1374/2011 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1374 / 2011 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Περίληψη:

Έλλειψη αιτιολογιών (άρθρ. 559 αρ. 19 ΚΠολΔ). Δεν υπάρχει, όταν οι ελλείψεις ανάγονται στην εκτίμηση των αποδείξεων.

Αριθμός 1374/2011

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Ρένα Ασημακοπούλου, Αντιπρόεδρο, Αθανάσιο Κουτρομάνο, Χρυσόστομο Ευαγγέλου, Ευφημία Λαμπροπούλου και Γεράσιμο Φουρλάνο, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 22 Νοεμβρίου 2010, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος-καλούντος: Γ. Κ. του Κ., κατοίκου ..., ο οποίος παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο Διονύσιο Κρέστο.

Των αναιρεσιβλήτων- καθών η κλήση : 1.Ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "Δημόσια Επιχείρηση ηλεκτρισμού" (ΔΕΗ ΑΕ) που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, και 2. Ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "Κ. ΚΟΥΡΤΙΔΗΣ ΑΕ" που εδρεύει στον Κορυδαλλό Αττικής, και εκπροσωπείται νόμιμα. Η πρώτη εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Κωνσταντίνο Πάζιο, με δήλωση του αρθρ. 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ. και η δεύτερη δεν εκπροσωπήθηκε στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 28-9-2001 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Πειραιά. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 3175/2003 του ίδιου Δικαστηρίου και 947/2004 του Εφετείου Πειραιώς. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζήτησε ο αναιρεσείων με την από 14-6-2007 αίτησή του, επί της οποίας εκδόθηκε η 2350/2009 απόφαση του Αρείου Πάγου που κήρυξε απαράδεκτη τη συζήτηση της υπόθεσης. Ήδη η υπόθεση επανέρχεται προς συζήτηση με την από 25-1-2010 κλήση του καλούντος.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Γεράσιμος Φουρλάνος ανέγνωσε την από 14-11-2008 έκθεση της κωλυομένης να μετάσχει στη σύνθεση του δικαστηρίου τούτου, Αρεοπαγίτη Δήμητρας Παπαντωνοπούλου, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και την καταδίκη των αντιδίκων του στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

I.Όπως προκύπτει από την με αριθμό 12.100/25.5.2010 έκθεση επίδοσης της αρμόδιας δικαστικής επιμελήτριας του Πρωτοδικείου Αθηνών Δ. Γ., ακριβές αντίγραφο της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης με τις κάτω από αυτήν Πράξεις του Προέδρου και Αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου, με τις οποίες ορίστηκε το αρμόδιο τμήμα, η δικάσιμος και ο Εισηγητής Δικαστής, επιδόθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα στη δεύτερη των αναιρεσιβλήτων. Η τελευταία, όμως, δεν εμφανίστηκε, κατά τη συζήτηση της υπόθεσης στην δικάσιμο που αναφέρεται στην αρχή της παρούσας ούτε εκπροσωπήθηκε με δήλωσή του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ. Άρα, πρέπει να δικασθεί ερήμην και να προχωρήσει η συζήτηση παρά την απουσία της (αρθρ. 576 παρ. 2 ΚΠολΔ).

II

.

Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αρ. 19 ΚΠολΔ, καθιδρύεται λόγος αναίρεσης, αν η απόφαση δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης. Ο λόγος αυτός εδράζεται στο ότι η απόφαση είναι δυνατόν να μην περιλαμβάνει πραγματικά περιστατικά (έλλειψη αιτιολογίας) ή στηρίζει την κρίση της, σε ζήτημα με ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης, που δεν καλύπτει όλα τα απαιτούμενα, με βάση το πραγματικό του εφαρμοστέου, στην περίπτωση κανόνα δικαίου, στοιχεία (ανεπαρκείς αιτιολογίες) (ΑΠ 821/2002, ΑΠ 1523/2001, ΑΠ 1267/2002, ΑΠ 720/2003, ΑΠ 90/2004, ΑΠ 463/2004).

Δεν έχει, όμως, εφαρμογή η παραπάνω διάταξη, όταν οι ελλείψεις του νομικού συλλογισμού ανάγονται στην εκτίμηση των αποδείξεων (ΑΠ 383/2004) και, ιδίως, στην ανάλυση, στάθμιση και αιτιολόγηση του πορίσματος που εξάγεται απ' αυτές, εφ' όσον αυτό εκτίθεται με σαφήνεια και πληρότητα (ΑΠ 24/1992, ΑΠ 1547/1995). Η αντίφαση είναι ανάγκη να εντοπίζεται μόνο μεταξύ των αιτιολογιών της απόφασης και όχι μεταξύ αυτών και άλλων, διαδικαστικών ή όχι εγγράφων (ΑΠ 700/1986) ή μεταξύ νομικών συλλογισμών ή αξιολογήσεων της απόφασης, οι οποίες διατυπώνονται επάλληλα ή επικουρικά και στηρίζουν η κάθε μία, αυτοτελώς το διατακτικό της, δεν υπάρχει έλλειψη νόμιμης βάσης (ΑΠ 308/1999).

Άρα, χωρεί η εφαρμογή της προαναφερθείσας διάταξης, όταν δεν προκύπτουν από το αιτιολογικό της προσβαλλόμενης απόφασης κατά τρόπο σαφή και χωρίς αντιφάσεις τα πραγματικά περιστατικά που είναι αναγκαία, κατά νόμο, για τη θεμελίωση του κανόνα δικαίου, ο οποίος εφαρμόστηκε στη συγκεκριμένη περίπτωση (Ολ ΑΠ 26/2004, Ολ ΑΠ 24/1992, ΑΠ463/2004, ΑΠ15/2006).Ακόμη δε, υφίσταται ο λόγος αναίρεσης από άρθρο 559 αρ. 19 ΚΠολΔ, όταν η ανεπάρκεια ή αντιφατικότητα της αιτιολογίας εντοπίζεται στο νομικό χαρακτηρισμό των κρίσιμων πραγματικών περιστατικών του δικαστή της ουσίας (Ολ ΑΠ 12/1995, Ολ ΑΠ 24/1992, ΑΠ 1/1992, ΑΠ 865/2003, ΑΠ 1420/2003, ΑΠ 462/2004), αλλά και όταν η διατύπωση της ελάσσονος πρότασης του δικανικού συλλογισμού είναι ενδοιαστική και δεν στοιχειοθετεί αναμφίβολο πόρισμα.

Στην παρούσα περίπτωση, η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, έκρινε κατά την ανέλεγκτη ουσιαστική κρίση της (αρθρ. 561 παρ. 1 ΚΠολΔ), τα ακόλουθα : "Δυνάμει της από 31/3/1999 έγγραφης σύμβασης, η οποία κατηρτίσθη μεταξύ των δύο εναγομένων (πρώτης και δευτέρας), η δευτέρα εναγόμενη, ως προστηθείσα (άρθρο 922 ΑΚ) ανέλαβε να κατασκευάσει για λογαριασμό της πρώτης (προστησάσης), υπό την διεύθυνση και την εποπτεία της, ένα έργο που αφορούσε το δίκτυο ηλεκτροδότησης αυτής στην περιοχή των Αθηνών.

Στα πλαίσια της δραστηριότητος αυτής, προέβη η δευτέρα εναγομένη στην διάνοιξη ενός χάνδακος επί του στενού πεζοδρομίου (όπως φαίνεται στις επικαλούμενες και νόμιμα προσκομιζόμενες φωτογραφίες, πλάτους περί το ενάμισυ μέτρο) της οδού ... δίπλα από την πόρτα του καταστήματος (ταβέρνα - ρεμπετάδικο) με την ονομασία "...".

Στις 15 Φεβρουαρίου 2001 και περί ώραν 18,30'ο ενάγων μετέβαινε στο εν λόγω κατάστημα, στο οποίο ηργάζετο ως υπεύθυνος προσωπικού, για να "ανοίξει" αυτό και να αναλάβει εργασία. Κατά τη διέλευση του από το πεζοδρόμιο επεχείρησε να διαβεί την ξύλινη παλέτα που είχε τοποθετηθεί κατά μήκος του χάνδακος, η οποία σημειωτέον δεν κάλυπτε πλήρως αυτόν, για να φθάσει στην πόρτα της εισόδου του καταστήματος, ενόψει του ότι η από την οδό ευθεία πρόσβαση σε αυτή, δεν ήταν εφικτή λόγω των χωμάτων εκ του χάνδακος που είχαν ριχθεί εκεί.

Κατά τη διέλευση του αυτή ενόψει του ότι ήτο εσπέρα και ο δημοτικός φωτισμός ήταν ασθενής (στο βάθος του δρόμου σε αρκετή απόσταση από τον χάνδακα κρέμεται μία φωτιστική λάμπα του Δήμου, βλ. φωτογραφίες σε συνδυασμό με το ως άνω αποδεικτικό υλικό), ούτε υπήρχε άλλος φωτισμός, παρά την προσοχή που κατέβαλε γλίστρησε στα χαλίκια που βρίσκονταν επάνω στην παλέτα με αποτέλεσμα να πέσει μέσα στο χανδάκι που είχε βάθος περί τα 70 εκατοστά του μέτρου και να τραυματισθεί, υποστάς στη δεξιά ποδοκνημική κάταγμα έξω δεξιού σφύρου.

Για τη θεραπεία του τοποθετήθηκε γυψονάρθηκας κνημοποδικός, οποίος αφαιρέθηκε στις 2 Απριλίου 2001 και στη συνέχεια για την αποθεραπεία του συνεστήθη η διενέργεια φυσικοθεραπειών, οι δε ενοχλήσεις του από τον ανωτέρω τραυματισμό του συνεχίσθησαν μέχρι τα τέλη Μαΐου 2001 και όχι μέχρι τα τέλη Σεπτεμβρίου 2001 ως αβασίμως ο ενάγων ισχυρίζεται.

Δεν απεδείχθη δε ότι η η εμφανισθείσα μεταγενεστέρως του ατυχήματος οσφυοϊσχυαλγία και κήλη του μεσοσπονδυλίου δίσκου 04-05 στον ενάγοντα οφείλεται στον προαναφερθέντα τραυματισμό του, και συνεπώς ο σχετικός αυτού ισχυρισμός που αποτελεί και λόγο εφέσεως είναι απορριπτέος ως αναπόδεικτος. Με βάση τα ανωτέρω αποδειχθέντα πραγματικά περιστατικά προκύπτει ότι υπαίτια (εξ αμελείας) για την πρόκληση του ατυχήματος είναι η δευτέρα εναγομένη η οποία, όπως αναφέρθηκε, είχε προστηθεί από την πρώτη γιατί δεν φρόντισε δια την προστηθέντρων υπ' αυτής εργατοτεχνητών να στερεώσει καλώς την παλέτα, ο δε ισχυρισμός της ότι αυτή δεν τοποθετήθηκε για να διέρχονται οι πεζοί, όπως σχετικά κατέθεσε και ο μάρτυς αυτής (...Δεν έγινε για δίοδο η παλέτα), επαυξάνει το μέγεθος της υπαιτιότητα της, αφού οι πεζοί που διέρχονται εκείσε του πεζοδρομίου δεν γνωρίζουν το γεγονός αυτό και είναι πλέον ή βέβαιο κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας ότι θα επιχειρείτο διέλευση κάποιου πεζού πάνω από την παλέτα, όπως συνέβη με τον ενάγοντα Επί πλέον η εν λόγω εναγομένη δεν φρόντισε για τη στερεή τοποθέτηση φωσφορίζουσας ταινίας γύρω από την περίμετρο του χάνδακος, με αποτέλεσμα αυτή να πέσει στο έδαφος και να μην είναι ορατή από τους διερχόμενους.

Τέλος δεν τοποθέτησαν φανοστάτη επί του έργου ώστε αυτό να είναι διακριτό από μακρόθεν και να οδηγεί έτσι τους πεζούς προ το αντίθετο μέρος του πεζοδρομίου που ήταν προσπελάσιμο. Οι εναγόμενες ισχυρίζονται ότι ο ενάγων είναι συνυπαίτιος (άρθρο 300ΑΚ) σε ποσοστό 95% για τον τραυματισμό του επειδή είχε αντιληφθεί προηγουμένως την ύπαρξη του έργου και η παλέτα παρείχε απόλυτη ασφάλεια ως προς την διέλευση των πεζών.

Ανεξαρτήτως της αντίφασης του ισχυρισμού αυτού, ως προς τον προηγούμενο ισχυρισμό των εναγομένων ότι δηλαδή η παλέτα δεν είχε τοποθετηθεί για να διέρχονται οι πεζοί, με βάση τα ανωτέρω αποδειχθέντα πραγματικά περιστατικά δεν προκύπτει υπαιτιότητα του ενάγοντα για τον τραυματισμό του, αλλά αποκλειστικώς υπαίτιες είναι οι εναγόμενες και συνεπώς η σχετική ένσταση συνυπαιτιότητος αυτών είναι απορριπτέα ως ουσία αβάσιμη.

Ως προεκτίθεται ο ενάγων ηργάζετο στο ανωτέρω κατάστημα ως υπεύθυνος προσωπικού επί πέντε ημέρες εβδομαδιαίως και ελάμβανε ημερομίσθιο δρχ. 25.000 και από φιλοδωρήματα είχε ημερήσια κατά μέσο όρο αμοιβή δρχ. 5.000, ήτοι συνολικώς ο ενάγων απεκέρδαινε ημερησίως το ποσό των δρχ. 30.000. Κατέστη δε πλήρως ανίκανος προς εργασία ως εκ του ανωτέρω τραυματισμού του από τις 15 Φεβρουαρίου έως τις 24 Μαΐου 2001.

Κατά το χρονικό αυτό διάστημα στερήθηκε τις ανωτέρω αποδοχές του, που με βεβαιότητα και κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων θα ελάμβανε για τις εργάσιμες 71 ημέρες που εμπίπτουν στο εν λόγω χρονικό διάστημα και συνολικά θα ελάμβανε το χρηματικό ποσό των δρχ. 2.130.000 (ημέρες 71 επί 30.000 δρχ. ημερομίσθιο + φιλοδωρήματα).

Περαιτέρω ξόδεψε για φυσικοθεραπείες το ποσό των δρχ. 80.000, κατά δε την πτώση του κατεστράφησαν και κατέστησαν μη επιδιορθώσιμα τα είδη ενδύσεως αυτού, τα οποία είχαν αξία ως παλαιά λόγω της χρησιμοποιήσεως των το μεν παντελόνι δρχ. 15.000, η δε καστόρινη ζακέτα δρχ. 25.000. Ο ισχυρισμός του ενάγοντα ότι κατά την πτώση του απώλεσε από τα θυλάκια αυτού το ποσό των δρχ. 62.000, δεν απεδείχθη ως ουσία βάσιμος και είναι έτσι απορριπτέος.

Συνολικά εκ της ανωτέρω αιτίας ο ενάγων ζημιώθηκε παρανόμως και εξ υπαιτιότητος [αμελείας] της δευτέρας εναγομένης κατά το ποσό των δρχ. 2.250.000 ( δρχ. 2.130.000+ 80.000+ 40.000) και σε ευρώ (6.603,08). Ο ισχυρισμός των εναγομένων ότι δεν υπάρχουν αποδείξεις για την ύπαρξη σύμβασης εργασίας μεταξύ του ενάγοντα και της επιχείρησης εκμετάλλευσης του καταστήματος "...", παρά μόνο οι μαρτυρικές καταθέσεις του ενάγοντα, ενόψει του ότι οι εναγόμενες δεν απέδειξαν ανταποδεικτικώς την ανυπαρξία της εν λόγω σύμβασης εργασίας, το Δικαστήριο κρίνει πειστικές τις εν λόγω μαρτυρικές καταθέσεις και συνεπώς με τα εν λόγω αποδεικτικά μέσα σε συνδυασμό και με τα υπόλοιπα, άγεται στη δικανική πεποίθηση ότι υφίστατο η ανωτέρω σύμβαση εργασίας του ενάγοντα και της ανωτέρω επιχείρησης.

Με τις πιο πάνω παραδοχές της η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση διάλαβε πλήρη, σαφή, εμπεριστατωμένη αιτιολογία η οποία στηρίζει το διατακτικό της. Τα αναφερόμενα στον μόνο λόγο αναίρεσης, ότι δηλαδή, δεν διευκρινίζεται από ποια, ακριβώς στοιχεία το δικαστήριο της ουσίας κατέληξε στο πιο πάνω συμπέρασμα, ότι αγνοήθηκαν προσκομισθέντα ιατρικά πιστοποιητικά, ότι το Εφετείο επανέλαβε τις αιτιολογίες (εσφαλμένες), της πρωτόδικης απόφασης, και, έτσι κατέληξε σε εσφαλμένο πόρισμα, πρέπει, σύμφωνα και με τα νομικά δεδομένα που προαναφέρθηκαν, ν' απορριφθούν ως αβάσιμα. Άλλωστε, σε κάθε περίπτωση, ο αναιρεσείων, αναφέρεται σε ζητήματα ουσιαστικής κρίσης της πληττόμενης απόφασης, τα οποία δεν ελέγχονται αναιρετικά (αρθρ. 561 παρ. 1 ΚΠολΔ).Άρα η αίτηση αναίρεσης πρέπει ν' απορριφθεί στο συνολό της, και να επιβληθεί σε βάρος του αναιρεσείοντος, λόγω της ήττας του (αρθρ. 176 και 183 ΚΠολΔ),η δικαστική δαπάνη της πρώτης αναιρεσίβλητης, η οποία κατέθεσε προτάσεις. Η δεύτερη αναιρεσίβλητη, λόγω της απουσίας της δεν υπεβλήθη σε δικαστικά έξοδα.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 14/6/2007 αίτηση του Γ. Κ. για αναίρεση της με αριθμό 947/2004 απόφασης του Εφετείου Πειραιώς. Και,

Επιβάλλει σε βάρος του αναιρεσείοντος τη δικαστική δαπάνη της πρώτης αναιρεσίβλητης, από δύο χιλιάδες

επτακόσια (2.700) Ευρώ.-

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 4 Ιανουαρίου 2011.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ Και,

δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριο του, στις 5 Σεπτεμβρίου 2011.

Η ΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ