Supreme Court dismisses appeal against lower court's evaluation of evidence in civil dispute.

Απόφαση 1385 / 2022 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1385/2022

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Θεόδωρο Κανελλόπουλο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Μαρία Ανδρικοπούλου, Κυριάκο Μπαμπαλίδη, Γεώργιο Αυγέρη και Αγαθή Δερέ - Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 28 Φεβρουαρίου 2022, με την παρουσία και της γραμματέως Θεοδώρας Παπαδημητρίου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Α. Γ. του Χ., κατοίκου Τ.Δ... του ... Εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Γεώργιο Λαζουρά, ο οποίος ανακάλεσε την από 25-2-2022 δήλωσή του για παράσταση με το άρθρο 242 παρ.2 του Κ.Πολ.Δ. και παραστάθηκε στο ακροατήριο.

Του αναιρεσιβλήτου: Δήμου …, που εκπροσωπείται νόμιμα, ως καθολικός διάδοχος του Δήμου…. Εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Κωνσταντίνα Παπαδοπούλου, με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 του Κ.Πολ.Δ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 20-12-2006 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Πατρών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 49/2009 του ίδιου Δικαστηρίου και 496/2010 μη οριστική και 222/2013 οριστική του Εφετείου Πατρών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 15-11-2013 αίτησή του, η οποία επαναφέρθηκε προς συζήτηση μετά την από 2/1/2020 κλήση του αναιρεσείοντος, μετά από ματαίωση της συζήτησης αυτής.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Αγαθή Δερέ ανέγνωσε την από 16-4-2019 έκθεση του τότε Αρεοπαγίτη και νυν Αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου, Θεόδωρου Κανελλόπουλου, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αρ.1 ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου. Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται αν δεν εφαρμοστεί, ενώ συντρέχουν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, ή αν εφαρμοστεί ενώ δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα, και η παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία, είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή.

Με το λόγο αυτό ελέγχονται τα σφάλματα του δικαστηρίου κατά την εκτίμηση του νόμου βάσιμου της αγωγής ή των ισχυρισμών των διαδίκων, καθώς και τα νομικά σφάλματα κατά την έρευνα της ουσίας της διαφοράς. Ελέγχεται, δηλαδή, αν η αγωγή, ένσταση κλπ, ορθώς απορρίφθηκε ως μη νόμιμη ή αν κατά παράβαση ουσιαστικού κανόνα δικαίου, έγινε δεκτή ως νόμιμη ή απορρίφθηκε ή έγινε δεκτή κατ' ουσίαν.

Στην περίπτωση που το δικαστήριο έκρινε κατ' ουσίαν την υπόθεση, η παράβαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου κρίνεται ενόψει των πραγματικών περιστατικών, που ανελέγκτως δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν το δικαστήριο της ουσίας και της υπαγωγής αυτών στο νόμο και ιδρύεται ο λόγος αυτός αναίρεσης αν οι πραγματικές παραδοχές της απόφασης καθιστούν εμφανή την παράβαση.

Τούτο συμβαίνει, όταν το δικαστήριο εφάρμοσε το νόμο, παρότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν δεν ήταν αρκετά για την εφαρμογή του ή δεν εφάρμοσε το νόμο παρότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε αρκούσαν για την εφαρμογή του, καθώς και όταν προέβη σε εσφαλμένη υπαγωγή των πραγματικών περιστατικών σε διάταξη, στο πραγματικό της οποίας αυτά δεν υπάγονται (ΟλΑΠ 3/2020, ΟλΑΠ 2/2019, ΟλΑΠ 6/2019).

Περαιτέρω, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αρ. 19 ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση. Έλλειψη νόμιμης βάσης της απόφασης συντρέχει, όταν στο αιτιολογικό της απόφασης, που αποτελεί την ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού, δεν περιέχονται καθόλου ή δεν αναφέρονται με σαφήνεια, πληρότητα και χωρίς αντιφάσεις τα πραγματικά περιστατικά, στα οποία το δικαστήριο της ουσίας στήριξε την κρίση του επί ζητήματος με ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης και, έτσι, δεν μπορεί να ελεγχθεί, αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συνέτρεχαν ή όχι οι όροι του κανόνα ουσιαστικού δικαίου, που εφαρμόστηκε ή αν συνέτρεχαν οι όροι άλλου κανόνα που ήταν εφαρμοστέος αλλά δεν εφαρμόστηκε (ΟλΑΠ 6/2006, ΟλΑΠ 26/2004).

Εξάλλου, το κατά νόμο αναγκαίο περιεχόμενο της ελάσσονος πρότασης προσδιορίζεται από τον εκάστοτε εφαρμοστέο κανόνα ουσιαστικού δικαίου, του οποίου το πραγματικό πρέπει να καλύπτεται πλήρως από τις παραδοχές της απόφασης στο αποδεικτικό της πόρισμα, και να μην καταλείπονται αμφιβολίες (ΟλΑΠ 2/2019, ΟλΑΠ 8/2018, ΑΠ 34/2021).

Στην προκείμενη περίπτωση, το Εφετείο δέχθηκε, με την προσβαλλόμενη απόφασή του, κατά το ενδιαφέρον τον αναιρετικό έλεγχο μέρος, τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: "Ο ενάγων (αναιρεσείων) είναι κατ' επάγγελμα εργολάβος δημοσίων και ιδιωτικών έργων, τα οποία αναλαμβάνει και εκτελεί διαθέτοντας προς τούτο τα απαραίτητα μηχανήματα και υπαλλήλους (συνεργεία).

Στα πλαίσια της άνω επαγγελματικής του δραστηριότητας, βάσει προφορικής συμβάσεως που καταρτίστηκε ανάμεσα σ' αυτόν και τον τότε Δήμαρχο του εναγομένου ... (ήδη Δήμου …) (αναιρεσιβλήτου) Γ. Γ. κατά τον μήνα Ιανουάριο του έτους 2007 του ανατέθηκε "απευθείας" η εκτέλεση του έργου "Επισκευαστικών αναγκών Σχολικού Συγκροτήματος ΔΔ.

…. για λογαριασμό του ανωτέρω Δήμου, μάλιστα προς τούτο συντάχθηκε και σχετική μελέτη της ΤΥΔΚ της Διεύθυνσης Περιφέρειας Αυτ/σης και Αποκ/σης της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδος. Ήτοι... Έτσι η συνολική αμοιβή του ενάγοντος για τα παραπάνω έργα στο Δημοτικό Σ. Σ. που όντως εκτέλεσε και παρέδωσε στον εναγόμενο Δήμος … ,...

ανέρχεται στο συνολικό ποσό (μετά του ΦΠΑ από 18%) των 27.440,49 ευρώ, σύμφωνα με τον προϋπολογισμό, μελέτης της Τεχνικής Υπηρεσίας Δήμων και Κοινοτήτων της Διεύθυνσης Περιφέρειας Αυτ/σης και Αποκ/σης της Περιφέρειας ... Από το ποσό αυτό κατεβλήθησαν στον ενάγοντα 10.065, 51 ευρώ, ήτοι το ποσό που αφορά τους ανωτέρω υπό στοιχείο 1) χρωματισμούς τοίχων και του οφείλεται το υπόλοιπο εκ 17.374,98 ευρώ, το οποίο δεν του έχει καταβάλει ο εναγόμενος Δήμος μέχρι σήμερα...

Όσον αφορά όμως τις λοιπές εργασίες που ο ενάγων - εκκαλών ισχυρίζεται με την αγωγή του ότι εκτέλεσε στα πλαίσια προφορικών συμβάσεων μεταξύ αυτού και του τότε Δημάρχου ως νομίμου εκπροσώπου του τότε εναγομένου ... (ήδη Δήμου …), για την εκτέλεση διαφόρων έργων (αμμοχαλικοστρώσεις, τσιμεντοστρώσεις ασφαλτοστρώσεις και διαμορφώσεις διαφόρων δρόμων, τοίχου αντιστήριξης, αποχετευτικό και αρδευτικά έργα σε διάφορα Δημοτικά Διαμερίσματα) με απευθείας ανάθεση λόγω του κατεπείγοντος (χειμώνας, δύσβατες περιοχές κλπ), ουδόλως αποδείχθηκε ότι εκτελέστηκαν οι εργασίες αυτές από τον ενάγοντα για τις οποίες η αμοιβή του ανέρχεται (κατά τον αγωγικό ισχυρισμό), σε 162.104,26 ευρώ.

Συγκεκριμένα, ο ενάγων, εκτός του μάρτυρος αποδείξεως ο οποίος αόριστα καταθέτει ότι εκτελέστηκαν διάφορες εργασίες σε διάφορους δρόμους (30 τον αριθμό) διαφόρων δημοτικών διαμερισμάτων του εναγομένου Δήμου χωρίς βεβαίως να είναι δύναται να καταθέσει ο,τιδήποτε σχετικά με επιμετρήσεις, τιμές, εκτέλεση και παραλαβή καθενός έργου χωριστά, ουδέν έτερο αποδεικτικό στοιχείο προσκομίζει.

Ειδικότερα, αν και ο ενάγων ισχυρίζεται ότι έγιναν αμμοχαλικοστρώσεις, τσιμεντοστρώσεις, ασφαλτοστρώσεις, αποχετευτικά κλπ., (έργα για την εκτέλεση των οποίων χρειάστηκαν διάφορα υλικά, αλλά και εργατικό προσωπικό, αυτός δεν προσκομίζει τιμολόγια ανοχής (ενν.:αγοράς) των υλικών αυτών, αλλά ούτε και καταλόγους ενσήμων των ασφαλιστικών φορέων των εργαζομένων που χρησιμοποίησε, ώστε να προκύπτει ότι τα αυτά πράγματι εκτελέστηκαν.

Άλλωστε, ούτε ο πολιτικός μηχανικός Κ. Κ. που, κατόπιν αιτήσεως του ενάγοντος, ορίστηκε από το TEE … για να γνωμοδοτήσει σχετικά με το θέμα αυτό, κατέληξε σε συγκεκριμένο συμπέρασμα για τα έργα που ισχυρίζεται ότι εκτέλεσε ο ενάγων. Και τούτο διότι, όπως αναφέρει στην γνωμοδότηση του για κάποιες εργασίες από τις αναφερόμενες στην αγωγή δεν είναι δυνατόν να διαπιστωθεί η εκτέλεση τους, για κάποιες άλλες υπάρχουν ενδείξεις ότι έχουν εκτελεστεί και τέλος για ;

κάποιες άλλες προκύπτει η εκτέλεσή τους, ωστόσο για τις τελευταίες, ελλείψει στοιχείων, δεν είναι δυνατόν να διαπιστωθεί, η εκτέλεση τους από τον ενάγοντα. Κατά πάσα όμως περίπτωση, όσον αφορά τις εργασίες αυτές που αναφέρονται στην γνωμοδότηση ως εκτελεσθείσες, από ουδέν στοιχείο αποδεικνύεται ότι έλαβε χώρα η εκτέλεση και παράδοση ή προσφορά του έργου από τον ενάγοντα, η έκταση των εργασιών αυτών, η ποσότητα και το είδος των υλικών που χρησιμοποιήθηκαν.

Επομένως, η αγωγή κατά το μέρος της που αφορά τα παραπάνω έργα ύψους 162,104,26 ευρώ είναι ουσιαστικά αβάσιμη. Ενόψει τούτων, ο ενάγων δικαιούται να λάβει το υπόλοιπο της αμοιβής του εκ 17.374,98 ευρώ από την εκτέλεση των εργασιών που αναφέρθηκαν παραπάνω στο Δημοτικό Σ. Σ. με βάση τις διατάξεις περί αδικαιολογήτου πλουτισμού (άρθρα 904 επ.

ΑΚ), καθόσον το παραπάνω ποσό ο εναγόμενος Δήμος θα το κατέβαλε σε οποιοδήποτε άλλο εργολάβο ως αμοιβή για τις ίδιες εκτελεσθείσες εργασίες με έγκυρη σύμβαση, και κατά το οποίο (ποσό) ο εναγόμενος Δήμος κατέστη αδικαιολογήτως πλουσιότερος με αντίστοιχη ζημία της περιουσίας του ενάγοντος". Με βάση τις παραδοχές αυτές το Εφετείο δέχθηκε εν μέρει την αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος μόνον όσον αφορά την εκτέλεση από αυτόν των επισκευαστικών εργασιών στο σχολικό συγκρότημα και απέρριψε αυτήν όσον αφορά την εκτέλεση των λοιπών αναγκαίων εργασιών.

Έτσι που έκρινε το Εφετείο ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 361 και 904 ΑΚ, και διέλαβε στην απόφασή του την επιβαλλόμενη αιτιολογία, που καθιστά εφικτό τον αναιρετικό έλεγχο περί της ορθής ή μη εφαρμογής των παραπάνω διατάξεων, τις οποίες δεν παραβίασε ούτε εκ πλαγίου.

Και τούτο διότι αναφέρονται στην απόφασή του, με σαφήνεια, επάρκεια και χωρίς αντιφάσεις τα πραγματικά περιστατικά, που θεμελιώνουν το σαφώς διατυπούμενο αποδεικτικό της πόρισμα. Επομένως, ο δεύτερος λόγος της αναίρεσης, από τον αρ. 1 και 19 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ, είναι αβάσιμος. Οι λοιπές προβαλλόμενες με τον ίδιο λόγο αιτιάσεις, ότι δηλαδή με την προσβαλλόμενη απόφαση απορρίφθηκε η αγωγή όσον αφορά την εκτέλεση εργασιών στις άλλες, πλην Σ…, περιοχές, χωρίς αιτιολογία και με ανεπαρκείς αναφορές στα αποδεικτικά στοιχεία, και μάλιστα σε αυτά που έχουν ιδιαίτερη βαρύτητα και ασκούσαν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης και στον σχηματισμό δικανικής πεποίθησης, μολονότι και τα λοιπά έργα ελέγχθηκαν από την ΤΥΔΚ και τα παρέλαβε τότε ο Δήμαρχος και όλοι οι δημοτικοί σύμβουλοι της ΤΚ…., αναφέρονται αποκλειστικά στην εκτίμηση των αποδείξεων, σε σχέση με το πόρισμα στο οποίο κατέληξε το δικαστήριο της ουσίας όσον αφορά την αγωγική αξίωση, που είναι κατά τον αναιρεσείοντα αντίθετο με το αποδεικτικό υλικό (άρθρο 561 παρ. 1 ΚΠολΔ, ΑΠ 1065/2021, ΑΠ 656/2021).

Επομένως, κατά το μέρος αυτό ο ίδιος παραπάνω δεύτερος λόγος αναίρεσης είναι απαράδεκτος. Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αρ. 10 του ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται, αν το δικαστήριο, παρά το νόμο, δέχτηκε πράγματα που έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης ως αληθινά χωρίς απόδειξη. Από τη διάταξη αυτή προκύπτει ότι ο λόγος αυτός αναίρεσης ιδρύεται όταν το δικαστήριο δέχεται "πράγματα", δηλαδή αυτοτελείς ισχυρισμούς, οι οποίοι τείνουν σε θεμελίωση, κατάλυση ή παρακώλυση του δικαιώματος, που ασκείται με την αγωγή, ένσταση ή αντένσταση, χωρίς να έχει προσκομιστεί για αυτά οποιαδήποτε απόδειξη ή όταν το δικαστήριο δεν εκθέτει στην απόφασή του, έστω και γενικά, από ποια αποδεικτικά μέσα έχει αντλήσει την απόδειξη για τα "πράγματα" που δέχθηκε ως αληθινά.

Συγκεκριμένα, δεν απαιτείται να αξιολογείται στην απόφαση κάθε αποδεικτικό μέσο ειδικά και χωριστά ή να εξειδικεύονται τα έγγραφα ή να γίνεται διάκριση ποια από αυτά λαμβάνονται υπόψη για άμεση και ποια για έμμεση απόδειξη (ΑΠ 274/2021, ΑΠ 1058/2020, ΑΠ 1597/2018). Ο λόγος αυτός είναι αβάσιμος, όταν από την προσβαλλόμενη απόφαση προκύπτει ότι το δικαστήριο σχημάτισε την κρίση του από τα μνημονευόμενα σ' αυτήν (απόφαση) αποδεικτικά μέσα.

Ο ίδιος λόγος δεν ιδρύεται, όταν το δικαστήριο, ύστερα από εκτίμηση των αποδεικτικών μέσων που προσκομίστηκαν με επίκληση, καταλήξει σε, έστω και εσφαλμένη, για τα "πράγματα", κρίση, η οποία είναι αναιρετικά ανέλεγκτη (ΑΠ 274/2021, ΑΠ 15/2021, ΑΠ 59/2020). Στην προκείμενη περίπτωση, με τον πρώτο λόγο αναίρεσης, κατά το πρώτο σκέλος αυτού, προσάπτονται στην προσβαλλόμενη απόφαση οι αναιρετικές πλημμέλειες του άρθρου 559 αρ. 10 ΚΠολΔ και συγκεκριμένα ότι το Εφετείο, ενώ δέχθηκε την έκθεση πραγματογνωμοσύνης του πολιτικού μηχανικού Κ.

και την μελέτη της Δ/νσης Αυτοδιοίκησης και Αποκέντρωσης, Τμήμα Τεχνικών Υπηρεσιών Δήμων και Κοινοτήτων, που αφορούσε το έργο κατασκευής του Δημοτικού σχολείου Σ., παρ' όλα αυτά δεν εδέχθη την ως άνω έκθεση προϋπολογισμού μελέτης των λοιπών έργων στον Δήμο την ίδια χρονική περίοδο, τα οποία, όπως ισχυρίζεται ο αναιρεσείων, ανέλαβε και εκτέλεσε με απευθείας ανάθεση και, επίσης, ενώ έλαβε υπόψη του την υπ' αριθμ. 225/2002 μελέτη της ΤΥΔΚ, δεν έλαβε υπόψη την κατάθεση του μάρτυρα αντιδημάρχου του ..., που ρητά και κατηγορηματικά κατέθεσε για την εκτέλεση όλων των έργων, τα οποία αναφέρονται στην αγωγή, συνολικού ύψους 189.544,75 ευρώ, και τα οποία ο Δ.

Μ. δια του Δημάρχου του και των αρμοδίων οργάνων του παρέλαβε ανεπιφύλακτα και κάνει χρήση αυτών, επί πλέον δε η αναιρεσιβαλλόμενη δεν έλαβε υπόψιν της ότι τα έργα ελέχθησαν όλα από την ΤΥΔΚ, έγιναν επιμετρήσεις και συγκεντρωτικές καταστάσεις έργων της ΤΥΔΚ και παραδόθηκαν στον Δ. Μ. Ο λόγος αυτός αναίρεσης είναι απαράδεκτος, αφού με πρόσχημα την ανωτέρω επικαλούμενη πλημμέλεια ο αναιρεσείων επιχειρεί στην πραγματικότητα να πλήξει την αναιρετικά ανέλεγκτη κρίση του Εφετείου ως προς την ουσία της υπόθεσης (άρθρ. 561παρ. 1 ΚΠολΔ).

Σε κάθε περίπτωση, όπως προκύπτει από την επισκόπηση (άρθρ. 561 παρ. 2 ΚΠολΔ) της προσβαλλόμενης απόφασης, το Εφετείο σχημάτισε την κρίση του και κατέληξε στο αποδεικτικό του πόρισμα, αφού έλαβε υπόψη την ένορκη κατάθεση του μάρτυρα απόδειξης στο ακροατήριο του πρωτοβαθμίου Δικαστηρίου, καθόσον δεν εξετάστηκε μάρτυρας ανταπόδειξης, την συμπληρωματική εξέταση αυτού στο εφετείο κατά την αυτοπρόσωπη εμφάνισή του ενώπιον του, τις προσκομιζόμενες φωτογραφίες, καθώς και όλα ανεξαιρέτως τα έγγραφα που οι διάδικοι επικαλέστηκαν και προσκόμισαν, μεταξύ των οποίων και την από 19-11-2008 τεχνική έκθεση (γνωμοδότηση) του πολιτικού μηχανικού Κ.

Κ., που ορίστηκε από το ΤΕΕ/Τμ. Δυτ. Ελλάδος κατόπιν αίτησης του ενάγοντος. Επομένως, το Εφετείο δεν δέχθηκε παρά το νόμο πράγματα, που έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης ως αληθινά χωρίς απόδειξη, και ο ανωτέρω λόγος αναίρεσης από τον αρ. 10 του 559 ΚΠολΔ είναι αβάσιμος.

Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθμ. 11 περ γ του ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν το δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα, που οι διάδικοι επικαλέστηκαν και προσκόμισαν. Ο λόγος αυτός αναίρεσης ιδρύεται, όταν το δικαστήριο της ουσίας δεν έλαβε υπόψη υποστατά και αναλόγως έγκυρα αποδεικτικά μέσα που παραδεκτά επικαλέστηκε ο αναιρεσείων και νόμιμα προσκόμισε ο ίδιος ή οποιοδήποτε από τους λοιπούς διαδίκους, προς άμεση ή έμμεση απόδειξη ή ανταπόδειξη κρίσιμων γεγονότων ή λυσιτελών ισχυρισμών, δηλαδή νόμιμων ισχυρισμών, που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, διαμορφώνοντας το διατακτικό της απόφασης (ΟλΑΠ 42/2002), το οποίο θα ήταν διαφορετικό χωρίς τη σχετική παράλειψη, εφόσον βέβαια προτάθηκαν παραδεκτά στο δικαστήριο της ουσίας (πρωτοβάθμιο ή δευτεροβάθμιο).

Ωστόσο, στην προσβαλλόμενη απόφαση δεν είναι ανάγκη να γίνεται ειδική μνεία και χωριστή αξιολόγηση κάθε αποδεικτικού μέσου, αρκεί να γίνεται αδίστακτα βέβαιο από το όλο περιεχόμενο της απόφασης ότι συνεκτιμήθηκαν όλα τα αποδεικτικά μέσα, που επικαλέστηκαν και προσκόμισαν οι διάδικοι, έστω και αν στην απόφαση έχει γίνει ιδιαίτερη αναφορά σε ορισμένα μόνο από τα αποδεικτικά μέσα, επειδή θεωρήθηκαν μεγαλύτερης σημασίας κατά την ελεύθερη κρίση του δικαστηρίου.

Έτσι, ο ανωτέρω λόγος απορρίπτεται ως κατ' ουσία αβάσιμος, αν αποδεικνύεται από την απόφαση, ότι λήφθηκαν υπόψη όλα τα αποδεικτικά μέσα, τα οποία προσκομίστηκαν και των οποίων έγινε επίκληση, και αρκεί προς τούτο η γενική αναφορά του είδους του αποδεικτικού μέσου (μάρτυρες, έγγραφα κλπ.), χωρίς ανάγκη ειδικής αξιολόγησης καθενός και χωρίς διάκριση από ποια αποδεικτικά μέσα προκύπτει άμεση και από ποια έμμεση απόδειξη (ΑΠ 1186/2021, ΑΠ 50/2020, ΑΠ 1349/2017).

Μη λήψη υπόψη, πάντως δεν συνάγεται από μόνο το γεγονός ότι μνημονεύονται στην απόφαση ορισμένα μόνο από τα προσκομισθέντα με επίκληση αποδεικτικά μέσα, όχι όμως και τα επίδικα (ΑΠ 15/2021, ΑΠ 34/2021, ΑΠ 1186/2021).

Στην προκείμενη περίπτωση, ο πρώτος λόγος αναίρεσης, κατά το δεύτερο σκέλος αυτού, με τον οποίο ο αναιρεσείων πλήττει την προσβαλλόμενη απόφαση από τον αρ. 11γ του άρθρου 559 ΚΠολΔ, επικαλούμενος ότι δεν έλαβε υπόψη τα αναφερόμενα στον προηγούμενο λόγο αναίρεσης έγγραφα και την ένορκη κατάθεση του ανωτέρω μάρτυρος του αναιρεσείοντος είναι αβάσιμος. Και τούτο διότι στην προσβαλλόμενη απόφαση διαλαμβάνεται βεβαίωση του Εφετείου ότι έλαβε υπόψη τα πιο πάνω αποδεικτικά μέσα και από το όλο περιεχόμενο της απόφασης δεν καταλείπεται αμφιβολία, ότι το Εφετείο για να καταλήξει στο ως άνω πόρισμά του, έλαβε υπόψη και τα ως άνω αναφερόμενα στην αίτηση αναίρεσης έγγραφα, τα οποία συνεκτίμησε με τα λοιπά αποδεικτικά στοιχεία. Εξάλλου, ο ίδιος λόγος αναίρεσης κατά το μέρος που προβάλλεται η αιτίαση, ότι η εκτίμηση από το Εφετείο των ανωτέρω εγγράφων, οδηγεί σε αντίθετο αποδεικτικό πόρισμα, απ' αυτό που δέχθηκε το εν λόγω δικαστήριο και το ότι δεν προσδόθηκε από αυτό στην έκθεση προϋπολογισμού μελέτης των λοιπών έργων καθώς και στην κατάθεση του μάρτυρά του η βαρύτητα που ο αναιρεσείων υποστηρίζει ότι αυτά έχουν, είναι απαράδεκτος, δεδομένου ότι η σχετική εκτίμηση δεν υπόκειται, κατ' άρθρο 561 παρ. 1 ΚΠολΔ, σε αναιρετικό έλεγχο.

Κατ' ακολουθίαν, και επειδή δεν υπάρχει άλλος λόγος αναίρεσης, πρέπει η αίτηση αναίρεσης να απορριφθεί. Επίσης, πρέπει να διαταχθεί η εισαγωγή στο Δημόσιο Ταμείο του κατατεθέντος από τον αναιρεσείοντα παραβόλου (495 παρ. 3 ΚΠολΔ) και να επιβληθούν τα δικαστικά έξοδα του αναιρεσίβλητου, ο οποίος δεν κατέθεσε προτάσεις, σε βάρος του αναιρεσείοντος, λόγω της ήττας του, κατά το νόμιμο αίτημα αυτού (άρθρ. 183, 176, 191 παρ. 2 του ΚΠολΔ), τα οποία, όμως, θα καταλογισθούν μειωμένα κατ' άρθρα 276 παρ. 1 και 281 παρ. 2 του Ν. 3463/2006 "Κύρωση του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων", όπως ορίζεται ειδικότερα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την αίτηση αναίρεσης του Α. Γ. του Χ. κατά της με αριθμ. 222/2013 απόφασης του Εφετείου Πατρών.

Διατάσσει την εισαγωγή του παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο.

Επιβάλλει στον αναιρεσείοντα τα δικαστικά έξοδα του αναιρεσίβλητου, τα οποία ορίζει στο ποσό των εξακοσίων (600,00) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 20 Ιουλίου 2022. Και ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 4 Αυγούστου 2022.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ