Civil court dismissed compensation claim for municipal waste disposal damage, ruling jurisdiction belongs to administrative courts.

Απόφαση 1395 / 2009 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1395/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές:Δημήτριο Δαλιάνη, Αντιπρόεδρο, Ρένα Ασημακοπούλου, Ιωάννη Ιωαννίδη, Χαράλαμπο Ζώη και Αθανάσιο Κουτρομάνο, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 16 Μαρτίου 2009, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ, που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, που εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Γεώργιο Κωνσταντόπουλο..

Της αναιρεσίβλητης: Ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "ΠΕΙΡΑΙΩΣ LEASING ΒΕST ΑΕ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Βασίλειο Μαρτσούκο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 9-6-2003 αγωγή της ήδη αναιρεσίβλητης, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Αθηνών.

Εκδόθηκε 1973/2004 απόφαση του ίδιου Δικαστηρίου, κατά της οποίας ασκήθηκε ανακοπή ερημοδικίας από τον ήδη αναιρεσείων και εκδόθηκε η 786/2006 απόφαση του Ειρηνοδικείου Αθηνών. Την αναίρεση των αποφάσεων ζητά ο αναιρεσείων με την από 13-3-2007 αίτησή του. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Χαράλαμπος Ζώης ανέγνωσε την από 15-5-2008 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης ως απαράδεκτη και β. για την περίπτωση που ήθελε προσκομισθεί σχετική απόφαση της αρμοδίας Δημαρχιακής Επιτροπής, κατά τα αναφερόμενα στο σκεπτικό, να γίνει δεκτός ο πρώτος λόγος αναίρεσης και να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να απορριφθούν οι λοιποί. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος της αναιρεσίβλητης την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη την αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή, στις παρακάτω διατάξεις του ν.3463/2006 "Κύρωση Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων", που ίσχυε, κατά τον κρίσιμο στην προκειμένη περίπτωση χρόνο άσκησης της αίτησης αναίρεσης (13.03.2007), ορίζονται τα εξής: α) Η Δημαρχιακή Επιτροπή αποφασίζει για την άσκηση όλων των ενδίκων βοηθημάτων και των ενδίκων μέσων (άρθρο 103 παρ.2 εδ.

στ'), β) για τις περιπτώσεις στ'.....της προηγούμενης παραγράφου η απόφαση της Δημαρχιακής Επιτροπής λαμβάνεται ύστερα από γνωμοδότηση δικηγόρου, η ανυπαρξία της οποίας συνεπάγεται ακυρότητα της σχετικής απόφασης (άρθρο 103 παρ.3 εδ. α') και γ)όταν δημιουργείται άμεσος ή προφανής κίνδυνος ή απειλείται ζημία των δημοτικών συμφερόντων από την αναβολή, ο δήμαρχος μπορεί να λάβει μέτρα για θέματα που ανήκουν στην αρμοδιότητα της Δημαρχιακής Επιτροπής.

Στην περίπτωση αυτή οφείλει να υποβάλει προς έγκριση τη σχετική απόφασή του κατά την πρώτη συνεδρίαση της Δημαρχιακής Επιτροπής (άρθρο 86 παρ.2). Περαιτέρω , κατά το άρθρο 19 παρ.5 ν.2386/1996 "Ρυθμίσεις θεμάτων εθνικών κληροδοτημάτων, δημοσίων και ανταλλαξίμων κτημάτων κλπ", όπου σε διατάξεις της κείμενης νομοθεσίας προβλέπεται εντολή ή έγκριση ή ειδική πληρεξουσιότητα του εκπροσωπούντος το Δημόσιο κατά περίπτωση οργάνου που διοικεί ή εκπροσωπεί νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου, για την άσκηση αντίστοιχα αγωγής, προσφυγής, έγκλησης, ενδίκου μέσου ή βοηθήματος και γενικά οποιασδήποτε διαδικαστικής ενέργειας, η έλλειψη της παρέχουσας την εντολή ή την έγκριση ή την πληρεξουσιότητα σχετικής απόφασης δεν επηρεάζει το κύρος όποιων πράξεων έγιναν πριν από την έναρξη ισχύος του παρόντος νόμου και δεν έχει εκδοθεί επ' αυτών αμετάκλητη απόφαση.

Η διάταξη αυτή ναι μεν δεν αναφέρεται στη νομοθεσία που αφορά τους Ο.Τ.Α, εφαρμόζεται όμως αναλογικά και επ' αυτών λόγω της νομικής μορφής αυτών ως νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου. Τέλος, κατά τη διάταξη του άρθρου 67 παρ.1 εδ. α'ΚΠολΔ , η οποία εφαρμόζεται και στην αναιρετική δίκη, αν υπάρχουν ελλείψεις σχετικά με την άδεια που απαιτείται για την διεξαγωγή της δίκης, εφόσον μπορούν να συμπληρωθούν, το δικαστήριο αναβάλλει την πρόοδο της δίκης και ορίζει προθεσμία για τη συμπλήρωση των ελλείψεων.

Από τις διατάξεις αυτές, προκύπτει ότι η αναφερόμενη ως άνω απόφαση της Δημαρχιακής Επιτροπής για το παραδεκτό της ασκουμένης από τον Δήμο αίτησης αναίρεσης νομίμως λαμβάνεται και μετά την άσκηση της αίτησης μέχρι τη συζήτηση αυτής, εγκρινομένης με αυτή της ήδη ασκηθείσας αίτησης, πρέπει δε να προσκομίζεται κατά τη συζήτηση της υπόθεσης.

Στην προκειμένη περίπτωση από τα έγγραφα της δικογραφίας προκύπτει, ότι η κρινόμενη από 13.03.2007 αίτηση του εναγομένου Δήμου Αθηναίων για αναίρεση των υπ' αριθμ. 786/2006 και 1973/2004 αποφάσεων του Ειρηνοδικείου Αθηνών, που εκδόθηκαν με την διαδικασία των μικροδιαφορών, ασκήθηκε (κατατέθηκε) την 13.03.2007 και για το παραδεκτό αυτής ο αναιρεσείων επικαλείται και προσκομίζει την από 04.03.2009 απόφαση της Δημαρχιακής Επιτροπής του, από την οποία προκύπτει ότι η εν λόγω επιτροπή, μετά την άσκηση της αίτησης αναίρεσης, αφού έλαβε υπόψη της την υπ' αριθμ. 1166/26.2.2008 γνωμοδότηση της Νομικής Διεύθυνσης του αναιρεσείοντος, εγκρίνει ομόφωνα την ασκηθείσα αίτηση.

Επομένως η αίτηση αυτή είναι παραδεκτή. Επειδή, κατά το άρθρο 553 παρ. 1 εδάφιο α' του ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται μόνο κατά των αποφάσεων που είτε κατά την έκδοσή τους είτε μεταγενεστέρως κατέστησαν τελεσίδικες, μη υποκείμενες σε ανακοπή ερημοδικίας και έφεση. Εξ άλλου, από τις διατάξεις των άρθρων 466 επ.

και 512 ΚΠολΔ προκύπτει ότι οι αποφάσεις των Ειρηνοδικείων, που εκδίδονται κατά την διαδικασία των μικροδιαφορών (ΚΠολΔ 466-472), δεν υπόκεινται σε έφεση, υπόκεινται όμως σε ανακοπή ερημοδικίας, αν εκείνος που δικάστηκε ερήμην δεν κλητεύθηκε καθόλου ή δεν κλητεύθηκε νόμιμα ή εμπρόθεσμα ή αν συντρέχει λόγος ανωτέρας βίας.

Από τις διατάξεις αυτές σε συνδυασμό με εκείνες του άρθρου 554 του ιδίου Κώδικα προκύπτει ότι, αν κατά της οριστικής ερήμην απόφασης του Ειρηνοδικείου που εκδόθηκε κατά την διαδικασία των μικροδιαφορών ασκηθεί από τον ερημοδικασθέντα ανακοπή ερημοδικίας, η προθεσμία για την άσκηση αίτησης αναίρεσης αναστέλλεται μέχρι να εκδοθεί απόφαση επί της ανακοπής, αρχίζει δε αυτή από την επίδοση της απόφασης που απορρίπτει την ανακοπή και η οποία επίσης υπόκειται έκτοτε σε αναίρεση, αφού και αυτή είναι από τότε που εκδόθηκε τελεσίδικη , μη υποκείμενη σε έφεση, σύμφωνα με την παραπάνω διάταξη του άρθρου 512 ΚΠολΔ.

Επομένως, η κρινόμενη από 13.03.2007 αίτηση του εναγομένου Δήμου Αθηναίων για αναίρεση των υπ' αριθμ. 1973/2004 και 786/2006 αποφάσεων του Ειρηνοδικείου Αθηνών, που εκδόθηκαν κατά τη διαδικασία των μικροδιαφορών (άρθρα 466-472 ΚΠολΔ) και με την πρώτη των οποίων έγινε δεκτή αγωγή της αναιρεσίβλητης, ενώ με τη δεύτερη απορρίφθηκε ως αβάσιμη κατ' ουσίαν ανακοπή ερημοδικίας ασκηθείσα από τον ερημοδικασθέντα αναιρεσείοντα, είναι παραδεκτή, αφού από τα έγγραφα της δικογραφίας προκύπτει ότι ασκήθηκε νομίμως και εμπροθέσμως.

Επειδή, από τις διατάξεις του άρθρου 560 ΚΠολΔ, που ορίζει περιοριστικώς τους λόγους αναίρεσης κατ' αποφάσεων των ειρηνοδικείων, προκύπτει ότι κατά των αποφάσεων αυτών, που εκδόθηκαν κατά τη διαδικασία των μικροδιαφορών, επιτρέπεται αναίρεση μόνον α)αν το δικαστήριο δεν συγκροτήθηκε όπως ορίζει ο νόμος ή δίκασε ειρηνοδίκης του οποίου είχε γίνει δεκτή η εξαίρεση, β) αν το δικαστήριο έχει υπερβεί τη δικαιοδοσία των πολιτικών δικαστηρίων ή δεν είχε καθ' ύλην αρμοδιότητα και γ)αν παράνομα αποκλείστηκε η δημοσιότητα της διαδικασίας. Στην προκειμένη περίπτωση με τους 3ο και 4ο λόγους, από τους αριθμούς 20 και 19 αντίστοιχα του άρθρου 559 ΚΠολΔ, αποδίδονται στο Ειρηνοδικείο, που εξέδωσε την υπ' αριθμ. 789/2006 απόφαση, με την οποία απορρίφθηκε η ανακοπή ερημοδικίας του αναιρεσείοντος, οι αιτιάσεις, ότι με το να απορρίψει την ανακοπή παραμόρφωσε το περιεχόμενο της από 11.3.2004 ιατρικής βεβαίωσης καθώς και το περιεχόμενο των υπ' αριθμ. 786/2006 πρακτικών συνεδριάσεως του ιδίου δικαστηρίου, και ότι στέρησε την απόφασή του νόμιμης βάσης εξ αιτίας ενεπαρκών αιτιολογιών. Αμφότεροι οι λόγοι αυτοί είναι απαράδεκτοι, διότι δεν περιλαμβάνονται στην ως άνω περιοριστική απαρίθμηση του άρθρου 560 Κ.Πολ.Δ.

Κατά το άρθρο 1 ΚΠολΔ στη δικαιοδοσία των τακτικών πολιτικών δικαστηρίων υπάγονται α) οι διαφορές του ιδιωτικού δικαίου, εφόσον ο νόμος δεν τις έχει υπαγάγει σε άλλα δικαστήρια, β) οι υποθέσεις εκούσιας δικαιοδοσίας που ο νόμος έχει υπαγάγει σ' αυτά, γ)οι υποθέσεις δημοσίου δικαίου που ο νόμος έχει υπαγάγει σ' αυτά και δ)οι διοικητικές διαφορές που δεν υπάγονται στη δικαιοδοσία διοικητικών δικαστηρίων, κατά δε το άρθρο 2 ιδίου κώδικα, τα πολιτικά δικαστήρια απαγορεύεται να επεμβαίνουν σε διοικητικές διαφορές ή υποθέσεις που υπάγονται στα διοικητικά δικαστήρια ή αρχές, όπως επίσης απαγορεύεται τα διοικητικά δικαστήρια ή αρχές να επεμβαίνουν σε διαφορές ή υποθέσεις ιδιωτικού δικαίου και επιτρέπεται μόνο η εξέταση των ζητημάτων που ανακύπτουν παρεμπιπτόντως.

Εξ άλλου το άρθρο 1 ν.1406/83 ορίζει ότι 1. Υπάγονται στη δικαιοδοσία των τακτικών διοικητικών δικαστηρίων όλες οι διοικητικές διαφορές ουσίας, που δεν έχουν μέχρι σήμερα υπαχθεί σ' αυτή 2. Στις διαφορές αυτές περιλαμβάνονται ιδίως αυτές που αναφύονται κατά την εφαρμογή της νομοθεσίας που αφορά: α).... η) την ευθύνη του Δημοσίου, των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης και των Νομικών Προσώπων Δημοσίου Δικαίου προς αποζημίωση, σύμφωνα με τα άρθρα 105 και 106 Εισαγωγικού Νόμου του ΑΚ.

Από τις διατάξεις αυτές προκύπτει ότι στη δικαιοδοσία των διοικητικών δικαστηρίων υπάγονται οι διαφορές όταν η ευθύνη του Δημοσίου, Ο.Τ.Α. και λοιπών ν.π.δ.δ. απορρέει από παράνομες πράξεις ή παραλείψεις των οργάνων τους, κατά την άσκηση δημόσιας εξουσίας που τους έχει ανετεθεί και η παράνομη συμπεριφορά συντελείται με εκτελεστές διοικητικές πράξεις των οργάνων αυτών ή με παράλειψη προς έκδοση τέτοιων πράξεων, αλλά και με υλικές ενέργειες που τελέσθηκαν σε συνάρτηση προς την οργάνωση και λειτουργία της δημόσιας υπηρεσίας ή εξ αιτίας της, εφόσον όμως δεν συνδέεται με την ιδιωτική διαχείριση της περιουσίας τους, ούτε οφείλεται σε πταίσμα του οργάνου, το οποίο ενήργησε εκτός του κύκλου των υπηρεσιακών του καθηκόντων (ΑΕΔ 21/2005).

Περαιτέρω, κατά το άρθρο 75 παρ.1 και 4 του ν.3463/2006 (Κώδικας Δήμων και Κοινοτήτων), οι δημοτικές και κοινοτικές αρχές διευθύνουν και ρυθμίζουν όλες τις τοπικές υποθέσεις , σύμφωνα με τις αρχές της επικουρικότητας και της εγγύτητας, με στόχο την προστασία, την ανάπτυξη και τη συνεχή βελτίωση των συμφερόντων και της ποιότητας ζωής της τοπικής κοινωνίας, οι αρμοδιότητες δε των Δήμων και Κοινοτήτων αναφέρονται κυρίως στους τομείς α)....

β) περιβάλλοντος, στο οποίο περιλαμβάνεται ιδίως....4. Η καθαριότητα όλων των κοινοχρήστων χώρων της εδαφικής τους περιφέρειας, η αποκομιδή και διαχείριση των αποβλήτων, καθώς και η κατασκευή, συντήρηση και διαχείριση συστημάτων αποχέτευσης και βιολογικού καθαρισμού και η λήψη προληπτικών και κατασταλτικών μέτρων για την προστασία των κοινοχρήστων χώρων και ιδιαίτερα των χώρων διάθεσης απορριμμάτων από εκδήλωση πυρκαϊάς, σύμφωνα με την κείμενη σχετική νομοθεσία.

Από τη διάταξη αυτή προκύπτει ότι στους Ο.Τ.Α. έχει ανατεθεί η δημόσια εξουσία οργάνωσης, διοίκησης και διαχείρισης, των εντός των εδαφικών τους ορίων κοινόχρηστων χώρων με την αποκομιδή και περαιτέρω διαχείριση των απορριμμάτων, με σκοπό την προστασία τόσο του περιβάλλοντος όσο και της δημόσιας υγείας των δημοτών Επομένως, διαφορές προς αποζημίωση τρίτων για ζημία που προκλήθηκε από παράνομες και υπαίτιες υλικές πράξεις ή παραλείψεις των οργάνων των Ο.Τ.Α ή των προστηθέντων από αυτούς για την διεξαγωγή της άνω υπηρεσίας υπάγονται στη δικαιοδοσία των τακτικών διοικητικών δικαστηρίων και όχι σε εκείνη των πολιτικών.

Τέλος, ο από το άρθρο 560 αρ.3, αντίστοιχος του προβλεπόμενου από τον αριθμό 4 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, λόγος αναίρεσης ιδρύεται και αν ακόμη δεν έγινε επίκληση της έλλειψης δικαιοδοσίας ενώπιον του δικαστηρίου της ουσίας, αφού η έλλειψη αυτή αφορά τη δημόσια τάξη (άρθρο 562 παρ.2 εδ. γ' Κ.Πολ.Δ). Στην προκειμένη περίπτωση, από την επισκόπηση του δικογράφου της αγωγής, η οποία έγινε δεκτή εν μέρει με την προσβαλλόμενη υπ' αριθμ. 1973/2004 απόφαση του Ειρηνοδικείου, προκύπτει ότι σ' αυτή η αναιρεσίβλητη εκθέτει ότι, κατά τους αναφερόμενους τόπο και χρόνο, από παράνομη και υπαίτια (αμελή) συμπεριφορά των προστηθέντων υπαλλήλων του εναγομένου Δήμου Αθηναίων, κατά την ανατεθείσα τους ίδιους υπηρεσία φόρτωσης και αποκομιδής των απορριμμάτων, προκλήθηκαν βλάβες στο...

Ι.Χ. επιβατηγό αυτοκίνητο της νομής και κατοχής της, για την αποκατάσταση των οποίων απαιτείται το ποσό των 810,22, ζητεί δε να υποχρεωθεί ο εναγόμενος Δήμος Αθηναίων να της καταβάλει το ποσό αυτό, ως αποζημίωση, νομιμοτόκως. Το Ειρηνοδικείο, με την προσβαλλόμενη υπ' αριθμ. 1973/2004 απόφασή του, ου εκδόθηκε κατά την διαδικασία των μικροδιαφορών, δέχθηκε την αγωγή εν μέρει ως βάσιμη κατ' ουσίαν και καταδίκασε τον αναιρεσείοντα Δήμο να καταβάλει στην ενάγουσα το ποσό των 450,22 ευρώ, νομιμοτόκως.

Με την κρίση του αυτή το Ειρηνοδικείο, υπερέβη τη δικαιοδοσία των πολιτικών δικαστηρίων, αφού υπό το εκτεθέν περιεχόμενο η αγωγή εισάγει προς εκδίκαση διαφορά περιλαμβανόμενη σ' αυτές που αναφέρονται στο άρθρο 1§2 περ. θ', και άρα υπάγεται στη δικαιοδοσία των τακτικών διοικητικών δικαστηρίων. Επομένως, ο πρώτος λόγος του αναιρετηρίου, με τον οποίο, υπό την επίκληση του άρθρου 560 αρ. 3 Κ.Πολ.Δ., καταλογίζεται στο Ειρηνοδικείο η ανωτέρω πλημμέλεια, είναι βάσιμος, γι' αυτό και πρέπει, παρελκούσης της έρευνας των λοιπών λόγων, να αναιρεθούν οι προσβαλλόμενες αποφάσεις και να απορριφθεί η αγωγή (άρθρα 554 και 580 § 1 ΚΠολΔ).

Η αναιρεσίβλητη πρέπει να καταδικασθεί στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, μειωμένα όμως κατά το άρθρο 276 ν. 3463/06.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί τις υπ' αριθμ.1973/2004 και 786/2006 αποφάσεις του Ειρηνοδικείου Αθηνών.

Απορρίπτει την από 09.06.2003 (κατ. 5071/11.6.2003) αγωγή της εταιρίας με την επωνυμία "ΠΕΙΡΑΙΩΣ Best Leasing ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ" του ν.π.δ.δ. με την επωνυμία "ΔΗΜΟΣ ΑΘΗΝΑΙΩΝ" Και

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στα δικαστική έξοδα του αναιρεσείοντος από ευρώ τριακόσια (300).

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 12 Μαΐου 2009.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 11 Ιουνίου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ