Supreme Court allows appeal against appellate court failure to consider defendant's claim of contract rescission due to latent defects.

Απόφαση 1390 / 2010 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός 1390/2010

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Δημήτριο Δαλιάνη, Αντιπρόεδρο, Ρένα Ασημακοπούλου, Ιωάννη Ιωαννίδη, Χαράλαμπο Ζώη και Ελένη Σπίτσα, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 30 Μαρτίου 2009, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Χ, κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Κλεάνθη Ρούσσο, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ..

Του αναιρεσιβλήτου: Ομορρύθμου Εταιρίας με την επωνυμία "ΑΦΟΙ Α Σιαφαρίκα ΟΕ", η οποία εδρεύει στο Πλατύ Ημαθίας και εκπροσωπείται νόμιμα η οποία δεν εκπροσωπήθηκε στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 5-9-2002 αγωγή της ήδη αναιρεσίβλητης και την από 29-10-2003 ανταγωγή δια των προτάσεων του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Γιαννιτσών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 797/2004 του ίδιου Δικαστηρίου και 2070/2007 του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά ο αναιρεσείων με την από 4/12/2007 αίτησή του. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκε μόνο ο αναιρεσείων, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Ελένη Σπίτσα ανέγνωσε την από 16-3-2009 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την αναίρεση της προσβαλλόμενης για τον αναφερόμενο στο σκεπτικό αναιρετικό λόγο και την απόρριψη των λοιπών.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή από τις διατάξεις των άρθρων 534, 540, 547, 559 και 560 ΑΚ, όπως ίσχυαν προ της αντικαταστάσεως τους με το άρθρο 1 του ν. 3042/2002, προκύπτει ότι, επί πωλήσεως ελαττωματικού πράγματος κατά γένος ορισμένου, ο αγοραστής δικαιούται να αξιώσει κατ' ελεύθερη επιλογή, είτε την αναστροφή της πωλήσεως, είτε την μείωση του τιμήματος, είτε την αντικατάσταση του πράγματος με άλλο, χωρίς ελάττωμα.

Ο πωλητής δεν απαλλάσσεται της ευθύνης του κατά τις ανωτέρω διατάξεις, αν το ελάττωμα υπήρχε ήδη πριν την μετάθεση του κινδύνου στον αγοραστή και απλώς δεν εκδηλώθηκε ή υπήρχε εν σπέρματι και η μεταγενέστερη εμφάνιση του αποτελεί εξέλιξη της υπάρχουσας κατάστασης. Εξάλλου, ο από το άρθρο 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης για έλλειψη νόμιμης βάσης, ιδρύεται όταν στο αιτιολογικό της αποφάσεως του δικαστηρίου της ουσίας δεν περιέχονται καθόλου ή δεν αναφέρονται με πληρότητα, σαφήνεια και χωρίς αντιφάσεις τα πραγματικά εκείνα γεγονότα που είναι αναγκαία για να κριθεί αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συντρέχουν ή όχι οι προϋποθέσεις εφαρμογής του κατάλληλου κανόνα ουσιαστικού δικαίου ή αν έγινε ή όχι ορθός νομικός χαρακτηρισμός των κρίσιμων πραγματικών γεγονότων.

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την επισκόπηση της προσβαλλόμενης απόφασης, με αυτήν το Εφετείο δέχθηκε ότι στα μέσα Ιανουαρίου 1999 συνήφθη μεταξύ του εκπροσώπου της ενάγουσας και ήδη αναιρεσίβλητης και του εναγομένου - αναιρεσείοντος προφορική σύμβαση πώλησης ριζιδίων σπαραγγιών, σε εκτέλεση της οποίας η πρώτη παρέδωσε στον δεύτερο α) στις 15-03-1999, 32.000 ριζίδια γαλλικής προέλευσης, ποικιλίας ..., αντί τιμήματος 0,3315 ευρώ το καθένα και συνολικού τιμήματος 10.779,90 ευρώ και β) στις 27-03-1999, 21.000 ριζίδια επίσης γαλλικής προέλευσης, ποικιλίας ..., αντί τιμήματος 0,3229 ευρώ το καθένα και συνολικού τιμήματος 6.779,16 ευρώ, το οποίο έπρεπε να καταβληθεί στις 30-06-1999.

Ότι τ' ανωτέρω ριζίδια η ενάγουσα τα εισήγαγε από το γαλλικό οίκο "...t G.F.A..", έγινε δε ο φυτοϋγιεινός έλεγχος όλων των εισαχθέντων φυτών. Ότι τα ανωτέρω ριζίδια σπαραγγιών ο εναγόμενος μετά την παράδοση τους τα φύτεψε σε δύο αγρούς. Ότι κατά το έτος 1999 τα φυτά βλάστησαν, δεν είχαν εμφανή συμπτώματα ασθένειας και ο εναγόμενος συνέλεξε καρπούς ...

Ότι το έτος 2000 τα συμπτώματα ασθένειας στα φυτά ήταν έντονα και συγκεκριμένα είχαν ανάπτυξη καχεκτική, ήταν ξερά και κίτρινα και τούτο διότι είχαν προσβληθεί από το μύκητα ... που προσβάλλει τις ρίζες, τα ριζώματα και τις βάσεις των στελεχών του σπαραγγιού και μεταδίδεται με τον σπόρο, τα ριζώματα, τα μολυσμένα φυτικά υπολείμματα και το έδαφος, όπως τούτο προκύπτει από την υπ' αριθμ.

Μ. ΙΑ/1999 οδηγία του ..., στο οποίο απεστάλη δείγμα ριζώματος σπαραγγιού, χωρίς από το έγγραφο αυτό να προκύπτει η πηγή μόλυνσης και ειδικότερα αν η ασθένεια οφείλεται στο ρίζωμα ή στο έδαφος. Ότι ο μάρτυρας ανταπόδειξης καταθέτει .... αυτός δεν τον συμβουλεύθηκε, ούτε έκανε έλεγχο τους εδάφους ... Ότι η κατάθεση του μάρτυρα αυτού ενισχύεται από την από 25-01-1995 γνωμάτευση του Καθηγητή Φυσιολογίας του Α.Π.Θ.

σχετικά με την εκδήλωση φουζαρίωσης σε φυτεία σπαραγγιού, στην οποία σημειώνεται ότι κάτω από τις συνθήκες που γίνεται σήμερα η καλλιέργεια του σπαραγγιού είναι βέβαιο ότι τα ριζώματα φυτεύονται σε ένα κορεσμένο από μύκητες έδαφος με άμεση συνέπεια να παρουσιάζουν συμπτώματα σε ταχύτατο χρονικό διάστημα και η περαιτέρω πρόγνωση να είναι δυσμενέστατη για την εξέλιξη των καλλιεργειών.

Ότι με βάση τα ανωτέρω αποδεικνύεται ότι τα ριζώματα σπαραγγιών των δύο αγροτεμαχίων του εναγομένου δεν παρουσίαζαν εμφανή συμπτώματα της ασθένειας ... κατά το έτος 1999 και ως εκ τούτου δεν είχαν ουσιώδη ελαττώματα τα φυτά, κατά τους μήνες Απρίλιο - Μάιο του ίδιου έτους. Ότι δεν αποδεικνύεται ότι εξαιτίας αυτού του γεγονότος ο εναγόμενος δήλωσε ότι υπαναχώρησε της σύμβασης πωλήσεως.

Με βάση τις παραδοχές αυτές, το Εφετείο απέρριψε κατ' ουσίαν την έφεση του αναιρεσείοντος κατά της πρωτοβάθμιας απόφασης, με την οποία είχε γίνει δεκτή η αγωγή της αναιρεσίβλητης και ο αναιρεσείων υποχρεώθηκε να καταβάλει σ' αυτόν το ποσό των 17.578,80 Ευρώ, νομιμοτόκως από 20-04-2002. Με την κρίση του αυτή το Εφετείο στέρησε την απόφαση του από νόμιμη βάση, αφού δεν διέλαβε σαφείς και επαρκείς αιτιολογίες ως προς το ζήτημα της ελαττωματικότητας ή μη των ριζιδίων των πωληθέντων σπαραγγιών, κατά τον χρόνο μετάθεσης του κινδύνου, που ασκεί ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης.

Ειδικότερα, το Εφετείο, ενώ δέχεται ότι κατά το έτος 1999 τα φυτά βλάστησαν και δεν είχαν εμφανή συμπτώματα ασθένειας και ότι το έτος 2000 τα συμπτώματα ασθένειας ήταν έντονα και ότι συγκεκριμένα είχαν ανάπτυξη καχεκτική, ήταν ξερά και κίτρινα, υπονοώντας ότι τα ριζίδια ενδεχομένως να είχαν κρυμμένα ελαττώματα, τα οποία εκδηλώθηκαν μεταγενέστερα, στην συνέχεια δέχεται ότι αυτά δεν είχαν ουσιώδες ελάττωμα, με αποτέλεσμα να μην είναι εφικτός ο αναιρετικός έλεγχος ως προς την ορθή ή μη εφαρμογή των διατάξεων ουσιαστικού δικαίου των άρθρων 534 επ.

ΑΚ.

Συνεπώς, ο δεύτερος λόγος της κρινόμενης αίτησης αναιρέσεως, κατά το μέρος που με αυτόν αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση πλημμέλεια εκ του αριθ. 19 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ, είναι βάσιμος.

Ο λόγος αναίρεσης του αριθ. 8 του άρθρου 559 του Κ.Πολ.Δ. ιδρύεται όταν το δικαστήριο παρά τον νόμο έλαβε υπόψη του πράγματα που δεν προτάθηκαν, ή δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Κατά την έννοια της διάταξης αυτής ως "πράγματα" θεωρούνται οι πραγματικοί ισχυρισμοί που έχουν αυτοτελή ύπαρξη και τείνουν στη θεμελίωση, κατάλυση ή παρακώλυση ουσιαστικού ή δικονομικού δικαιώματος που ασκήθηκε είτε ως επιθετικό είτε ως αμυντικό μέσο και άρα στηρίζουν το αίτημα αγωγής, ανταγωγής, ένστασης ή αντένστασης, ή λόγου έφεσης (Ολ. ΑΠ 3/1997). Στην προκειμένη περίπτωση με τον τρίτο από το άρθρο 559 αριθ. 8 ΚΠολΔ λόγο του αναιρετηρίου προβάλλεται η αιτίαση ότι το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη του τον ουσιώδη ισχυρισμό (ένσταση), που προέβαλε ο αναιρεσείων με τις προτάσεις του ενώπιον του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου, ότι υπαναχώρησε από τη σύμβαση πωλήσεως λόγω ουσιωδών ελαττωμάτων του πράγματος. Ο λόγος αυτός είναι ορισμένος και παραδεκτός, αφού ο αναιρεσείων με τα διαλαμβανόμενα στο αναιρετήριο ότι "στο από 29-10-2003 δικόγραφο των προτάσεών μου ενώπιον του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου αρνούμαι την υποχρέω

σή μου για καταβολή του τιμήματος λόγω της ελαττωματικότητας των πωληθέντων ριζιδίων και ειδικότερα, επειδή ήταν προσβεβλημένα από την ασθένεια φουζάριουμ που τα καθιστούσε παντελώς ακατάλληλα... και βασίμως άσκησα δια σχετικής δηλώσεώς μου το δικαίωμα αναστροφής/υπαναχώρησης από την πώληση λόγω της ελαττωματικότητας των ριζιδίων.. Με την από 8-4-2004 έφεσή μου ζήτησα την εξαφάνιση της πρωτοδίκου αποφάσεως, που έκανε δεκτή την αγωγή... ", σαφώς επικαλείται ότι επανέφερε με την έφεση του την ένσταση αναστροφής από την πώληση, η οποία, άλλωστε, αποτελούσε προϋπόθεση για την υπό του Εφετείου έρευνα του λόγου έφεσης περί εσφαλμένης εκτίμησης των αποδείξεων από το πρωτοβάθμιο δικαστήριο σχετικά με την ύπαρξη ή μη ελαττωμάτων. Είναι δε και βάσιμος, διότι πράγματι ο αναιρεσείων άσκησε νόμιμα με τις προτάσεις του που υπέβαλε κατά την πρώτη συζήτηση της αγωγής την από το άρθρο 540 Α.Κ., όπως ίσχυε πριν από την αντικατάσταση του με το άρθρο 1 του ν. 3042/2002, ένσταση αναστροφής της πώλησης λόγω ουσιωδών ελαττωμάτων του πράγματος, την οποία παρά τον νόμο δεν έλαβε υπόψη του το Εφετείο, αφού δέχεται ότι τέτοια ένσταση δεν προβλήθηκε.

Μετά από αυτά, παρελκούσης της έρευνας των λοιπών λόγων του αναιρετηρίου, πρέπει να αναιρεθεί η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές (άρθρο 580 αρ. 3 ΚΠολΔ) και να καταδικασθεί η αναιρεσίβλητη, λόγω της ήττας της (άρθρα 176, 183 ΚΠολΔ), στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθ. 2070/2007 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, η συγκρότηση του οποίου θα γίνει από άλλους δικαστές.

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, τα οποία ορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων πεντακοσίων (3.500) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 13 Ιουλίου 2010.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του στις 3 Σεπτεμβρίου 2010.

Η ΠΡΟΕΔΡΕΥΟΥΣΑ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ