1402/2012 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1402 / 2012 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1402/2012

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κουτρομάνο, Αντιπρόεδρο, Δήμητρα Παπαντωνοπούλου, Χρυσόστομο Ευαγγέλου, Ευφημία Λαμπροπούλου και Εμμανουήλ Κλαδογένη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 14 Μαΐου 2012, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ι. Κ., κατοίκου ..., o οποίος παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Ανδρέα Παπανικολάου.

Της αναιρεσιβλήτου: Ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "ΓΕΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΕ" που εδρεύει στη Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Ισμήνη Δωρή.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με τις από 30-11-2002 αγωγή και 14-4-2003 ανακοίνωση δίκης μετά προσεπικλήσεως των ως άνω διαδίκων, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Κορίνθου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 159/2007 του ίδιου Δικαστηρίου και 252/2009 του Εφετείου Ναυπλίου. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά ο αναιρεσείων με την από 20-3-2011 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Εμμανουήλ Κλαδογένης ανέγνωσε την από 4-5-2012 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την αναίρεση της προσβαλλομένης απόφασης κατά παραδοχή του πρώτου και πέμπτου λόγων της αίτησης αναίρεσης και την απόρριψη των λοιπών λόγων της αιτήσεως αναιρέσεως.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, η πληρεξούσια της αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά τη διάταξη του άρθρου 3 του ν.δ. της 17-7/13-8-1923 "περί ειδικών διατάξεων επί ανωνύμων εταιρειών", η οποία ως ειδική υπερισχύει των διατάξεων των άρθρων 888 και 889 του ΑΚ, "η εκδότρια ονομαστικής ομολογίας ή άλλης αποδείξεως καταθέσεως χρημάτων εταιρεία η πληρώσασα αυτήν εξοφλημένην δια της επ' αυτής υπογραφής του δικαιούχου, απαλλάσσεται, και αν η υπογραφή ήτο πλαστή, πλην αν η εκδότρια κατά την πληρωμήν ετέλει εν δόλω ή εν βαρεία αμελεία".

Η κατάθεση χρημάτων σε τράπεζα φέρει το χαρακτήρα ανώμαλης παρακαταθήκης, επί της οποίας, σύμφωνα με το άρθρο 830 παρ. 1 ΑΚ, έχουν εφαρμογή, αφενός η περί δανείου διάταξη του άρθρου 806 ΑΚ, κατά την οποία η τράπεζα αποκτά την κυριότητα των κατατιθεμένων χρημάτων, αφετέρου δε η διάταξη του άρθρου 827 ΑΚ, που ορίζει ότι ο θεματοφύλακας, αν ο παρακαταθέτης απαιτεί το πράγμα, οφείλει να το αποδώσει, και αν ακόμη δεν έχει περάσει η προθεσμία, που ορίστηκε για τη φύλαξή του.

Επομένως, αν τρίτος μετήλθε αξιόποινη πράξη και συνεπεία αυτής πέτυχε την απόδοση σ' αυτόν του ποσού της κατάθεσης, η αδικοπραξία τελείται σε βάρος της τράπεζας, η οποία είναι κυρία των χρημάτων και της οποίας η περιουσία βλάπτεται από την παράνομη και υπαίτια συμπεριφορά του τρίτου, ενώ η εναντίον της ενοχική αξίωση του καταθέτη, από τη σύμβαση της ανώμαλης παρακατάθεσης, παραμένει άθικτη, εφόσον δεν συντρέχει περίπτωση απαλλαγής της, κατά το άρθρο 3 του ν.δ 17.7/13.8.1923 "περί ειδικών διατάξεων επί ανωνύμων εταιριών".

Ενόψει δε και της φύσης του χρήματος ως πράγματος αντικαταστατού και κατά γένος ορισμένου, εξαιτίας της οποίας δεν νοείται αδυναμία απόδοσης αυτού, λόγω φθοράς, κλοπής ή υπεξαίρεσης, η ευθύνη της Τράπεζας παραμένει πάντοτε συμβατική.

Τέλος, κατά το άρθρο 416 του ΑΚ η απόσβεση της ενοχής επέρχεται με καταβολή, τέτοια δε καταβολή συνιστά και η εκ μέρους της Τράπεζας, (με την ιδιότητα του θεματοφύλακα που προαναφέρθηκε) απόδοση στον παρακαταθέτη του προϊόντος τραπεζικής καταθέσεως. Ειδικότερα, από τις διατάξεις των άρθρων 416 και 417 Α.Κ. συνάγεται, ότι η καταβολή για να έχει ως συνέπεια την απόσβεση της οφειλής πρέπει να γίνει στον δανειστή και, εάν πρόκειται για κατάθεση, στον καταθέτη-πελάτη ή σε όποιον ο τελευταίος ή το Δικαστήριο ή ο νόμος έχει επιτρέψει να δεχθεί την καταβολή (Α.Π. 378/2011).

Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο δέχθηκε τα ακόλουθα: "Στις 12-5-2000 καταρτίσθηκε μεταξύ των διαδίκων σύμβαση ανώμαλης παρακαταθήκης με το άνοιγμα από τον εκκαλούντα στο υποκατάστημα Λουτρακίου της εφεσίβλητης ... λογαριασμού καταθέσεων ταμιευτηρίου. Στο λογαριασμό αυτό, όπως προκύπτει από το προσκομιζόμενο από την εφεσίβλητη βιβλιάριο καταθέσεων του αντιδίκου της, έγιναν οι ακόλουθες κινήσεις:

Στις 12-5-2000 κατατέθηκαν 20.000 δρχ. (ή 58,69 Ευρώ) με τη χρήση βιβλιαρίου, την ίδια ως άνω ημεροχρονολογία κατατέθηκαν 4.000.000 δρχ. (ή 11.738,81 Ευρώ) χωρίς τη χρήση βιβλιαρίου, στις 17-5-2000 κατατέθηκαν 6.000.000 δρχ. (ή 17.608,22 Ευρώ) με τη χρήση βιβλιαρίου, στις 18-5-2000 αναλήφθηκαν 10.000.000 δρχ. (ή 29.347,03) Ευρώ χωρίς τη χρήση βιβλιαρίου, στις 26-5-2000 κατατέθηκαν 1.000.000 δρχ. (ή 2.934,70 ευρώ) και τέλος την 1-6-2000 αναλήφθηκαν 1.000.000 δρχ. (ή 2.934,70 Ευρώ) χωρίς τη χρήση βιβλιαρίου, συναλλαγή με την οποία ο λογαριασμός του εκκαλούντα εμφάνιζε υπόλοιπο 20.000 δρχ. (ή 58.69 Ευρώ).

Περαιτέρω αποδείχθηκε ότι τα συνταγέντα για την πραγματοποίηση των δύο ως άνω αναλήψεων συνολικού ύψους 11.000.000 δρχ. (ή 32.281,73 Ευρώ) από 18-5-2000 και 1-6-2000 αντίστοιχα δελτία ανάληψης της εφεσίβλητης δεν υπογράφτηκαν από τον εκκαλούντα καθόσον σύμφωνα με την από 8-3-2006 έκθεση γραφολογικής πραγματογνωμοσύνης του Π.

Φ., την οποία προσκομίζει και επικαλείται ο ανωτέρω διάδικος, οι υπογραφές που τέθηκαν στα εν λόγω δελτία κάτω από την ένδειξη "Ο ΔΙΚΑΙΟΥΧΟΣ / BENEFICIARY" δεν αποδίδονται στον ίδιο, καθόσον από τη σύγκριση τους με τις γνήσιες υπογραφές εκείνου, που επιδείχθηκαν στον ως άνω πραγματογνώμονα, δεν προέκυψαν ομοιότητες ικανές να θεμελιώσουν οποιοδήποτε γραφολογικό συσχετισμό.

Πλην όμως, μόνο το γεγονός ότι ο εκκαλών δεν έθεσε την υπογραφή του στα επίμαχα δελτία αναλήψεων δεν επάγεται τη δίχως άλλο συμβατική ευθύνη της αντιδίκου του προς απόδοση των ποσών που αναλήφθηκαν από το λογαριασμό του, αφού για την κατάφαση εκείνης, απαιτείται σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 3 του ν.δ.

της 17-7/13-8-1923, το περιεχόμενο της οποίας εκτέθηκε σκέψη της παρούσας, πρόθεση ή βαριά αμέλεια των προστηθέντων υπαλλήλων της, η οποία όμως δεν συντρέχει στην ένδικη περίπτωση, αφού αποδείχθηκε ότι την από 20-12-2001 μεταχρονολογημένη και ισόποση των επίμαχων αναλήψεων (11.000.000 δρχ.) με αριθμό 4788621-9 επιταγή της εφεσίβλητης την οποία ο εκκαλών εμφάνισε αυθημερόν στο ίδιο ως άνω υποκατάστημα, πλην όμως αυτή σφραγίστηκε ελλείψει διαθεσίμων κεφαλαίων.

Η κρίση δ' αυτή του Δικαστηρίου, δεν αναιρείται από το γεγονός ότι ο ως άνω Δ/ντής του υποκαταστήματος ... έχει καταδικαστεί σε πολυετείς ποινές κάθειρξης για υπεξαίρεση χρημάτων καταθετών εν αγνοία αυτών όπως επικαλείται ο εκκαλών, καθόσον στις περιπτώσεις αυτές δεν υπήρχε εντολή των καταθετών προς τον ως άνω Δ/ντή για την ανάληψη των καταθέσεων της, όπως στην ένδικη περίπτωση κατά την οποία αποδείχθηκε ότι ο εν λόγω Δ/ντής ενήργησε ύστερα από εντολή του εκκαλούντος με τον οποίο όπως αποδείχτηκε διατηρούσε στενές προσωπικές σχέσεις, όντας άνθρωπος της εμπιστοσύνης του με τον οποίο επανειλημμένα είχε συνεργαστεί με τον ίδιο τρόπο".

Με το σκεπτικό δε αυτό, το Εφετείο απέρριψε ακολούθως κατ' ουσίαν την έφεση του ήδη αναιρεσείοντος κατά της υπ' αριθ. 159/2007 οριστικής αποφάσεως του Μονομελούς Πρωτοδικείου Κορίνθου. Έτσι όμως, η προσβαλλομένη απόφαση έχει ανεπαρκείς και ασαφείς αιτιολογίες σε ζήτημα το οποίο ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης και ειδικότερα όσον αφορά την απόσβεση της ενοχής και την απαλλαγή της αναιρεσίβλητης Τραπέζης από την υποχρέωση να καταβάλει στον αναιρεσείοντα το επίδικο ποσόν, αφού: 1)δεν προκύπτει από την απόφαση, ποία σχέση έχει με την υπόθεση η αναφερομένη σε εκείνην από 20-12-2001 μεταχρονολογημένη επιταγή για ποσόν 11.000.000 δρχ.

και 2) δεν προκύπτει σε ποια ή ποιες ενέργειες προέβη ο διευθυντής του υποκαταστήματος της αναιρεσίβλητης Τραπέζης στο Λουτράκι, Χ. Σ. και ποιο ήταν το περιεχόμενο της σχετικής εντολής του εκκαλούντος.

Συνεπώς, οι σχετικοί πρώτος και πέμπτος λόγοι της αιτήσεως αναιρέσεως από το άρθρο 559 αριθ.19 ΚΠολΔ είναι βάσιμοι και πρέπει να γίνουν δεκτοί, παρελκούσης ως εκ τούτου της ερεύνης των λοιπών λόγων αναιρέσεως. Ακολούθως, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλομένη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, η σύνθεση του οποίου από άλλους δικαστές είναι δυνατή (άρθρο 580 παρ.3 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθ. 252/2009 απόφαση του Εφετείου Ναυπλίου.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές, πλην εκείνων οι οποίοι εξέδωσαν την αναιρούμενη απόφαση.

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος από δύο χιλιάδες (2000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 4 Ιουλίου 2012.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 3 Σεπτεμβρίου 2012.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ