Supreme Court dismisses appeal on child support, upholding lower court's income assessment.

Απόφαση 1388 / 2009 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1388/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές:Δημήτριο Δαλιάνη, Αντιπρόεδρο, Ρένα Ασημακοπούλου, Ιωάννη Ιωαννίδη, Χαράλαμπο Ζώη και Αθανάσιο Κουτρομάνο, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 23 Φεβρουαρίου 2009, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: ..., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Απόστολο Κλειδωνόπουλο.

Της αναιρεσίβλητης: ... κατοίκου ... με την ιδιότητά της ως γονέα, που ασκεί την επιμέλεια της θυγατέρας της ..., η οποία δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την 21-5-2005 αγωγή της ήδη αναιρεσίβλητης, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1304/2006 του ίδιου Δικαστηρίου και 3725/2007 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά ο αναιρεσείων με την από 5-11-2007 αίτησή του. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκε μόνο ο αναιρεσείων όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Χαράλαμπος Ζώης ανέγνωσε την από 10-2-2009 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και την καταδίκη της αντιδίκου του στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από την υπ' αριθμ.... έκθεση επίδοσης του δικαστικού επιμελητή στο Πρωτοδικείο Αθηνών ..., την οποία επικαλείται και προσκομίζει ο νομίμως παριστάμενος και επισπεύδων τη συζήτηση αναιρεσείων, προκύπτει, ότι ακριβές επικυρωμένο αντίγραφο της κρινόμενης από 05.11.2007 αίτησης για αναίρεση της υπ' αριθμ. 3.725/2007 απόφασης του Εφετείου Αθηνών, με τις κάτω από αυτή πράξεις κατάθεσης και ορισμού δικασίμου και κλήση για συζήτηση της υπόθεσης, κατά την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο (23.02.2009), επιδόθηκε, κατ' εντολή του νομίμως παρισταμένου ως πληρεξουσίου δικηγόρου του αναιρεσείοντος, νομίμως και εμπροθέσμως στην αναιρεσίβλητη.

Επομένως, αφού, όπως από τα ταυτάριθμα με την παρούσα πρακτικά του δικαστηρίου τούτο προκύπτει, κατά την παραπάνω δικάσιμο, κατά την οποία συζητήθηκε η υπόθεση, με εκφώνησή της κατά τη σειρά του οικείου πινακίου, η αναιρεσίβλητη δεν εμφανίστηκε ούτε εκπροσωπήθηκε με δήλωση πληρεξουσίου δικηγόρου, κατά το άρθρο 242 παρ.2 ΚΠολΔ, πρέπει παρά την απουσία της να συζητηθεί η υπόθεση σύμφωνα με το άρθρο 576 παρ.2 ΚΠολΔ.

Από τις διατάξεις των άρθρων 1485, 1486, 1489 και 1493 του ΑΚ προκύπτει ότι οι γονείς έχουν κοινή υποχρέωση να διατρέφουν το ανήλικο τέκνο τους, ακόμα και αν τούτο έχει περιουσία, εφόσον όμως τα εισοδήματα από αυτήν ή από το προϊόν της εργασίας του δεν αρκούν για τη διατροφή του. Το μέτρο της διατροφής προσδιορίζεται με βάση τις ανάγκες του τέκνου, όπως αυτές προκύπτουν από τις συνθήκες της ζωής του, και περιλαμβάνει όλα όσα είναι αναγκαία για τη συντήρησή του και επιπλέον τα έξοδα για την ανατροφή, καθώς και την επαγγελματική και εν γένει εκπαίδευσή του.

Ως συνθήκες ζωής νοούνται οι συγκεκριμένοι όροι διαβίωσης, που ποικίλουν ανάλογα με την ηλικία, τον τόπο κατοικίας, την ανάγκη εκπαίδευσης και την κατάσταση της υγείας τού δικαιούχου, σε συνδυασμό με την περιουσιακή κατάσταση του υποχρέου. Εξάλλου, η κατά τα άνω υποχρέωση των γονέων προς διατροφή του τέκνου βαρύνει αυτούς ανάλογα με τις δυνάμεις τους.

Από αυτά, σε συνδυασμό και με το άρθρο 216 ΚΠολΔ, προκύπτει ότι, για το ορισμένο της αγωγής διατροφής ανήλικου τέκνου, αρκεί να εκτίθενται στο δικόγραφο αυτής η ιδιότητα του ενάγοντος ως τέκνου εναγομένου, η έλλειψη εισοδημάτων του ανηλίκου και η αδυναμία του να εργασθεί, τα περιουσιακά στοιχεία του εναγομένου, οι ανάγκες του που είναι προσδιοριστικές του ύψους της καταβλητέας διατροφής και το αιτούμενο συνολικό ποσό της διατροφής του, χωρίς να απαιτείται ο προσδιορισμός με ακρίβεια του απαραίτητου, για την κάλυψη κάθε επιμέρους ανάγκης του , που προκύπτει από τις συνθήκες της ζωής του, χρηματικού ποσού, ούτε των εισοδημάτων και της οικονομικής δυνατότητας του άλλου γονέα, ούτε των συγκεκριμένων δαπανών που βαρύνουν καθέναν από αυτούς.

Ο εναγόμενος γονέας μπορεί να επικαλεστεί κατ' ένσταση (άρθρο 262 ΚΠολΔ) ότι και ο άλλος γονέας έχει την οικονομική δυνατότητα να καλύψει μέρος της ανάλογης διατροφής του ανηλίκου, οπότε, με την απόδειξη της ένστασης αυτής, περιορίζεται η υποχρέωση του εναγόμενου γονέα κατά το ποσό που αντιστοιχεί στην οικονομική δυνατότητα και στην με βάση αυτή υποχρέωση συνεισφοράς του άλλου γονέα.

Η συνεισφορά των γονέων στη διατροφή του ανηλίκου τέκνου τους γίνεται ανάλογα με τα εισοδήματα και την περιουσία τους, καθώς και με τις υπηρεσίες αυτών που είναι αποτιμητές σε χρήμα. Στην προκειμένη περίπτωση το Εφετείο, δικάσαν επί της αγωγής της αναιρεσίβλητης, με την οποία αυτή, ως ασκούσα την επιμέλεια της ανήλικης θυγατέρας των διαδίκων, ζήτησε να υποχρεωθεί ο εναγόμενος πατέρας της να καταβάλει διατροφή σε χρήμα, δέχθηκε ως αποδειχθέντα τα εξής:

Ότι ο μεταξύ των διαδίκων γάμος λύθηκε με την υπ' αριθμ.48/1998 αμετάκλητη απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείο Αθηνών, την επιμέλεια δε της ανήλικης θυγατέρας τους..., η οποία , κατά τον κρίσιμο στην προκειμένη περίπτωση χρόνο, ήταν ηλικίας 12 ετών, έχει η μητέρα της, η οποία συμβιώνει μαζί της, σε κατοικία που ανήκει κατά ψιλή κυριότητα στην ανήλικη και κατ' επικαρπία, στους διαδίκους γονείς, κατά ποσοστό 1/2 εξ αδιαιρέτου στον καθένα, ο δε εναγόμενος (αναιρεσείων) έχει παραχωρήσει χωρίς αντάλλαγμα το άνω δικαίωμά του επικαρπίας, στη σύζυγό του για τη διαμονή αυτής και της ανήλικης θυγατέρας τους.

Ότι η ανήλικη φοιτά στην τρίτη τάξη του Γυμνασίου στο ... και παρακολουθεί μαθήματα αγγλικής και γαλλικής γλώσσας, στερείται δε εισοδημάτων από περιουσία και αδυνατεί να αντιμετωπίσει τις δαπάνες διατροφής της με δικά της εισοδήματα. 'Ότι ο εναγόμενος πατέρας της εργάζεται ως δημοσιογράφος στην εφημερίδα "..." με μηνιαίες αποδοχές 1.500 ευρώ, προσέτι δε παρέχει τις υπηρεσίες του σε διάφορα άλλα έντυπα , στο ραδιόφωνο και την τηλεόραση, ενώ διδάσκει παραδίδοντας μαθήματα δημοσιογραφίας στο πρόγραμμα επιμόρφωσης ενηλίκων του ...

Κολλεγίου, παράλληλα δε ασχολείται, επ' αμοιβή, με τη διαφήμιση, αποκερδαίνοντας συνολικά από την εργασία του το ποσό των 3.000 ευρώ μηνιαίως. 'Ότι αυτός διαθέτει και χρησιμοποιεί για τις μετακινήσεις του ένα ΙΧΕ αυτοκίνητο μάρκας Κράϊσλερ, βαρύνεται δε με δαπάνη ενοικίου 505 ευρώ το μήνα, καθώς και με δόση αποπληρωμής δανείου.

Ότι η μητέρα της ανήλικης είναι υπάλληλος του ΥΠΕΧΩΔΕ με αποδοχές 1336 ευρώ το μήνα και έχει στην κυριότητά της ένα ΙΧΕ αυτοκίνητο, το οποίο της αγόρασε ο εναγόμενος. Με βάση τα περιστατικά αυτά, λαμβανομένης υπόψη της ηλικίας της ανήλικης, της κατάστασης της υγείας της ( έχει υποβληθεί στο παρελθόν σε χειρουργικές επεμβάσεις λόγω όγκου του μεσεγκεφάλου και της έχει τοποθετηθεί βαλβίδα παροχέτευσης και για το λόγο αυτό απαιτείται τακτική παρακολούθηση της υγείας της, προσέτι έχει αστιγματισμό και μυωπία) και των λοιπών αναγκών για εκπαίδευση και εν γένει διατροφή της, το Εφετείο έκρινε ότι η απαιτουμένη για την ανάλογη διατροφή της δαπάνη, μετά την αφαίρεση της συμμετοχής του εναγομένου πατέρα της, με την δωρεάν παραχώρηση του ποσοστού του επί της άνω επικαρπίας, ανέρχεται στο ποσό 1.000 ευρώ κατά μήνα, από το οποίο πρέπει να συνεισφέρει ο εναγόμενος το ανάλογο με τις άνω οικονομικές του δυνάμεις ποσό των 780 ευρώ μηνιαίως, κατά το υπόλοιπο δε ποσό των 220 ευρώ μηνιαίως συμμετέχει στη διατροφή της ανήλικης η μητέρα της, με την προσφορά των οικιακών υπηρεσιών και των εν γένει φροντίδων της.

Με την κρίση του αυτή το Εφετείο, δεχθέν εν μέρει ένσταση του εναγομένου περί υποχρεώσεως συνεισφοράς της ενάγουσας στη διατροφή του ανήλικου τέκνου τους, δεν παρεβίασε με εσφαλμένη ερμηνεία ή εφαρμογή τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 1389,1390 1393, 1485, 1486, 1489, 1493, 1497, 786, 787, 792 και 962 ΑΚ, διέλαβε δε στην απόφασή του πλήρεις, σαφείς και χωρίς αντιφάση αιτιολογίες που καθιστούν εφικτό τον αναιρετικό έλεγχο ως προς την ορθότητα ή μη, της εφαρμογής αυτών των διατάξεων.

Ειδικότερα το Εφετείο, προέβη σε καθορισμού του ανάλογου ποσού της διατροφής, αφού έλαβε υπόψη, ότι η ανήλικη συμβιώνει με τη μητέρα της, σε διαμέρισμα που ανήκει κατά ψιλή κυριότητα στην ανήλικη και κατ' επικαρπία, σε ποσοστό 1/2 εξ αδιαιρέτου στους γονείς της, ο δε πατέρας της συμμετέχει στη διατροφή της και με την χωρίς αντάλλαγμα παραχώρηση του 1/2 της επικαρπίας, επί της εν λόγω οικίας στην ανήλικη και τη μητέρα της.

Επομένως, οι περί του αντιθέτου εκ του άρθρου 559 αρ. 1 και 19 Κ.Πολ.Δ., απορρέοντες πρώτος και δεύτερος λόγοι του αναιρετηρίου είναι αβάσιμοι.

Όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, το Εφετείο, κατά την κατάστρωση του αποδεικτικού συλλογισμού του, έλαβε υπόψη τις ένορκες στον πρώτο βαθμό καταθέσεις των μαρτύρων και τα επικαλούμενα και νομίμως προσκομιζόμενα έγγραφα. Από τη βεβαίωση αυτή σε συνδυασμό και με τις αιτιολογίες της αποφάσεως αναμφίβολα προκύπτει ότι το Εφετείο έλαβε υπόψη και τα παρακάτω έγγραφα τα οποία προσκόμισε και επικαλέσθηκε ο εναγόμενος, ήτοι:

α)το εκκαθαριστικό της ΔΟΥ ... για τα δηλωθέντα το έτος 2005 εισοδήματα του εναγομένου, β) το από... ιδιωτικό συμφωνητικό από το οποίο αποδεικνύεται ότι αυτός μεταβίβασε τις μετοχές του στη εταιρία F.B.I. ΑΕ , γ)την από...βεβαίωση της προαναφερόμενης εταιρίας, από την οποία προκύπτει ότι αυτός εργαζόταν ως δημοσιογράφος και όχι ως διαφημιστής, δ)την από ...σύμβαση εργασίας, από την οποία προκύπτει ότι αυτός είχε προσληφθεί να παρέχει την εργασία του κατά το χρονικό διάστημα από 21.7.2003 μέχρι 20.7.2003 ως δημοσιογράφος στον τηλεοπτικό σταθμό "..." με μηνιαίες αποδοχές 880 ευρώ ε)την από 28.5.2004 αναγγελία από την οποία προκύπτει ότι αυτός αποχώρησε από την άνω εργασία του την 28.5.2004, στ) την από ...

απόδειξη από την οποία προκύπτει ότι στο ραδιοφωνικό σταθμό ..." εργάστηκε μέχρι 3.6.2005 με μηνιαίο μισθό 1.207 ευρώ, ζ) την υπ' αριθμ... βεβαίωση της Γενικής Γραμματείας Δημοσίων 'Εργων το ΥΠΕΧΩΔΕ, από την οποία προκύπτει ότι οι μηνιαίες αποδοχές της ενάγουσας ανέρχονταν, χωρίς την αναλογία επιδομάτων, στο ποσό των 1335,59 ευρώ, ζ) την άδεια κυκλοφορίας του υπ' αριθμ....ΙΧΕ αυτοκινήτου, από την οποία προκύπτει ότι αυτός δεν είναι κύριος του εν λόγω αυτοκινήτου αλλά του έχει παραχωρηθεί η χρήση και θ)το από ...

εκκαθαριστικό της εταιρίας " Εκδόσεις ... ΑΕ", από το οποίο προκύπτει οι αποδοχές του από την εταιρία αυτή ανέρχονταν στο ποσό των 1.500 ευρώ. Η κρίση περί λήψεως υπόψη αυτών των εγγράφων ενισχύεται από τις παραδοχές του Εφετείου: α) ότι οι μηνιαίες αποδοχές του αναιρεσείοντος από την εργασία του στο ... ανέρχονταν σε 1.500 ευρώ, β) ότι αυτός εργάσθηκε στον ραδιοφωνικό σταθμό...

μέχρι 3.6.2005, όπως και ο ίδιος ισχυρίζεται, γ) ότι αυτός δεν είχε εισόδημα από μερίσματα ως μέτοχος στην εταιρία F.B.I. ΑΕ, αλλά για λογαριασμό της αναλαμβάνει διαφημιστικές εργασίες επ' αμοιβή, δ) ότι αυτός δεν είναι κύριος του παραπάνω αυτοκινήτου αλλά το έχει στη διάθεσή του και το χρησιμοποιεί και ε) ότι οι πάσης φύσεως μηνιαίες αποδοχές του αναιρεσείοντος, τόσο από την εργασία του στο "...", όσο και από την απασχόλησή του σε διάφορα άλλα έντυπα και ραδιοφωνικούς και τηλεοπτικούς σταθμούς ανέρχεται στο ποσό των 3.000 ευρώ.

Κατόπιν τούτων, ο περί του αντιθέτου τρίτος λόγος, με τον οποίο καταλογίζεται στο Εφετείο η προβλεπόμενη από το άρθρο 559 αρ. 11 γ' Κ.Πολ.Δ., αναιρετική πλημμέλεια, είναι αβάσιμος. Επομένως, πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναιρέσεως.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 5 Νοεμβρίου 2007 αίτηση του ... για αναίρεση της υπ' αριθμ.3.725/2007 απόφασης του Εφετείου Αθηνών.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 12 Μαΐου 2009.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 11 Ιουνίου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ