1389/2020 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1389 / 2020 (ΣΤ, ΠΟΙΝΙΚΕΣ)

Αριθμός 1389/2020

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

ΣΤ' Ποινικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Αβροκόμη Θούα, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ναυσικά Φράγκου, Γρηγόριο Κουτσοκώστα, Πηνελόπη Παρτσαλίδου - Κομνηνού και Σταματική Μιχαλέτου - Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημα του στις 3 Νοεμβρίου 2020, με την παρουσία του Αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου Βασιλείου Παππαδά, (κωλυομένου του Εισαγγελέως) και του Γραμματέως Χαράλαμπος Αθανασίου, για να δικάσει την αίτηση του αναιρεσείοντος - κατηγορουμένου Ν. Κ... του Π., κατοίκου ..., που εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Παναγιώτη Πάσχο, για αναίρεση της υπ' αριθμ. 619/2019 αποφάσεως του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου .... Με υποστηρίζοντα την κατηγορία Δ. Χ... του Θ., ως οριστικός δικαστικός συμπαραστάτης του παθόντος υιού του Ά. Χ., κάτοικο ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Ελένη Μιχοπούλου.

Το Τριμελές Πλημμελειοδικείο ..., με την ως άνω απόφασή του διέταξε όσα λεπτομερώς αναφέρονται σ' αυτή, και ο αναιρεσείων - κατηγορούμενος, ζητάει την αναίρεση της αποφάσεως αυτής για τους λόγους που αναφέρονται στην υπ' αριθμ. πρωτ. 7248/14-9-2020 αίτησή του, που καταχωρίστηκε στο οικείο πινάκιο με αριθμό 1019/2020.

Αφού άκουσε Τον Εισαγγελέα, ο οποίος πρότεινε να απορριφθεί η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης και τους πληρεξούσιους δικηγόρους των διαδίκων που ζήτησαν όσα αναφέρονται στα σχετικά πρακτικά.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Η κρινόμενη υπ' αριθμόν 7248/14-9-2020 και από 12-9-2020 αίτηση αναίρεσης του Ν. Κ. του Π.., κατοίκου ... (...), ασκηθείσα με δήλωση του παραστάντος κατά τη συζήτηση της έφεσης πληρεξουσίου δικηγόρου του αναιρεσείοντος, ενώπιον του Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου, κατά της υπ' αριθμόν 619/26-6-2019 απόφασης του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου ..., η οποία καταχωρήθηκε στο κατά το άρθρο 473§§1 και 3 εδ.α του ΚΠΔ, βιβλίο, στις 17-9-2019, έχει ασκηθεί νόμιμα και εμπρόθεσμα, από πρόσωπο, που είχε το σχετικό έννομο συμφέρον και κατά απόφασης υποκείμενης στο συγκεκριμένο ένδικο μέσο, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 462§1, 464, 466§2 και 473§§1,2 και 3 του ΚΠΔ και περιέχει ως λόγους αναίρεσης την τη σχετική ακυρότητα που συνέβη στο ακροατήριο και δεν καλύφθηκε, την έλλειψη νόμιμης βάσης και την εκ πλαγίου παραβίαση ουσιαστικής ποινικής διάταξης νόμου και την έλλειψη ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας. Επομένως, είναι παραδεκτή και πρέπει να γίνει τυπικά δεκτή και να ερευνηθεί περαιτέρω, ως προς τη βασιμότητα των λόγων της.

Με βάση γενική αρχή του ποινικού δικονομικού δικαίου, που συνάγεται από τα άρθρα 2 του κυρωθέντος με το Ν. 4619/2019 και ισχύοντος από 1-7-2019 νέου Ποινικού Κώδικα και 590 §1 του κυρωθέντος με το Ν. 4620/2019 και ισχύοντος από 1-7-2019 νέου Κώδικα Ποινικής Δικονομίας, οι δικονομικοί νόμοι, αν δεν ορίζουν με μεταβατική διάταξη το αντίθετο, έχουν άμεση εφαρμογή από την έναρξη της ισχύος τους και στις εκκρεμείς και μη εκδικασθείσες ακόμη ποινικές υποθέσεις, από το χρονικό σημείο που καταλαμβάνουν αυτές.

Η διαδικασία, δηλαδή, χωρεί σύμφωνα με το νόμο που ισχύει κατά το χρόνο, κατά τον οποίο επιχειρείται η κάθε διαδικαστική πράξη και συνεπώς, οι μεν πράξεις, οι οποίες έγιναν υπό το κράτος του παλαιού νόμου, είναι ισχυρές, το δε ατέλεστο μέρος της διαδικασίας και επομένως και η μη διεξαχθείσα ακόμη δίκη, θα γίνει σύμφωνα με το νέο νόμο.

Εξάλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 2§1 του νέου ΠΚ, "Αν από την τέλεση της πράξης ως την αμετάκλητη εκδίκασή της ίσχυσαν περισσότερες διατάξεις νόμων, εφαρμόζεται αυτή που στη συγκεκριμένη περίπτωση οδηγεί στην ευμενέστερη μεταχείριση του κατηγορουμένου". Κατά την έννοια της διάταξης αυτής, με την οποία καθιερώνεται η αρχή της αναδρομικότητας του επιεικέστερου ουσιαστικού ποινικού νόμου, που ίσχυσε από την τέλεση της πράξης μέχρι το χρόνο της αμετάκλητης εκδίκασης της υπόθεσης, ως επιεικέστερος νόμος θεωρείται εκείνος που περιέχει τις ευμενέστερες για τον κατηγορούμενο διατάξεις, δηλαδή εκείνος, ο οποίος με την εφαρμογή του, με βάση τις προβλεπόμενες στη συγκεκριμένη περίπτωση προϋποθέσεις, επιφέρει την ευνοϊκότερη για τον κατηγορούμενο ποινική μεταχείριση.

Προς τούτο γίνεται σύγκριση των περισσοτέρων σχετικών διατάξεων στο σύνολο των προϋποθέσεων, που προβλέπονται από καθεμιά από αυτές, έτσι ώστε να είναι πλέον σαφές, βάσει του νέου ΠΚ, ότι εφαρμόζεται πάντα η επιεικέστερη διάταξη και όχι ο νόμος ως ενιαίο "όλον". Αν από τη σύγκριση προκύψει ότι ο κατηγορούμενος, όπως κατηγορείται, επιβαρύνεται το ίδιο από όλους τους νόμους, τότε εφαρμοστέος είναι ο νόμος που ίσχυε κατά το χρόνο τέλεσης της πράξης, διαφορετικά, εφαρμόζεται ο νεότερος επιεικέστερος νόμος.

Για το χαρακτηρισμό δε ενός νόμου ως επιεικέστερου ή μη λαμβάνεται κατ' αρχήν υπόψη το ύψος της απειλούμενης ποινής φυλάκισης ή κάθειρξης, που θεωρείται βαρύτερη της χρηματικής, επί ίσων δε ποινών φυλάκισης ή κάθειρξης, λαμβάνεται υπόψη και η χρηματική ποινή. Έτσι, επιεικέστερος είναι ο νόμος, που προβλέπει χαμηλότερο ανώτατο όριο του είδους της ποινής, αν δε το ανώτατο όριο είναι το ίδιο, επιεικέστερος είναι αυτός που προβλέπει μικρότερο κατώτατο όριο.

Επίσης, επιεικέστερος είναι ο νόμος, ο οποίος δεν περιλαμβάνει την επιβαρυντική περίπτωση, υπό την οποία ασκήθηκε η ποινική δίωξη (ΟλΑΠ 1/2020), καθώς και εκείνος που θεσπίζει την εξάλειψη του αξιοποίνου λόγω παραγραφής ή την παραγραφή των ποινών. Από τα προαναφερόμενα προκύπτει ότι αν μετά τη δημοσίευση της προσβαλλόμενης απόφασης τεθεί σε ισχύ νέος νόμος ο οποίος απειλεί μικρότερη ποινή για την πράξη για την οποία καταδικάστηκε ο κατηγορούμενος ή με την εφαρμογή του επέρχεται υπό τις ισχύουσες νόμιμες προϋποθέσεις άρση του αξιοποίνου αυτής λόγω παραγραφής ή παραγραφή της επιβληθείσας ποινής, τότε ο Άρειος Πάγος, εφόσον η αίτηση αναίρεσης κατά της καταδικαστικής απόφασης είναι παραδεκτή, εφαρμόζει αυτεπαγγέλτως το νέο επιεικέστερο νόμο, ακόμα και στην περίπτωση που απολείπεται ο νομίμως και εμπροθέσμως κλητευθείς αναιρεσείων.

Περαιτέρω, κατά τη διάταξη του άρθρου 314 § 1 εδ. α του ΠΚ, όπως ίσχυε κατά το χρόνο δημοσίευσης της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης (26-6-2019), πριν δηλαδή, από την ισχύ του νέου ΠΚ ( από 1-7-2019), "όποιος από αμέλεια προκαλεί σωματική κάκωση ή βλάβη της υγείας άλλου τιμωρείται με φυλάκιση μέχρι τριών (3) ετών". Μετά όμως, την ισχύ του νέου ΠΚ από 1-7-2019, η διάταξη του άρθρου 314§1 ορίζει:

Όποιος από αμέλεια προκαλεί σωματική κάκωση ή βλάβη της υγείας άλλου τιμωρείται με παροχή κοινωφελούς εργασίας ή χρηματική ποινή ή φυλάκιση έως δύο έτη". Πρόκειται δηλαδή, για διάταξη επιεικέστερη αυτής του άρθρου 314§1 του προισχύσαντος ΠΚ, κατά την οποία η προβλεπόμενη για το συγκεκριμένο πλημμέλημα στη βασική του μορφή ποινή ήταν εκείνη της φυλάκισης έως τρία (3) έτη.

Από τη σύγκριση των ως άνω διατάξεων προκύπτει αμέσως ότι η ισχύουσα από 1-7-2019, δηλαδή, μετά τη δημοσίευση της προσβαλλόμενης απόφασης και πριν να καταστεί αυτή αμετάκλητη, νεώτερη διάταξη είναι επιεικέστερη αυτής του άρθρου 314§1 του προισχύσαντος ΠΚ, καθόσον αφενός προβλέπονται πλέον διαζευτικά, εκτός της φυλάκισης, οι επιεικέστερες ποινές της παροχής κοινωφελούς εργασίας ή χρηματικής ποινής, αφετέρου το ανώτατο όριο της ποινής φυλάκισης είναι μικρότερο και δη αυτό μέχρι δύο (2 ) ετών, αντί του προβλεπόμενου ανώτατου ορίου των τριών (3) ετών που προβλεπόταν από την ίδια διάταξη του προϊσχύσαντος ΠΚ.

Τέλος, κατά τη διάταξη του άρθρου 8 του Ν. 4411/2016: 1. Εξαλείφεται το αξιόποινο και παύει η δίωξη των ακόλουθων αξιόποινων πράξεων, που έχουν τελεσθεί μέχρι και τις 31- 3-2016: α) των πταισμάτων και β) των πλημμελημάτων, κατά των οποίων ο νόμος απειλεί ποινή φυλάκισης μέχρι δύο (2) έτη ή χρηματική ποινή ή και τις δύο ποινές. 2.Εάν, στην περίπτωση των πλημμελημάτων της παραγράφου 1, ο υπαίτιος υποπέσει μέσα σε δύο (2) έτη από τη δημοσίευση του νόμου σε νέα από δόλο αξιόποινη πράξη κακουργήματος ή πλημμελήματος και καταδικαστεί αμετάκλητα οποτεδήποτε σε ποινή στερητική της ελευθερίας ανώτερη των έξι (6) μηνών, συνεχίζεται η κατ' αυτού παυθείσα ποινική δίωξη και δεν υπολογίζεται στο χρόνο παραγραφής του αξιοποίνου της πρώτης πράξης ο διανυθείς χρόνος από την παύση της δίωξης μέχρι την αμετάκλητη καταδίκη για τη νέα πράξη. 3.

Οι δικογραφίες που αφορούν τις παραπάνω αξιόποινες πράξεις, τίθενται στο αρχείο με πράξη του αρμόδιου εισαγγελέα ή δημόσιου κατηγόρου. Για την τύχη των πειστήριων αποφαίνονται με αιτιολογημένη διάταξη, επί πλημμελημάτων ο αρμόδιος εισαγγελέας και επί πταισμάτων ο αρμόδιος πταισματοδίκης. 4. Οι αστικές αξιώσεις που απορρέουν από τις πράξεις που αναφέρονται στις προηγούμενες παραγράφους, δεν θίγονται με οποιονδήποτε τρόπο.

Η παραγραφή του αξιοποίνου και η παύση της δίωξης δεν κωλύει την επιβολή των κατά νόμο προβλεπομένων διοικητικών κυρώσεων στις υποθέσεις αυτές. 5. Η κατά τα ανωτέρω παραγραφή του αξιόποινου και η παύση της ποινικής δίωξης, δεν ισχύει για τα εγκλήματα: α) ως προς τον ποινικό κώδικα, των άρθρων 81Α, 142, 149, 154, 155, 157 § 3 εδάφιο β', 158 §§1 και 2, 162, 163, 164 § 1, 165 §§ 1 και 2, 166, 173 § 1, 175, 177, 178, 181, 182, 192, 193 § 1, 200, 201, 215, 218 § 3, 220, 221 §§ 1 και 2, 222, 228 § 1, 230, 234, 241, 251§ § 1 και 2, 255, 259, 261, 286 § 2, 334 § 1, 337, 345 § 1 περιπτώσεις β' και γ', 346§1, 352Β, 358, 359, 360 §3, 362 για τις περιπτώσεις που τελείται δια του τύπου, 375§1 εδ.

α", 377 για τις περιπτώσεις αγοράς εμπορευμάτων με πίστωση, 389 § 1, 397 §§ 1 και 2, 398 (απλή χρεοκοπία), 399 §§ 1 και 2, 403 §§ 1 και 2, 406...". Με την ως άνω διάταξη, θεσπισθείσα στα πλαίσια άσκησης αντεγκληματικής και σωφρονιστικής πολιτικής, με σκοπό την ελάφρυνση των Δικαστηρίων από την εκδίκαση πράξεων ήσσονος εγκληματικότητας και χωρίς έντονη κοινωνικοηθική απαξία, θεσμοθετήθηκε (ως θεσμός αυτοτελής και διαφοροποιημένος από τη γενική παραγραφή) ειδική υπό όρον παραγραφή του αξιοποίνου εγκλημάτων και ανεκτέλεστων ποινών υπό τον όρο ότι ο υπαίτιος ή ο κατάδικος δεν θα τελέσει μέσα σε δύο έτη από τη δημοσίευση του νόμου νέα από δόλο αξιόποινη πράξη και καταδικαστεί αμετάκλητα οποτεδήποτε γι' αυτή σε ποινή στερητική της ελευθερίας ανώτερη των έξι μηνών, η οποία αναβιώνει και συνεχίζεται μόνο σε περίπτωση πλήρωσης του όρου αυτού.

Η επέλευση της υπό όρο παραγραφής και εξάλειψης του αξιοποίνου της πράξης ή της υπό όρο μη εκτέλεσης της ποινής, η οποία είναι συμβατή με το Σύνταγμα και το 7° Πρωτόκολλο της ΕΣΔΑ, ενώ διαφορετική αντιμετώπιση του ζητήματος θα προσέκρουε στο άρθρο 2§1 του ΠΚ και 470 του ΚΠΔ, (ΟλΑΠ 672/1982 και 11/2001 κατά την ερμηνεία συναφών διατάξεων των άρθρων 1§ 1 β' Ν. 1240/82 και 25 Ν.2721/1999) η ρητή θέσπιση υποχρεωτικής αρχειοθέτησης της σχετικής δικογραφίας ή της καταδικαστικής απόφασης και η πρόβλεψη για συνέχιση της ποινικής δίωξης, μόνο σε περίπτωση πλήρωσης του σχετικού όρου, υποδηλώνουν και ενέχουν ως αυτονόητη έννομη συνέπεια τον αποκλεισμό οποιασδήποτε δικαστικής ενασχόλησης, με υπόθεση που αφορά αξιόποινη πράξη ή ποινή στερητική της ελευθερίας, που εμπίπτουν στην υπό όρο παραγραφή ή με ένδικο μέσο κατά απόφασης, που εκδόθηκε σε τέτοια υπόθεση (ως προς το παραδεκτό, τη νομιμότητα ή τη βασιμότητα του) για όσο χρονικό διάστημα διαρκεί η νομική κατάσταση της υπό όρο παύσης της ποινικής δίωξης ή μη εκτέλεσης της ποινής, η οποία (νομική κατάσταση) αίρεται μόνο με τη σύννομη επανενεργοποίηση της ποινικής δίωξης ή της εκτελεστότητας της ποινής μετά την πλήρωση του όρου.

Έτσι, κατά το χρονικό διάστημα από τη δημοσίευση του Ν. 4411/2016 μέχρι τη σύννομη επανενεργοποίηση της ποινικής δίωξης ή της εκτελεστότητας της ποινής που παραγράφηκε υπό όρο, κατά το οποίο η υπόθεση ήταν ή έπρεπε να ήταν αρχειοθετημένη, δεν είναι επιτρεπτή η εισαγωγή αυτής ή ενδίκου μέσου κατά της απόφασης που εκδόθηκε επ' αυτής προς συζήτηση ενώπιον οποιουδήποτε Δικαστηρίου, η οποία (συζήτηση), εάν επιδιωχθεί από διάδικο ή από τον Εισαγγελέα, κηρύσσεται απαράδεκτη.".

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την επισκόπηση του φακέλου της δικογραφίας το Τριμελές Πλημμελειοδικείο ..., με την αναιρεσιβαλλόμενη υπ' αριθμ. 619/26-6-2019 απόφασή του, δικάζοντας ως δευτεροβάθμιο Δικαστήριο, κήρυξε ένοχο τον κατηγορούμενο - εκκαλούντα και ήδη αναιρεσείοντα της αξιόποινης πράξης της σωματικής βλάβης από αμέλεια, τελεσθείσας την 24-12- 2012 και του επέβαλε ποινή φυλάκισης είκοσι δύο (22) μηνών, ανασταλείσα επί τριετία.

Με βάση όμως, όσα αναλυτικά εκτίθενται στη μείζονα πρόταση της παρούσας, συντρέχει στην κρινόμενη υπόθεση περίπτωση εφαρμογής αυτεπαγγέλτως, από τον Άρειο Πάγο, κατ' άρθρο 511 εδ.δ' του νέου ΚΠΔ, της ως άνω διάταξης του άρθρου 314 του ισχύοντος από 1-7- 2019 ΠΚ, ως επιεικέστερης η οποία ίσχυσε μετά τη δημοσίευση της προσβαλλόμενης απόφασης και ενόψει του ότι η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης, όπως προαναφέρθηκε, είναι παραδεκτή και ο αναιρεσείων εμφανίστηκε στην παρούσα δίκη, το προαναφερόμενο πλημμέλημα της σωματικής βλάβης από αμέλεια από υπόχρεο, για το οποίο κηρύχθηκε ένοχος ο κατηγορούμενος και ήδη αναιρεσείων υπό την ισχύ του προϊσχύοντος ΠΚ (δημοσίευση της προσβαλλόμενης την 26-6-2019) και το οποίο τελέστηκε την 24-12-2012, δηλαδή, πριν από την 31-3-2016, εμπίπτει πλέον στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 8 του Ν. 4411/2016 και αφού η διάταξη του άρθρου 314§1 για παράβαση της οποίας ο αναιρεσείων καταδικάστηκε, δεν υπάγεται στις ανωτέρω αναφερθείσες εξαιρέσεις της §5 του ίδιου άρθρου 8 του Ν.4411/2016.

Κατ' ακολουθίαν τούτων, παρελκούσης της έρευνας των παραδεκτά προτεινομένων λόγων αναίρεσης πρέπει να κηρυχθεί απαράδεκτη η συζήτηση της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης και να διαβιβαστεί η προκείμενη δικογραφία στον αρμόδιο Εισαγγελέα Πλημμελειοδικών ...,προκειμένου να τη θέσει στο αρχείο (ΑΠ 832/2020, ΑΠ 186/2020, ΑΠ 1649/2019), κατά τα αναγραφόμενα ειδικότερα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Κηρύσσει απαράδεκτη τη συζήτηση της υπ' αριθμόν 7248/14-9- 2020 και από 12-9-2020 αίτησης αναίρεσης του Ν. Κ. του Π., κατοίκου ... (...),κατά της υπ' αριθμόν 619/26-6-2019 απόφασης του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου ....

Διατάσσει τη διαβίβαση στον αρμόδιο Εισαγγελέα Πλημμελειοδικών ... της δικογραφίας επί της οποίας εκδόθηκε ως άνω απόφαση, προκειμένου να τη θέσει στο αρχείο.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, την 1η Δεκεμβρίου 2020.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 15 Δεκεμβρίου 2020.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ

Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ