Supreme Court allows appeal against appealable judgment due to improper use of witness testimony by a party.

Απόφαση 1389 / 2021 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1389/2021

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Χρήστο Τζανερρίκο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ιωάννα Κλάπα - Χριστοδουλέα, Χρήστο Κατσιάνη, Ασημίνα Υφαντή και Στέφανο - Σπυρίδων Πανταζόπουλο - Εισηγητή, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, την 1η Νοεμβρίου 2021, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία "...", που εδρεύει στη ... και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Δημήτριο Κουτσούκη, που ανακάλεσε την από 4/10/2021 δήλωση για παράσταση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, παραστάθηκε στο ακροατήριο και κατέθεσε προτάσεις.

Της αναιρεσιβλήτου: Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία "...", που εδρεύει στην ... και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τους πληρεξούσιους δικηγόρους της Σπυρίδωνα Τσαντίνη και Βασίλειο Κωνσταντινίδη και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 2/11/2016 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 4251/2017 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 5206/2019 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 25/1/2020 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, οι πληρεξούσιοι της αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Υπόκειται προς κρίση η από 25-1-2020 αίτηση για αναίρεση της εκδοθείσας αντιμωλία των διαδίκων κατά την τακτική διαδικασία υπ' αριθμ. 5206/2019 τελεσίδικης απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών. Με την προσβαλλόμενη απόφαση έγιναν δεκτές η από 5-3-2018 έφεση της ενάγουσας ήδη αναιρεσείουσας και η από 5-3-2018 έφεση της εναγομένης ήδη αναιρεσίβλητης, κατά της υπ' αριθμ. 4251/2017 οριστικής απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, η οποία είχε απορρίψει για τους εκεί αναφερόμενους λόγους την από 2-11-2016 αγωγή της ενάγουσας για αποζημίωση από παράνομη καταγγελία της επικαλούμενης σύμβασης αποκλειστικής διανομής. Η αίτηση αναίρεσης ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρα 552, 553, 556, 558, 564 παρ. 3, 566 παρ.1 ΚΠολΔ). Είναι συνεπώς παραδεκτή (άρθρο 577 παρ. 1 ΚΠολΔ) και πρέπει να εξεταστεί το παραδεκτό και το βάσιμο των λόγων της.

Επειδή, κατά το άρθρο 559 αρ. 11 α ΚΠολΔ, λόγος αναίρεσης ιδρύεται και όταν το δικαστήριο έλαβε υπόψη μη επιτρεπόμενα από το νόμο αποδεικτικά μέσα. Εξάλλου, από τις διατάξεις των άρθρων 62, 64 παρ. 2, 339, 409 παρ. 1 και 2, 410 παρ. 3 και 415 έως 420 του ΚΠολΔ και 61, 65, 67 και 70 του ΑΚ προκύπτει, ότι δεν μπορεί να είναι μάρτυρας ο διάδικος, αφού δεν είναι τρίτος και δεν μπορεί γι' αυτό να έχει (κατ' αρχήν τουλάχιστον) την αντικειμενικότητα του τρίτου.

Για τον ίδιο λόγο δεν μπορεί να είναι μάρτυρας και ο νόμιμος εκπρόσωπος νομικού προσώπου που είναι διάδικος, ή το μέλος της διοίκησης αυτού. Τούτο συνάγεται ιδίως από το ως άνω άρθρο 415 του ΚΠολΔ, που προβλέπει ως αποδεικτικό μέσο την εξέταση των διαδίκων ή των νομίμων εκπροσώπων των νομικών προσώπων ή των μελών της διοικήσεώς τους.

Η εξέταση όμως αυτή δεν αποτελεί μαρτυρία, αλλά ιδιαίτερο αποδεικτικό μέσο, το οποίο επιτρέπεται, όταν τα πραγματικά γεγονότα δεν αποδείχθηκαν καθόλου ή αποδείχθηκαν ατελώς από τα υπόλοιπα αποδεικτικά μέσα. Υπό την αντίθετη εκδοχή, θα ήταν δυνατό να εξετάζεται το ίδιο πρόσωπο ως μάρτυρας και στη συνέχεια ως διάδικος ή ως εκπρόσωπος ή ως μέλος της διοίκησης διαδίκου - λύση προδήλως άτοπη (βλ.

Ολ.ΑΠ 1328/1977, ΑΠ 374/2011, 1312/2002). Τα ανωτέρω ισχύουν, για την ταυτότητα του λόγου, και επί ενόρκων βεβαιώσεων ενώπιον Ειρηνοδίκη ή συμβολαιογράφου κατά τα άρθρα 421 επ., 423 του ΚΠολΔ, με τις οποίες ο τρίτος που βεβαιώνει ενόρκως, καταθέτει τα περιστατικά που γνωρίζει για το αντικείμενο της απόδειξης. Άρα, ένορκη βεβαίωση ενώπιον ειρηνοδίκη ή συμβολαιογράφου του ίδιου του διαδίκου ή του νομίμου εκπροσώπου ή μέλους της διοίκησης του διαδίκου νομικού προσώπου είναι ανυπόστατο αποδεικτικό μέσο.

Επομένως, η από το δικαστήριο λήψη υπόψη αυτών θεμελιώνει τον από τον αριθ. 11 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ προβλεπόμενο αναιρετικό λόγο, χωρίς να απαιτείται να έχει προβληθεί στο Δικαστήριο της ουσίας σχετικός ισχυρισμός του αναιρεσείοντος, αν το σφάλμα του Δικαστηρίου προκύπτει από την ίδια την απόφαση (άρθρο 562 παρ.2β ΚΠολΔ) ή και άσχετα από το αν είχε προηγουμένως προβληθεί ή όχι σχετική εναντίωση του αντιδίκου αυτού ο οποίος τα προσκομίζει, αφού πρόκειται για ανυπόστατα αποδεικτικά μέσα (ΑΠ 715/2013).

Εξάλλου, κατά το άρθρο 18 §§ 1 και 2 του ν. 2.190/1920, η ανώνυμη εταιρία εκπροσωπείται επί δικαστηρίου και εξωδίκως από το διοικητικό της συμβούλιο, που ενεργεί συλλογικώς, με βάση την οργανική θεωρία, μπορεί δε το καταστατικό να ορίσει, ότι και ένα ή περισσότερα μέλη του συμβουλίου ή άλλα πρόσωπα δικαιούνται να εκπροσωπούν την εταιρία εν γένει ή σε ορισμένου είδους πράξεις.

Από τις διατάξεις αυτές προκύπτει σαφώς, ότι με αυτές ρυθμίζεται θέμα που προβλέπεται και από τα άρθρα 65, 67, 68 και 70 ΑΚ και αφορά την οργανική εκπροσώπηση του νομικού προσώπου της ανώνυμης εταιρίας, με τον καθορισμό του οργάνου το οποίο εκφράζει τη βούληση του νομικού τούτου προσώπου στις έννομες σχέσεις του με άλλα πρόσωπα, εκπροσωπεί αυτό ενώπιον του δικαστηρίου και αποφασίζει για τη διοίκηση της εταιρίας και τη διαχείριση της περιουσίας της προς πραγμάτωση του εταιρικού σκοπού.

Ως τέτοιο δε όργανο ορίζεται το διοικητικό συμβούλιο της εταιρίας, το οποίο είναι αρμόδιο, σύμφωνα με το άρθρο 22 του ν. 2.190/1920, να αποφασίζει για κάθε υπόθεση που αφορά στη διοίκηση της εταιρίας ή στη διαχείριση της περιουσίας της, με εξαίρεση μόνο τις αποφάσεις εκείνες οι οποίες κατά διάταξη νόμου ή του καταστατικού υπάγονται στην αρμοδιότητα της γενικής συνέλευσης.

Το δικαίωμα τούτο της οργανικής εκπροσώπησης της εταιρίας, εφόσον επιτρέπει το καταστατικό της, μπορεί, κατά την αναφερθείσα διάταξη της § 2 του άρθρου 18, να ανατεθεί από το διοικητικό συμβούλιο και σε ένα ή περισσότερα μέλη του ή σε άλλα πρόσωπα, τα οποία έτσι δικαιούνται να ασκήσουν τις ως άνω εξουσίες που ανήκουν στο διοικητικό συμβούλιο, είτε ενόλω είτε εν μέρει, ανάλογα με την έκταση της επιτραπείσας υποκατάστασης.

Επί πλειόνων δε αντιπροσώπων ή συλλογικής εκπροσώπησης η απαγόρευση μαρτυρίας καταλαμβάνει το σύνολο των ασκούντων την εκπροσώπηση, όπως απορρέει και από την τελολογική ερμηνεία της ως άνω διάταξης, διαφορετικά το μεν ένα πρόσωπο που είναι μέλος του Δ.Σ μιας ανώνυμης εταιρείας, να εξετάζεται ως διάδικος, το δε άλλο που εκπροσωπεί από κοινού την τελευταία ως συμπράττων σύμβουλος, που δεν είναι τυπικά μέλος του Δ.

Σ αυτής, να εξετάζεται ως μάρτυρας ή ως ενόρκως βεβαιώσας, πράγμα ασύμβατο με το σκοπό της ανωτέρω διατάξεως. Επομένως τα ως άνω πρόσωπα ως από κοινού συμπράττοντες σύμβουλοι εξετάζονται ως διάδικοι και όχι ως μάρτυρες ή ως ενόρκως βεβαιώσαντες. Στην προκειμένη περίπτωση, από την παραδεκτή κατά το άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ επισκόπηση των προτάσεων της αναιρεσείουσας ενώπιον του Εφετείου καθώς και από την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, προκύπτει ότι η αναιρεσείουσα ισχυρίστηκε ότι δεν πρέπει να ληφθούν υπόψη οι κατωτέρω αναφερόμενες ένορκες βεβαιώσεις, διότι προσκομίστηκε από την αναιρεσίβλητη το υπ' αριθμ.

πρωτοκ. .../18-5-2017 έγγραφο του ΓΕΜΗ από το οποίο προκύπτει ότι έχει καταχωρηθεί σ' αυτό το από 1-11-2016 πρακτικό του Δ.Σ της εναγομένης-αναιρεσίβλητης με το οποίο αυτό μεταβιβάζει όλες ανεξαιρέτως τις εξουσίες του άρθρου 11 του Καταστατικού της... και αναθέτει στην Α. Α., πρόεδρο και διευθύνουσα σύμβουλο υπογράφοντας από κοινού υπό την εταιρική επωνυμία με έναν από τους ...

Ν. Σ., την ενάσκηση των εξουσιών αυτών απεριορίστως, ούτως ώστε να εκπροσωπούν την εταιρεία σε όλες τις έννομες σχέσεις και συναλλαγές αυτής μετά παντός φυσικού ή νομικού προσώπου, να συμβάλλονται και να υποχρεώνουν γενικά την εταιρεία, ενεργούντες κάθε ενέργεια και πράξη διοίκησης και διάθεσης της εταιρικής περιουσίας δικαιούμενοι, μεταξύ των άλλων να ενεργούν τις ακόλουθες πράξεις ενδεικτικά και όχι περιοριστικά...

μέχρι του ποσού των 10.000.000 ευρώ. Με το ίδιο ως άνω πρακτικό ανατίθεται η από κοινού εκπροσώπηση της εναγομένης-αναιρεσίβλητης για τις ίδιες ως άνω πράξεις στην ως άνω πρόεδρο και διευθύνουσα σύμβουλο υπογράφουσα ανά δύο μεταξύ τους ή έναν από τους... Α. Τ. μέχρι του ποσού του 1.000.000 ευρώ. Η αναιρεσίβλητη προς απόκρουση της αγωγής της ενάγουσας- αναιρεσείουσας επικαλέστηκε και προσκόμισε ενώπιον του Εφετείου τις υπ' αριθμ. 11339/24-2-2017, 4325 και 4326/10-3-2017 ένορκες βεβαιώσεις ενώπιον αρμόδιων συμβολαιογράφων.

Το Εφετείο με την αναιρεσιβαλλομένη απόφασή του την μεν πρώτη απ' αυτές δεν έλαβε υπόψη του, διότι κατά το χρόνο λήψης της ο ενόρκως βεβαιώσας ήταν μέλος του Δ.Σ της αναιρεσίβλητης, τις δε άλλες δύο έλαβε υπόψη του προς σχηματισμό της δικανικής του πεποίθησης δεχόμενο ότι οι εξουσίες που τους παρέχει το ως άνω ΔΣ αυτής "είναι ενέργειες διαχείρισης και εν τέλει δεν ασκούνται αυτόνομα αλλά με τη σύμπραξη άλλου προσώπου και δη μέλους του Δ.Σ, με αποτέλεσμα οι δύο ως άνω μάρτυρες να μην θεωρούνται εκπρόσωποι της εναγομένης εταιρείας, αφού δεν μπορούν μόνοι τους και χωρίς τη σύμπραξη μέλους οργάνου της να εκφράσουν τη βούληση του νομικού προσώπου της ούτε απεριορίστως, αλλά ούτε και στις απλές πράξεις που τους χορηγείται σχετική αρμοδιότητα".

Στη συνέχεια το Εφετείο δέχθηκε κατ'ουσίαν ότι η ένδικη σύμβαση μεταξύ των διαδίκων ήταν αυτή της απλής διανομής και ότι συνέτρεχε νόμιμος λόγος καταγγελίας της από την αναιρεσίβλητη και απέρριψε κατ' ουσίαν την αγωγή της αναιρεσείσουσας. Έτσι όμως το Εφετείο, εφόσον έλαβε υπόψη την κατάθεση των ανωτέρω ως ενόρκως βεβαιωσάντων, και μάλιστα παρά την υποβληθείσα από την αναιρεσείουσα σχετική ένσταση, υπέπεσε στην από το άρθρο 559 αριθμ. 1α ΚΠολΔ πλημμέλεια και ο σχετικός τελευταίος λόγος της αίτησης αναίρεσης είναι βάσιμος.

Ακολούθως, παρελκούσης της έρευνας των λοιπών λόγων αναίρεσης, λόγω της αναιρετικής εμβέλειας του ως άνω λόγου αναίρεσης στο σύνολο της προσβαλλόμενης απόφασης, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο Εφετείο Αθηνών, συντιθέμενο από άλλους δικαστές, εκτός εκείνων οι οποίοι εξέδωσαν την αναιρούμενη απόφαση (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ), να διαταχθεί, σύμφωνα με το άρθρο 495 παρ. 4 ΚΠολΔ., η επιστροφή του παραβόλου στην αναιρεσείουσα αυτό και να καταδικασθεί η αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα της τελευταίας, που κατέθεσε προτάσεις, λόγω της ήττας της (άρθρα 176, 183 ΚΠολΔ), κατά αναφερόμενα στο διατακτικό της απόφασης.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 5206/2019 απόφαση του Εφετείου Αθηνών.

Διατάζει την απόδοση του παραβόλου στην αναιρεσείουσα.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές.

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας τα οποία ορίζει σε τρεις χιλιάδες (3.000) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 15 Νοεμβρίου 2021.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΤΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του, στις 22 Νοεμβρίου 2021.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ