Supreme Court allows appeal against appellate court decision due to improper court composition violating Article 559 of Civil Procedure Code.

Απόφαση 1404 / 2022 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1404/2022

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Χριστοδούλου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Μαρουλιώ Δαβίου-Απέργη, Μαρία Κουφούδη, Γεώργιο Καλαμαρίδη, Αθανάσιο Θεοφάνη - Εισηγητή, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, την 1η Δεκεμβρίου 2021, με την παρουσία και του Γραμματέα Παναγιώτη Μπούκη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Δ. χήρας Ν. Τ., το γένος Π. Σ., κατοίκου ... η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Κωνσταντίνο Ανδριόπουλο, και κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Ν. Μ. του Σ., 2) Γ. Μ. του Σ., κατοίκων ... 3) Α. Τ. του Γ., κατοίκου ... 4) Γ. Τ. του Γ., κατοίκου ... 5) Α. Τ. του Γ., 6) Γ. Τ. του Ι., 7) Χ. Τ. του Ι., κατοίκων ... Οι 1ος, 2ος, 3ος, 5η, 6ος και 7η εκ των αναιρεσιβλήτων, εκπροσωπήθηκαν από την πληρεξούσια δικηγόρο τους Σοφία Κομνά και κατέθεσαν προτάσεις. Ο 4ος αναιρεσίβλητος δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο.

Στο σημείο αυτό, η πληρεξούσια των ως άνω αναιρεσιβλήτων, αφού έλαβε το λόγο από τον Πρόεδρο, δήλωσε ότι ο υπό στοιχείο 4 αναιρεσίβλητος απεβίωσε στις 5-11-2020 σύμφωνα με την προσκομισθείσα υπ' αριθμ. 173/1/2020 ληξιαρχική πράξη θανάτου του ληξιάρχου του Δήμου Καλυμνίων, και την παρούσα δίκη συνεχίζουν οι μοναδικοί εξ αδιαθέτου κληρονόμοι αυτού: 1) Μ. χήρα Γ. Τ., το γένος Ν. και Ε. Κ., 2) Γ. Τ. του Γ. και της Μ., κάτοικοι ... 3) Ν. Τ. του Γ., κάτοικος ... οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από την ίδια ως άνω πληρεξούσια δικηγόρο και κατέθεσαν προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 21-3-2003 αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 4381/2010 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 3905/2012 μη οριστική, 4867/2014 του Εφετείου Αθηνών (Τμήμα 8ο). Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 22-7-2015 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω.

Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, η πληρεξούσια των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Αθανάσιος Θεοφάνης ανέγνωσε την από 27-11-2020 έκθεση της αποχωρησάσης από την Υπηρεσία Αρεοπαγίτη, Αναστασίας Περιστεράκη, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αιτήσεως αναιρέσεως.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τις διατάξεις των άρθρων 286 περίπτ. α', 287, 291 και 292 του Κ.Πολ.Δ., που εφαρμόζονται, κατά το άρθρο 573 § 1 του ίδιου Κώδικα, και στη διαδικασία της δίκης για την αναίρεση, προκύπτει ότι η δίκη διακόπτεται, αν μετά την άσκηση της αιτήσεως αναιρέσεως και μέχρι να τελειώσει η προφορική συζήτηση, μετά την οποία εκδίδεται η οριστική απόφαση του Αρείου Πάγου, αποβιώσει κάποιος διάδικος.

Ο θάνατος του διαδίκου, που επιφέρει τη βίαιη διακοπή της δίκης, καθώς και η εκούσια επανάληψη αυτής από τους κληρονόμους του, μπορούν να γνωστοποιηθούν διαδοχικά με ενιαία δήλωση στο ακροατήριο κατά την εκφώνηση της υποθέσεως προς συζήτηση, εφόσον δεν υπάρξει αμφισβήτηση της ιδιότητάς τους ως κληρονόμων, οπότε ακολουθεί η άμεση συζήτηση της υποθέσεως (Ολ.Α.Π. 22/2000).

Στην προκείμενη περίπτωση, όπως προκύπτει από τα διαδικαστικά έγγραφα της υποθέσεως, ο τέταρτος των αναιρεσιβλήτων (Γ. Τ. του Γ.) αποβίωσε στις 05.11.2020, δηλαδή μετά την κατάθεση της κρινόμενης αιτήσεως αναιρέσεως (22.07.2015), η δε σύζυγος αυτού (Μ. χήρα Γ. Τ.) και τα τέκνα του (Γ. Τ. του Γ. Ν. Τ. του Γ.), ως μοναδικοί εκ διαθήκης κληρονόμοι του αποβιώσαντος, με δήλωση της πληρεξούσιας δικηγόρου τους, που έγινε στο ακροατήριο και καταχωρίστηκε στα ταυτάριθμα με την παρούσα απόφαση πρακτικά, γνωστοποίησαν στην αναιρεσείουσα και στους λοιπούς αναιρεσίβλητους το γεγονός του θανάτου του ως άνω καθολικού δικαιοπαρόχου τους και ταυτόχρονα δήλωσαν ότι συνεχίζουν για εκείνον τη διακοπείσα δίκη.

Ενόψει αυτών, νομίμως επαναλήφθηκε η προκείμενη δίκη.

Με την κρινόμενη από 22.07.2015 αίτηση αναιρέσεως, προσβάλλεται η, αντιμωλία των διαδίκων και κατά την τακτική διαδικασία, εκδοθείσα, υπ' αριθμ. 4867/2014 τελεσίδικη απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών, το οποίο απέρριψε την από 06.12.2010 έφεση της αναιρεσείουσας κατά της υπ' αριθμ. 4381/2010 οριστικής αποφάσεως του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, το οποίο είχε κάνει δεκτή την από 21.03.2003 αγωγή από το άρθρο 1862 του Α.Κ.

των αναιρεσιβλήτων. Η αίτηση αυτή αναιρέσεως ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρα 552, 553 § 1 στοιχ. β', 556 § 1, 558 εδάφ. α', 564 § 3, 566 § 1 Κ.Πολ.Δ.). Επομένως, είναι παραδεκτή (άρθρο 577§1 Κ.Πολ.Δ.) και πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω ως προς τους λόγους της (άρθρο 577 § 2 Κ.Πολ.Δ.). Το άρθρο 254 του Κ.Πολ.Δ., όπως αντικαταστάθηκε από το άρθρο 9 του ν. 2915/2001 σε συνδυασμό με το άρθρο 15 του ν. 2943/2001 και αντικαταστάθηκε εκ νέου με το άρθρο 25§2 του ν. 3994/2011, όριζε τα ακόλουθα: "1.

Το δικαστήριο μπορεί να διατάξει την επανάληψη της συζήτησης στο ακροατήριο, η οποία έχει κηρυχθεί περατωμένη, όταν κατά τη μελέτη της υπόθεσης ή τη διάσκεψη παρουσιάζονται κενά ή αμφίβολα σημεία που χρειάζονται συμπλήρωση ή επεξήγηση. Η απόφαση μνημονεύει απαραιτήτως τα ειδικά θέματα που αποτελούν αντικείμενο της επαναλαμβανόμενης συζήτησης.

Η συζήτηση αυτή θεωρείται συνέχεια της προηγούμενης. Εξέταση νέων μαρτύρων επιτρέπεται μόνο για την απόδειξη των ισχυρισμών του εδαφίου β` της παραγράφου 2 του άρθρου 269. 2. Στην επαναλαμβανόμενη συζήτηση οι διάδικοι κλητεύονται τριάντα τουλάχιστον ημέρες πριν από αυτήν, με την εξαίρεση των περιπτώσεων ειδικών διαδικασιών, στις οποίες προβλέπεται συντομότερη προθεσμία κλητεύσεως.

Οι διάδικοι μπορούν να καταθέσουν σημείωμα πέντε ημέρες πριν από τη δικάσιμο μόνο για τα θέματα που θα συζητηθούν. Η διάταξη της παραγράφου 4 του άρθρου 237 εφαρμόζεται ανάλογα και για την επαναλαμβανόμενη συζήτηση. 3. Η κατά την προηγούμενη παράγραφο επαναλαμβανόμενη συζήτηση πρέπει να ορίζεται σε μία από τις πρώτες δικάσιμους μετά την πάροδο της προθεσμίας των τριάντα (30) ημερών από την κλήτευση.

Η υπόθεση εκδικάζεται από τον ίδιο δικαστή και από την ίδια σύνθεση δικαστών επί πολυμελών δικαστηρίων, εκτός αν τούτο είναι για φυσικούς ή νομικούς λόγους αδύνατο.". Με την τελευταία αυτή διάταξη, και για τη διαφύλαξη της αμεσότητας της διαδικασίας, εισάγεται καταρχήν υποχρέωση εκδικάσεως της υποθέσεως από την ίδια σύνθεση του δικαστηρίου, δηλαδή εκείνου που με την απόφασή του διέταξε την επανάληψη της συζητήσεως, εκτός αν αυτό είναι αδύνατο για νομικούς ή φυσικούς λόγους.

Επομένως, η διάφορη σύνθεση του δικαστηρίου, κατά την επαναλαμβανόμενη συζήτηση, χωρίς να συντρέχουν εξαιρετικοί προς τούτο λόγοι, όπως προαγωγή, μετάθεση, θάνατος, παραίτηση, απόλυση του δικαστή, θεωρείται κακή σύνθεση και ιδρύει τον λόγο αναιρέσεως από το άρθρο 559 αριθμ. 2 του Κ.Πολ.Δ. (Α.Π. 1095/2020, Α.Π. 428/2020, Α.Π. 2016/2013, Α.Π. 834/2010).

Στην προκείμενη περίπτωση η έφεση των αναιρεσείουσας κατά της υπ' αριθμ. 4381/2010 οριστικής αποφάσεως του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών που δέχτηκε την αγωγή από το άρθρο 1862 του Α.Κ. των αναιρεσιβλήτων συζητήθηκε, κατά τη δικάσιμο της 26.05.2011, ενώπιον του Εφετείου Αθηνών, το οποίο εξέδωσε την υπ' αριθμ. 3905/2012 απόφασή του, με την οποία διέταξε επανάληψη της συζητήσεως της υποθέσεως, κατ' άρθρο 254 του Κ.Πολ.Δ., διαλαβόν στο διατακτικό του την ακόλουθη διάταξη: "Διατάσσει την κλήτευση, με επιμέλεια του επιμελέστερου διαδίκου, των διαδίκων και των μαρτύρων που εξετάστηκαν πρωτοδίκως, ήτοι των Χ.

Τ. ή Τ. και Γ. Σ. του Χ., προκειμένου αυτοί να εξεταστούν στο ακροατήριο του παρόντος Δικαστηρίου προς διευκρίνιση του αμφίβολου γεγονότος της ύπαρξης της προγενέστερης από 26.08.2000 ιδιόγραφης διαθήκης του θανόντος στην ….στις 31.03.2001 Ν. Τ. του Γ. και την υπεξαγωγή της από την εναγόμενη, το οποίο επιδρά ουσιωδώς στο αιτούμενο με την αγωγή ζήτημα της κήρυξης ή όχι της εναγόμενης ως ανάξιας να κληρονομήσει τον ως άνω διαθέτη σύζυγό της.".

Όπως προκύπτει από την παραπάνω απόφαση το Εφετείο συγκροτήθηκε από τους Δικαστές Πάνο Πετρόπουλο, Πρόεδρο Εφετών, Αικατερίνη Ρέτσα, Βενιζέλο Μουράτογλου, Εισηγητή, Εφέτες, και Γραμματέα την Ιωάννα Κορρέ. Ακολούθως, η επαναλαμβανόμενη συζήτηση της εφέσεως χώρησε στις 08.05.2014, ενώπιον του ίδιου δικαστηρίου, το οποίο, με εντελώς διαφορετική σύνθεση, εξέδωσε την προσβαλλόμενη υπ' αριθμ. 4867/2014 απόφασή του, με την οποία απέρριψε την έφεση.

Πράγματι, όπως προκύπτει από την παραπάνω απόφαση, το Εφετείο συγκροτήθηκε από τους Δικαστές Γεώργιο Μανωλίδη, Πρόεδρο Εφετών, Αλεξάνδρα Σιούτη, Μαρία Μουλιανιτάκη, Εισηγήτρια, Εφέτες, και Γραμματέα τη Διονυσία Αλεβιζάκη. Η συγκρότηση του Δικαστηρίου, με διάφορη σύνθεση, έγινε, χωρίς να βεβαιώνεται στην υπ' αριθμ. 4867/2014 απόφαση ή στα ταυτάριθμα πρακτικά συνεδριάσεως του Δικαστηρίου, ότι πράγματι συνέτρεξε ένας ή περισσότεροι από τους προαναφερόμενους λόγους.

Επομένως, ο πρώτος λόγος της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως με τον οποίο αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια από το άρθρο 559 αριθμ. 2 του Κ.Πολ.Δ. είναι βάσιμος. Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση ενώ η αναιρετική εμβέλεια του λόγου που έγινε δεκτός στο σύνολο της προσβαλλόμενης με την αναίρεση αποφάσεως (Α.Π. 181/2018, Α.Π. 146/2018, Α.Π. 204/2017, Α.Π. 1840/2007), καθιστά αλυσιτελή την εξέταση των λοιπών λόγων αναιρέσεως.

Περαιτέρω, πρέπει να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Δικαστήριο, αφού είναι δυνατή η σύνθεση του από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που εξέδωσαν την αναιρούμενη απόφαση (άρθρο 580 § 3 Κ.Πολ.Δ.) και να διαταχτεί η απόδοση στην αναιρεσείουσα του παραβόλου που έχει κατέθεσει για την άσκηση της αναιρέσεως.

Τέλος, πρέπει να καταδικαστούν, κατά παραδοχή σχετικού αιτήματος της αναιρεσείουσας, που κατέθεσε προτάσεις, οι αναιρεσίβλητοι, λόγω της ήττας τους, στα δικαστικά έξοδα αυτής (αναιρεσείουσας) (άρθρα 176, 183, 189 § 1, 191 § 2 του Κ.Πολ.Δ.).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθμ. 4867/2014 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο πιο πάνω Εφετείο, συντιθέμενο από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που εξέδωσαν την αναιρούμενη απόφαση. Διατάσσει την απόδοση του παραβόλου στην αναιρεσείουσα. Και

Καταδικάζει τους αναιρεσίβλητους στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας καθορίζει δε το ποσό τους σε τρεις χιλιάδες ευρώ (3.000,00€).

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 6 Ιουλίου 2022.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 30 Αυγούστου 2022.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ