138/2018 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 138 / 2018 (Β2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 138/2018

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β2' Πολιτικό Τμήμα - Σε Συμβούλιο

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους δικαστές Πηνελόπη Ζωντανού, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Γεώργιο Μιχολιά, Νικόλαο Πιπιλίγκα - Εισηγητή, Κωνσταντίνο Πιτταρά και Λουκά Μόρφη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε Συμβούλιο στο κατάστημά του, 16 Ιανουαρίου 2018, με την παρουσία και της γραμματέως Αγγελικής Ανυφαντή, προκειμένου να αποφανθεί επί της από 16/1/2018 αίτησης των 1)Χ. Π.,… και 2)Μ. Ν., …, η οποία απευθύνεται προς τον Πρόεδρο του Αρείου Πάγου, με το εξής περιεχόμενο: "Αξιότιμε κ. Πρόεδρε, μετά τη συζήτηση στο ακροατήριο της κρινόμενης από 15-12-2015 αίτησης του ΝΠΙΔ με την επωνυμία "..." κατά της Ε. Μ., για αναίρεση της 3063/2015 απόφασης του Εφετείου Αθηνών, στην οποία μετείχαμε της συνθέσεως του ... Τμήματος του Αρείου Πάγου, ως … και κατά τη διάσκεψη της προκείμενης υπόθεσης διαπιστώθηκε, από τον Εισηγητή της υπόθεσης ότι είχαμε μετάσχει της συνθέσεως της 1848/2010 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών, που έκρινε το νομικό ζήτημα και δη μεταξύ των ιδίων διαδίκων. Ως εκ τούτου, είναι πολύ πιθανόν να προκληθούν υπόνοιες ότι έχουμε ήδη εκπεφρασμένη άποψη επί των θεμάτων αυτών, παρακαλούμε να εξαιρεθούμε από την υπόθεση αυτή, …, για την έκδοση της σχετικής απόφασης (άρθ. 52 και 55 ΚΠολΔ). Οι αιτούσες Χ. Π. και Μ. Ν." (ακολουθούν υπογραφές). Η αίτηση αυτή έλαβε τον …/2018 αριθμό πρωτοκόλλου και αφορά υπόθεση που συζητήθηκε από το ... Πολιτικό Τμήμα του Αρείου Πάγου, κατά τη συνεδρίαση της 4ης Απριλίου 2017, μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Νομικού προσώπου ιδιωτικού δικαίου με την επωνυμία "..." (....) που εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Ζωή Γεωργοπούλου, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις. Της αναιρεσίβλητης: Ε. Μ. του Δ., συζύγου Α. Α., κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Αντώνιο Ρουπακιώτη, με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 Κ.Πολ.Δ. και κατέθεσε προτάσεις, για αναίρεση της 3063/2017 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών. Κατόπιν της αιτήσεως αυτής εκδόθηκε η …/2018 Πράξη του Προέδρου του Αρείου Πάγου, η οποία όρισε την σύνθεση του Β2 Πολιτικού Τμήματος του Αρείου Πάγου για τη συζήτηση της από 16 Ιανουαρίου 2018 δηλώσεως αποχής των 1)Χ. Π., … και 2)Μ. Ν., …, από υπόθεση που συζητήθηκε από το ... Πολιτικό Τμήμα του Αρείου Πάγου, κατά τη συνεδρίασή του της 4/4/2017, στο οποίο μετείχαν ως Πρόεδρος και μέλος αντίστοιχα, με διαδίκους το ΝΠΙΔ με την επωνυμία "..." και την Ε. Μ., για αναίρεση της 3063/2017 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με τη διάταξη του άρθρου 55 παρ. 1 και 4 του ΚΠολΔ ορίζεται ότι δικαστές πολυμελών δικαστηρίων και εισαγγελείς, αν υπάρχει λόγος εξαίρεσης τους, οφείλουν να το δηλώσουν στον πρόεδρο του δικαστηρίου και ότι το δικαστήριο αποφασίζει χωρίς τη συμμετοχή εκείνου που υπέβαλε τη δήλωση και χωρίς συζήτηση στο ακροατήριο.

Συνεπώς, νόμιμα φέρεται στο Δικαστήριο τούτο, που συνεδριάζει ως Συμβούλιο, η από 16 Ιανουαρίου 2018 και με αριθ. πρωτ. …/2018 δήλωση κωλύματος (αυτοεξαίρεσης) της … Χ. Π., … και … Μ. Ν., … επί της συζητηθείσας στις 4.4.2017 και με αριθ. πινακίου … αίτησης αναίρεσης, που υποβλήθηκε προς τον Πρόεδρο του Αρείου Πάγου, ο οποίος με την υπ' αριθμό …/2018 πράξη του όρισε προς συζήτηση αυτής τη σύνθεση του παρόντος Β2 Τμήματος.

Από τον συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 52 παρ. 1 περ. στ του ΚΠολΔ και 6 παρ.1 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για την Προστασία των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών (ΕΣΔΑ) που κυρώθηκε από την Ελλάδα αρχικά με το Ν. 2329/1953 και εκ νέου με το Ν. 53/1974, οι οποίες υπηρετούν πρωτίστως την αμεροληψία των δικαστηρίων, σαφώς προκύπτει ότι οι δικαστές μπορούν να προτείνουν την εξαίρεσή τους ή να εξαιρεθούν από οποιοδήποτε διάδικο, αν προκαλούν υπόνοιες μεροληψίας, περίπτωση η οποία συντρέχει και όταν σε ζήτημα που τίθεται ενώπιόν τους, έχουν εκφέρει γνώμη σε άλλη δίκη, η οποία είχε ως αντικείμενο της το ίδιο βιοτικό συμβάν μεταξύ των αυτών διαδίκων με τη δικαζόμενη υπόθεση (ΑΠ 1029/2011, ΑΠ 2127/2009, ΑΠ 728/2008).

Η δήλωση αυτού του κωλύματος δεν υπόκειται σε κανένα χρονικό περιορισμό και μπορεί να γίνει και στη διάσκεψη της υπόθεσης για την έκδοση της σχετικής απόφασης, οπότε, αν αποφασιστεί η έξοδος του εξαιρετέου από την σύνθεση δικαστή, το δικαστήριο οφείλει να απόσχει από την εκδίκαση της υπόθεσης (ΑΠ 1029/2011, ΑΠ 2127/2009, ΑΠ 1760/2008).

Στην προκειμένη περίπτωση από τα έγγραφα της δικογραφίας προκύπτουν τα εξής: Μετά τη συζήτηση στο ακροατήριο στις 4 Απριλίου 2017 της κρινόμενης από 15.12.2015 και με αριθ. κατάθ. …/2015 αίτησης για αναίρεση της με αριθ. 3063/2015 απόφασης του Εφετείου Αθηνών και κατά τη διάσκεψη της ανωτέρω υπόθεσης, διαπιστώθηκε ότι συντρέχει περίπτωση αυτοεξαίρεσης της παραπάνω Προέδρου της σύνθεσης του … τμήματος Χ.

Π., Αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου και του μέλους της σύνθεσης του ιδίου τμήματος Μ. Ν., Αρεοπαγίτη, και για το λόγο αυτό αυτές υπέβαλαν προς τον Πρόεδρο του Αρείου Πάγου την ακόλουθη δήλωση: "Αξιότιμε κ. Πρόεδρε, μετά τη συζήτηση στο ακροατήριο της κρινόμενης από 15-12-2015 αίτησης του ΝΠΙΔ με την επωνυμία "..." κατά της Ε.

Μ. για αναίρεση της 3063/2015 απόφασης του Εφετείου Αθηνών, στην οποία μετείχαμε της συνθέσεως του … Τμήματος του Αρείου Πάγου, ως … και κατά τη διάσκεψη της προκείμενης υπόθεσης διαπιστώθηκε από τον Εισηγητή της υπόθεσης ότι είχαμε μετάσχει της συνθέσεως της 1848/2010 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών, που έκρινε το νομικό ζήτημα και δη μεταξύ των ιδίων διαδίκων.

Ως εκ τούτου, είναι πολύ πιθανόν να προκληθούν υπόνοιες ότι έχουμε ήδη εκπεφρασμένη άποψη επί των θεμάτων αυτών, παρακαλούμε να εξαιρεθούμε από την υπόθεση αυτή, τόσο ως Πρόεδρος, όσο και ως μέλος της Σύνθεσης του Δικαστηρίου, για την έκδοση της σχετικής απόφασης (άρθ. 52 και 55 ΚΠολΔ). Οι αιτούσες". Η διαπίστωση αυτή των δηλουσών ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα και εντεύθεν είναι βάσιμα τα αναφερόμενα στη δήλωσή τους, αποδεικνύονται δε από τα έγγραφα της δικογραφίας.

Ειδικότερα προκύπτει ότι η αναιρεσίβλητη Ε. Μ. και άλλοι πέντε πρώην ιατροί του αναιρεσείοντος Ταμείου με την επωνυμία "... (....)" άσκησαν κατά του τελευταίου την από 30.6.2006 και με αριθ. καταθ. …/2006 αγωγή αυτών με αντικείμενο την καταβολή σε αυτούς μισθολογικών διαφορών. Κύριο αντικείμενο της ανοιγείσας διαφοράς ήταν ο χαρακτηρισμός της ένδικης σχέσης που συνέδεε τους ενάγοντες ιατρούς με το Ταμείο.

Οι ενάγοντες ισχυρίσθηκαν ότι επρόκειτο για παροχή εξαρτημένης εργασίας με βάση την οποία ανέκυπταν και οι αιτούμενες μισθολογικές διαφορές, ενώ το εναγόμενο Ταμείο ισχυρίσθηκε ότι επρόκειτο για παροχή ανεξαρτήτων υπηρεσιών. Η αγωγή αυτή απορρίφθηκε ως κατ' ουσία αβάσιμη, τόσο πρωτοδίκως, δυνάμει της υπ' αριθ. 214/2008 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, όσο και κατ' έφεση, δυνάμει της υπ' αριθ. 1848/2010 απόφασης του Εφετείου Αθηνών, διότι κρίθηκε τελεσίδικα με τις παραπάνω αποφάσεις ότι οι ενάγοντες συνδέονταν με το Ταμείο με σχέση παροχής ανεξαρτήτων υπηρεσιών.

Η νυν αναιρεσίβλητη ήταν η μόνη εκ των εναγόντων που άσκησε την από 12.1.2011 αίτηση αναίρεσης της 1848/2010 απόφασης του Εφετείου Αθηνών, ενώ οι λοιποί πέντε ιατροί αποδέχθηκαν την απόφαση αυτή και παραιτήθηκαν του δικαιώματος άσκησης ενδίκου μέσου (αίτησης αναίρεσης κλπ) κατ' αυτής, ως και του δικογράφου της αγωγής των, με την από 16.11.2010 δήλωσή τους προς το εναγόμενο Ταμείο ενώπιον του Εφετείου Αθηνών με αριθ.

κατάθ. …/2010. Επί της ως άνω από 12.1.2011 αίτησης αναίρεσης της τότε αναιρεσείουσας και τώρα αναιρεσίβλητης εκδόθηκε η υπ' αριθ. 1257/2013 απόφαση του Αρείου Πάγου, η οποία, κατά παραδοχή λόγου αναίρεσης από τον αριθμό 8 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ, συνισταμένου στη μη λήψη υπ' όψη από το δευτεροβάθμιο δικαστήριο ισχυρισμού αυτής περί συνδρομής δεδικασμένου από την έκδοση προηγουμένων αποφάσεων του Εφετείου Αθηνών (1741/1996) και του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών (2732/1997, κατά της οποίας δεν είχαν ασκηθεί ένδικα μέσα), με τις οποίες, επί προγενεστέρων αγωγών αυτής κατά του Ταμείου, είχε κριθεί τελεσιδίκως μεταξύ των διαδίκων, κατά παραδοχή των αγωγών αυτών, ότι η συνδέουσα τους διαδίκους σχέση ήταν εκείνη της σύμβασης εξαρτημένης εργασίας αορίστου χρόνου, αναίρεσε την 1848/2010 απόφαση του Εφετείου Αθηνών και παρέπεμψε την υπόθεση στο ίδιο δικαστήριο προς περαιτέρω εκδίκαση, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές.

Στη συνέχεια εκδόθηκε η αναιρεσιβαλλομένη υπ' αριθ. 3063/2015 απόφαση του Εφετείου Αθηνών, με την οποία κρίθηκε ότι με βάση το δεδικασμένο που απορρέει από τις πιο πάνω με αριθμούς 1741/1996 και 2732/1997 τελεσίδικες αποφάσεις και δεσμεύει την περί τούτου κρίση του ως άνω δικαστηρίου, η συνδέουσα τους διαδίκους σχέση ήταν εκείνη της εξαρτημένης εργασίας αορίστου χρόνου, πλην όμως στη συνέχεια απέρριψε την αγωγή ως αβάσιμη κατ' ουσίαν για άλλους λόγους.

Κατά της απόφασης αυτής και κατά των ως άνω αιτιολογιών το νικήσαν Ταμείο, επικαλούμενο προς τούτο έννομο συμφέρον (άρθ. 556 παρ. 2 του ΚΠολΔ), άσκησε την ένδικη από 15.12.2015 αίτηση αναίρεσης, με την οποία προβάλλει αναιρετικές πλημμέλειες ως προς την συνδρομή δεδικασμένου από τις αποφάσεις αυτές σχετικά με τη φύση της συνδέουσας τους διαδίκους έννομης σχέσης, επικαλούμενο ότι για τους αναγραφόμενους στην αίτηση αναίρεσης λόγους δεν συνέτρεχαν οι κατά νόμο προϋποθέσεις του δεδικασμένου.

Στη σύνθεση όμως του δευτεροβαθμίου δικαστηρίου που εξέδωσε την αναιρεθείσα υπ' αριθμό 1848/2010 απόφαση μετείχαν ως Πρόεδρος και μέλος αυτού οι δηλούσες δικαστικοί λειτουργοί Χ. Π., τότε Πρόεδρος Εφετών, και Μ. Ν., τότε Εφέτης, οι οποίες μετέχουν και στην παρούσα σύνθεση του ... τμήματος του Αρείου Πάγου, ενώπιον του οποίου εκκρεμεί προς έκδοση απόφασης η ως άνω από 15.12.2015 αίτηση αναίρεσης του αναιρεσείοντος Ταμείου.

Ενόψει λοιπόν του ότι τα μέλη αυτά του δικαστηρίου έχουν εκφέρει γνώμη στην ίδια υπόθεση σχετικά με τη φύση της συνδέουσας τους διαδίκους σχέσης, είναι ενδεχόμενο να δημιουργηθεί στους διαδίκους, που έχουν αντιτιθέμενα συμφέροντα, η εντύπωση ότι θα οδηγηθούν σε κρίση με βάση τη γνώμη που έχουν ήδη εκφέρει, γεγονός που προκαλεί κατ` ανάγκη δυσπιστία ως προς το αμερόληπτο της κρίσης τους.

Κατόπιν αυτού, πρέπει το δικαστήριο τούτο να αποφανθεί ότι οι πιο πάνω Αντιπρόεδρος του Αρείου Πάγου και αρεοπαγίτης αντίστοιχα είναι εξαιρετέες στην εξεταζόμενη υπόθεση και να διαταχθεί η επανάληψη της συζήτησης αυτής κατά το άρθρο 307 ΚΠολΔ.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ Αποφαίνεται ότι η … Χ. Π. και η … Μ. Ν., πρόεδρος και μέλος της σύνθεσης του ... τμήματος κατά τη δικάσιμο της 4ης Απριλίου 2017, είναι εξαιρετέες στη συζήτηση της αναφερομένης στο σκεπτικό υπόθεσης με αριθμό πινακίου ….

Διατάσσει την επανάληψη της συζήτησης της από 15.12.2015 και με αριθ. κατάθ. …/2015 αίτησης αναίρεσης της υπ' αριθ. 3063/2015 απόφασης του (Τριμελούς) Εφετείου Αθηνών.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 16 Ιανουαρίου 2018.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ στην Αθήνα, στις 18 Ιανουαρίου 2018.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ