1395/2007 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1395 / 2007 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1395/2007

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ΄ Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κρητικό, Αντιπρόεδρο, Αχιλλέα Νταφούλη, Πλαστήρα Αναστασάκη, Αντώνιο Παπαθεοδώρου και Παναγιώτη Παρτσιλίβα, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 23 Μαρτίου 2007, με την παρουσία και της Γραμματέως Μάρθας Ψαραύτη, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρίας με την επωνυμία "VICTORIA A.A.E. Ζημιών", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Απόστολο Καραγκουνίδη, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Των αναιρεσίβλητων: 1............, 2............., 3. .............., 4. ............,5...........,6. ............. και 7. .............., ανήλικης, νομίμως εκπροσωπουμένης από τους ασκούντες τη γονική της μέριμνα .......... και .................. . Οι 1η, 2η, 3ος, 4η και 7η εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Χρήστο Θεοδώρου, ενώ οι 5η και 6η αναιρεσίβλητες δεν παραστάθηκαν.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με τις με αριθμούς έκθ. κατάθεσης 30.397/1999, 23.720/2000, 24.234/2000 και 24.466/2000 αγωγές και 40.181/2000 προσεπίκληση σε αναγκαστική παρέμβαση-παρεμπίπτουσα αγωγή, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης και συνεκδικάσθηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 21.415/2001 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 2430/2004 οριστική του Εφετείου Θεσσαλονίκης, όπως αυτή διορθώθηκε με την 3085/2005 οριστική απόφαση. Την αναίρεση των τελευταίων αποφάσεων ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 17 Φεβρουαρίου 2006 αίτησή της καθώς και την επαναφορά των πραγμάτων στην προτέρα κατάσταση με τις προκατατεθείσες και από 28 Φεβρουαρίου 2007 προτάσεις της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όλοι πλην των 5ης και 6ης εκ των αναιρεσίβλητων, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Παναγιώτης Παρτσιλίβας, ανέγνωσε την από 7 Μαρτίου 2007 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος των παραστάντων αναιρεσιβλήτων ζήτησε την απόρριψη της αίτησης και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Όπως προκύπτει από τις επικαλούμενες και νόμιμα προσκομιζόμενες από την αναιρεσείουσα υπ΄ αριθ. .......... και ........... εκθέσεις επιδόσεως των δικαστικών επιμελητών στα πρωτοδικεία Φλώρινας ........... και Θεσσαλονίκης .............., αντίστοιχα, με τις κάτω από την τελευταία από 5-12-2006 απόδειξη παραλαβής θυροκολληθέντος δικογράφου και από ...... βεβαίωση καταθέσεως συστημένης επιστολής, με επιμέλεια της αναιρεσείουσας, επιδόθηκε, νόμιμα και εμπρόθεσμα, σε κάθε μια των πέμπτης και έκτης των αναιρεσιβλήτων ακριβές αντίγραφο της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης με την κάτω από αυτή πράξη προσδιορισμού δικασίμου για τη σημειούμενη στην αρχή της παρούσας και κλήση προς συζήτηση κατ΄ αυτή. Επομένως, πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση της αιτήσεως, σύμφωνα με το άρθρο 576 παρ. 2 ΚΠολΔ, παρότι οι ως άνω αναιρεσίβλητες δεν εμφανίσθηκαν κατά την παραπάνω δικάσιμο κατά την οποία εκφωνήθηκε η υπόθεση από το πινάκιο στη σειρά της.-

ΙΙ. Κατά τη διάταξη του άρθρου 932 εδ. γ΄ Α.Κ., σε περίπτωση θανάτωσης προσώπου η χρηματική ικανοποίηση μπορεί να επιδικαστεί στην οικογένεια του θύματος λόγω ψυχικής οδύνης. Περαιτέρω, κατά τη διάταξη του άρθρου 2 παρ. 1 εδ. α΄ του Ν. 489/1976 "περί υποχρεωτικής ασφαλίσεως της εξ ατυχημάτων αυτοκινήτων αστικής ευθύνης, ο κύριος ή κάτοχος αυτοκινήτου, που κυκλοφορεί μέσα στην Ελλάδα επί οδού, υποχρεούται να έχει καλύψει με ασφάλιση την εκ τούτου έναντι τρίτων αστική ευθύνη σύμφωνα με τις διατάξεις του νόμου αυτού, κατά τη διάταξη δε του άρθρου 6 παρ. 1 εδ.

α΄ του ίδιου νόμου η ασφάλιση πρέπει να καλύπτει την αστική ευθύνη του κυρίου, του κατόχου και κάθε οδηγού ή προστηθέντος για την οδήγηση ή υπεύθυνου του ασφαλισμένου αυτοκινήτου, ενώ κατά την παρ. 2 εδαφ. α του ίδιου άρθρου η ασφαλιστική κάλυψη πρέπει να περιλαμβάνει την έναντι τρίτων αστική ευθύνη εξαιτίας θανάτωσης ή σωματικής βλάβης ή ζημιών σε πράγματα, στην οποία περιλαμβάνεται και η χρηματική ικανοποίηση για ψυχική οδύνη ή ηθική βλάβη, καθώς και την αστική ευθύνη λόγω θανάτωσης ή σωματικών βλαβών έναντι των μελών της οικογενείας του ασφαλισμένου οδηγού ή κάθε άλλου προσώπου, του οποίου η αστική ευθύνη καλύπτεται σύμφωνα με την πρώτη παράγραφο, ανεξάρτητα από βαθμό συγγένειας, ενώ, κατά τη διάταξη του άρθρου 7 περιπ.

δ΄ του νόμου αυτού, δεν θεωρούνται τρίτοι, κατά την έννοια των διατάξεων των πιό πάνω άρθρων 2 παρ. 1 και 6 παρ. 2, οι νόμιμοι εκπρόσωποι νομικού προσώπου ου είναι ασφαλισμένο ή εταιρείας που δεν έχει αποκτήσει νομική προσωπικότητα. Εξάλλου, κατά το άρθρο 102 παρ. 1 εδ. α΄ του Συντάγματος 1975/1996/2001 η διοίκηση των τοπικών υποθέσεων ανήκει στους Οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης πρώτου και δεύτερου βαθμού κατά δε την παρ. 2 του άρθρου αυτού, οι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης έχουν διοικητική και οικονομική αυτοτέλεια και οι αρχές τους εκλέγονται με καθολική και μυστική ψηφοφορία, όπως ο νόμος ορίζει, ενώ κατά το άρθρο 114 του Π.Δ. 410/1995 "Δημοτικός και Κοινοτικός Κώδικας" νόμιμος εκπρόσωπος του νομικού προσώπου του Δήμου είναι ο εκάστοτε εκλεγμένος Δήμαρχος.

Από το συνδυασμό των πιο πάνω διατάξεων προκύπτει ότι σε περίπτωση σωματικής βλάβης, από αυτοκινητικό ατύχημα, δημάρχου, επιβαίνοντος σε αυτοκίνητο ιδιοκτησίας του νόμιμα εκπροσωπούμενου από αυτόν δήμου που είναι ασφαλισμένο, κατά τις διατάξεις του πιο πάνω νόμου, για την έναντι τρίτων αστική ευθύνη, αυτός δεν θεωρείται τρίτος έναντι του ασφαλιστή του άνω αυτοκινήτου στο οποίο επέβαινε και συνεπώς δεν γεννάται στην περίπτωση αυτή αξίωση για αποζημίωση τούτου κατά του ασφαλιστή του ο οποίος ασφαλίζει την αστική ευθύνη του κυρίου έναντι τρίτων και όχι έναντι του εαυτού του σε περίπτωση δε θανατώσεώς του αξίωση χρηματικής ικανοποίησης για ψυχική οδύνη δεν γεννάται κατά του ασφαλιστή, για τα μέλη της οικογενείας του, εφόσον είναι εμμέσως ζημιούμενη και αντλούν τις αξιώσεις τους από τη θανάτωση αυτού΄ άλλως θα μετατρέποταν η σύμβαση ασφαλίσεως του πιο πάνω ν. 489/1976 σε ασφάλιση προσωπικού ατυχήματος, που είναι διαφορετική εκείνης.

Τέλος κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 1 εδ. α΄ ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών, αδιάφορο αν πρόκειται για νόμο ή έθιμο, ελληνικό ή ξένο, εσωτερικού ή διεθνούς δικαίου. Στην προκειμένη περίπτωση το Εφετείο, με την προσβαλλόμενη απόφασή του όπως προκύπτει από την επισκόπησή της δέχθηκε ότι κατά το επισυμβάν την 3-7-1998 αυτοκινητικό ατύχημα από τη σύγκρουση της με αριθ.

κυκλ.......... δίκυκλης μοτοσυκλέτας, που οδηγούσε η ........... με το με αριθ. κυκλ. ......... Ι.Χ.Ε. αυτοκίνητο, ιδιοκτησίας του Δήμου Πτολεμαϊδος, ασφαλισμένο για την έναντι τρίτων αστική ευθύνη στην αναιρεσείουσα, οδηγούμενο από το ..........., στην υπηρεσία του οποίου (Δήμου) είχε προστηθεί, στο οποίο επέβαινε ο ............, δήμαρχος Πτολεμαϊδος, τραυματίσθηκε θανάσιμα ο τελευταίος, της πρόκλησης του ατυχήματος οφειλόμενης σε συνυπαιτιότητα των οδηγών των πιό πάνω οχημάτων κατά ποσοστό 50% για τον καθένα.

Ότι οι αναιρεσίβλητοι, ως μέλη της οικογένειας του ως άνω θανόντος και δη η πρώτη σύζυγός του, οι δεύτερη, τρίτος και τέταρτη, τέκνα του, η πέμπτη μητέρα, η έκτη αδελφή του και η έβδομη εγγονή του, υπέστησαν, από τη θανάτωση αυτού, ψυχική οδύνη και υποχρέωσε την αναιρεσείουσα ασφαλιστική εταιρεία να καταβάλει για την αιτία αυτή τα σ΄ αυτή ποσά, απορρίπτοντας λόγο έφεσης αυτής, κατά της πρωτόδικης απόφασης με την οποία είχε απορριφθεί ένστασή της περί ελλείψεως ενεργητικής νομιμοποίησης εκείνων, ως προς την πιο πάνω αξίωσή τους, διότι, όπως ισχυρίσθηκε η αναιρεσείουσα, ως προς αυτή δεν ήταν τρίτοι οι αναιρεσίβλητοι, επειδή ήταν μέλη της οικογενείας του ανωτέρω θανόντος, ο οποίος ως δήμαρχος ήταν νόμιμος εκπρόσωπος του κυρίου του πιο πάνω αυτοκινήτου Δήμου ΠτολεμαΪδος, ασφαλισμένου για την έναντι τρίτων αστική ευθύνη σ΄ αυτή και δεν είχε ως εκ τούτου την ιδιότητα του τρίτου έναντι αυτής.

Με αυτά που δέχθηκε το Εφετείο εσφαλμένα ερμήνευσε και εφάρμοσε τις πιο πάνω ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 6 παρ. 2 και 7 περ. δ΄ Ν. 489/1976 και επομένως υπέπεσε στην πλημμέλεια από το άρθρο 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ κατά το βάσιμο περί αυτού μοναδικό λόγο της αίτησης αναίρεσης. Πρέπει, συνεπώς, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη καθόσον αφορά τους διαδίκους της παρούσας δίκης και να παραπεμφθεί η υπόθεση κατά το αναιρούμενο τμήμα της για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο.

που την εξέδωσε και θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές, εκτός εκείνων που δίκασαν (άρθρ. 580 παρ. 3 ΚΠολΔ).-

ΙΙΙ. Κατά το άρθρο 579 παρ. 1 και 2 ΚΠολΔ, αν αναιρεθεί η απόφαση, οι διάδικοι επανέρχονται στην κατάσταση που υπήρχε πριν από την απόφαση που αναιρέθηκε, και αν αποδεικνύεται προαποδεικτικώς εκούσια ή αναγκαστική εκτέλεση της απόφασης που αναιρέθηκε, διατάσσεται με την αναιρετική απόφαση ύστερα από αίτηση του αναιρεσείοντος, που υποβάλλεται με το αναιρετήριο ή με τις προτάσεις ή με αυτοτελές δικόγραφο, που κατατίθεται στη γραμματεία του Αρείου Πάγου ως την παραμονή της συζήτησης, η επαναφορά των πραγμάτων στην κατάσταση που υπήρχε πριν την εκτέλεση.

Επομένως στην προκειμένη περίπτωση η αίτηση της αναιρεσείουσας, που περιέχεται στις από 28-2-2007 προτάσεις της, τις οποίες κατέθεσε την 1-3-2007, όπως προκύπτει από τη βεβαίωση της αρμόδιας γραμματέως (χρονολ. συζήτησης 23-5-2007), περί επαναφοράς των πραγμάτων στην κατάσταση που υπήρχε πριν την εκούσια εκτέλεση από αυτή της πιό πάνω αναιρούμενης απόφασης του Εφετείου, παραδεκτώς υποβλήθηκε και πρέπει να γίνει δεκτή κατ΄ ουσίαν διότι αποδεικνύεται προαποδεικτικά εκούσια εκτέλεση από την αναιρεσείουσα της αναιρούμενης απόφασης.

Ειδικότερα όπως προκύπτει από την επικαλούμενη και προσκομιζόμενη από την αναιρεσείουσα από 2-12-200 εξοφλητική απόδειξη κατεβλήθη από αυτή, προς τον πληρεξούσιο Δικηγόρο των αναιρεσιβλήτων Χρήτο Θεοδώρου, το επιδικασθέν σ΄ αυτούς με την ως άνω απόφαση του Εφετείου κεφάλαιο πλέον τόκων και δικαστικής δαπάνης, ανερχόμενο συνολικής σε 228.602 ευρώ, καταβληθέντος δε στην αναιρεσείουσα, ως εξαναγωγής δικαιούχο, του ημίσεως του ως άνω ποσού, ήτοι 114.301 ευρώ, παρά του Ν.Π.Ι.Δ.

με την επωνυμία "ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΑΠΟ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ", κατά την 1-4-2005, όπως προκύπτει από το υπό ταυτάριθμη ημεροχρονολογία ιδιωτικό συμφωνητικό - απόδειξη πληρωμής, που επικαλείται και προσκομίζει η αναιρεσείουσα, αποδεικνύεται προαποδεικτικά εκούσια εκτέλεση από αυτή της ως άνω απόφασης του Εφετείου (αναιρούμενης) για την οποία κατέβαλε τελικά, μετά τα ανωτέρω, εξ ιδίων χρημάτων της στους αναιρεσίβλητους το ποσό των 114.301 ευρώ.

Το ποσό δε αυτό, από το οποίο αναλογεί α) στην πρώτη των αναιρεσιβλήτων 27.088,70 ευρώ, β) σε καθένα από τους δεύτερη, τρίτο και τέταρτη αυτών 18.227,41 ευρώ, γ) στην πέμπτη 22.658,43 ευρώ, δ) στην έκτη 7.151,33 ευρώ και ε) στην έβδομη 2.720,31 ευρώ, πρέπει να υποχρεωθούν οι αναιρεσίβλητοι να επιστρέψουν στην αναιρεσείουσα, με το νόμιμο τόκο από της επιδόσεως της παρούσας απόφασης, αφότου καθίστανται υπερήμεροι κατ΄ άρθρο 340 Α.Κ., αφού ο γενεσιουργός λόγος της εναντίον τους απαιτήσεις για την απόδοση του ποσού αυτού είναι η αναίρεση της απόφασης, που εκτελέστηκε.

Τέλος οι αναιρεσίβλητοι πρέπει να καταδικαστούν στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσείουσας (άρθρ. 176, 183 Κ.Πολ.Δ.), που κατέθεσε, όπως προαναφέρθηκε, και προτάσεις.-

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

-

Αναιρεί την 2430/2004 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης, όπως διορθώθηκε με την 3085/2005 απόφασή του, κατά το μέρος που αναφέρεται στο αιτιολογικό.

-

Παραπέμπει την υπόθεση κατ΄ αυτό το μέρος για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές.

-Διατάσσει την επαναφορά των πραγμάτων στην κατάσταση που υπήρχε πριν την εκούσια εκτέλεση από την αναιρεσείουσα της αναιρούμενης απόφασης και ειδικότερα υποχρεώνει τους αναιρεσίβλητους να επιστρέψουν στην αναιρεσείουσα εκατόν δέκα τέσσερες χιλιάδες τριακόσια ένα (114.301) ευρώ, από το οποίο ποσό αναλογεί στην πρώτη των αναιρεσιβλήτων ποσό 27.066,70 ευρώ, σε καθένα από τους δεύτερη, τρίτο και τέταρτη αυτών 18.227,41 ευρώ, στην πέμπτη 22.658,43 ευρώ, στην έκτη 7.151,33 ευρώ και στην έβδομη 2.720,31 ευρώ, με τον νόμιμο τόκο από της επιδόσεως της παρούσας απόφασης μέχρι την επιστροφή.

-

Καταδικάζει τους αναιρεσίβλητους στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσείουσας, την οποία ορίζει σε χίλια πεντακόσια (1.500) ευρώ.-

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 25 Απριλίου 2007. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 13 Ιουνίου 2007.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ