφάσεως, απέρριψε το αίτημά της, κρίναν, δια πλήρους, επαρκούς, μη αντιφατικής και στηριζομένης στην εκτίμηση του συνόλου των αποδείξεων αιτιολογίας, ότι δεν υπέστη αυτή ηθική βλάβη, δεδομένου ότι η σχετική αδυναμία του συζύγου της υπήρξε πρόσκαιρος και ότι αργότερα απέκτησαν αυτοί δίδυμα τέκνα.

Συνεπώς, ο αντίθετος, έβδομος λόγος της αιτήσεως αυτής κατά το μέρος του, με το οποίο προβάλλεται σχετική αιτίαση εκ του άρθρου 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ, πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος.

Κατά το άρθρο 559 αριθ. 20 ΚΠολΔ ιδρύεται λόγος αναιρέσεως εάν το δικαστήριο παραμόρφωσε το περιεχόμενο εγγράφου, με το να δεχθεί πραγματικά γεγονότα προφανώς διαφορετικά από εκείνα που διαλαμβάνονται σ' αυτό. Από την ανωτέρω διάταξη προκύπτει ότι η πλημμέλεια υπάρχει όταν το δικαστήριο της ουσίας αποδίδει σε αποδεικτικό έγγραφο περιεχόμενο καταδήλως διαφορετικό από το αληθινό και όχι όταν, από΄την αξιολόγηση του αληθινού περιεχομένου του εγγράφου, καταλήγει, από λανθασμένη εκτίμηση, σε συμπέρασμα διαφορετικό από εκείνο, το οποίο θεωρεί ως ορθό ο αναιρεσείων, διότι τότε πρόκειται για αιτίαση που ανάγεται στην εκτίμηση πραγμάτων, η οποία είναι αναιρετικώς ανέλεγκτη, κατά το άρθρο 561 παρ. 1 ΚΠολΔ.

Εξάλλου, κατά την έννοια της ανωτέρω διατάξεως του άρθρου 559 αριθ. 20 ΚΠολΔ, έγγραφα είναι εκείνα που χαρακτηρίζονται ως αποδεικτικά μέσα στα άρθρα 339 και 432 επ. ΚΠολΔ. Ως εκ τούτου, δεν είναι έγγραφα εκείνα που αποτυπώνουν στο περιεχόμενό τους αλλά αποδεικτικά μέσα, όπως είναι οι έγγραφες γνωμοδοτήσεις πραγματογνωμόνων (άρθρο 383 ΚΠολΔ).

Στην προκειμένη περίπτωση, με τον έβδομο λόγο της αιτήσεως των αναιρεσειόντων - εναγόντων πλήττεται κατά τα λοιπά η προσβαλλόμενη απόφαση, διότι το Εφετείο παραμόρφωσε το περιεχόμενο α) των ιατρικών βεβαιώσεων του ιατρού Γ1 αφού, αν εκτιμούσε σωστά το περιεχόμενό τους δεν ήταν δυνατόν να κρίνει απορριπτέο το αίτημα της δεύτερης εναγομένης για επιδίκαση χρηματικώς ικανοποιήσεως λόγω ηθικής βλάβης της και β) την έκθεση πραγματογνωμοσύνης του ιατρού ....

που διορίσθηκε πραγματογνώμων με απόφαση του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου. Ο λόγος όμως αυτός, σύμφωνα με τις σκέψεις που προηγήθηκαν, είναι απορριπτέος ως απαράδεκτος, διότι στην μεν πρώτη περίπτωση οι αναιρεσείοντες αιτιώνται για εκτίμηση πραγμάτων, στη δε δεύτερη δεν αναφέρονται σε "έγγραφο" κατά την έννοια του άρθρου 559 αριθ. 20 ΚΠολΔ.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 22.4.2003 αίτηση των Χ1 και Χ2 , για αναίρεση της 1400/2002 αποφάσεως του Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσιβλήτων Δημοσίας Επιχειρήσεως Ηλεκτρισμού (ΔΕΗ), Ψ2 και Ψ3 , την οποία ορίζει στο ποσό των χιλίων εκατόν εβδομήντα (1170) ευρώ.

Απορρίπτει την από 5.10.2003 αίτηση των Δημοσίας Επιχειρήσεως Ηλεκτρισμού (ΔΕΗ), Ψ2 και Ψ3 , για αναίρεση της ίδιας ως άνω αποφάσεως του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Και

Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσιβλήτων, την οποία ορίζει στο ποσό των χιλίων εκατόν εβδομήντα (1170) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 4 Ιουνίου 2007.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 18 Ιουνίου 2007.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ