1390/2007 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1390 / 2007 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1390/2007

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ΄ Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κρητικό, Αντιπρόεδρο, Αχιλλέα Νταφούλη, Πλαστήρα Αναστασάκη, Αντώνιο Παπαθεοδώρου και Γεώργιο Πετράκη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 9 Φεβρουαρίου 2007, με την παρουσία και της Γραμματέως Μάρθας Ψαραύτη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό των Οικονομικών, που κατοικοεδρεύει στην Αθήνα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο Παναγιώτη Δημόπουλο, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους.

Των αναιρεσίβλητων: 1. ................, 2. ..............., 3. ..........., 4. ............και 5. .......... ΄Ολοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Ιωάννη Χορομίδη, ο οποίος δήλωσε ότι ο 3η αναιρεσίβλητη (.........), η οποία δεν παραστάθηκε, απεβίωσε στις 16-10-2005, όπως προκύπτει από την με αριθμό ...... προσκομισθείσα ληξιαρχική πράξη θανάτου του Ληξιάρχου Δήμου Νάουσας Ν. Ημαθίας και την δίκη συνεχίζει επ΄ονοματί της η μόνη κληρονόμος της εκ διαθήκης ........(1η αναιρεσίβλητη).

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την με αριθμό έκθ. κατάθεσης 3091/ΤΠ/282/12-9-2003 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Βεροίας. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 127/2004 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 2528/2005 οριστική του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί το αναιρεσείον με την από 20 Οκτωβρίου 2005 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Πλαστήρας Αναστασάκης, ανέγνωσε την από 25 Ιανουαρίου 2007 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 17 παρ. 4 εδ. γ΄ του Συντάγματος 1975 σε συνδυασμό με εκείνη του άρθρου 11 παρ. 1 του ν.δ. 797/1971, προκειμένου να συντελεσθεί η αναγκαστική απαλλοτρίωση κατά το άρθρο 7 του ν.δ. 797/1971, η αποζημίωση που ορίστηκε καταβάλλεται υποχρεωτικά το αργότερο σε ενάμισυ έτος από τη δημοσίευση της απόφασης για τον προσωρινό προσδιορισμό της αποζημίωσης και, σε περίπτωση απευθείας αίτησης για οριστικό προσδιορισμό της αποζημίωσης από τη δημοσίευση της οριστικής απόφασης του δικαστηρίου, διαφορετικά η απαλλοτρίωση αίρεται αυτοδικαίως.

Όμως στην παράγραφο 3 του άρθρου 11 του ν.δ. 797/1971, όπως αυτή τροποποιήθηκε με το άρθρο 3 του ν. 212/1975 ορίζεται ότι η ως άνω επερχόμενη αυτοδίκαιη ανάκληση της αναγκαστικής απαλλοτρίωσης θεωρείται ως η γενομένη, όταν, μέσα σε ετήσια ανατρεπτική προθεσμία από την εκπνοή της παραπάνω προθεσμίας των 18 μηνών, ο καθ΄ ου η απαλλοτρίωση υποβάλει στη διεύθυνση απαλλοτριώσεων του Υπουργείου Οικονομικών έγγραφη δήλωση, ότι επιθυμεί την περαιτέρω διατήρηση της απαλλοτριώσεως.

Η αυτοδίκαιη ανάκληση της απαλλοτρίωσης με την παρέλευση του δεκαοκταμήνου δεν λαμβάνεται υπόψη αυτεπαγγέλτως από το δικαστήριο, αλλά θα πρέπει να προσβάλλεται από τον καθ΄ ού η απαλλοτρίωση. Από την εκ μέρους του τελευταίου έγερση αγωγής για επιδίκαση της αποζημίωσης μέσα σε προθεσμία ενός έτους από την πάροδο της ως άνω δεκταοκτάμηνης προθεσμίας συνάγεται σαφώς η βούλησή του να μη ασκήσει το δικαίωμα που θεσπίσθηκε για το συμφέρον του, να καταστήσει δηλαδή ανίσχυρη την απαλλοτρίωση επικαλούμενος την αυτοδίκαιη ανάκλησή της, αλλά η βούλησή του να διατηρεί η απαλλοτρίωση, οπότε η άρση της θεωρείται ως μη γενομένη, έστω κι αν αυτός δεν υπέβαλε την πιο πάνω δήλωση το Υπουργείο Οικονομικών, αφού η υποβολή αυτής απαιτείται για την ενημέρωση του Υπουργείου προς έκδοση της σχετικής πράξης για ανάκληση της απαλλοτρίωσης που έχει διαπιστωτικό χαρακτήρα (Ολ.

ΑΠ 7/2007). Η αυτοδίκαιη αυτή ανάκληση της απαλλοτρίωσης λόγω μη καταβολής της ορισθείσης αποζημιώσεως μέσα στις προθεσμίες που ορίζουν οι πιο πάνω διατάξεις, αποβλέπουσα μόνον εις το συμφέρον του καθ΄ ου η απαλλοτρίωση ιδιοκτήτη για να μην παραμένει η κηρυχθείσα εις βάρος του απαλλοτρίωση επί μακρό χρονικό διάστημα εκκρεμής και μετέωρος, προς βλάβη των συμφερόντων του, λόγω της δεσμεύσεως της ιδιοκτησίας του, μπορεί από αυτόν μόνον να προταθεί, όχι δε και από τον υπέρ ου η απαλλοτρίωση (ΑΠ 156/2005, 2082/1983).

Κατά συνέπεια η προθεσμία αυτή ούτε αποκλείει την κατά τη διάρκειά της υποχρέωση της καταβολής της αποζημίωσης που προσδιορίστηκε οριστικά, ούτε, στην περίπτωση της άπρακτης παρέλευσης της, επιφέρει απόσβεση της αξίωσης αποζημίωσης από την ανωτέρω αιτία για το δικαιούχο που όχι μόνον δεν την επικαλείται αλλά, αντίθετα, ασκεί αγωγή επιδίκασης της ανωτέρω αποζημίωσης (ΑΠ 1132/2003).

Στην προκειμένη περίπτωση το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφασή του, δέχτηκε τα εξής: Με την υπ' αριθ. 1026359/2508/0010/31-3-2000 κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και Πολιτισμού που δημοσιεύθηκε στο με αρ. 229/11-4-2000 ΦΕΚ [τεύχος Δ'] κηρύχθηκε αναγκαστική απαλλοτρίωση για λόγους δημόσιας ωφελείας και ειδικότερα για τη στέγαση μουσειακών και πολιτιστικών δραστηριοτήτων, έκταση συνολικού εμβαδού 858,057 τμ, που βρίσκεται στη Νάουσα επί της οδού ...........

Η έκταση αυτή, απαλλοτριώθηκε υπέρ και με δαπάνες του Ελληνικού Δημοσίου. Με την με αριθμό 5/ΑΠΛ/12-2-2001 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Βέροιας καθορίσθηκε η προσωρινή τιμή μονάδας αποζημίωσης του ακινήτου και των επικειμένων του που απαλλοτριώθηκαν και με τη με αρ. 16/ΑΠΑ/2001 απόφαση του ίδιου δικαστηρίου αναγνωρίσθηκαν δικαιούχοι της ανωτέρω αποζημίωσης οι ενάγουσες κατά το ποσοστό συγκυριότητάς τους.

Στη συνέχεια, με την 1456/2003 απόφαση του δικαστηρίου τούτου, καθορίσθηκε η οριστική τιμή μονάδας των ως άνω ακινήτων. Με βάση τα ανωτέρω, οι ενάγοντες με την από 10-9-2003 αγωγή τους προς το Πολυμελές Πρωτοδικείο Βέροιας, επί της οποίας εκδόθηκε η εκκαλούμενη απόφαση, ζήτησαν από το εναγόμενο Ελληνικό Δημόσιο, υπόχρεο προς καταβολή της αποζημιώσεως, να καταβάλει σε καθένα από αυτούς το μέρος της αποζημίωσης που αντιστοιχεί στη μερίδα συγκυριότητάς του στο ακίνητο που απαλλοτριώθηκε, νομιμοτόκως από την επίδοση της αγωγής.

Ενόψει των περιστατικών αυτών, η άπρακτη παρέλευση της 18μηνης προθεσμίας από τη δημοσίευση της απόφασης του προσωρινού καθορισμού της αποζημίωσης, που προαναφέρθηκε, δεν επέφερε απόσβεση της αξίωσης αποζημίωσης από την ανωτέρω αιτία για τους δικαιούχους - ενάγοντες, οι οποίοι όχι μόνο δεν επικαλούνται την άπρακτη παρέλευσή της αλλά, αντίθετα, με την από 10-9-2003 αγωγή τους, επιδιώκουν την καταδίκη του υπόχρεου ελληνικού Δημοσίου στην καταβολή της αποζημίωσης που καθορίσθηκε.

Εξάλλου, από την άσκηση της αγωγής αυτής με σαφήνεια συνάγεται η βούληση των δικαιούχων αυτής να μην ασκήσουν το προς το συμφέρον τους θεσπιζόμενο δικαίωμα να καταστήσουν ανίσχυρη την απαλλοτρίωση, επικαλούμενοι την αυτοδίκαιη άρση της. Με βάση τις παραδοχές του αυτές το Εφετείο, αφού απέρριψε τους περί του αντιθέτου λόγους της εφέσεως, επικύρωσε την πρωτόδικη απόφαση που είχε απορρίψει τον ισχυρισμό του εναγομένου, ήδη αναιρεσείοντος - υποχρέου προς καταβολήν της αποζημίωσης ότι η ως άνω απαλλοτρίωση είχε ανακληθεί αυτοδικαίως λόγω απράκτου παρελεύσεως της 18μηνης προθεσμίας καταβολής της προσωρινής ορισθείσης αποζημιώσεως του απαλλοτριωθέντος ακινήτου των αναιρεσιβλήτων.

΄Ετσι κρίνοντας το Εφετείου δεν παραβίασε τις άνω αναφερόμενες διατάξεις, ο δε περί του αντιθέτου εκ του άρθρου 559 αριθ. 1 μόνος λόγος της αιτήσεως αναιρέσεως, πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος.

Κατ΄ ακολουθίαν των ανωτέρω πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναιρέσεως και να καταδικασθεί το αναιρεσείον, λόγω της ήττας του, στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσιβλήτων.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 20-10-2005 αίτηση του Ελληνικού Δημοσίου για αναίρεση της 2528/2005 αποφάσεως του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Και

Καταδικάζει το αναιρεσείον στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσιβλήτων την οποία ορίζει στο ποσό των χιλίων εκατόν εβδομήντα (1.170) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 23 Μαΐου 2007. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 13 Ιουνίου 2007.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ