Supreme Court allows appeal against appellate court for misapplication of burden of proof in will validity case.

Απόφαση 1377 / 2006 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1377/2006

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ΄ Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Σπυρίδωνα Γκιάφη, Αντιπρόεδρο, Αλέξανδρο Κασιώλα, Χαράλαμπο Αντωνιάδη, Γεώργιο Φώσκολο και Ελισάβετ Μουγάκου-Μπρίλλη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 15 Φεβρουαρίου 2006, με την παρουσία και της γραμματέως Γραμματικής Κονταξή, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: ....... , που εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Δημητρίου Στεφανάδη, βάσει δηλώσεως κατ΄ άρθρο 242 παρ.2 Κ.Πολ.Δ.

Του αναιρεσιβλήτου: ..... , που εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Στυλιανό Σταυρινάδη, βάσει δηλώσεως κατ΄ άρθρο 242 παρ.2 Κ.Πολ.Δ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 2-6-1994 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 454/2001 μη οριστική,2351/2003 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 3949/2004 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας αποφάσεως ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 19-10-2004 αίτησή της και τους από 9-1-2006 προσθέτους λόγους. Κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Ελισάβετ Μουγάκου-Μπρίλλη ανέγνωσε την από 3-2-2006 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αίτησης αναίρεσης κατά της 3949/2004 απόφασης του Εφετείου Αθηνών, καθώς και των προσθέτων λόγων της.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 1721 παρ. 1 εδαφ. α΄ Α.Κ., η ιδιόγραφη διαθήκη γράφεται ολόκληρη με το χέρι του διαθέτη, χρονολογείται και υπογράφεται απ΄αυτόν. Από τη διάταξη αυτή, σε συνδυασμό και προς τις άλλες σχετικές διατάξεις του ίδιου περί συντάξεως διαθηκών κεφαλαίου του Α.Κ., στις οποίες προβλέπεται κατ΄ απόκλιση έναντι της προαναφερομένης παρεμβολή και άλλου ή άλλων προσώπων, πέραν εκείνου του διαθέτη, για την έγκυρη σύνταξη διαθήκης, συνάγεται ο επικαλούμενος ιδιόγραφη διαθήκη, ο οποίος μάχεται υπέρ του κύρους αυτής και αντλεί δικαιώματα από την ίδια, οφείλει να αποδείξει την ιδιόχειρη από μέρους του διαθέτη γραφή, χρονολόγηση και υπογραφή της εν λόγω διαθήκης.

Η κήρυξη ως κυρίας της ιδιόγραφης διαθήκης δεν παρέχει τεκμήριο γνησιότητάς της υπέρ του επικαλουμένου αυτήν. Τότε μόνο αποτελεί τέτοιο τεκμήριο, μέχρι την ανταπόδειξή του, όταν από τη δημοσίευση της εν λόγω διαθήκης παρήλθε πενταετία, χωρίς εν τω μεταξύ να αμφισβητηθεί η γνησιότητά της σε δίκη μεταξύ μεταξύ κάποιου που αντλεί δικαίωμα απ' αυτήν και κάποιου που βλάπτεται από την ύπαρξή της (άρθρο 1777 Α.Κ.).

Εξάλλου, από τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 13 ΚΠολΔ, κατά την οποία αναίρεση επιτρέπεται αν το δικαστήριο εσφαλμένα εφάρμοσε τους ορισμούς του νόμου ως προς το βάρος της απόδειξης, προκύπτει, ότι ο λόγος αυτός της αναίρεσης ιδρύεται όταν το βάρος της απόδειξης επιβλήθηκε στον αναιρεσείοντα, ενώ κατά νόμο δεν έφερε ο εν λόγω διάδικος το βάρος αυτό, στη δε συνέχεια ο σχετικός ισχυρισμός απορρίφθηκε προς βλάβη του αναιρεσείοντος, λόγω της έλλειψης αποδείξεων ή ανεπάρκειας αυτών για το σχηματισμό της δικανικής πεποίθησης και κατ' εφαρμογή του κανόνα, κατά τον οποίο «μη αποδεικνύοντος του φέροντος το βάρος της απόδειξης, ο αντίδικος απαλλάσσεται» (actore non probente teus absolvitur).

Στην προκείμενη περίπτωση, από την παραδεκτή (άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ) επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων της δικογραφίας προκύπτουν τα ακόλουθα: Για την ένδικη από 2-6-1994 αναγνωριστική αγωγή ακυρότητας της από 3-1-1993 ιδιόγραφης διαθήκης του θανόντος στην Αθήνα στις 11-1-1993 ....... συζύγου της ενάγουσας και ήδη αναιρεσείουσας και θείου του εναγομένου και ήδη αναιρεσιβλήτου, η οποία δημοσιεύθηκε νόμιμα με τα 142/723α'/142 Δθ'/4-7-1993 πρακτικά δημόσιας συνεδρίασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Σάμου αλλά δεν κηρύχθηκε κυρία με την οποία ο διαθέτης εγκατέστησε μοναδικούς κληρονόμους του τον εναγόμενο, στον οποίο κατέλιπε «όλη την κτηματική περιουσία του στην Ικαρία» και την ενάγουσα, σύζυγό του «σ' αυτά που έχει στην Αθήνα», εκδόθηκε η 7263/1995 πράξη του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, με την οποία, υποχρεώθηκε η ενάγουσα να αποδείξει ότι η εν λόγω διαθήκη είναι πλαστή και ότι ο εναγόμενος, ως έχων συμφέρον οικονομικό, εκμεταλλευόμενος την ασθένεια από την οποία έπασχε ο διαθέτης, προέβη καθ' ολοκληρίαν στη γραφή της διαθήκης, έθεσε δε και τη χρονολογία, καθώς και την υπογραφή του διαθέτη στην ίδια.

Ακολούθως εκδόθηκαν η 454/2001 παρεμπίπτουσα για απόδειξη απόφαση του ίδιου πιο πάνω Δικαστηρίου, με την οποία διατάχθηκε η διενέργεια γραφολογικής πραγματογνωμοσύνης, η 2351/2003 οριστική απόφαση του εν λόγω Δικαστηρίου, με την οποία, απορρίφθη κατ΄ ουσία η αγωγή, και, τέλος, η προσβαλλόμενη απόφαση, με την οποία το Εφετείο δέχθηκε ότι «δεν αποδεικνύεται ότι η προσβαλλόμενη διαθήκη γράφηκε και υπογράφηκε από τον εναγόμενο» και γι΄ αυτό έκρινε απορριπτέα την αγωγή ως κατ΄ ουσία αβάσιμη.

Με αυτά που δέχθηκε και έτσι που έκρινε το Εφετείο, υπέπεσε στην πλημμέλεια της εσφαλμένης εφαρμογής των ορισμών του νόμου ως προς το βάρος της απόδειξης και γι΄ αυτό οι επ΄ αυτής της πλημμέλειας στηριζόμενοι πρώτος, μέρος πρώτο, και πρόσθετος πρώτος, μέρος δεύτερο, λόγοι της αναίρεσης, από τον αριθ. 13 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, πρέπει να γίνουν δεκτοί ως παράδεκτοι και βάσιμοι.

Ακολούθως πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση, σύμφωνα με το άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ, στο ίδιο Εφετείο, αφού είναι δυνατή η σύνθεσή του από άλλους δικαστές.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 3949/2004 απόφαση του Εφετείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο πιο πάνω Εφετείο συντιθέμενο από άλλους δικαστές.

Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων της αναιρεσείουσας, τα οποία ορίζει σε χίλια εξακόσια σαράντα (1.640) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 19 Απριλίου 2006. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 21 Ιουνίου 2006.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ