1391/2014 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1391 / 2014 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1391/2014

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Νικόλαο Λεοντή, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Δημητρούλα Υφαντή, Ιωάννα Πετροπούλου, Γεώργιο Σακκά και Παναγιώτη Χατζηπαναγιώτη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 9 Mαΐου 2014, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει μεταξύ:

Α. Των αναιρεσειόντων-καλούντων: α) Α. συζ. Π. Ψ., το γένος Η. Κ., και β) Δ. συζ. Α. Κ., το γένος Η. Κ., ως κληρονόμων της αρχικής ενάγουσας Θ. συζ. Η. Κ., το γένος Λ. Σ., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Θεόδωρο Σφυρή, με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ.2 ΚΠολΔ και κατέθεσαν προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων-καθ ών η κλήση: Α.1. Κ. Μ. του Θ., 2. Α. Π. του Ν., 3. Δ. Π., 4. Δ. Κ. του Β. και 5. Π. Κ. του Α., κατοίκων απάντων ..., οι οποίοι δεν παραστάθηκαν και δεν εκπροσωπήθηκαν από πληρεξούσιο δικηγόρο και Β. Του Ελληνικού Δημοσίου, νομίμως εκπροσωπούμενου, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο Πάρεδρο του ΝΣΚ Εμμανουήλ Μουστάκη, με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ.2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Β. Των αναιρεσειόντων καθ ών η κλήση: 1.Ε. χήρας Θ. Μ., το γένος Α. Σ., 2. α) Ο. χήρας Α. Σ., το γένος Ν. Τ. και β) Μ. Σ. του Α., σαν κληρονόμων του αρχικού ενάγοντος Α. Σ., 3.α) Α. συζ. Π. Ψ., το γένος Η. Κ., και β) Δ. ή Δ. συζ. Α. Κ., το γένος Η. Κ., ως κληρονόμων της αρχικής ενάγουσας Θ. συζ. Η. Κ., το γένος Λ. Σ. και 4. Δ. συζ. Ι. Π., το γένος Γ. Σ., κατοίκων όλων … .

Των αναιρεσιβλήτων: Α.1. Κ. Μ. του Θ., 2. Α. Π. του Ν., 3. Δ. Π., 4. Δ. Κ. του Β. και 5. Π. Κ. του Α. κατοίκων απάντων ... και Β. Του Ελληνικού Δημοσίου, νομίμως εκπροσωπούμενου

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 20-9-1986 αγωγή, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Βέροιας. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις:153/2000 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 1396/2002 του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 20-1-2003 αίτησή της και τους από 16-12-2003 πρόσθετους λόγους αυτής. Εκδόθηκε η 257/2004 απόφαση του Αρείου Πάγου που παρέπεμψε την υπόθεση στην Τακτική Ολομέλεια του Αρείου Πάγου. Εκδόθηκε η 29/2005 απόφαση της Τακτικής Ολομέλειας του Αρείου Πάγου, με την οποία απορρίφθηκε η από 20-1-2013 αίτηση αναιρέσεως και ο από 16-12-2003 πρόσθετος λόγος αυτής και αναπέμφθηκε η υπόθεση στο Δ πολιτικό τμήμα του Αρείου Πάγου για να αποφασίσει κατά τα λοιπά. Την υπόθεση επανέφεραν για εκ νέου συζήτηση οι εκ των αναιρεσειόντων, Α. συζ. Π. Ψ. και Δ. ή Δ. συζ. Α. Κ., με την από 27-11-2013 κλήση τους, απευθυνόμενη κατά των αναιρεσιβλήτων και κοινοποιούμενη προς τους μη καλούντες λοιπούς αναιρεσείοντες,1. Ε. Μ.,2. α) Ο. Σ. και β) Μ. Σ., ως κληρονόμων του αρχικού ενάγοντος Α. Σ. και 3. Δ. συζ. Ι. Π..

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης, Δημητρούλα Υφαντή ανέγνωσε την από 14-1-2004 έκθεση του ήδη αποχωρήσαντος από την υπηρεσία Αρεοπαγίτη Δημητρίου Κυριτσάκη, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αιτήσεως αναιρέσεως ως προς τον αναπεμφθέντα στο τμήμα από την Ολομέλεια πρώτο λόγο της αιτήσεως αναιρέσεως.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Όπως προκύπτει από τις υπ' αριθμ. 772Γ, 770Γ, 771Γ, 773Γ και 774Γ/27.2.2014 εκθέσεις του δικαστικού επιμελητή Βέροιας ..., αντίγραφα της από 27.11.2013 κλήσεως των εκ των αναιρεσειόντων Α. συζ. Π. Ψ. και Δ. ή Δ. συζ. Α. Κ. ως κληρονόμων της αρχικής ενάγουσας Θ. συζ. Η. Κ. με την πάνω σ' αυτή πράξη ορισμού της δικασίμου που αναφέρεται στην αρχή της παρούσας για συζήτηση της κρινομένης υπόθεσης επιδόθηκαν με επίσπευση των ίδιων πιο πάνω αναιρεσειουσών-καλουσών νομίμως και εμπροθέσμως στους αναιρεσίβλητους Κ.

Μ., Α. Π., Δ. Π. (αποβιώσαντα ήδη εν αγνοία των αναιρεσειουσών-καλουσών ώστε η επίδοση εγκύρως εχώρησε προς την σύζυγο και μοναδική κληρονόμο του Μ. Π.), Δ. Κ. και Π. Κ., αντίστοιχα, οι οποίοι δεν εμφανίσθηκαν κατά την εκφώνηση της υπόθεσης από τη σειρά του πινακίου, ούτε κατέθεσαν δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και συνεπώς πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση παρά την απουσία τους (άρθρ. 576 παρ. 2 ΚΠολΔ).

Περαιτέρω όπως προκύπτει από τις υπ' αριθ. 9933/5.3.2014, 9886/26-2-2014, 2380/28-2-2014, 9922/28-2-2014 εκθέσεις των δικαστικών επιμελητών στο Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης ... η πρώτη, δεύτερη και τέταρτη και ... στο Πρωτοδικείο Κατερίνης η τρίτη, αντίγραφο της ίδιας από 27-11-2013 κλήσης των καλουσών-αναιρεσιουσών με την πάνω σ' αυτήν πράξη ορισμού της προκειμένης δικασίμου για συζήτηση της κρινομένης υπόθεσης επιδόθηκαν με επίσπευση των δύο καλουσών-αναιρεσειουσών νόμιμα και εμπρόθεσμα στους λοιπούς αναιρεσείοντες Ε.

χήρα Θ. Μ., Ο. χήρα Α. Σ. και Μ. Σ., ως κληρονόμων του αρχικού ενάγοντος Α. Σ. και Γ. Σ. ως κληρονόμο της αποβιώσασας αναιρεσείουσας Δ. συζ. Ι. Π. αντίστοιχα, οι οποίοι δεν εμφανίσθηκαν κατά την εκφώνηση της υπόθεσης από τη σειρά του πινακίου ούτε κατέθεσαν δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και συνεπώς πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση σαν να ήταν παρόντες όλοι οι διάδικοι.

ΙΙ. Παραδεκτά επανεισάγεται στο τμήμα τούτο ο πρώτος λόγος του κυρίως δικογράφου της από 20-1-2003 αίτησης για αναίρεση της υπ' αριθ. 1396/2002 απόφασης του Εφετείου Θεσσαλονίκης, ο οποίος αναπέμφθηκε στο τμήμα αυτό με την υπ' αριθ. 29/2005 απόφαση της Β' Τακτικής Ολομέλειας του δικαστηρίου του Αρείου Πάγου, μετά την απόρριψη με την ίδια εκείνη απόφαση του δεύτερου του κυρίου δικογράφου και του μοναδικού του δικογράφου προσθέτων λόγων, οι οποίοι παραπέμφθηκαν σε κείνη την Ολομέλεια με την υπ' αριθ. 257/2004 απόφαση του Τμήματος αυτού (Δ'), σύμφωνα με το άρθρο 563 παρ. 2 εδ. β ΚΠολΔ, διότι κρίθηκε ότι δημιουργούνται ζητήματα γενικοτέρου ενδιαφέροντος, συγχρόνως δε με την ίδια εκείνη απόφαση το ίδιο αυτό τμήμα επιφυλάχθηκε ν' αποφασίσει για τον πρώτο λόγο του κυρίως δικογράφου.

ΙΙΙ. Στην προκειμένη περίπτωση η προσβαλλόμενη με την αναίρεση υπ' αριθ. 1396/2002 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης εκδόθηκε επί διεκδικητικής αγωγής των αναιρεσειόντων και κύριας παρέμβασης του αναιρεσίβλητου Ελληνικού Δημοσίου, τελεσίδικα δε έγινε δεκτή η κύρια παρέμβαση και απορρίφθηκε η διεκδικητική αγωγή, η οποία στηρίχθηκε κατά τον ερευνώμενο εδώ αναιρετικό λόγο στην ύπαρξη μιας αποφάσεως της Επιτροπής Απαλλοτριώσεων, η οποία αποφάσισε να εξαιρεθεί υπέρ των αναιρεσειόντων ως ιδιοκτητών απαλλοτριωθείσας έκτασης για την αποκατάσταση ακτημόνων καλλιεργηκών και κτηνοτρόφων, η επίδικη έκταση των 4.500 στρεμμάτων.

ΙV. Από τον συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 17 παρ. 1 και 2, 18 παρ. 1, 29 παρ. 1 Ν. δ. 2185/1952 και των άρθρων 74, 80 παρ. 1 και 3, 267 παρ. 1, 2 και 273 παρ. 2 Αγροτικού Κώδικα, προκύπτει ότι επί απαλλοτριώσεως καλλιεργουμένων ή καλλιεργησίμων και κτηνοτροφικών εκτάσεων προς αποκατάσταση ακτημόνων καλλιεργητών και κτηνοτρόφων, η Επιτροπή Απαλλοτριώσεων: 1) κατατάσσει οριστικώς τους δικαιούμενους αποκατάστασης, ορίζει την έκταση του κλήρου και παραχωρεί και κτηνοτροφικές εκτάσεις στο Συνεταιρισμό των ακτημόνων για κοινή χρήση από όλους τους αποκαθιστάμενους, 2) εξαιρεί έκταση 250 στρεμμάτων καλλιεργουμένων ή καλλιεργήσιμων γαιών για κάθε ιδιοκτήτη ή συνιδιοκτήτη και συνεχόμενη έκταση χιλίων στρεμμάτων, 3) διορθώνει αριθμητικά ή λογιστικά σφάλματα, ερμηνεύει ασαφείς δικές της διατάξεις ή συμπληρώνει αφεθέντα κενά μετά από προηγούμενη απόφαση του Υπουργού Γεωργίας μετά από σύμφωνη γνώμη του Γνωμοδοτικού Συμβουλίου Εποικισμού και διορθώνει αντικείμενες προς το νόμο διατάξεις μετά από προηγούμενη απόφαση του Υπουργού Γεωργίας, η οποία εκδίδεται μετά από σύμφωνη γνώμη του Γνωμοδοτικού Συμβουλίου Εποικισμού πριν από την παρέλευση πενταετίας από την έκδοση των αποφάσεων αυτών.

Αποφάσεις των Επιτροπών Απαλλοτριώσεων που εκδίδονται κατά παράβαση των ανωτέρω, είναι απολύτως άκυρες η δε ακυρότητα απαγγέλλεται με απόφαση του Υπουργού Γεωργίας. Εντεύθεν έπεται ότι με απόφαση της Επιτροπής Απαλλοτριώσεων, δεν μπορεί να εξαιρεθεί υπέρ των ιδιοκτητών απαλλοτριωθείσης έκτασης τμήμα έκτασης μεγαλύτερης των 250 ή 1000 κατά περίπτωση στρεμμάτων, τυχόν δε εξαίρεση μεγαλύτερης έκτασης, καθιστά την απόφαση άκυρη ως εκδοθείσα καθ' υπέρβαση της ιδιοκτησίας της Επιτροπής Απαλλοτριώσεων.

Το δικαίωμα για την πλέον των 250 στρεμμάτων εξαίρεση ανήκει μόνο στον Υπουργό Γεωργίας, ο οποίος αποφαίνεται μετά από γνώμη του Συμβουλίου Εποικισμού στην περίπτωση κατά την οποία, εκείνοι υπέρ των οποίων απαλλοτριώθηκαν τα ακίνητα τα εγκατέλειψαν και δεν τα χρησιμοποιούν οπωσδήποτε, ούτε είναι δυνατή είτε εκ του νόμου είτε λόγω της συστάσεως του εδάφους η διάθεσή τους υπέρ άλλων δικαιουμένων αποκαταστάσεως και υπό την απαραίτητη προϋπόθεση, ότι οι ιδιοκτήτες δεν έλαβαν τη σχετική αποζημίωση.

Στην προκειμένη περίπτωση, δέχτηκε η προσβαλλόμενη απόφαση ότι η Επιτροπή Απαλλοτριώσεων, με βάση τα όσα προαναφέρθηκαν, υπερέβη τα όρια της δικαιοδοσίας της, να εξαιρέσει δηλαδή υπέρ των αναιρεσειόντων ιδιοκτητών την έκταση των 4.500 στρεμμάτων μετά την από μέρους του Συνεταιρισμού Αποκαταστάσεως γενόμενη παραίτηση από την παραχωρηθείσα προς αυτούς πιο πάνω έκταση .

Έτσι που έκρινε το εφετείο ορθά τις διατάξεις των νόμων εφάρμοσε και δεν υπάρχει περιορισμός της δυνατότητας παρεμπίπτοντος ελέγχου ελέγχου, στα πλαίσια του άρθρου 2 ΚΠολΔ, από τα πολιτικά δικαστήρια της αποφάσεως της εν λόγω Επιτροπής κατ' εφαρμογή της διάταξης του άρθρου 273 παρ. 2 του Αγροτικού Κώδικα, με βάση την οποία αποκλείεται ο παρεμπίπτων έλεγχος της νομιμότητας και του κύρους αποφάσεως της Επιτροπής, με εξαίρεση την περίπτωση να έχει χωρήσει, ως εν προκειμένω, υπέρβαση των ορίων δικαιοδοσίας της Επιτροπής (ΑΠ 1341/1992 ΕλλΔνη 35.1514).

Ο πρώτος, επομένως, από τους λόγους της αίτησης αναίρεσης περί του ότι ανελλέκτως η Επιτροπή Απαλλοτριώσεων αποφάσισε με την απόφασή της του 1963, την εξαίρεση υπέρ των αναιρεσειόντων της εν λόγω εκτάσεως των 4.500 στρεμμάτων είναι απορριπτέος ως αβάσιμος. Κατ' ακολουθία των ανωτέρω πρέπει ν' απορριφθεί η αίτηση αναίρεσης και να καταδικασθούν οι αναιρεσείοντες στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσιβλήτου Ελληνικού Δημοσίου, λόγω της ήττας τους όπως στο διατακτικό (άρθρ. 183 Κ.Πολ.Δ.), (μειωμένα κατ' άρθρ. 22 παρ. 1 του ν. 3693/1957).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ την από 20-1-2003 αίτηση αναίρεσης για αναίρεση της υπ' αριθ. 1396/2002 απόφασης του Εφετείου Θεσσαλονίκης.

ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ τους αναιρεσείοντες στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσιβλήτου Ελληνικού Δημοσίου, τα οποία ορίζει σε τριακόσια (300) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, την 12 Ιουνίου 2014.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, 20 Ιουνίου 2014.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ