Supreme Court dismisses appeal on co-ownership repair costs, ruling lower courts correctly applied debt forgiveness law.

Απόφαση 1382 / 2008 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1382/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Καλαμίδα, Αντιπρόεδρο, Ρένα Ασημακοπούλου, Ιωάννη Ιωαννίδη, Αθανάσιο Κουτρομάνο και Δήμητρα Παπαντωνοπούλου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 25 Φεβρουαρίου 2008, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: χ1, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Νικόλαο Σιαμκούρη, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ..

Της αναιρεσίβλητης: ψ1, η οποία παραστάθηκε με τους πληρεξούσιους δικηγόρους της Ευάγγελο Βασιλακάκη και Φώτιο Κρεμμύδα.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με τις από 25-11-1991 και 20-7-1992 αγωγές του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκαν στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης και συνεκδικάσθηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 22366/1996, 22369/1996 προδικαστικές 28738/2001 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 3452/2003 του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης, ζητά ο αναιρεσείων με την από 28-5-2004 αίτησή του και τους από 12-7-2006 πρόσθετους λόγους . Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Αθανάσιος Κουτρομάνος ανέγνωσε την από 18-1-2007 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και των προσθέτων λόγων, οι πληρεξούσιοι της αναιρεσίβλητης την απόρριψή τους, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Στις από 25-11-1991 και 20-7-1992 (δύο) αγωγές του, ο ήδη αναιρεσείων Χ1 ιστορούσε, ότι κατά τα έτη 1990-1992, με την ιδιότητά του ως εκπροσώπου των κοινωνών (συνιδιοκτητών) πολυόροφης οικοδομής, άλλως ως απλός συνιδιοκτήτης αυτής, προέβη σε δαπάνες επισκευών και συντήρησης του επικοίνου κτιρίου, συνολικού ύψους 29.487.693 δραχμών ζητούσε δε να υποχρεωθεί ο εναγόμενος - ήδη θανών και κληρονομηθείς από την αναιρεσίβλητη σύζυγό του - .Ψ, ως συγκύριος του ακινήτου, να του καταβάλει συνολικώς το ποσό των 5.231.116 δραχμών, που αντιστοιχούσε στο ποσοστό της συνιδιοκτησίας αυτού. Τόσο το Πολυμελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης όσο και το Εφετείο Θεσσαλονίκης έκριναν ουσιαστικώς αβάσιμες τις αγωγές, δεχόμενα την κατωτέρω, καταλυτική του αγωγικού δικαιώματος, ένσταση της αναιρεσίβλητης. Κατά της εφετειακής αποφάσεως παραπονείται ήδη, με την κρινόμενη αίτησή του, ο ηττηθείς διάδικος.

Κατά την έννοια του άρθρου 559 αριθμ.14 ΚΠολΔ, υπάρχει λόγος αναιρέσεως, αν το δικαστήριο παρά το νόμο κήρυξε ή δεν κήρυξε ακυρότητα, έκπτωση από δικαίωμα ή απαράδεκτο. Στην προκειμένη περίπτωση, η αναιρεσίβλητη, με τις προτάσεις της κατά την πρώτη συζήτηση των αγωγών στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο, υποστήριξε, ότι ο δικαιοπάροχός της Ψ είχε απαλλαγεί της ευθύνης του για συμμετοχή στις ένδικες δαπάνες του επικοίνου κτίσματος δια συμβάσεως μεταξύ αυτού αφ' ενός, και του αναιρεσείοντος και δύο άλλων -μη διαδίκων-συνιδιοκτητών, αφετέρου.

Συγκεκριμένα ανέφερε, ότι τον Φεβρουάριο του 1989 ο αναιρεσείων και δύο συγγενείς του, συγκεντρώνοντας συνολικό ποσοστό συνιδιοκτησίας 64,2225%, συναποφάσισαν να προβούν σε καταγγελία των μισθωτικών συμβάσεων του ισογείου της επίκοινης οικοδομής λόγω επικείμενης ιδιοχρήσεώς των από την σύζυγο του αναιρεσείοντος.

Ο δικαιοπάροχος της αναιρεσίβλητης διεφώνησε και, στις δίκες που ακολούθησαν, ζήτησε να αναγνωρισθεί άκυρη η απόφαση της πλειοψηφίας των κοινωνών . Προσέθετε δε περαιτέρω στις προτάσεις της η αναιρεσίβλητη, κατά λέξιν, και τα εξής: "Κατά την εκδίκαση των αγωγών αυτών και των προσθέτων παρεμβάσεων (μετ'αναβολή την 11.12.1989) ο πληρεξούσιος δικηγόρος των εναγομένων Νικόλαος Σιάμκουρης, παριστάμενος με τον ενάγοντα, δήλωσε ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης (Ειδ.Δ) για λογαριασμό της αντιδικίας, ήτοι του ενάγοντος, της μητέρας του και της αδερφής του (άλλαις λέξαισι για λογαριασμό της πλειοψηφίας των κοινωνών) ότι αυτή "αναλαμβάνει όλες τις αποζημιώσεις της αιτούμενης ιδιόχρησης, και όλων των δαπανών που συνεπάγεται αυτή, από μέρους της πλειοψηφίας για τη μειοψηφία...".

Η δεσμευτική αυτή δήλωση ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης είχε το εξής αδιαμφισβήτητο νόημα:ότι οι αποφασίσαντες την ιδιόχρηση ανελάμβαναν εξ ολοκλήρου τις δαπάνες της ιδιοχρήσεως, δηλ. όχι μόνο τις αποζημιώσεις προς τους μισθωτές, αλλά τις τεράστιες δαπάνες που απαιτούνται για την αναδιαμόρφωση και τον εκσυγχρονισμό των χώρων, στους οποίους αφορά η ιδιόχρηση.

Ακόμη σημαντικότερο όμως είναι το εξής: με την επιδοθείσα την 28.11.1989 (δηλαδή λίγες μέρες πριν από την ανωτέρω δικάσιμο) στον δικαιοπάροχο μου εξώδικη γνωστοποίηση και δήλωση (προσκομιζόμενη μετ' επικλήσεως) του ενάγοντος, της μητέρας του και της αδελφής του, ήτοι της πλειψηφίας των κοινωνών, οι τελευταίοι ανακοίνωναν στον δικαιοπάροχο μου την απόφαση τους να καταγγείλουν λόγω της ιδιοχρήσεως υπέρ της συζύγου του ενάγοντος τις μισθωτικές συμβάσεις του επικοίνου με τους αναγραφόμενους στην εν λόγω εξώδικη γνωστοποίηση και δήλωση μισθωτές.

Στο τελευταίο τμήμα της μακροσκελούς εξωδίκου γνωστοποιήσεως και δηλώσεως (στην οποία είχε ενσωματωθεί το κείμενο της καταγγελίας προς τους μισθωτές και το μισθωτήριο με την υπέρ ης η ιδιόχρηση Χα), αναγράφονται επί λέξει τα εξής, τα οποία και αποτελούν κατ'ουσία το περιεχόμενο της εξωδίκου γνωστοποιήσεως και δηλώσεως προς τον δικαιοπάροχό μου: "Καθώς και σας δηλώνουμε για μία ακόμη φορά, ότι οποιαδήποτε δαπάνη, οιουδήποτε ύψους, για αποζημιώσεις λόγω ιδιοχρήσεως, για επισκευές, συντηρήσεις και διαρρυθμίσεις που θα απαιτηθούν προκειμένου το κοινό ακίνητό μας να καταστεί κατάλληλο για την σκοπούμενη ιδιόχρηση απ'την Χα, ακόμη τις αποζημιώσεις του άρθρου 13 παρ.4 του ν.813/78 καθώς και οποιαδήποτε άλλη δαπάνη παρούσα ή μέλλουσα τακτικής, ή εκτάκτου, αναγκαίας ή επωφελούς επισκευής και συντηρήσεως του ακινήτου μας αναλαμβάνουμε αποκλειστικά εμείς οι υπογράφοντες την παρούσα, απαλάσσοντες ρητά υμάς αυτών".

Και το κείμενο αυτό υπογράφει, παρεμβαλλομένης της παραγγελίας επιδόσεως προς τον αρμόδιο δικ.επιμελητή για να επέλθουν οι νόμιμες συνέπειες, ο πληρεξούσιος δικηγόρος της πλειοψηφίας των κοινωνών Νικόλαος Σιαμκούρης, για λογαριασμό της. Από το ανωτέρω κείμενο καθώς και από την προαναφερθείσα δήλωση του πληρεξούσιου δικηγόρου της πλειοψηφίας των κοινωνών συνάγεται ότι η πλειοψηφία των κοινωνών ανέλαβε κάθε δαπάνη συντηρήσεως του επικοίνου.

Όπως δε προκύπτει από την αγωγή (σελ. 2 φύλλο 2 και σελ. 3 φύλλο 1), οι εργασίες των οποίων την εκτέλεση αποφάσισε η πλειοψηφία των κοινωνών αφορούσαν σε "αναγκαίες επισκευές και συντηρήσεις". Όμως από την συμμετοχή στις εργασίες αυτές είχε ρητά απαλλάξει τον δικαιοπάροχό μου η πλειοψηφία των κοινωνών. Επί πλέον, είναι πολύ χαρακτηριστικό ότι ήδη κατά τον χρόνο που ελήφθη η απόφαση για καταγγελία των υφισταμένων μισθώσεων είχε συνυπολογισθεί εκ μέρους της πλειοψηφίας των κοινωνών η ανάγκη διενεργείας επισκευών.

Ίσως όμως όχι τόσο ανιδιοτελώς, όπως προκύπτει απ' ό,τι αναφέρω κατωτέρω υπό στοιχ.Γ4. Σε κάθε περίπτωση, η πλειοψηφία των κοινωνών (ο ενάγων, η μητέρα του και η αδελφή του) είχε -όπως από τα ανωτέρω συνάγεται - προσχεδιάσει την διενέργεια γενικευμένων επισκευών εν όψει της ιδιοχρήσεως και αναλάβει την υποχρέωση να επωμισθεί αυτή αποκλειστικά τα έξοδα.

Από την πλευρά του ο δικαιοπάροχος μου απεδέχθη αυτή την δήλωση βουλήσεως της πλειοψηφίας των κοινωνών, με την οποία αυτή περιόριζε τις δυσμενείς για τον δικαιοπάροχό μου συνέπειες της αποφάσεως περί ιδιοχρήσεως". Με το περιεχόμενο αυτό, ο ρηθείς ισχυρισμός της αναιρεσίβλητης (ένσταση εκ του άρθρου 454 ΑΚ) ήταν σαφής και πλήρως ορισμένος, είναι δε αβάσιμα τα αντιθέτως προβαλλόμενα με τον μοναδικό λόγο αναιρέσεως του κυρίου δικογράφου, σύμφωνα με τον οποίο το Εφετείο υπέπεσε στην εκ του άρθρου 559 αριθμ.14 πλημμέλεια επειδή δεν θεώρησε απαράδεκτη λόγω αοριστίας την ένσταση περί αφέσεως χρέους αποδεχόμενο σχετικό ισχυρισμό του αναιρεσείοντος.

Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 106, 111§2, 216§1, 335, 337, 338 και 559 αριθμ.1 και 8 ΚΠολΔ συνάγεται ότι η επίκληση συγκεκριμένου κανόνος δικαίου δεν είναι στοιχείο της αγωγής ή της ένστασης και δεν δεσμεύει το δικαστήριο ο νομικός χαρακτηρισμός που δίδεται από τους διαδίκους, διότι το δικαστήριο εφαρμόζει αυτεπαγγέλτως το νόμο, προσδίδει στα επικαλούμενα προς θεμελίωση του οικείου ισχυρισμού περιστατικά τον -κατά την κρίση του-προσήκοντα νομικό χαρακτηρισμό και υπάγει τον ισχυρισμό στον προσήκοντα κανόνα δικαίου λαμβάνοντας υπ' όψη την ιστορική βάση και το υποβαλλόμενο αίτημα (πρβλ.

ΑΠ1468/2005). Στην προκειμένη περίπτωση, ο προαναφερόμενος ισχυρισμός της αναιρεσίβλητης εκτιμήθηκε από το Πρωτοδικείο ως συνιστών την εκ του άρθρου 281ΑΚ ένσταση καταχρηστικής ασκήσεως του αγωγικού δικαιώματος, την οποία επεκαλείτο και η ενισταμένη. Το ίδιο δικαστήριο έταξε με προδικαστικές αποφάσεις το οικείο θέμα αποδείξεως εις βάρος της αναιρεσίβλητης, υποχρεώνοντας αυτήν να αποδείξει (και) τα ρηθέντα πραγματικά περιστατικά που είχε επικαλεσθεί.

Στη συνέχεια, εκτιμώντας τις αποδείξεις, έκρινε και ουσιαστικώς βάσιμη την ένσταση και απέρριψε τις αγωγές με την οριστική του απόφαση. Ακολούθως, το Εφετείο, εξετάζοντας εκ νέου την υπόθεση και τα αποδεικτικά στοιχεία αυτής, κατέληξε στο ίδιο αποδεικτικό πόρισμα, ήτοι θεώρησε αποδεδειγμένα τα προαναφερόμενα, πραγματικά περιστατικά, που είχε επικαλεσθεί η αναιρεσίβλητη, έκρινε όμως ότι αυτά συνιστούσαν όχι την εκ του άρθρου 281 ΑΚ ένσταση, αλλά εκείνη του άρθρου 454 ΑΚ, ήτοι άφεση χρέους.

Κρίνοντας δε έτσι το δευτεροβάθμιο ουσιαστικό δικαστήριο, δεν υπέπεσε σε καμία από τις πλημμέλειες εκ του άρθρου 559 αριθμ.8 και 10 ΚΠολΔ όπως υποστηρίζει ο αναιρεσείων με το δικόγραφο των πρόσθετων λόγων, οι οποίοι στηρίζονται στην - εσφαλμένη με βάση τα προεκτεθέντα - προϋπόθεση ότι η αναιρεσίβλητη δεν είχε προτείνει την περί αφέσεως χρέους ένσταση και ότι έτσι το Δικαστήριο έλαβε υπ'όψιν πράγματα μη προταθέντα και ότι έκρινε περί αυτών χωρίς να τάξει σχετική απόδειξη.

Σε εσφαλμένες επίσης προϋποθέσεις ερείδονται οι εμπεριεχόμενοι στον δεύτερο λόγο του προσθέτου δικογράφου ισχυρισμοί του αναιρεσείοντος, με τους οποίους αποδίδονται στην προσβαλλόμενη απόφαση οι εκ του άρθρου 559 αριθμ.1 και 19ΚΠολΔ πλημμέλειες. Ειδικότερα: (α)Με βάση τις παραδοχές του Εφετείου, η σύναψη της περί αφέσεως χρέους συμβάσεως αποδείχθηκε άμεσα, και δη η μεν πρόταση του αναιρεσείοντος από την (μη χρήζουσα ερμηνείας) έγγραφη εξώδικη από 24-11-1989 δήλωση αυτού (και δύο άλλων κοινωνών), η οποία περιήλθε στον αρχικώς εναγόμενο (δικαιοπάροχο της αναιρεσίβλητης) την 28-11-1989, η δε αποδοχή της πρότασης από τον τελευταίο με (σιωπηρή) ομολογία του περιστατικού αυτού από τον αναιρεσείοντα.

Έτσι, ούτε ενδοιαστικώς διατυπώθηκε το αποδεικτικό πόρισμα του Δικαστηρίου σχετικώς με τις εκατέρωθεν δηλώσεις βουλήσεως που συναπετέλεσαν την επίμαχη σύμβαση αφέσεως χρέους, ούτε είναι ασαφής η συμμετοχή του αναιρεσείοντος στην ίδια σύμβαση, όπως διατείνεται ο ίδιος. (β)Δεν καθιστά ελλιπή την αιτιολογία της αποφάσεως η παράλειψη του Εφετείου να διευκρινίσει αν η ρηθείσα άφεση χρέους ισχύει στο διηνεκές και αν δεσμεύει όλους τους εκάστοτε συγκυρίους της οικοδομής.

Τούτο δε, διότι τέτοιο αίτημα δεν είχε καταχθεί σε δίκη με αίτημα κάποιου διαδίκου και, επομένως, το Δικαστήριο δεν είχε εξουσία να αποφανθεί σχετικώς. Κατόπιν τούτων, πρέπει η κρινόμενη αίτηση αναιρέσεως να απορριφθεί.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 28-5-2004 αίτηση του Χ1 για αναίρεση της 3452/2003 αποφάσεως του Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσιβλήτου, τα οποία ορίζει σε χίλια οκτακόσια ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 10 Ιουνίου 2008. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 19 Ιουνίου 2008 .

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ