1370/2012 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1370 / 2012 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1370/2012

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

A2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κουτρομάνο, Αντιπρόεδρο Δήμητρα Παπαντωνοπούλου, Χρυσόστομο Ευαγγέλου, Ευφημία Λαμπροπούλου και Γεράσιμο Φουρλάνο, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 31 Οκτωβρίου 2011, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης Ναυτιλιακής εταιρίας με την επωνυμία "MEDITERRANEAN SHIPPING COMPANY S.A" που εδρεύει στην ... που εκπροσωπείται νόμιμα, αντιπροσωπεύεται δε στην Ελλάδα από την γενική πράκτορά της Ανώνυμης Εταιρίας με την επωνυμία "Μεντιτερράνεαν Σήππινγκ Κόμπανυ Ελλάς ΑΕ" που εδρεύει στον ..., και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Στυλιανό Στυλιανού.

Της αναιρεσιβλήτου: Ανώνυμης Βιομηχανικής εταιρίας με την επωνυμία "ΜΥΚΗΝΑΪΚΗ Κ. Κ. ΑΒΕΕ Επεξεργασίας Ελαιών-Αγροτικών Προϊόντων" που εδρεύει στην ..., και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον νόμιμο εκπρόσωπο της Η. Κ., ο οποίος παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Δημήτριο Καλαματιανό.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 26-5-2000 αγωγή της ήδη αναιρεσίβλητης, και η από 11-9-2000 ανακοίνωση δίκης σε αναγκαστική παρέμβαση της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Ναυπλίου και συνεκδικάσθηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 15/2003 του ίδιου Δικαστηρίου και 527/2004 του Εφετείου Ναυπλίου. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζήτησε η αναιρεσείουσα και εκδόθηκε η 1973/2006 απόφαση του Αρείου Πάγου που αναίρεσε την απόφαση και παρέπεμψε στο παραπάνω Εφετείο. Το Εφετείο Ναυπλίου εξέδωσε την 367/2009 απόφαση του την αναίρεση της οποίας ζητά η αναιρεσείουσα με την 31-5-2010 κλήση τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. H εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Δήμητρα Παπαντωνοπούλου ανέγνωσε την από 21-10-2011 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης.

Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος της αναιρεσιβλήτου την απόρριψη της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου του στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το άρθρο 559 αριθ. 20 του ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται και αν το δικαστήριο παραμόρφωσε το περιεχόμενο εγγράφου με το να δεχθεί πραγματικά γεγονότα προφανώς διαφορετικά από εκείνα που αναφέρονται στο έγγραφο. Κατά την έννοια της διάταξης αυτής, ως παραμόρφωση του περιεχομένου εγγράφου νοείται το διαγνωστικό σφάλμα (εσφαλμένη ανάγνωση) του δικαστηρίου, εξαιτίας του οποίου αποδόθηκε στο έγγραφο περιεχόμενο διαφορετικό από το αληθινό και το οποίο ιδρύει τον αντίστοιχο λόγο αναιρέσεως, εφόσον συνέβαλε αποκλειστικά ή κατά κύριο λόγο στη διαμόρφωση της κρίσης του δικαστηρίου και έτσι αυτό κατέληξε σε πόρισμα επιζήμιο για τον αναιρεσείοντα ως προς πράγματα που έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης.

Στην προκειμένη περίπτωση, με την προσβαλλόμενη απόφαση απορρίφθηκε κατ' ουσίαν η έφεση της εναγομένης και ήδη αναιρεσείουσας ναυτιλιακής εταιρείας, κατά της πρωτόδικης απόφασης, με την οποία έγινε δεκτή η αγωγή της ενάγουσας και ήδη αναιρεσίβλητης εταιρείας περί καταβολής αποζημιώσεως, λόγω της αντισυμβατικής συμπεριφοράς της αναιρεσείουσας, η οποία, ως θαλάσσια μεταφορέας πωληθέντων από την αναιρεσίβλητη εμπορευμάτων, παρέδωσε αυτά στην αγοράστρια εταιρεία, χωρίς να έχει οπισθογραφήσει η παραλήπτρια των εμπορευμάτων αμερικανική τράπεζα που είχε ορισθεί μεσολαβητής για τη διασφάλιση του τιμήματος την εκδοθείσα σχετική με αριθμό MSCU Ρ .../2-8-99 φορτωτική. Ειδικότερα το Εφετείο, αναφορικά με το ανωτέρω αξιόγραφο (φορτωτική), στο οποίο στήριξε αποκλειστικά την κρίση του για την ευθύνη της αναιρεσείουσας, δεχόμενο ότι με βάση αυτό ο πλοίαρχος του μεταφέροντος τα εμπορεύματα πλοίου της παρέδωσε αυτά σε μη νομιμοποιούμενο παραλήπτη και συγκεκριμένα στον εκπρόσωπο της αγοράστριας εταιρείας, δέχθηκε τα ακόλουθα:

"Για το παραπάνω φορτίο εκδόθηκε η μετ' επικλήσεως από τους διαδίκους προσκομιζόμενη υπ' αριθμ. MSCKP .../02.08.99 φορτωτική, στην οποία υπό την ένδειξη "φορτωτής" αναγράφεται η ενάγουσα εταιρία "Μυκηναϊκή Κ. Κ. Α.Ε.", υπό δ' αυτήν (ένδειξη) "παραλήπτης φορτωτική ουχί διαπραγματεύσιμη εκτός αν ΕΙΣ ΔΙΑΤΑΓΗΝ η τράπεζα NATIONS ΒΑΝΚ," που εδρεύει στην πόλη ZACKSONVILLE των ΗΠΑ, ευχερώς εντεύθεν συναγομένου ότι η εν λόγω φορτωτική ανέγραφε μεν το όνομα του παραλήπτη, πλην όμως δεν ήταν ονομαστική αλλά η προσθήκη της ρήτρας "ουχί διαπραγματεύσιμη εκτός αν ΕΙΣ ΔΙΑΤΑΓΗΝ" παραπλεύρως του ονόματος της παραλήπτριας εταιρίας την καθιστούσε εις ΔΙΑΤΑΓΗΝ".

Όμως, όπως προκύπτει από τη θεώρηση του εγγράφου αυτού, το οποίο στο πρωτότυπο και σε ελληνική μετάφραση προσκόμισε πρωτοδίκως και ενώπιον του Εφετείου η αναιρεσειουσα, προς απόδειξη του ουσιώδους ισχυρισμού της ότι η εν λόγω φορτωτική δεν ήταν εις διαταγήν αλλά είχε εκδοθεί ονομαστική και ως εκ τούτου για την μεταβίβαση της σε τρίτον δεν ήταν αναγκαία η οπισθογράφηση, παραπλεύρως της ένδειξης "Παραλήπτης" αναγράφεται με προτυπωμένα στοιχεία και εντός παρενθέσεως η φράση: (φορτωτική ουχί διαπραγματεύσιμη εκτός εάν "ΕΙΣ ΔΙΑΤΑΓΗΝ") και κάτω από αυτήν οι λέξεις:

ΤΡΑΠΕΖΑ "NATIONS BANK". Είναι προφανές, ότι παραπλεύρως του ονόματος του παραλήπτη δεν υπάρχει η ρήτρα "εις διαταγήν", δεν αποτελεί δε τέτοια ρήτρα η προτυπωμένη με έντυπα στοιχεία και παραπλεύρως της ένδειξης "παραλήπτης", επεξηγηματική παρενθετική φράση, η οποία αποτελεί μία γενική πρόβλεψη που περιλαμβάνεται στην έντυπη μορφή της φορτωτικής που χρησιμοποιεί η αναιρεσείουσα, ως μέρος του τίτλου του πλαισίου που έχει προβλεφθεί για την αναγραφή του ονόματος του παραλήπτη.

Επομένως το Εφετείο, που, κατά τις ανωτέρω παραδοχές του, στήριξε την κρίση του ότι η επίδικη φορτωτική είχε εκδοθεί εις διαταγήν της Τράπεζας "NATIONS BANK" αποκλειστικά στο εν λόγω έγγραφο, θεωρώντας ότι η ως άνω εντός παρενθέσεως επεξηγηματική φράση αποτελούσε ρήτρα εις διαταγήν, υπέπεσε σε διαγνωστικό λάθος, εφόσον απέδωσε στο εν λόγω έγγραφο περιεχόμενο διαφορετικό από το αληθινό ως προς αποδεικτέο ουσιώδη ισχυρισμό και καταλήγοντας έτσι σε επιβλαβή κρίση για την αναιρεσείουσα ναυτιλιακή εταιρεία, αναφορικά με την ανάγκη οπισθογραφήσεως της επίδικης φορτωτικής ως εις διαταγήν εκδοθείσης.

Ιδρύεται συνεπώς εν προκειμένω, ο ανωτέρω αναιρετικός λόγος της παραμόρφωσης του περιεχομένου εγγράφου του άρθρου 559 αρ. 20 του ΚΠολΔ, όπως βάσιμα υποστηρίζει η αναιρεσείουσα με τον πρώτο λόγο της αιτήσεως αναιρέσεως, κατά παραδοχή του οποίου, πρέπει να αναιρεθεί η ως άνω προσβαλλόμενη οριστική απόφαση του Εφετείου Ναυπλίου και να παραπεμφθεί η υπόθεση στο ίδιο δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές (αρθρ. 580 παρ. 3 του ΚΠολΔ), με παράλληλη καταδίκη της αναιρεσίβλητης στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας.

Κατά τη διάταξη του άρθρου 579 παρ. 2 ΚΠολΔ, "αν αποδεικνύεται προαποδεικτικώς εκούσια η αναγκαστική εκτέλεση της αποφάσεως που αναιρέθηκε, ο Άρειος Πάγος, αν υποβληθεί αίτηση με το αναιρετήριο ή με τις προτάσεις ή με αυτοτελές δικόγραφο που κατατίθεται στη γραμματεία του Αρείου Πάγου ως την παραμονή της συζητήσεως, διατάσσει με την αναιρετική απόφαση την επαναφορά των πραγμάτων στην κατάσταση που υπήρχε πριν από την εκτέλεση".

Κατά την έννοια της διάταξης αυτής, για να διατάξει ο Άρειος Πάγος την επαναφορά των πραγμάτων στην κατάσταση που υπήρχε πριν από την εκτέλεση, πρέπει η εκτέλεση, εκούσια ή αναγκαστική, να έγινε με βάση την αναιρούμενη απόφαση και όχι άλλη. Τα ανωτέρω έχουν εφαρμογή και στην περίπτωση που έγινε εκτέλεση με βάση την πρωτοβάθμια, προσωρινώς εκτελεστή, απόφαση η οποία επικυρώθηκε από το Εφετείο και συνεπώς ενσωματώθηκε στην αναιρούμενη απόφαση (ΟλΑΠ 22/2006, ΑΠ 558/2010, 1703/2008).

Αν η επαναφορά των πραγμάτων στην προηγούμενη κατάσταση συνίσταται στην απόδοση χρημάτων, είναι αποδοτέοι και οι τόκοι τους από το χρόνο επίδοσης στον αναιρεσίβλητο της αναιρετικής απόφασης που διατάσσει την απόδοση τους, αφού πριν από τη γνωστοποίηση της αναίρεσης της εκτελεσθείσας, εκούσια ή αναγκαστικά, απόφασης, ο αναιρεσίβλητος κατέχει τα δοθέντα με βάση την απόφαση αυτή ως νόμιμο τίτλο και η υπερημερία του επέρχεται από τη γνώση της ανατροπής της (ΑΠ 832/1994).

Στην προκειμένη περίπτωση, με την σωρευόμενη στο αναιρετήριο αίτηση, η αναιρεσείουσα ζητεί να διαταχθεί η επαναφορά των πραγμάτων στη κατάσταση που υπήρχε πριν από την εκτέλεση και να υποχρεωθεί η αναιρεσίβλητη να της αποδώσει α) το ποσό των 17.985,25 ευρώ, που της κατέβαλε, με βάση την από 20-1-2005 επιταγή προς πληρωμή, σε εκτέλεση της προσωρινώς εκτελεστής υπ' αριθ. 15/2003 αποφάσεως του Μονομελούς Πρωτοδικείου Ναυπλίου, που στη συνέχεια επικυρώθηκε από την αναιρούμενη ήδη απόφαση του Εφετείου Ναυπλίου και β) το ποσό των 571,38 ευρώ που της κατέβαλε με βάση την από 20-1-2005 επιταγή προς πληρωμή, σε εκτέλεση της υπ' αριθμ. 527/2004 αποφάσεως του Εφετείου Ναυπλίου για επιδικασθείσα με αυτή δικαστική δαπάνη, τόκους και έξοδα επιταγής, η οποία αναιρέθηκε με την προγενέστερη υπ' αριθμ. 1973/2006 απόφαση του Δικαστηρίου αυτού.

Η αίτηση ως προς το υπό στοιχείο β' αίτημα της, είναι αβάσιμη, διότι η καταβολή του εν λόγω ποσού φέρεται ότι έγινε σε εκτέλεση, όχι της αποφάσεως που αναιρέθηκε, αλλά της προγενέστερης 527/2004 αποφάσεως του Εφετείου, η οποία αποτελεί τίτλο εκτελεστό διαφορετικό και ανεξάρτητο από την εν λόγω αναιρούμενη απόφαση.

Αντίθετα, ως προς το υπό στοιχείο α' αίτημά της, καταβολής του ποσού των 17.985,25 ευρώ, είναι νόμιμη, στηριζόμενη στην προαναφερθείσα διάταξη του άρθρου 579 Κ.Πολ.Δικ. Το συναφές αίτημα καταβολής νομίμων τόκων επί του ως άνω κεφαλαίου είναι νόμιμο μόνον για τον από την επίδοση της αναιρετικής αποφάσεως και εφεξής χρόνο, αφότου η αναιρεσίβλητη καθίσταται υπερήμερη, ενώ είναι μη νόμιμο και απορριπτέο κατά το μέρος που έχει ως αφετηρία προγενέστερο (από την επίδοση της αναιρετικής αποφάσεως) χρόνο.

Περαιτέρω, εφόσον αποδεικνύεται η από την αναιρεσείουσα καταβολή προς την αναιρεσίβλητη του ποσού των 17.985,25 ευρώ, (βλ. το από 16-11-2005 γραμμάτιο συστάσεως παρακαταθήκης του Ταμείου Παρακαταθηκών και Δανείων σε συνδυασμό με την υπ' αριθμ. 8570/16-11-2005 έκθεση επιδόσεως αυτού προς τον διορισμένο αντίκλητο της αναιρεσίβλητης δικ.

επιμελητή ...), πρέπει το ως άνω αίτημα να γίνει δεκτό και να διαταχθεί η επαναφορά των πραγμάτων με την υποχρέωση της αναιρεσίβλητης να αποδώσει το ανωτέρω ποσό στην αναιρεσείουσα με το νόμιμο τόκο από την επίδοση της παρούσης αναιρετικής αποφάσεως.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθμ. 367/2009 απόφαση του Εφετείου Ναυπλίου.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, συντιθέμενο από άλλους δικαστές.

Δέχεται κατά ένα μέρος την αίτηση της αναιρεσείουσας περί επαναφοράς των πραγμάτων στην κατάσταση που υπήρχε πριν από την εκτέλεση της προσβαλλομένης.

Υποχρεώνει την αναιρεσίβλητη εταιρεία να καταβάλει στην αναιρεσείουσα εταιρεία το ποσό των δεκαεπτά χιλιάδων εννιακοσίων ογδόντα πέντε και εικοσιπέντε λεπτών (17.985,25) ευρώ, με το νόμιμο τόκο από την επίδοση της παρούσης μέχρι την εξόφληση.

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, τα οποία ορίζει σε τρεις χιλιάδες (3.000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 10-4-2012. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 23-8-2012.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ