Appeal dismissed; insurance subrogation statute of limitations applies six months, not one year under CMR.

Απόφαση 1411 / 2018 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1411/2018

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Σακκά, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ιωσήφ Τσαλαγανίδη, Αβροκόμη Θούα, Μιλτιάδη Χατζηγεωργίου - Εισηγητή και Γεώργιο Αποστολάκη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 13 Νοεμβρίου 2017, με την παρουσία και της γραμματέως, Θεοδώρας Παπαδημητρίου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "…...", που ... και εκπροσωπείται νόμιμα, εκπροσωπήθηκε δε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Λεωνίδα Βασιλόπουλο, με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 του Κ.Πολ.Δ.

Του αναιρεσιβλήτου: Χ. Β. του Ε., κατοίκου ..., ο οποίος δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 5-2-2009 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας και την από 8-3-2010 παρεμπίπτουσα αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκαν στο Ειρηνοδικείο Πατρών και συνεκδικάσθηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 67/2012 του ίδιου Δικαστηρίου και 269/2016 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πατρών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 2-1-2017 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκε μόνο η αναιρεσείουσα, όπως σημειώνεται πιο πάνω.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Από τις διατάξεις των άρθρων 568 § 4 και 576 §§ 1-2 Κ.Πολ.Δ. συνάγεται ότι, επί ερημοδικίας στην αναιρετική δίκη, ερευνάται αυτεπαγγέλτως αν ο απολειπόμενος διάδικος επισπεύδει τη συζήτηση ή αν κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα, σε αρνητική δε περίπτωση κηρύσσεται απαράδεκτη η συζήτηση ως προς το διάδικο αυτό. Στην προκειμένη περίπτωση, κατά τη συζήτηση στην αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο δεν εμφανίσθηκε ούτε παραστάθηκε με δήλωση του άρθρου 242 ΚΠολΔ ο αναιρεσίβλητος. Προς απόδειξη της κλητεύσεώς του η αναιρεσείουσα προσκομίζει την υπ' αριθμ. 10183Β/20-2-2017 έκθεση επιδόσεως της δικαστικής επιμελήτριας της περιφέρειας του Εφετείου Πατρών Α. Σ., από την οποία αποδεικνύεται ότι ακριβές αντίγραφο του δικογράφου της αιτήσεως αναιρέσεως με την επ' αυτού πράξη προσδιορισμού δικασίμου για την ημερομηνία που αναφέρεται στην αρχή και κλήση προς συζήτηση επιδόθηκε σ' αυτόν, με παραγγελία του πληρεξουσίου δικηγόρου της αναιρεσείουσας Λεωνίδα Βασιλόπουλου. Επομένως, πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση της αιτήσεως αναιρέσεως, παρά την απουσία του αναιρεσιβλήτου.

ΙΙ. Με την κρινόμενη αίτηση αναιρέσεως προσβάλλεται η αντιμωλία των διαδίκων εκδοθείσα κατά την τακτική διαδικασία υπ' αριθ. 269/2016 τελεσίδικη απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πατρών, η οποία, αφού δέχθηκε τυπικά και ουσιαστικά την από 8-2-2013 έφεση του αναιρεσιβλήτου και εξαφάνισε την εκκαλούμενη υπ' αριθ. 67/2012 οριστική απόφαση του Ειρηνοδικείου Πατρών, που είχε δεχθεί, για ποσό 8.962 ευρώ, την από 5.2.2009 κύρια αγωγή της αναιρεσείουσας κατά του αναιρεσιβλήτου μεταφορέα, με την ιδιότητα της υποκατασταθείσης στα δικαιώματα της ασφαλισμένης της, παραγγελιοδόχου μεταφοράς, εν σχέσει με την απώλεια του ασφαλισμένου σ' αυτή (αναιρεσείουσα) φορτίου, που καταστράφηκε κατά τη διάρκεια της οδικής μεταφοράς του από την Ιταλία στην Ελλάδα, απορρίπτοντας ως νόμω αβάσιμη την από 8.3.2010 προσεπίκληση-παρεμπίπτουσα αγωγή του αναιρεσιβλήτου κατά ενός άλλου προσώπου, απέρριψε ακολούθως η ίδια (η κατ' έφεση εκδοθείσα απόφαση) την κύρια αγωγή ως ουσία αβάσιμη, κατ' αποδοχή της προβληθείσης ενστάσεως ενιαύσιας παραγραφής. Η αίτηση αναιρέσεως ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρ. 552, 553, 556, 558, 564, 566§1 ΚΠολΔ), είναι συνεπώς παραδεκτή (άρθρ. 577§1 ΚΠολΔ) και πρέπει να ερευνηθεί ως προς τους λόγους της (άρθρ. 577§3 ΚΠολΔ).

ΙΙΙ. Η Σύμβαση της Γενεύης για τις διεθνείς οδικές μεταφορές εμπορευμάτων (C.M.R.), που υπογράφηκε στις 19.5.1956 και κυρώθηκε με το Ν. 559/1977, προϋποθέτει για την εφαρμογή της αμειβόμενη μεταφορά εμπορευμάτων οδικώς με οχήματα σε χώρα διαφορετική από εκείνη της παραλαβής αυτών, εφόσον η μια τουλάχιστον από αυτές περιλαμβάνεται μεταξύ των συμβαλλομένων χωρών.

Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 1 § 1,17 § 1,28 § 1 και 29 § 1 της εν λόγω Συμβάσεως, προκύπτει ότι, επί διεθνούς μεταφοράς εμπορευμάτων οδικώς, εφόσον ανακύψει αξίωση για αποζημίωση από εξωσυμβατική ευθύνη, εξαιτίας ολικής ή μερικής απώλειας ή βλάβης μεταφερόμενου εμπορεύματος που συνέβη μεταξύ του χρόνου που παρελήφθη και του χρόνου της παραδόσεώς του, ο μεταφορέας μπορεί να επικαλεσθεί την εφαρμογή των διατάξεων της άνω Συμβάσεως, που αποκλείουν την ευθύνη του ή περιορίζουν την οφειλόμενη αποζημίωση.

Περαιτέρω, ως προς το θέμα της παραγραφής της σχετικής αξιώσεως, το άρθρο 32 § 1 εδ. α' της Συμβάσεως αυτής ορίζει ότι "ο περιοριστικός χρόνος για την έγερση αγωγής συνεπεία μεταφοράς δυνάμει της Συμβάσεως αυτής είναι ενός έτους, εκτός αν πρόκειται για ηθελημένη κακή διαχείριση (wilful misconduct, κατά το πρωτότυπο αγγλικό κείμενο της Σύμβασης) του μεταφορέα ή εξομοιούμενη μ' αυτή αμέλειά του, σύμφωνα με τη νομοθεσία του κράτους του δικαστηρίου που επιλήφθηκε της υποθέσεως, οπότε ο περιοριστικός χρόνος είναι τρία έτη".

Με την εν λόγω Διεθνή Σύμβαση όμως, δεν ορίζεται περαιτέρω ο,τιδήποτε για την διακοπή ή την αναστολή της παραγραφής. Οι περιπτώσεις αυτές ρυθμίζονται, όσον αφορά μεν την διακοπή της παραγραφής από τα άρθρα 261 επ. Α.Κ., όσον αφορά δε την αναστολή της παραγραφής, πλέον του άρθρου 255 Α.Κ. και από το άρθρο 14 § 5 του ν. 2496/1997, που ορίζει ότι, σε περίπτωση υποκατάστασης του ασφαλιστή, η παραγραφή των αξιώσεων του λήπτη της ασφάλισης κατά του τρίτου δεν συμπληρώνεται πριν την παρέλευση έξι (6) μηνών από την υποκατάσταση και εφόσον αυτή έλαβε χώρα πριν από την παραγραφή ή την απόσβεση αυτών των αξιώσεων.

Η διάταξη αυτή δεν έρχεται σε αντίθετη με την ανωτέρω Διεθνή Σύμβαση, καθόσον δεν εισάγει ρύθμιση διαφορετική από εκείνην, αλλά την συμπληρώνει σε θέμα το οποίο δεν ρυθμίζεται από αυτήν και είναι σύμφωνη προς το άρθρο 28 § 1 εδ. α' του Συντάγματος. Τέλος, κατά το άρθρο 578 ΚΠολΔ., αν το αιτιολογικό της προσβαλλόμενης αποφάσεως κρίνεται εσφαλμένο αλλά το διατακτικό της ορθό, ο Άρειος Πάγος απορρίπτει την αναίρεση.

Εσφαλμένο αιτιολογικό με την έννοια της παραπάνω διατάξεως υπάρχει όταν κριθεί ότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση υπάγονται σε άλλο κανόνα δικαίου, εφόσον η υπαγωγή αυτή απολήγει σε πόρισμα όμοιο προς το διατακτικό της αποφάσεως. Ως αιτιολογικό, δηλαδή, νοείται στη συγκεκριμένη περίπτωση η νομική αιτία, ήτοι οι διατάξεις του νόμου που αποτελούν την μείζονα πρόταση του νομικού συλλογισμού και δεν ταυτίζεται με τις αιτιολογίες της αποφάσεως, οι οποίες ανάγονται στην ελάσσονα πρόταση του συλλογισμού αυτού (ΟλΑΠ 30/1998, ΑΠ 95/2014).

Επομένως η ευδοκίμηση του λόγου αναιρέσεως που αποδίδει στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια εκ του αρθ. 560 αρ.1 ΚΠολΔ εξαρτάται όχι από την ορθότητα των νομικών αιτιολογιών, αλλά του διατακτικού της αποφάσεως, το οποίο συνάπτεται αιτιωδώς με τις ουσιαστικές παραδοχές του δικαστηρίου (ΟλΑΠ 27/1998, ΑΠ 1147/2017).

Εν προκειμένω η αναιρεσείουσα ασφαλιστική εταιρεία ισχυρίστηκε με την ενώπιον του Ειρηνοδικείου Πατρών αγωγή της ότι τον Μάιο του 2007 η ανώνυμη εταιρεία με την επωνυμία "….. S.A." συνήψε με την έτερη ανώνυμη εταιρεία με την επωνυμία ".., …" σύμβαση παραγγελίας μεταφοράς, δυνάμει της οποίας η τελευταία ανέθεσε στον αναιρεσίβλητο μεταφορέα την οδική μεταφορά εμπορευμάτων από την ιταλική πόλη Μπεργκαντίνο στο …..

Αττικής και ότι κατά τη διάρκεια της μεταφοράς στις 3-5-2007 τα εμπορεύματα, εξαιτίας πλημμελούς στοιβασίας στο εσωτερικό του οχήματος, υπέστησαν μερική καταστροφή, που αποτιμάται σε 9.962 ευρώ. Ότι η αναιρεσείουσα κατέβαλε στις 11-1-2008 στην ανωτέρω παραγγελιοδόχο μεταφοράς, βάσει της προηγουμένως συναφθείσης συμβάσεως ασφαλίσεως αστικής της ευθύνης, το ασφάλισμα, ανερχόμενο στο ποσό των 8.962 ευρώ, το οποίο ήδη, έχοντας υποκατασταθεί στα δικαιώματα της ασφαλισμένης της, ζήτησε να υποχρεωθεί ο αναιρεσίβλητος, που ευθύνεται για τη ζημία, να το καταβάλει σ' αυτή νομιμοτόκως.

Ο τελευταίος με τις προτάσεις του προέβαλε πρωτοδίκως την ένσταση της ενιαύσιας παραγραφής, δεδομένου ότι από του χρόνου της παραδόσεως των εμπορευμάτων άλλως από του χρόνου της καταβολής του ασφαλίσματος μέχρι την επίδοση σ' αυτόν της αγωγής (4-3-2009) παρήλθε έτος. Το μονομελές πρωτοδικείο, που δίκασε ως εφετείο, με την προσβαλλόμενη απόφασή του, όπως από αυτήν προκύπτει, ερευνώντας την ένσταση παραγραφής που επαναφέρθηκε με λόγο εφέσεως, έκρινε ότι από την παράδοση στις 7-5-2007 των εμπορευμάτων στην παραλήπτρια εταιρεία, αλλά και από την καταβολή του ασφαλίσματος στις 11-1-2008 από την αναιρεσείουσα στην ασφαλισμένη της, στα δικαιώματα της οποίας εκείνη υποκαταστάθηκε, μέχρι την άσκηση της ένδικης αγωγής με την επίδοση αντιγράφου της στον αναιρεσίβλητο στις 4-3-2009, παρήλθε χρονικό διάστημα μεγαλύτερο του έτους και συνεπώς συμπληρώθηκε η κατά το άρθρο 32§1 της Συμβάσεως της Γενεύης (CMR) που κυρώθηκε με το ν. 559/1977 ενιαύσια παραγραφή.

Ακολούθως εξαφάνισε την αντιθέτως κρίνασα πρωτόδικη απόφαση και απέρριψε ως ουσία αβάσιμη την αγωγή. Με βάση τα πραγματικά περιστατικά όμως που δέχθηκε το δικαστήριο το ζήτημα της παραγραφής δεν υπαγόταν στη ρύθμιση του άρθρου 32§1 της Συμβάσεως της Γενεύης (CMR) που κυρώθηκε με το ν. 559/1977, δεδομένου ότι η παραγραφή, εφόσον είχε μεσολαβήσει ασφαλιστική υποκατάσταση, βάσει του προδιαληφθέντος άρθρου 14 § 5 του ν. 2496/1997, συμπληρώθηκε όχι μετά παρέλευση έτους από την κατά την 7-5-2007 παράδοση των εμπορευμάτων αλλά μετά παρέλευση έξι (6) μηνών από την κατά την 11-1-2008 υποκατάσταση της αναιρεσείουσας, πράξη που έλαβε χώρα πριν από τη συμπλήρωση της παραγραφής.

Εφόσον όμως το διατακτικό της προσβαλλομένης αποφάσεως είναι ορθό, πρέπει, αντικαθισταμένης της εσφαλμένης αιτιολογίας κατ' άρθρο 578 ΚΠολΔ με την ως άνω ορθή, να απορριφθεί ο από το άρθρο 560 αρ. 1 ΚΠολΔ μοναδικός λόγος αναιρέσεως. Κατ' ακολουθίαν τούτων πρέπει να απορριφθεί η ένδικη αίτηση αναιρέσεως και να διαταχθεί κατ' άρθρο 495 § 3 ΚΠολΔ η εισαγωγή του κατατεθέντος από την αναιρεσείουσα παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο.

Λόγος περί δικαστικών εξόδων δεν γίνεται, αφού ο αναιρεσίβλητος δεν παρέστη για να υποβάλει σχετικό αίτημα.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 2 Ιανουαρίου 2017 αίτηση της ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "….." για αναίρεση της υπ' αριθμ. 269/2016 αποφάσεως του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πατρών και Διατάσσει την εισαγωγή του κατατεθέντος από την αναιρεσείουσα παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 5 Ιουνίου 2018.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 18 Σεπτεμβρίου 2018.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ

Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ