Supreme Court dismisses appeal against postal service negligence causing moral damages to a doctor patient.

Απόφαση 1384 / 2009 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1384/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές:Δημήτριο Δαλιάνη, Αντιπρόεδρο, Ρένα Ασημακοπούλου, Ιωάννη Ιωαννίδη, Χαράλαμπο Ζώη και Αθανάσιο Κουτρομάνο, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 30 Μαρτίου 2009, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Νομικού Προσώπου ιδιωτικού δικαίου με την επωνυμία "Ελληνικά Ταχυδρομεία" και το διακριτικό τίτλο "ΕΛΤΑ" που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Βασίλειο Τουντόπουλο.

Του αναιρεσιβλήτου:..., ο οποίος δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 17-4-2003 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 614/2004 του ίδιου Δικαστηρίου και 6180/2006 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά το αναιρεσείον με την από 28-11-2006 αίτησή του. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκε μόνο το αναιρεσείον, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Χαράλαμπος Ζώης ανέγνωσε την από 20-3-2008 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε να γίνει δεκτή η κρινόμενη αίτηση κατά παραδοχή του πρώτου λόγου και να απορριφθεί ο δεύτερος λόγος. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Όπως προκύπτει από τις υπ' αριθμ. ... και ... εκθέσεις επιδόσεως του αρμοδίου δικαστικού επιμελητή στο Πρωτοδικείο Αθηνών ..., τις οποίες προσκομίζει και επικαλείται το αναιρεσείον που επισπεύδει τη συζήτηση αντίγραφο της κρινόμενης από 28.11.2006 αίτησης και της από 17.04.2008 κλήσης με την κάτω από αυτή πράξη ορισμού ως δικασίμου της 30.03.2009 επιδόθηκαν με εντολή του πληρεξουσίου δικηγόρου του αναιρεσείοντος, νομίμως και εμπροθέσμως στον αναιρεσίβλητο. Ο τελευταίος όμως, όπως από τα ταυτάριθμα με την παρούσα πρακτικά του δικαστηρίου τούτου προκύπτει, κατά την προαναφερόμενη δικάσιμο, κατά την οποία συζητήθηκε η υπόθεση με εκφώνησή της από τη σειρά του πινακίου, δεν εμφανίστηκε ενώπιον του δικαστηρίου τούτου ούτε εκπροσωπήθηκε από πληρεξούσιο δικηγόρο με δήλωση, σύμφωνα με το άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ. Επομένως, σύμφωνα με το άρθρο 576 παρ. 2 του ιδίου Κώδικα, πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση παρά την απουσία του αναιρεσιβλήτου.

ΙΙ. Από τις διατάξεις των άρθρων 298, 299, 330 εδ. β', 914 και 932 ΑΚ προκύπτει ότι η αδικοπρακτική ευθύνη προς αποζημίωση ή (και) χρηματική ικανοποίηση της ηθικής βλάβης ή της ψυχικής οδύνης προϋποθέτει συμπεριφορά παράνομη και υπαίτια, επέλευση περιουσιακής αημίας ή (κα.) ηθικής βλάβης και ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της συμπεριφοράς του δράστη και της, περιουσιακού ή μη χαρακτήρα, ζημίας.

Παράνομη είναι η συμπεριφορά που αντίκειται σε απαγορευτικό ή επιτακτικό κανόνα δικαίου, ο οποίος απονέμει δικαίωμα ή προστατεύει συγκεκριμένο συμφέρον του ζημιωθέντος, μπορεί δε η συμπεριφορά αυτή να συνίσταται σε θετική ενέργεια σε παράλειψη ορισμένης ενέργειας. Για την κατάφαση της παρανομίας δεν απαιτείται παράβαση συγκεκριμένου κανόνα δικαίου, αλλά αρκεί η αντίθεση της συμπεριφοράς στο γενικότερο πνεύμα του δικαίου ή στις επιταγές της έννομης τάξεως.

Έτσι, παρανομία συνιστά και η παράβαση της γενικής υποχρεώσεως πρόνοιας και ασφάλειας στο πλαίσιο της συναλλακτικής και γενικότερα της κοινωνικής δραστηριότητας των ατόμων, δηλαδή η παράβαση της κοινωνικώς επιβεβλημένης και εκ της θεμελιώδους δικαιικής αρχής της συνεπούς συμπεριφοράς απορρέουσας, υποχρεώσεως λήψεως ορισμένων μέτρων επιμέλειας για την αποφυγή προκλήσεως ζημίας σε έννομα αγαθά τρίτων προσώπων.

Αμέλεια, ως μορφή υπαιτιότητας, υπάρχει όταν, εξαιτίας της παραλείψεως του δράστη να καταβάλει την επιμέλεια που αν κατέβαλλε - με μέτρο τη συμπεριφορά του μέσου συνετού και επιμελούς εκπροσώπου του κύκλου δραστηριότητάς του - θα ήταν δυνατή η αποτροπή του ζημιογόνου αποτελέσματος, αυτός είτε δεν προέβλεψε την επέλευση του εν λόγω αποτελέσματος, είτε προέβλεψε μεν το ενδεχόμενο επελεύσεώς του, ήλπιζε όμως ότι θα το αποφύγει.

Από τις διατάξεις αυτές προκύπτει ότι η υπαίτια ζημιογόνος πράξη με την οποία παραβιάζεται σύμβαση μπορεί, πέραν των αξιώσεων από τη σύμβαση, να στηρίξει και αξίωση για αποζημίωση ή και χρηματική ικανοποίηση, σύμφωνα με το άρθρο 932 ΑΚ, μόνο αν και χωρίς τη συμβατική σχέση διαπραττόμενη θα ήταν παράνομη, ως αντικείμενη στο γενικό καθήκον του να μη ζημιώνει κανείς άλλον υπαιτίως.

Εξάλλου τις παρακάτω διατάξεις ν. 2668/1998 "Οργάνωση του τομέα παροχής ταχυδρομικών υπηρεσιών" ορίζονται τα εξής: α) φορέας παροχής καθολικής υπηρεσίας είναι τα Ελληνικά Ταχυδρομεία (ΕΛΤΑ). Για την παροχή της καθολικής υπηρεσίας ο ΕΛΤΑ εγκαθιστά, λειτουργεί και εκμεταλλεύεται κατ' αποκλειστικότητα δημόσιο ταχυδρομικό δίκτυο....

Και υποχρεούται στην παροχή της καθολικής ταχυδρομικής υπηρεσίας σε ποιότητα που προσδιορίζεται στο άρθρο 4 του παρόντος (άρθρο 19 παρ. 1 και 2 εδ. α), β) χρήστης της ταχυδρομικής υπηρεσίας είναι κάθε πρόσωπο στο οποίο ως αποστολέα ή παραλήπτη παρέχεται η ταχυδρομική υπηρεσία (άρθρο 1 παρ. 8 εδ. ιη), γ) στους χρήστες ταχυδρομικών υπηρεσιών, ανεξάρτητα από το σημείο της ελληνικής επικράτειας, παρέχονται μονίμως και σε προσιτές τιμές υπηρεσίες συγκεκριμένης ποιότητας....

Οι χρήστες έχουν δικαίωμα να απολαμβάνουν καθολικές ταχυδρομικές υπηρεσίες και το δικαίωμα αυτό εξασφαλίζεται, με τον καθορισμό της πυκνότητας των σημείων επαφής, πρόσβασης και περισυλλογής με βάση τις ανάγκες των χρηστών, με την πραγματοποίηση μιας περισυλλογής και μιας κατ' οίκον διανομής για κάθε πρόσωπο για όλες τις εργάσιμες ημέρες και τουλάχιστον για πέντε ημέρες την εβδομάδα-πλήν εξαιρετικών περιπτώσεων ή γεωγραφικών συνθηκών.... (άρθρο 4 παρ. 1 και 2 εδ.

β), δ) η Εθνική Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων έχει για τον τομέα των ταχυδρομικών υπηρεσιών την υποχρέωση να μεριμνά ώστε οι διαδικασίες διερεύνησης παραπόντων των χρηστών να είναι διαφανείς, απλές και ανέξοδες στις περιπτώσεις απώλειας, φθοράς, κλοπής ή μη τήρησης των ποιοτικών προδιαγραφών και σε ορισμένες δικαιολογημένες περιπτώσεις να καθιερώνει σύστημα επιστροφής χρημάτων ή και αποζημίωσης.

Καθένα από τα συμβαλλόμενα μέρη δικαιούται να προσφύγει για την επίλυση της διαφοράς στα αρμόδια δικαστήριο (άρθρο 7 παρ. 4 εδ. 1β), ε) τα ταχυδρομικά αντικείμενα για τα οποία δεν κατέστη δυνατόν να ανευρεθεί ούτε ο παραλήπτης ούτε ο αποστολέας περιέχονται στην κατηγορία των αζήτητων η διαχείριση των οποίων καθορίζεται με απόφαση του Υπουργού Μεταφορών (άρθρο 23) και στ) 1.

Η πλημμελής παροχή υπηρεσιών ή αδικαιολόγητη διακοπή υπηρεσίας προς τους χρήστες γεννά δικαίωμα αποζημίωσης σύμφωνα με τους όρους και προϋποθέσεις της γενικής και ειδικής άδειας. 2. Οι διατάξεις της παρ.1 του παρόντος άρθρου δεν ισχύουν σε όσες περιπτώσεις με απόφαση του Υπουργού Μεταφορών και Επικοινωνιών, που εκδίδεται μετά γνώμη της ΕΕΤΤ, καθορίζεται κατ' αποκοπή αποζημίωση. 3.

Αστικές διαφορές που γεννώνται κατά την εφαρμογή του παρόντος άρθρου και αξιώσεις αποζημιώσεως εκδικάζονται ανεξαρτήτως ποσού από το Μονομελές Πρωτοδικείο, σύμφωνα με τη διαδικασία των άρθρων 648-661 του ΚΠολΔ (άρθρο 24). Κατ' εξουσιοδότη από το εν λόγω άρθρο 24 εκδόθηκε η υπ' αριθ. 29030/816/2000 απόφαση του Υπουργού Μεταφορών (ΦΕΚ Β 683/2000), με την οποία καθορίζεται ελάχιστη αποζημίωση των χρηστών για πλημμελή παροχή ταχυδρομικών υπηρεσιών.

Από τις προαναφερόμενες διατάξεις σε συνδυασμό και με εκείνες των άρθρων 330, 297,298,361, 914 και 932 ΑΚ προκύπτει ότι, βάσει της καταρτιζόμενης μεταξύ των ΕΛΤΑ και του αποστολέα σύμβασης, με την παράδοση προς αποστολή, έναντι αμοιβής, των ταχυδρομικών αντικειμένων, ο ΕΛΤΑ υποχρεούται έναντι του αποστολέα να μεταφέρει και παραδώσει στην οικία του παραλήπτη τα αποστελλόμενα ταχυδρομικά αντικείμενα, η μη εκπλήρωση δε ή η πλημμελής εκπλήρωση της σύμβασης από το ΕΛΤΑ γεννά υπέρ του αποστολέα αξίωση αποζημίωσης για παράβαση της σύμβασης.

Ο παραλήπτης όμως των ταχυδρομικών αντικειμένων, που δεν συνδέεται με σύμβαση με τον φορέα της καθολικής ταχυδρομικής υπηρεσίας, σε περίπτωση υπαίτιας εκ μέρους των προστηθέντων του φορέα μη παράδοσης στην οικία του παραλήπτη και μη επιστροφής αυτών ως αζήτητων, δικαιούται να αξιώσει αποζημίωση ή και χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης, σύμφωνα με τις περί αδικοπραξιών διατάξεις.

Σημειωτέον ότι το καθοριζόμενο με την άνω υπουργική απόφαση ποσό αποζημίωσης, τόσο του αποστολέα όσο και του παραλήπτη, αποτελεί το ελάχιστο και δεν αποκλείεται αξίωση του παραλήπτη για περαιτέρω ζημία ή και χρηματική ικανοποίηση. Επομένως, ο πρώτος λόγος από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, με τον οποίο το αναιρεσείον (ΕΛΤΑ) προσάπτει στο Εφετείο την αιτίαση ότι, δεχθέν ως νόμιμη την εναντίον του αγωγή του αναιρεσιβλήτου περί επιδικάσεως σ' αυτόν χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης που υπέστη από την υπαίτια πλημμελή εκπλήρωση της παρεχόμενης από εκείνο (αναιρεσείον) καθολικής ταχυδρομικής υπηρεσίας και δη από την παράλειψη παράδοσης και τη μη κανονική παράδοση ταχυδρομικών αντικειμένων που απέστειλαν σ' αυτόν διάφοροι αποστολείς, εσφαλμένα εφάρμοσε τις μη εφαρμοστέες στην προκειμένη περίπτωση διατάξεις των άρθρων 914 και 932 ΑΚ, είναι αβάσιμος.

Από την προσβαλλόμενη απόφαση του Εφετείου προκύπτει ότι αυτό δέχθηκε την αγωγή του αναιρεσιβλήτου κατά του αναιρεσείοντος ΕΛΤΑ και κατεδίκασε το τελευταίο να καταβάλει στον πρώτο το ποσό των 10.000 ευρώ νομικοτόκως, προς ικανοποίηση της ηθικής βλάβης που υπέστη λόγω της υπαίτιας (από αμέλεια) μη εκπλήρωσης και πλημμελούς εκπλήρωσης της παροχής του εναγομένου, ήτοι της υποχρέωσης αυτού να παραδώσει καθώς και να παραδώσει εγκαίρως στον ενάγοντα ταχυδρομικά αντικείμενα αποστελλόμενα σ' αυτόν από τρίτους.

Ειδικότερα το Εφετείο δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν τα εξής: Το εναγόμενο, ως φορέας παροχής καθολικής ταχυδρομικής υπηρεσίας, σύμφωνα με τον ν. 2668/98, από αμέλεια των προστηθέντων υπαλλήλων του δεν παρέδωσε στον ενάγοντα στην επί της οδού ... κατοικία του ή παρέδωσε με καθυστέρηση αποσταλλέντα σ' αυτόν από τρίτους ταχυδρομικά αντικείμενα (επιστολές, περιοδικά κλπ), τα οποία, με συμβάσεις που καταρτίστηκαν μεταξύ αυτών των αποστολέων και του εναγομένου, το τελευταίο ανέλαβε την υποχρέωση να τα μεταφέρει και παραδώσει στον ενάγοντα στην άνω διεύθυνση της κατοικίας του που αναγράφετο σ' αυτά.

Ειδικότερα, στα καλοκαίρια των ετών 1997 και 1998 καθυστέρησε την παράδοση αλληλογραφίας τουλάχιστον κατά είκοσι ημέρες, στους μήνες Απρίλιο και Μάιο του έτους 2002 κατά 10 και 15 ημέρες, στις βροχερές ημέρες του έτους 2002 προέβη σε διανομή των ταχυδρομικών αντικειμένων και άλλες φορές άφηνε αυτά στην άσφαλτο σε παρακείμενο σταυροδρόμι.

Εξαιτίας των εν λόγω ενεργειών και παραλείψεων των προστηθέντων υπαλλήλων του εναγομένου, ο ενάγων που είναι ιατρός, απώλεσε τη δυνατότητα συμμετοχής του σε επιστημονικά συνέδρια και κινδύνευσε να απολέσει τη συμμετοχή του σε επιτροπές και εξετάσεις. Κατά τα έτη 1998 και 2001 απώλεσε τη δυνατότητα να δημοσιεύσει επιστημονικές εργασίες σε επιστημονικά περιοδικά και τις προθεσμίες εξόφλησης λογαριασμών ΔΕΗ, ΟΤΕ κλπ, με αποτέλεσμα να επιβαρυνθεί με προσαυξήσεις.

Λόγω μη παραδόσεως του εντύπου φορολογικής δήλωσης της αδερφής του, της οποίας αυτός είχε διορισθεί αντίκλητος, αναγκάστηκε να προστρέξει στην αρμοδία ΔΟΥ, με αποτέλεσμα να απολέσει εργατοώρες κινδύνευσε να χάσει την προθεσμία εγγραφής του υιού του στο Λύκειο και στο Βρετανικό Πανεπιστήμιο. Απώλεσε το δικαίωμα έκπτωσης κατά την πληρωμή φόρου εισοδήματος του έτους 1999, καθώς και το δικαίωμα συμμετοχής του στις αυξήσεις του μετοχικού κεφαλαίου εταιριών των οποίων ήταν μέτοχος, προσέτι δεν απώλεσε πολλά τεύχη αλλοδαπών επιστημονικών περιοδικών των οποίων ήταν συνδρομητής, καθώς και τη δυνατότητα να ανταποκριθεί σε κοινωνικές προσκλήσεις.

Με βάση τα περιστατικά αυτά το Εφετείο έκρινε ότι η μη εκπλήρωση και η πλημμελής εκπλήρωση της συμβατικής υποχρέωσης του εναγομένου, να παραδώσει στον ενάγοντα τα άνω ταχυδρομικά αντικείμενα, συνιστά και αδικοπραξία με την έννοια του άρθρου 914 ΑΚ, η οποία παρέχει σ' αυτόν το δικαίωμα να ζητήσει χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης, κατά το άρθρο 932 του ιδίου Κώδικα.

Έτσι που έκρινε το Εφετείο διέλαβε στην απόφασή του πλήρεις, σαφείς και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες που καθιστούν εφικτό τον αναιρετικό έλεγχο ως προς την ορθότητα ή μη της εφαρμογής των άνω διατάξεων του ουσιαστικού δικαίου, σε σχέση ειδικότερα με την κρίση του περί συνδρομής και αδικοπρακτικής ευθύνης του αναιρεσείοντος προς αποκατάσταση της ηθικής βλάβης τους αναιρεσιβλήτου.

Επομένως από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, ο δεύτερος λόγος είναι αβάσιμος.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 28.11.2006 αίτηση του νομικού προσώπου ιδιωτικού δικαίου με την επωνυμία "ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΤΑΧΥΔΡΟΜΕΙΑ" για αναίρεση της υπ' αριθμ. 6.180/2006 απόφασης του Εφετείου Αθηνών.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 26 Μαΐου 2009.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 11 Ιουνίου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ