Supreme Court dismisses appeal against second instance judgment on debt repayment and evidence admissibility grounds.

Απόφαση 1387 / 2010 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός 1387/2010

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Ρένα Ασημακοπούλου, Προεδρεύουσα, (κωλυομένου του Αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου, Δημητρίου Δαλιάνη), Ιωάννη Ιωαννίδη, Χαράλαμπο Ζώη, Αθανάσιο Κουτρομάνο και Δήμητρα Παπαντωνοπούλου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 26 Απριλίου 2010, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Εταιρίας με την επωνυμία "Χ ΟΕ" που εδρεύει στην ... και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ιωάννη Κωστόπουλο.

Του αναιρεσιβλήτου: Ψ, κατοίκου ..., ο οποίος δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 9-10-2006 ανακοπή και του από 20-6-2007 πρόσθετους λόγους ανακοπής του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 23/2008 του ίδιου Δικαστηρίου και 5913/2008 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά η αναιρεσείουσα με την από 13-1-2009 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκε μόνο η αναιρεσείουσα, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Ρένα Ασημακοπούλου ανέγνωσε την από 15-4-2010 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την αναίρεση της προσβαλλόμενης απόφασης κατά παραδοχή των αναφερομένων στο σκεπτικό λόγων αναίρεσης και την απόρριψη αυτής κατά τα λοιπά.

Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου της στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το άρθρο 576 παρ. 2 ΚΠολΔικ αν ο αντίδικος εκείνου που επισπεύδει τη συζήτηση δεν εμφανισθεί ή εμφανισθεί, αλλά δεν λάβει μέρος σ' αυτή με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος ο Άρειος Πάγος εξετάζει αυτεπαγγέλτως αν κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα. Αν η κλήση επιδόθηκε νομότυπα προχωρεί στη συζήτηση παρά την απουσία εκείνου που είχε κλητευθεί.

Στην προκειμένη περίπτωση από την προσκομιζόμενη με επίκληση υπ' αριθ. ... έκθεση της δικαστικής επιμελήτριας του πρωτοδικείου Αθηνών ... προκύπτει ότι ακριβές αντίγραφο της κρινόμενης αίτησης αναιρέσεως με την κάτω από αυτή πράξη ορισμού δικασίμου για την σημειούμενη στην αρχή της παρούσας απόφασης και κλήση προς συζήτηση για την δικάσιμο αυτή επιδόθηκε νομίμως και εμπροθέσμως με επιμέλεια της αναιρεσείουσας στον αναιρεσίβλητο.

Επομένως, εφ' όσον αυτός (αναιρεσίβλητος) δεν εμφανίσθηκε κατά την εκφώνηση της υποθέσεως από την σειρά του οικείου πινακίου, πρέπει παρά την απουσία του, να προχωρήσει η συζήτηση της υποθέσεως, σύμφωνα με την προαναφερθείσα διάταξη του άρθρου 576 παρ.2 ΚΠολΔικ. Από τις διατάξεις των άρθρων 416 και 422 ΑΚ, σε συνδυασμό με εκείνη του άρθρου 361 του ίδιου κώδικα προκύπτει ότι, αν ο οφειλέτης έχει περισσότερα χρέη προς τον δανειστή και η καταβαλλόμενη παροχή δεν επαρκεί για την εξόφληση όλων, τότε ο προσδιορισμός του εξοφλούμενου χρέους θα γίνε με βάση την τυχόν συμφωνία των μερών, ελλείψει δε τέτοιας συμφωνίας, ο προσδιορισμός αυτός θα γίνει μονομερώς από τον οφειλέτη, κατά την καταβολή, ενώ σε περίπτωση που, ούτε ο οφειλέτης άσκησε το εν λόγω δικαίωμα επιλογής, η παροχή θα καταλογισθεί με τη σειρά που ορίζει το εδάφιο β' του άρθρου 422 ΑΚ.

Εν όψει έτσι και της ρυθμίσεως του άρθρου 338 παρ. 1 Κ.Πολ.Δ. ο μεν εναγόμενος (οφειλέτης), προτείνων την ένσταση της εξοφλήσεως του επιδίκου χρέους με καταβολή, πρέπει (και αρκεί), για την ουσιαστική βασιμότητα της ενστάσεώς του, να αποδείξει μόνο την καταβολή, ο δε ενάγων (δανειστής) ισχυριζόμενος, κατ' αντένσταση, ότι υπάρχουν και άλλα χρέη και ότι η καταβληθείσα παροχή δεν αφορούσε στο επίδικο, αλλά σε άλλο ληξιπρόθεσμο χρέος, φέρει το βάρος αποδείξεως της υπάρξεως του άλλου χρέους, αναφέροντας με πληρότητα και σαφήνεια τα γεγονότα που θεμελιώνουν κατά νόμο την αντένστασή του αυτή.

Αν αποδειχθεί η ύπαρξη του άλλου χρέους, ο εναγόμενος οφείλει, προτείνων σχετική επαντένσταση να αποδείξει ότι ο καταλογισμός της παροχής στο επίδικο χρέος έγινε, είτε βάσει συμφωνίας των μερών, είτε κατόπιν ασκήσεως από αυτόν του σχετικού δικαιώματος επιλογής, είτε σύμφωνα με την προβλεπόμενη στο άρθρο 422 εδ.Β' ΑΚ σειρά.

Στην προκειμένη περίπτωση επί ανακοπής του αναιρεσιβλήτου κατά της εις βάρος του εκδοθείσας υπ' αριθμ. 8366/9-10-2006 διαταγής πληρωμής του Δικαστή του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών βάσει τριών τιμολογίων, το δικάσαν Εφετείο δέχθηκε ανελέγκτως με την προσβαλλόμενη απόφαση τα ακόλουθα: Κατά παραδοχή σχετικής αιτήσεως της αναιρεσείουσας εταιρίας απευθυνόμενης κατά του αναιρεσιβλήτου, εκδόθηκε η 8633/2006 διαταγή πληρωμής του Δικαστή του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, με επιτασσόμενο δι' αυτής προς πληρωμή ποσό 22.617,4 7 ευρώ πλέον τόκων και εξόδων.

Η έκδοσή της στηρίχθηκε στα: 1) με αριθμό .... τιμολόγιο συνολικής αξίας 13.738,78 ευρώ, 2) με αριθμό ... τιμολόγιο συνολικής αξίας 13.486,57 ευρώ και 3) με αριθμό ... τιμολόγιο συνολικής αξίας 6.082,39 ευρώ, του Φ.Π.Α. συμπεριλαμβανομένου. Ήτοι σύνολο οφειλής 33.307,74 (13.738,78 + 13.486,57 + 6.082,39) ευρώ, αφαιρούμενου, του ποσού των 10.690,39 ευρώ (βλ την με αριθμό 34/25-08-2005 απόδειξη είσπραξης) = 22.617,47 ευρώ.

Την εν λόγω διαταγή πληρωμής προσέβαλλε ο αναιρεσίβλητος με την 170587 - 10286/9-10-2006 ανακοπή και με πρόσθετο λόγο (με το υπ' αριθ. καταθ. ... ιδιαίτερο δικόγραφο). Επί της εν λόγω ανακοπής και του πρόσθετου λόγου αυτής, συνεκδικαζομένων, εκδόθηκε η με αριθ. 23/2008 πρωτοβάθμια απόφαση, με απορριπτική επ' αυτής κρίση και παράλληλη επικύρωση της προσβαλλόμενης διαταγής πληρωμής. Ο αναιρεσίβλητος με το μοναδικό λόγο ανακοπής του, όπως διευκρινίσθηκε με τον πρόσθετο λόγο αυτής, ζητούσε την ακύρωση της ανακοπτομένης διαταγής πληρωμής, ισχυριζόμενος ότι προς εξόφληση του χρέους του προς την αναιρεσείουσα, την 27-12-2005 εξέδωσε και μεταβίβασε στον εκ των ομορρύθμων εταίρων της Ξ, τις αναφερόμενες στο δικόγραφο της ανακοπής τρεις μεταχρονολογημένες επιταγές της Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδος και ειδικότερα: α) την με αριθμό ... επιταγή β) την με αριθμό ... και γ) την με αριθμό ..., (υποκατάστημα ... αριθμ. Λογαριασμού ...)

ποσού 14.673 ευρώ εκάστης, μεταχρονολογημένες με ημερομηνίες εκδόσεως 31-5-2006, 30-6-2002 και 21-8-2006 αντίστοιχα, και συνολικού ποσού 44.019 ευρώ, το οποίο εισέπραξε ο τελευταίος εμφανίζοντας τα αξιόγραφα προς πληρωμή πριν τον αναγραφόμενο χρόνο έκδοσης. Περαιτέρω το Εφετείο δέχθηκε ότι ο αναιρεσίβλητος είχε παλαιά συνεργασία με το Ξ, ο οποίος, ενώ συμμετείχε στην αναιρεσείουσα ομόρρυθμη εταιρεία, διατηρούσε παράλληλα ατομική επιχείρηση στην διεύθυνση ...στο ..., με αντικείμενο και των δύο επιχειρήσεων το εμπόριο ξυλείας.

Στα πλαίσια της συνεργασίας τους ο αναιρεσίβλητος πράγματι παρέλαβε τα εμπορεύματα που αναφέρονται στα παραπάνω ένδικα τιμολόγια, καθώς και τα αναφερόμενα στο με αριθμό ... τιμολόγιο, το οποίο εκδόθηκε από τον Ξ (ομόρρυθμο μέλος της αναιρεσίβλητης) όπως αναλυτικά περιγράφονται σε αυτά με τις έναντι αυτών τιμές.

Επίσης η καθής-αναιρεσείουσα συνομολογεί την είσπραξη των παραπάνω αναφερομένων επιταγών. Ειδικότερα προς προσδιορισμό του χρέους αναφέρει ότι το σύνολο οφειλής από τα εν λόγω τιμολόγια ήταν 44.666,19 και η αξία των επιταγών είναι 44.019,00 ευρώ (14673 + 14673 + 14673) μετά την αφαίρεση του οποίου ποσού, προκύπτει υπόλοιπο οφειλής του από τα ένδικα τιμολόγια (44.666,19 + 44.019,00) = 647,19 ευρώ.

Το εν λόγω υπολειπόμενο στις 27-12-06 ποσό των 647,19 ευρώ, εξοφλήθηκε συμψηφιστικά, διότι προμήθευσε και παρέδωσε στον Ξ ποσότητα ξυλείας (οξυά) αξίας 773,63 ευρώ. Επομένως ο ισχυρισμός του ανακόπτοντος-αναιρεσίβλητου περί εξοφλήσεως των επίδικων τιμολογίων ήταν ορισμένος και το πρωτοβάθμιο δικαστήριο έσφαλε διότι τον έκρινε ως αόριστο.

Στη συνέχεια το Εφετείο δέχθηκε ότι σύμφωνα με τις προρρηθείσες νομικές παραδοχές η αναιρεσείουσα δανειστής πρέπει να αποδείξει ότι η εκ μέρους της είσπραξη των παραπάνω επιταγών έγινε προς εξόφληση άλλου χρέους και όχι του επίδικου. Πλην όμως στην προκείμενη περίπτωση δεν αναφέρει την ύπαρξη κάποιου άλλου χρέους, και κατ' επέκταση τα παραγωγικά αίτια αυτού, για εξόφληση του οποίου έγινε η είσπραξη των προαναφερομένων επιταγών.

Συνακόλουθα αυτών έκρινε το Εφετείο ότι η αντένσταση της αναιρεσείουσας είναι αόριστη και επομένως δεν μπορεί να γίνει λόγος ότι η καταβολή προς εξόφληση του επίδικου χρέους έγινε είτε βάσει μονομερούς από τον οφειλέτη καθορισμού (όπως έχει αυτός δικαίωμα επί περισσότερων χρεών), είτε βάσει της διατάξεως του άρθρου 422 εδ.

β' του ΑΚ. Κατ' αποδοχή δε των σχετικών λόγων της έφεσης του αναιρεσιβλήτου, εξαφάνισε την εκκαλουμένη απόφαση στο σύνολό της, διακράτησε και ερεύνησε την υπόθεση κατ' ουσίαν και κατά παραδοχή της ένδικης ανακοπής, ακύρωσε την πληττόμενη δι' αυτής διαταγή πληρωμής.

Με το να κρίνει έτσι το Εφετείο δεν παραβίασε με εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή τις διατάξεις των άρθρων 440 και 422 εδ. α' ΑΚ, ούτε στέρησε την προσβαλλόμενη απόφασή του νόμιμης βάσης με ελλιπείς και αντιφατικές αιτιολογίες. Ειδικότερα από το σύνολο των παραδοχών του Εφετείου σαφώς προκύπτει ότι αυτό δέχεται πώς η έκδοση από τον αναιρεσίβλητο και μεταβίβαση στον Ξ των με αριθ. ...

επιταγών ποσού 14673 ευρώ έκαστη, έγινε υπό την ιδιότητα αυτού ως ομορρύθμου εταίρου της αναιρεσείουσας και προς εξόφληση των επίμαχων με αριθ...., ... τιμολογίων αγοράς από τον αναιρεσίβλητο εμπορευμάτων της αναιρεσείουσας και όχι ατομικών χρεών του αναιρεσιβλήτου προς τον Ξ από αγορές προϊόντων από την ατομική επιχείρηση αυτού, αφού τέτοια χρέη δεν επικαλέσθηκε κατά τρόπο σαφή και ορισμένο η αναιρεσείουσα.

Οι κρίσεις δε του Εφετείου, ότι η έκδοση των παραπάνω επιταγών στο όνομα του Ξ έγινε υπό την ιδιότητά του ως ομορρύθμου εταίρου της αναιρεσείουσας και ότι το υπόλοιπο οφειλής του αναιρεσιβλήτου εξ 647,19 ευρώ από τα ένδικα τιμολόγια εξοφλήθηκε συμψηφιστικά, γιατί προμήθευσε τον Δαμιανό, υπό την ιδιότητά του ως ομορρύθμου μέλους της αναιρεσείουσας, ποσότητα ξυλείας οξιάς, αξίας 773,63 ευρώ, είναι περί τα πράγματα και δεν ελέγχονται από τον Άρειο Πάγο.

Ενώ εξάλλου με δεδομένο ότι πρόκειται για χρέη του ίδιου οφειλέτη δηλαδή του αναιρεσιβλήτου, προς τον ίδιο δανειστή, δηλαδή την αναιρεσείουσα δεν χρειάζεται να ορίσει ο οφειλέτης (αναιρεσίβλητος) κατά την καταβολή το χρέος που θέλει να εξοφληθεί, αφού αν δεν ορίσει εφαρμόζεται η διάταξη του άρθρου 422 εδ.

β' ΑΚ ως προς το χρέος στο οποίο καταλογίζεται η γενόμενη παροχή. Ενώ και η από παραδρομή χρησιμοποίηση από το Εφετείο της φράσης, "καθ'ού, εφεσίβλητος δανειστής" προς υποδήλωση της αναιρεσείουσας, δεν κλονίζει το παραπάνω πόρισμά του της είσπραξης των προαναφερόμενων τριών επιταγών από τον Ξ με την ιδιότητα του ως ομορρύθμου εταίρου της αναιρεσείουσας και προς εξόφληση των επίδικων τιμολογίων ως προϊόν πλήρους δικανικής πεποίθησης.

Επομένως οι περί του αντιθέτου από το άρθρο 559 αριθ. 1 και 19 ΚΠολΔικ πρώτος, δεύτερος και τρίτος (κατά το πρώτο μέρος του) λόγοι αναιρέσεως πρέπει να απορριφθούν ως αβάσιμοι. Συνακόλουθα, εφ' όσον η αναιρεσείουσα δεν επικαλέσθηκε, επί τη αρνήσει του αναιρεσιβλήτου, την ύπαρξη και τα παραγωγικά αίτια άλλων χρεών τούτου (αναιρεσιβλήτου) προς αυτήν, για την εξόφληση των οποίων ισχυρίζεται ότι εκδόθηκαν οι επιταγές του αναιρεσιβλήτου προς τον ομόρρυθμο εταίρο της Ξ, που ενήργησε την είσπραξη των επίδικων επιταγών για λογαριασμό της, το Εφετείο που απέρριψε ως αόριστο τον ισχυρισμό αυτό της αναιρεσείουσας, δεν κήρυξε παρά το νόμο απαράδεκτο και ο περί του αντιθέτου από το άρθρο 559 αριθ. 14 ΚΠολΔικ τρίτος (κατά το δεύτερο μέρος του) λόγος της αιτήσεως αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος.

Επειδή ο από τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 11 εδ. γ' ΚΠολΔικ λόγος αναιρέσεως δεν ιδρύεται αν το δικαστήριο δεν εισήλθε στην αποδεικτική διαδικασία, ώστε να επιβάλλεται η λήψη των αποδεικτικών μέσων, αλλά απέρριψε την αγωγή ή την ένσταση ή αντένσταση ως μη νόμιμη ή ως αόριστη (Ολ. ΑΠ 3/1997). Επίσης δεν ιδρύεται ο από την παραπάνω διάταξη λόγος αναιρέσεως αν το αποδεικτικό μέσο το επικαλέσθηκε και προσεκόμισε ο διάδικος προς απόδειξη ή ανταπόδειξη επουσιώδους (δηλαδή μη νομίμου, αορίστου, απαραδέκτου, αλυσιτελούς κλπ) ισχυρισμού (ΑΠ 105/2005).

Επομένως, αφού το Εφετείο απέρριψε ως αόριστο τον ισχυρισμό της αναιρεσείουσας ότι τις επίμαχες επιταγές έλαβε ο ομόρρυθμος εταίρος της προς εξόφληση άλλων χρεών και όχι των επίδικων τιμολογίων, δεν ιδρύεται ο από το άρθρο 559 αριθ. 11 ΚΠολΔικ. λόγος από την μη αναφορά στην προσβαλλόμενη απόφαση των υπ' αριθ. 3558 και 3559/9-10-2007 ένορκων βεβαιώσεων των ..., ενώπιον της Συμ/φου Αθηνών Μαριάνθης Θωμά Καραπιπέρη, των οποίων έγινε επίκληση και προσκομιδή από την αναιρεσείουσα προς απόδειξη του παραπάνω αορίστου ισχυρισμού της, γιατί το Εφετείο δεν υπεισήλθε στην κατ' ουσίαν έρευνα του ισχυρισμού αυτού, ενώ, δέχεται και ότι η αναιρεσείουσα συνομολογεί την είσπραξη των επίδικων επιταγών.

Επομένως ο περί του αντιθέτου τέταρτος από το άρθρο 559 αριθ. 11 ΚΠολΔικ λόγος αναιρέσεως για παρά το νόμο μη λήψη υπόψη από το Εφετείο των ενόρκων αυτών βεβαιώσεων πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτος. Επιπροσθέτως, ο λόγος αυτός είναι απαράδεκτος και διότι η αναιρεσείουσα, όπως προκύπτει από τις ενώπιον του Εφετείου προτάσεις της επικαλέσθηκε τις παραπάνω ένορκες βεβαιώσεις προς απόδειξη του επικαλούμενου απ' αυτήν διδάγματος ότι οι έμποροι για τις μεταξύ τους συναλλαγές λαμβάνουν πάντοτε έγκυρες αποδείξεις, ήτοι προς απόδειξη επουσιώδους ισχυρισμού, αφού το επικαλούμενο δίδαγμα, είναι αντίθετο με την διάταξη του άρθρου 394 παρ. 1 περ.

δ' ΚΠολΔικ, με την οποία επιτράπηκε η εξέταση μαρτύρων σε κάθε περίπτωση, αν πρόκειται για εμπορικές συναλλαγές.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 13-1-2009 αίτηση της εταιρίας με την επωνυμία "Χ ΟΕ" για αναίρεση της υπ' αριθ. 5913/2008 απόφασης του Εφετείου Αθηνών.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 14 Ιουνίου 2010. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του στις 23 Ιουλίου 2010.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ