1402/2007 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1402 / 2007 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1402/2007

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

A2΄ Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Χλαμπουτάκη, Αντιπρόεδρο, Ιωάννη Παπανικολάου, Δημήτριο Δαλιάνη, Ρένα Ασημακοπούλου και Αθανάσιο Κουτρομάνο, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 27 Νοεμβρίου 2006, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ναυτικής εταιρείας με την επωνυμία "ΘΑΛΑΣΣΙΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Ναυτική Εταιρεία" που εδρεύει στον Πειραιά και εκπροσωπείται νόμιμα, την οποία εκπροσώπησε ο πληρεξούσιος δικηγόρος της Αναστάσιο Ρούτσης.

Των αναιρεσιβλήτων:1..............., Δικηγόρου, υπό την ιδιότητά του ως εκκαθαριστού του συσταθέντος κεφαλαίου από την αλλοδαπή εταιρεία με την επωνυμία "D. αnd A.SHIPPING CO LTD", κατοίκου Πειραιά, 2.Αλλοδαπής εταιρείας με την επωνυμία "D. αnd A.SHIPPING CO LTD", η οποία εμφανίζεται και δηλώνει ότι έχει καταστατική έδρα στο "ST. JOHNS ANTIGUA & BARBUDA" και εκπροσωπείται νόμιμα, 3. αλλοδαπής εταιρείας με την επωνυμία "MSC MEDITERRANEAN SHIPPING COMPANY S.A" με διακριτικό τίτλο "MSC GENEVA" η οποία εδρεύει στην Γενεύη και εκπροσωπείται νόμιμα στην Ελλάδα από την "ΜΕΝΤΙΤΕΡΡΑΝΕΑΝ ΣΙΠΠΙΝ ΚΟΜΠΑΝΥ (ΕΛΛΑΣ) ΑΕ" η οποία επίσης εκπροσωπείται νόμιμα, και 4. Ανωνύμου εταιρείας με την επωνυμία "ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΛΙΜΕΝΟΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ-ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ" με τον διακριτικό τίτλο "ΟΛΠ ΑΕ" που εδρεύει στον Πειραιά και εκπροσωπείται νόμιμα. Ο πρώτος δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο, η δεύτερη εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο Εμμανουήλ Στεφανάκη, η τρίτη εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Στυλιανό Στυλιανού και η τέταρτη εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Δημοσθένη Καρυανάκη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 30-11-2001 αίτηση του ήδη πρώτου αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Πειραιά. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 2364/2002 του ίδιου Δικαστηρίου η οποία παρέπεμψε την υπόθεση στο Μονομελές Πρωτοδικείο λόγω αρμοδιότητας, 3505/2003 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πειραιά και 149/2005 του Εφετείου Πειραιά. Την αναίρεση της τελευταίας αποφάσεως ζητά η αναιρεσείουσα με την από 1-11-2005 αίτησή της. Κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Αθανάσιος Κουτρομάνος ανέγνωσε την από 16-11-2006 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινομένης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, οι πληρεξούσιοι των παραστάντων αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Όπως προκύπτει από τη 3001 Γ/16-2-2006 έκθεση του δικαστικού επιμελητού Πειραιώς .............,στον πρώτο αναιρεσίβλητο ............., με επιμέλεια της αναιρεσείουσας εταιρίας, επιδόθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (ενεχειρίσθη στον ίδιο) αντίγραφο της κρινόμενης αίτησης και των οικείων εκθέσεων κατάθεσής της, καθώς και κλήση για εμφάνιση αυτού κατά την ανωτέρω δικάσιμο (27-11-2006). Επομένως, αφού δεν εμφανίσθηκε στο παρόν δικαστήριο κατά την εκφώνηση της υποθέσεως από το οικείο πινάκιο, ο απολειπόμενος διάδικος, πρέπει η συζήτηση να χωρήσει σαν να ήταν και αυτός παρών (άρθρο 576 παρ. 2 ΚΠολΔ).

Η εταιρία "D and A Shipping Limited", δευτέρα των ανιαρεσιβλήτων υπέβαλε, προς το Μονομελές Πρωτοδικείο Πειραιώς, την από 17.3.2000 δήλωση περιορισμού ευθύνης, στην οποία ανέφερε ότι το υπό την πλοιοκτησία της εμπορικό πλοίο "ELENA - MAΡIA" είχε βυθισθεί την 12.5.1999 στον λιμένα ......... του Πειραιώς, ότι γνωστοί σ' αυτή πιστωτές είναι η ήδη αναιρεσείουσα και οι τρίτη και τετάρτη των αναιρεσιβλήτων, ήτοι τις εταιρίες "M S C SA" και "ΟΛΠ ΑΕ" και ότι για την απαλλαγή της από τις ανωτέρω απαιτήσεις, αλλά και το σύνολο των απαιτήσεων, που δημιουργήθηκαν από το ανωτέρω συμβάν, προβαίνει στη δήλωση αυτή περιορισμού της τυχόν ευθύνης της και επισυνάπτει ...

εγγυητική επιστολή ...τράπεζας ... για το ποσό του κεφαλαίου περιορισμού 248.826.696 δραχμών...". Η δήλώση έγινε δεκτή με την 4.074/2000 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πειραιώς, με την οποία ορίσθηκε επίσης εισηγητής δικαστής, καθώς και εκκαθαριστής (ο πρώτος των αναιρεσιβλήτων). Κατά τη συνέλευση των αναγγελθέντων δανειστών που έγινε την 12.10.2001, αυτοί διεφώνησαν μεταξύ τους και ήγειραν αντιρρήσεις κατ΄ αλλήλων, οι οποίες εισήχθησαν προς εκδίκαση με την από ..........

αίτηση του εκκαθαριστού. Επ΄ αυτής εκδόθηκε (κατά τη διαδικασία της εκουσίας δικαιοδοσίας) η 3505/2003 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πειραιώς, με την οποία προσδιορίσθηκαν οι υπό περιορισμό απαιτήσεις των αναγγελθεισών εταιριών ως εξής: α) για την "ΟΛΠ ΑΕ" σε 1.727.222 ευρώ, β) για την "ΝΑΥΤΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Ν.Ε." σε 293.011 ευρώ και γ) την "MSC SA" στο ισάξιο σε ευρώ 1.568.000 δολλαρίων ΗΠΑ.

Ασκήθηκαν εφέσεις από όλες τις δανείστριες εταιρίες κατ΄ αλλήλων, επί των ΗΠΑ. Ασκήθηκα εφέ οποίων εκδόθηκε η προσβαλλόμενη 149/2005 απόφαση του Εφετείου Πειραιώς. Μ΄ αυτή απορρίφθηκε η έφεση της "ΘΑΛΛΑΣΙΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΝΕ", έγιναν δε δεκτές οι εφέσεις των δύο άλλων δανειστριών και της μεν "ΟΛΠ ΑΕ" η υπό περιορισμό απαίτηση προσδιορίσθηκε στα 2.225.073 ευρώ, της δε "MSC SA" στα 1.719.836 δολλάρια.

Κατά της τελευταίας αυτής αποφάσεως παραπονείται ήδη, με την κρινόμενη αίτησή της, η αναιρεσείουσα.

Σύμφωνα με γενική αρχή του ιδιωτικού δικαίου, κάθε οφειλέτης ενέχεται για το σύνολο των χρεών του και ευθύνεται για την εξόφληση αυτών με το σύνολο της περιουσίας του. Εξαίρεση του κανόνος αυτού αποτελεί η δυνατότητα του πλοιοκτήτη (και των προσώπων που εξομοιώνονται μ΄ αυτόν) να περιορίσει την ευθύνη του για οφειλές του, προερχόμενες από συγκεκριμένο περιστατικό (κυρίως) με τη σύσταση "κεφαλαίου περιορισμού", ήτοι με τη προσφορά χρηματικού ποσού κατά τους ορισμούς της Διεθνούς Συμβάσεως του Λονδίνου του έτους 1976 "για τον περιορισμό της ευθύνης για ναυτικές απαιτήσεις", κυρωθείσης με τον Ν.1923/1991, σε συνδυασμό με όσες διατάξεις των άρθρων 85 επ.

ΚΙΝΔ δεν αντίκεινται στις ρυθμίσεις της Σύμβασης. Κατά το άρθρο 11 παρ. 1 εδ. τελευταίο της Σύμβασης: "Κάθε κεφάλαιο που έχει συσταθεί με τον τρόπο αυτόν θα διατίθεται μόνο για την πληρωμή απαιτήσεων για τις οποίες μπορεί να γίνει επίκληση περιορισμού της ευθύνης"΄ κατά δε το άρθρο 12 παρ. 1 της Σύμβασης: "...το κεφάλαιο διανέμεται στους δικαιούχους αναλογικά με τις απαιτήσεις τους, που έχουν αναγνωρισθεί έναντι του κεφαλαίου".

Στο άρθρο 2 της Σύμβασης, επιγραφόμενο "απαιτήσεις που υπόκεινται σε περιορισμό" ορίζονται (περιοριστικώς) οι απαιτήσεις που "θα είναι αντικείμενο περιορισμού ευθύνης ανεξάρτητα από τη βάση ευθύνης, μεταξύ δε αυτών, υπό το στοιχείο (δ) αναφέρονται: "απαιτήσεις σχετικές με την ανέλκυση, μετακίνηση, καταστροφή ή εξουδετέρωση επιβλαβών συνεπειών πλοίου που έχει βυθισθεί, ναυαγήσει, προσαράξει ή εγκαταλειφθεί, περιλαμβάνοντας και ο,τιδήποτε βρίσκεται ή βρισκόταν πάνω σ΄ αυτό το πλοίο".

Στην κατηγορία αυτή - με τελολογική ερμηνεία της διατάξεως - πρέπει να θεωρηθεί ότι υπάγονται όλες οι απαιτήσεις που σχετίζονται με την ανέλκυση του ναυαγίου είτε θετικώς είτε αρνητικώς, δηλαδή με την ανέλκυση ή την μη ανέλκυση αυτού, όπως είναι η απαίτηση του οικείου λιμενικού οργανισμού, που προκύπτει από την αδυναμία του να χρησιμοποιήσει επωφελώς τον χώρο του ναυαγίου, όταν αυτό συμβαίνει εντός του λιμένος και ο πλοιοκτήτης παραλείπει να εκπληρώσει την νομική του υποχρέωση για ανέλκυση και απομάκρυνση του βυθισμένου σκάφους.

Τούτο δε διότι, αφού στην ευνοϊκή, για τον πλοιοκτήτη - κατ' αντιστοίχως δυσμενή για τους πιστωτές του - ρύθμιση του περιορισμού της ευθύνης του υπάγονται ρητώς και αναμφιβόλως οφειλές που έχουν ως βάση θετική ζημία των πιστωτών του λόγω των δαπανών ανέλκυσης του ναυαγίου, κατά μείζονα λόγο και λογική αναγκαιότητα υπάγονται στον περιορισμό, ήτοι ικανοποιούνται μόνον κατά ένα μέρος και αποσβύννονται οριστικώς κατά το υπόλοιπο απαιτήσεις εκ διαφυγόντων κερδών, οι οποίες, από την φύση τους, δεν έχουν του ίδιου βαθμού αμεσότητα προς το επιζήμιο γεγονός του ναυαγίου.

Ενόψει αυτών, είναι απορριπτέοι ως αβάσιμοι οι πρώτος και τρίτος λόγοι αναιρέσεως, με τους οποίους αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η εκ του άρθρου 559 αριθμ. 1 πλημμέλεια για παραβίαση των άρθρων 2 και 3 της Διεθνούς Συμβάσεως, δια της κατατάξεως στο ένδικο κεφάλαιο περιορισμού, της απαιτήσεως της "ΟΛΠ ΑΕ" από διαφυγόν κέρδος εξαιτίας του ναυαγίου.

Κατά το άρθρο 559 αρ. 8 Κ.Πολ.Δ. επιτρέπεται αναίρεση, αν το δικαστήριο παρά το νόμο δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Ως πράγματα, κατά την έννοια των ανωτέρω διατάξεων, νοούνται οι αυτοτελείς ισχυρισμοί που τείνουν στη θεμελίωση, κατάλυση ή παρακώλυση του ασκουμένου με την αγωγή, ένσταση ή αντένσταση ουσιαστικού ή δικονομικού δικαιώματος, ενώ δεν αποτελούν πράγματα και συνεπώς δεν ιδρύεται λόγος αναιρέσεως, αν δεν ληφθούν υπόψη τα επιχειρήματα και τα συμπεράσματα από την εκτίμηση των αποδείξεων ή η άρνηση της βασιμότητας του ασκουμένου δικαιώματος.

Στην προκειμένη περίπτωση η αναιρεσείουσα με τον δεύτερο λόγο αναιρέσεως αποδίδει στο Εφετείο την εκ του άρθρου 559 αριθμ. 8 Κ.Πολ.Δ. πλημμέλεια, επειδή "δεν είναι σαφές αν ενστερνίζεται αυτό που προέβαλε...στην έφεσή της...ότι δηλαδή η εδώ εφαρμοστέα Σύμβαση του Λονδίνου (Ν.1923/1991) προσδιορίζει και αντιδιαστέλλει στο μεν άρθρο 2 αυτής τις απαιτήσεις που υπόκεινται σε περιορισμό προς εκείνες εκ των υποκειμένων σε περιορισμό απαιτήσεις που εξαιρούνται και προσδιορίζονται στο άρθρο 3 ή αν κρίνει ότι το άρθρο 2 αναφέρει κατά τρόπο ενδεικτικό τις απαιτήσεις που υπόκεινται σε περιορισμό και ότι το άρθρο 3 αναφέρει κατά τρόπο ενδεικτικό τις απαιτήσεις που δεν υπόκεινται σε περιορισμό".

Σύμφωνα όμως με τα παραπάνω, είναι απορριπτέος, ως απαράδεκτος, ο λόγος αυτός της αναίρεσης, αφού ο προβαλλόμενος ισχυρισμός δεν συνιστά "πράγμα" με την προδιαληφθείσα έννοια.

Περαιτέρω, οι τέταρτος, πέμπτος, έκτος και έβδομος λόγοι της αναίρεσης, υπό την επίκληση των αριθ. 1, 10, 11, 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, πλήττουν την εκ μέρους του Εφετείου ανέλεγκτη αναιρετικά αξιολόγηση των μαρτυρικών καταθέσεων και γενικότερα την υπ΄ αυτού εκτίμηση των αποδείξεων κατά την εξέταση της ουσιαστικής βασιμότητας των απαιτήσεων που είχε αναγγείλει η αναιρεσείουσα εταιρία και η τετάρτη των αναιρεσιβλήτων (ΟΛΠ ΑΕ) στον εκκαθαριστή του ένδικου κεφαλαίου περιορισμού. Επομένως, οι λόγοι αυτοί πρέπει να απορριφθούν ως προβαλλόμενοι απαραδέκτως.

ΔΙΑ ΤΑΥΤΑ

Απορρίπτει την από 1-11-2005 αίτηση της εταιρίας "Θαλάσσιες Υπηρεσίες Περιβάλλοντος Ναυτική Εταιρία" για αναίρεση της 149/2005 αποφάσεως του Εφετείου Πειραιώς (Ναυτικού Τμήματος / Εκουσίας Δικαιοδοσίας).

Επιβάλλει στην αναιρεσείουσα την δικαστική δαπάνη εκάστης των παρόντων αναιρεσιβλήτων, την οποία ορίζει σε χίλια εκατόν εβδομήντα (1170) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 18 Ιανουαρίου 2007. Και

Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στην Αθήνα στις 18 Ιουνίου 2007.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ