136/2013 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 136 / 2013 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 136/2013

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κουτρομάνο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Κωνσταντίνο Τσόλα, Ευφημία Λαμπροπούλου, Στυλιανή Γιαννούκου και Εμμανουήλ Κλαδογένη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 24 Σεπτεμβρίου 2012, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης Ασφαλιστικής και Αντασφαλιστικής Εταιρείας με την επωνυμία "ΥΔΡΟΓΕΙΟΣ ΑΑ και ΑΕ" που εδρεύει στην ... και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Λάζαρο Χατζηθεμελή, που ανακάλεσε την από 21-9-2012 δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ. και παραστάθηκε αυτοπροσώπως.

Της αναιρεσιβλήτου: Ομόρρυθμης εταιρείας με την επωνυμία "Κ. Φ. και ΣΙΑ ΟΕ" που εδρεύει στο ... και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Γεώργιο Πανούση, ο οποίος ανακάλεσε την από 31-8-2012 δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ., παραστάθηκε αυτοπροσώπως και δήλωσε την μετατροπή της ομόρρυθμης εταιρίας σε εταιρία με την επωνυμία "Φ. Κ. ΑΝΩΝΥΜΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΣΚΥΡΟΔΕΜΑΤΟΣ και διακριτικό τίτλο "Φ. Κ. ΑΒΕΕ".

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 19-4-2004 αγωγή 5-7-2004, 28-9-2004 παρεμπίπτουσες αγωγές που κατατέθηκαν στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Δράμας και συνεκδικάσθηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 83/2006 του ίδιου Δικαστηρίου και 417/2010 του Εφετείου Θράκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 31-10-2010 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Στυλιανή Γιαννούκου διορθώνοντας κατά το μέρος του σκεπτικού (σελ. 13, σειρά 14η) την από 14-9-2012 έκθεσή της από το εσφαλμένο "έλλειψη αδείας οδηγήσεως και στην άδεια χειριστού Γ'", στο ορθό "έλλειψη αδείας οδηγήσεως και όχι στην άδεια χειριστού Γ'", εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος της αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αρ. 14 Κ.Πολ.Δ., ιδρύεται λόγος αναιρέσεως αν το δικαστήριο, παρά το νόμο κήρυξε ή δεν κήρυξε ακυρότητα, έκπτωση από δικαίωμα ή απαράδεκτο. Περαιτέρω, ο λόγος αναίρεσης του αριθ. 8 του άρθρου 559 του Κ.Πολ.Δ. ιδρύεται όταν το δικαστήριο παρά το νόμο έλαβε υπόψη του πράγματα που δεν προτάθηκαν, ή δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Κατά την έννοια της διάταξης αυτής "πράγματα" θεωρούνται οι πραγματικοί ισχυρισμοί που έχουν αυτοτελή ύπαρξη και τείνουν στη θεμελίωση, κατάλυση ή παρακώλυση ουσιαστικού ή δικονομικού δικαιώματος που ασκήθηκε είτε ως επιθετικό είτε ως αμυντικό μέσο και άρα στηρίζουν το αίτημα αγωγής, ανταγωγής, ένστασης η αντένστασης, ή λόγου έφεσης, όχι δε οι αιτιολογημένες αρνήσεις, ούτε οι ισχυρισμοί που αποτελούν επιχειρήματα ή συμπεράσματα των διαδίκων ή του δικαστηρίου, τα οποία συνάγονται από την εκτίμηση των αποδείξεων αλλά ούτε και οι απαράδεκτοι ή αβάσιμοι κατά νόμο ισχυρισμοί (Ολ. ΑΠ 3/1997, ΑΠ 1933/2006).

Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο, δέχθηκε τα ακόλουθα: "Στη συγκεκριμένη περίπτωση ... κατά την πρόκληση του ενδίκου θανατηφόρου ατυχήματος, η με αριθμό κυκλοφορίας ... αντλία σκυροδέματος, δεν κυκλοφορούσε, αλλά ήταν σταθμευμένη και είχε αρχίσει η λειτουργία της ως μηχανήματος για την έκχυση του σκυροδέματος.

Συνεπώς δεν συντρέχει λόγος ευθύνης της παρεμπιπτόντως εναγομένης ασφαλιστικής εταιρείας (σημ: εδώ αναιρεσείουσας) κατά τις διατάξεις των νόμων ΓΠΝ/1911 και 489/1976 ... αφού η ζημία δεν προκλήθηκε με το ασφαλισμένο όχημα (μηχάνημα) κατά τη λειτουργία του ως αυτοκινήτου και κατά την κυκλοφορία αυτού. Όμως, όπως προκύπτει από το υπ' αριθμ. ... "ΠΟΛΥΑΣΦΑΛΙΣΤΗΡΙΟ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟΥ" το οποίο προσκομίζει και επικαλείται η τρίτη εναγομένη - εκκαλούσα εταιρεία ... "Κ.

Φ. και Σια ΟΕ" (σημ: εδώ αναιρεσίβλητη), για την υπ' αριθμ. κυκλ. ... αντλία σκυροδέματος, είχε συναφθεί εκτός από την υποχρεωτική ασφάλιση του ν. 489/1976 για τις τυχόν προκαλούμενες έναντι τρίτων ζημίες από την κυκλοφορία και τη λειτουργία της ως οχήματος και προαιρετική ασφάλιση για τις τυχόν προκαλούμενες έναντι τρίτων ζημίες και από τη λειτουργία της ως μηχανήματος.

Τούτο προκύπτει σαφώς από την πρώτη σελίδα του ασφαλιστηρίου συμβολαίου το οποίο επιγράφεται ως πολυασφαλιστήριο και αναφέρει ρητά ότι πρόκειται και για ασφαλιστήριο προαιρετικών καλύψεων". Στη συνέχεια το Εφετείο, παραθέτει το σχετικό τμήμα του πολυασφαλιστηρίου, για το οποίο διαλαμβάνει τα ακόλουθα: "...

Ειδικότερα κάτω από τις ενδείξεις "ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ" και "ΑΣΦΑΛ. ΠΟΣΑ ΣΕ ΧΙΛΙΑΔΕΣ" αναφέρεται ότι η κάλυψη αφορά: ... ΑΣΤΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΚΑΤΑ ΤΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΜΗΧΑΝΗΜΑΤΟΣ 165.000. Μάλιστα για την ανωτέρω προαιρετική ασφάλιση και την ανάληψη αστικής ευθύνης και κατά τη λειτουργία της αντλίας μπετόν ως μηχανήματος, έχει καταβληθεί επί πλέον ασφάλιστρο.

Συνεπώς, υπάρχει ευθύνη της προαναφερόμενης ασφαλιστικής εταιρίας για να πληρώσει στον ασφαλισμένο της, ό,τι αυτός υποχρεωθεί να καταβάλει στους ενάγοντες της κύριας αγωγής και για το λόγο αυτό έπρεπε η παρεμπίπτουσα αγωγή της ... εταιρίας ... "Κ. Φ. και Σία ΟΕ" κατά της ασφαλιστικής εταιρίας ... "ΥΔΡΟΓΕΙΟΣ ΑΑΑΕ", να γίνει δεκτή ως ουσιαστικά βάσιμη.

Το πρωτοβάθμιο δικαστήριο δέχθηκε ότι το θανατηφόρο ατύχημα προκλήθηκε κατά τη στιγμή που η αντλία ήταν σταθμευμένη και είχε αρχίσει η λειτουργία της ως μηχανήματος για την έκχυση του σκυροδέματος και ότι έχει αναληφθεί ευθύνη από την ασφαλιστική εταιρία μόνον για την πρόκληση ζημιών σε τρίτους από τη λειτουργία της ως αυτοκινήτου και όχι και από τη λειτουργία της ως μηχανήματος.

Έτσι που έκρινε εσφαλμένα εκτίμησε τις αποδείξεις και ειδικότερα το προαναφερόμενα πολυασφαλιστήριο συμβόλαιο και πρέπει ο πρώτος λόγος της εφέσεως να γίνει δεκτός και αφού εξαφανισθεί η πρωτόδικη απόφαση μόνον ως προς το κεφάλαιο αυτό της απορρίψεως της παρεμπίπτουσας αγωγής της εταιρίας "Κ. Φ. και Σια ΟΕ", να κρατηθεί η υπόθεση από το δικαστήριο αυτό και ακολούθως να γίνει δεκτή η παρεμπίπτουσα αγωγή, όπως ειδικότερα ορίζεται στο διατακτικό.." Η αναιρεσείουσα ασφαλιστική εταιρεία, με τον πρώτο λόγο του αναιρετηρίου, εκ του άρθρου 559 αρ. 14 Κ.Πολ.Δ., προσάπτει στην προσβαλλόμενη απόφαση, την αιτίαση ότι παρά το νόμο δεν κήρυξε απαράδεκτο τον προβληθέντα από την ασφαλισμένη ΟΕ, ισχυρισμό ότι, με το ως άνω ασφαλιστήριο συμβόλαιο είχε συναφθεί ασφαλιστική σύμβαση καλύψεως και της αστικής ευθύνης από τη λειτουργία του οχήματος ως μηχανήματος, τον οποίο η ασφαλισμένη, κατά την αναιρεσείουσα, δεν προέβαλε πρωτοδίκως, αλλά το πρώτον με λόγο της εφέσεως της, χωρίς να συντρέχουν, για το παραδεκτό αυτού, οι προσαπαιτούμενες από τη διάταξη του άρθρου 527 Κ.Πολ.Δ., προϋποθέσεις.

Ο λόγος αυτός είναι αβάσιμος. Και τούτο διότι από την επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων και δή της από 28-9-2004 προσεπίκλησης σε αναγκαστική παρέμβαση με τη σωρευόμενη σ' αυτή παρεμπίπτουσα αγωγή αποζημιώσεως της ασφαλισμένης ΟΕ, στην οποία έχει ενσωματωθεί η από 19-4-2004 κύρια αγωγή των συγγενών του παθόντος Γ.

Τ., στρεφόμενη, μεταξύ άλλων και κατά της ήδη αναιρεσείουσας ασφαλιστικής εταιρείας προκύπτει σαφώς ότι α) στην τελευταία, αποτελούσα ενιαίο σύνολο με την παρεμπίπτουσα, αναφέρεται σαφώς η συνδέουσα τους διαδίκους ασφαλιστική σύμβαση και δη κατά λέξιν ότι "Η τέταρτη εναγομένη (σημ: αναιρεσείουσα ασφαλιστική εταιρεία ευθύνεται) ως ασφαλίσασα ...

την αντλία σκυροδέματος, για τις προς τρίτους ζημίες.." β) στην παρεμπίπτουσα αγωγή, μετά την παράθεση της κύριας αγωγής, διαλαμβάνεται κατά λέξιν ότι "Δυνάμει του με αριθμ. ... ασφαλιστηρίου συμβολαίου η εναγομένη ασφαλιστική εταιρεία ανέλαβε να καλύψει την αστική μου ευθύνη ως κυρίας του υπ' αριθμ. ... ιδιωτικής χρήσεως μηχανήματος έργων (αντλίας σκυροδέματος), ιδιοκτησίας μου, έναντι τρίτων από την κυκλοφορία του, για το διάστημα από 18-7-2001 μέχρι 18-7-2002, μέσα στο οποίο συνέβη το ζημιογόνο γεγονός ...

την 8-8-2001 ..." και ακολούθως στο ίδιο δικόγραφο προστίθεται επί πλέον "Επειδή νόμιμα στην κρινομένη προσεπίκληση σωρεύω παρεμπίπτον αίτημα αποζημιώσεως κατά της ασφαλιστικής εταιρείας, αφού αναγνωρισθεί η έννομη και συμβατική υποχρέωση της να μου καταβάλλει δυνάμει της προεκτεθείσας έννομης σχέσης και των όρων του ασφαλιστηρίου συμβολαίου κάθε τι που θα υποχρεωθώ να καταβάλλω στους ενάγοντες της κύριας αγωγής..

η προσεπικαλουμένη τυγχάνει υπόχρεη σε αποζημίωση εκ του σχετικού ασφαλιστηρίου συμβολαίου, παντός τρίτου ζημιωθέντος εκ της λειτουργίας του ασφαλισθέντος αυτοκινήτου.." ενώ με τις πρωτόδικες προτάσεις της, διευκρινίζετο ότι "εκ ... του ανωτέρω αναφερομένου ασφαλιστηρίου συμβολαίου, προκύπτει ότι η αντίδικος είναι υποχρεωμένη να καλύψει τις προς τρίτους ζημίες από τη λειτουργία του προαναφερόμενου μηχανήματος έργων ...".

Αβάσιμος είναι επίσης, κατόπιν αυτών, και ο δεύτερος λόγος εκ του άρθρου 559 αρ. 8 Κ.Πολ.Δ., με τον οποίο, με την ίδια επίκληση περί απαράδεκτης προβολής του ίδιου ισχυρισμού, προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η αναιρετική αυτή πλημμέλεια, καθόσον, ο ισχυρισμός αυτός είχε προβληθεί παραδεκτά πρωτοδίκως και αποτέλεσε και λόγο έφεσης της αναιρεσίβλητης.

Επομένως το Εφετείο, κατά το σχηματισμό του αποδεικτικού του πορίσματος δεν έλαβε υπόψη "πράγματα" που δεν προτάθηκαν. Κατά το άρθρο 559 αριθμ. 9 γ' του Κ.Πολ.Δ., αναίρεση επιτρέπεται αν το δικαστήριο επιδίκασε κάτι που δεν ζητήθηκε ή επιδίκασε περισσότερα από όσα ζητήθηκαν ή άφησε αίτηση αδίκαστη. Ως "αίτηση" νοείται αυτή που αποτελεί κεφάλαιο της δίκης, δηλαδή το αίτημα ή η βάση της αγωγής, ανταγωγής, κύριας ή αυτοτελούς πρόσθετης παρέμβασης, ενδίκου μέσου, αντεφέσεως ανακοπής ή τριτανακοπής (ΑΠ 44/2003).

Στην προκειμένη περίπτωση, με τον τρίτο λόγο της αιτήσεώς της (εκ του άρθρου 559 αρ. 9 Κ.Πολ.Δ.) η αναιρεσείουσα, προσάπτει στην προσβαλλόμενη απόφαση την αναιρετική αυτή πλημμέλεια, αιτιώμενη ότι με την παραδοχή της παρεμπίπτουσας αγωγής αποζημιώσεως θεμελιουμένης στην προαιρετική ασφάλιση του ζημιογόνου οχήματος, ως "εργαλείου", κατά τη λειτουργία αυτού, επεδίκασε "κάτι που δεν ζητήθηκε". Ο λόγος αυτός, ερείδεται επί εσφαλμένης προϋποθέσεως και είναι ως εκ τούτου αβάσιμος. Τούτο δε διότι από το προεκτεθέν περιεχόμενο του αγωγικού δικογράφου προκύπτει θεμελίωση τέτοιας ευθύνης της ασφαλιστικής εταιρείας, το οποίο, επί πλέον αποτέλεσε και "αίτηση" με την προεκτεθείσα έννοια του άρθρου 559 αρ. 9 Κ.Πολ.Δ., ως λόγος της έφεσης της αναιρεσίβλητης.

Με το άρθρο 559 αριθ. 1 Κ.Πολ.Δ. ιδρύεται λόγος αναιρέσεως αν παραβιάστηκε κανόνας ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών των άρθρων 173 και 200 ΑΚ. Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται, αν δεν εφαρμοσθεί, ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του ή αν εφαρμοσθεί ενώ δεν έπρεπε, καθώς και αν εφαρμοσθεί εσφαλμένα (ΟλΑΠ 36/1988).

Οι ερμηνευτικοί κανόνες παραβιάζονται όταν το δικαστήριο της ουσίας, παρά τη διαπίστωση, ρητά ή έμμεσα, κενού ή αμφιβολίας σχετικά με την έννοια της δηλώσεως βουλήσεως, παραλείπει να προσφύγει σε αυτούς, για τη διαπίστωση της αληθινής εννοίας των δηλώσεων, καθώς και όταν το δικαστήριο της ουσίας δέχθηκε κενό ή ασάφεια της ερμηνευόμενης δικαιοπραξίας, και προσέφυγε στους κανόνες της καλής πίστεως και των συναλλακτικών ηθών, αλλά με την ερμηνεία που έδωσε παραβίασε τους κανόνες αυτούς (ΑΠ 10/2011, 841/2011).

Για το ορισμένο του λόγου αυτού αναίρεσης, αν ο αναιρεσείων ισχυρίζεται ότι παραβιάσθηκαν οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών (ΑΚ 173 και 200), πρέπει να αναφέρει στο αναιρετήριο, ότι το δικαστήριο της ουσίας, αφού διαπίστωσε την ύπαρξη κενών ή είχε αμφιβολία ως προς την έννοια μιας δικαιοπραξίας, δεν εφάρμοσε τους ερμηνευτικούς κανόνες, το οποίο, ακολούθως, για τη βασιμότητα του λόγου αυτού, πρέπει να προκύπτει.

Ο έλεγχος της παραβιάσεως γίνεται με βάση τις παραδοχές της απόφασης (ΑΠ 1072/92, 10/2011). Κατά δε τη διάταξη του άρθρου 559 αρ. 19 ΚΠολΔ., αναίρεση επιτρέπεται αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες, ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης.

Στην προκειμένη περίπτωση, με τον τέταρτο και πέμπτο λόγους του αναιρετηρίου, η αναιρεσείουσα προσάπτει στην προσβαλλόμενη απόφαση την, εκ του άρθρου 559 αρ. 1 και 19 Κ.Πολ.Δ., πλημμέλεια, και υποστηρίζει ότι αποφανθέν το Δικαστήριο επί της ιδιότητος του θανόντος συγγενούς των κυρίως εναγόντων, έκανε δεκτό ότι ο Γ.

Τ. την ημέρα του ενδίκου ατυχήματος ήταν εργολάβος του έργου και επομένως, "εφόσον ο θανών έφερε την ευθύνη για τη εκτέλεση του έργου, ως εργολάβος, παρέπεται ότι οι πάσης φύσεως εργάτες υπέκειντο στις εντολές και υποδείξεις του, ότι αν είχε τραυματισθεί άλλο πρόσωπο και όχι ο ίδιος θα υπείχε αστική ευθύνη αποζημιώσεως του και ότι στη συγκεκριμένη περίπτωση, κατά την οποία ο ασφαλιστικός κίνδυνος συνίστατο στη γένεση αστικής ευθύνης συνεπεία της λειτουργίας του ασφαλισθέντος οχήματος ως εργαλείου περιλαμβάνεται ο θανών μεταξύ των ασφαλισμένων προσώπων και ότι ενόψει αυτών ο θανών και κατ' επέκταση οι ασκήσαντες την κύρια αγωγή συγγενείς του, "δεν θεωρείται", κατά την περί αυτού αιτίαση "τρίτος ζημιωθείς, αλλά πρόσωπο του οποίου η ευθύνη καλύπτεται από το ασφαλιστήριο συμβόλαιο και επομένως, εφόσον δια της επίμαχης ασφαλίσεως καλύπτετο αποκλειστικώς και μόνον η αστική ευθύνη για τις προκαλούμενες έναντι τρίτων ζημίες ότι, στην προκειμένη περίπτωση, δεν έχει επέλθει ο ασφαλιστικός κίνδυνος και ως εκ τούτου δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις ενεργοποιήσεως της ευθύνης της (ασφαλιστικής εταιρείας) έναντι των ασφαλισμένων ...

και το Εφετείο δεν προέβη σε ορθή ερμηνεία και εφαρμογή των προβλεπομένων στην ασφαλιστική σύμβαση και το νόμο κανόνων", τους οποίους παρεβίασε ευθέως και εκ πλαγίου, "άλλως ότι παρεβίασε τους ερμηνευτικούς κανόνες των δικαιοπραξιών και δεν προέβη σε ορθή ερμηνεία της ασφαλιστικής συμβάσεως".

Ο λόγος αυτός, κατά το πρώτο σκέλος του είναι αβάσιμος, καθόσον με την προσβαλλόμενη απόφαση δεν έγινε δεκτό ότι ο παθών περιελαμβάνετο μεταξύ των ασφαλισμένων, με την προαιρετική σύμβαση ασφαλίσεως, προσώπων, με την προεκτεθείσα έννοια, ούτε άλλωστε ότι συνεδέετο με σχέση προστήσεως με το χειριστή της ζημιογόνου αντλίας, ούτε ότι ο τελευταίος υπέκειτο, με οποιοδήποτε τρόπο στις οδηγίες και εντολές του.

Αντιθέτως, με τη προσβαλλόμενη απόφαση έγιναν δεκτά τα ακόλουθα, καθόσον αφορά τους ερευνώμενους αναιρετικούς λόγους: "Το καλοκαίρι του 2001, η ανώνυμη εταιρεία με την επωνυμία "F.H.L ΜΑΡΜΑΡΑ ΔΟΜΙΚΑ ΥΛΙΚΑ ΑΝΩΝΥΜΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ" ... συνήψε προφορικά με τον ... Χ. Τ., σύμβαση έργου δυνάμει της οποίας ανέθεσε σ' αυτόν την ανέγερση δύο αυτοτελών ισογείων κτισμάτων ... 26,40 τμ,.

σε ιδιόκτητη έκταση της ... όπου και το εργοτάξιο της ... την ευθύνη εκτέλεσης των εργασιών ανέλαβε ο εργολάβος του έργου ... έναντι αμοιβής ... από συνεργείο του ... Στις 8-8-2001 θα γινόταν σκυροδέτηση των περιμετρικών τοιχίων του κτίσματος...Στο χώρο βρισκόταν ως εργολάβος μόνο ο Γ. Τ. γιατί ο αδελφός του Χ. Τ. απουσίαζε σε καλοκαιρινές διακοπές ...

και είχε ο ίδιος την ευθύνη εκτέλεσης των εργασιών ... Προκειμένου να εκτελεστούν οι εργασίες της σκυροδέτησης... επικοινώνησε με το δεύτερο εναγόμενο, νόμιμο εκπρόσωπο της τρίτης εναγομένης (σημ: στην κύρια αγωγή δηλ. τον Φ. Κ. και την ήδη αναιρεσίβλητη ΟΕ) ... για να παραγγείλει σκυρόδεμα ... Γύρω στις 2 το μεσημέρι της 8-8-2001 έφτασε στο εργοτάξιο ...

το όχημα μεταφοράς ετοίμου σκυροδέματος ... ενώ στον ίδιο χώρο ήδη είχε φτάσει η με αριθμό κυκλοφορίας ... αντλία σκυροδέματος, που ήταν ασφαλισμένη για τις έναντι τρίτων προξενούμενες τόσο από την κυκλοφορία της όσο και από τη λειτουργία της ζημίες ... στην τέταρτη εναγομένη ασφαλιστική εταιρεία (σημ: στην κύρια αγωγή και ήδη αναιρεσείουσα) και την ημέρα εκείνη είχε χειριστή τον πρώτο εναγόμενο (σημ:

στην κύρια αγωγή και ήδη μη διάδικο Δ. Σ.), υπάλληλο της τρίτης εναγομένης και προστηθέντα απ' αυτήν δια του νομίμου εκπροσώπου της δευτέρου εναγομένου στην εκτέλεση των απαραιτήτων εργασιών για την έκχυση του σκυροδέματος, ο οποίος είχε προσληφθεί από την τρίτη εναγομένη στις 16-7-2001 και στερούνταν της κατά νόμο απαιτουμένης αδείας χειριστού της πρέσσας σκυροδέματος ...

Ο πρώτος εναγόμενος ... έστησε την πρέσσα ρίψεως σκυροδέματος κάτω από τους διερχόμενους από το σημείο εκείνο ηλεκτροφόρους αγωγούς της ΔΕΗ μέσης τάσεως (20Κ volts) ... Ο δεύτερος εναγόμενος ... ως έχων άδεια χειριστού της πρέσσας ... αν και έπρεπε να καθοδηγεί τον πρώτο εναγόμενο ... για τη λειτουργία του μηχανήματος ...

δεν εμφανίσθηκε εγκαίρως για να υποδείξει σε αυτόν το μέρος όπου έπρεπε με ασφάλεια να τοποθετηθεί το μηχάνημα ... με αποτέλεσμα ο πρώτος εναγόμενος χωρίς την καθοδήγηση του να επιλέξει να στήσει την αντλία ... ακριβώς κάτω από τους εναέριους ηλεκτροφόρους αγωγούς ... ο οδηγός της μπετονιέρας ... που ήταν αυτόπτης μάρτυρας αναφέρει στην ...

κατάθεση του ότι το σημείο τοποθέτησης της αντλίας επιλέχτηκε αποκλειστικά από τον πρώτο εναγόμενο ... Ο Γ. Τ. ... δεν υπέδειξε βέβαια το σημείο τοποθέτησης της αντλίας ..όμως αντιλήφθηκε την επικινδυνότητα του σημείου ... Παρά ταύτα ... ο Γ. Τ. που ως εργολάβος του έργου είχε αυτοτελώς υποχρέωση λήψης μέτρων ασφαλείας, δεν επέμενε να μετακινηθεί η αντλία ...

και να εγκατασταθεί σε άλλο ασφαλές σημείο, το οποίο άλλωστε υπήρχε ... και στη συνέχεια δεν μερίμνησε να ειδοποιήσει τη ΔΕΗ, ώστε να εξετασθεί από κοινού με τον επιβλέποντα μηχανικό αν συντρέχει λόγος να ληφθούν μέτρα αποτροπής ενδεχόμενου κινδύνου, ούτε φρόντισε να λάβει ατομικά μέτρα αποτροπής κινδύνου ηλεκτροπληξίας με τη χρήση κατάλληλων γαντιών και ελαστικών υποδημάτων.

Αφού άρχισαν οι εργασίες ... ο πρώτος εναγόμενος ... ζήτησε από τον Γ. Τ. να σταματήσουν τις εργασίες ... αντιληφθείς προφανώς την ακαταλληλότητα της θέσης, πλην όμως ο Γ. Τ. επειδή υπολειπόνταν κατ' ελάχιστο η ολοκλήρωση ... αγνόησε τη σχετική επισήμανση. Τη στιγμή ... που ο Γ. Τ. κρατούσε το ελαστικό ακροφύσιο ...

και με το άλλο χέρι μια βέργα του σιδηρού οπλισμού η μπούμα της αντλίας από ανεπιτηδειότητα του πρώτου εναγομένου ... ήρθε σε επαφή με τους εναέριους ηλεκτροφόρους αγωγής της ΔΕΗ με αποτέλεσμα ο Γ.Τ. να υποστεί ηλεκτροπληξία και να επέλθει ακαριαίως ο θάνατος αυτού ... Συνυπαιτιότητα με τη μορφή της αμελείας βαρύνει τους τρεις πρώτους των εναγομένων ...

καθώς και τον θανόντα και συγκεκριμένα ο πρώτος.. ως χειριστής της αντλίας ... προστηθείς από την τρίτη εναγομένη ... που κατ' εντολή της ... ανέλαβε το χειρισμό της αντλίας ... ενώ δεν είχε την απαιτούμενη προς τούτο άδεια ... και στερούμενος ως εκ τούτου των απαιτουμένων γνώσεων και εμπειρίας για το χειρισμό της ...

κατά παράβαση του ... πδ 1073/1981, τοποθέτησε την αντλία κάτω από τους εναέριους ηλεκτροφόρους αγωγούς ... και όχι στον παρακείμενο ... ελεύθερο και προσβάσιμο χώρο.. καίτοι όφειλε και μπορούσε να προβλέψει τον ενδεχόμενο κίνδυνο πρόκλησης ατυχήματος από ηλεκτροπληξία ... λαμβανομένου μάλιστα υπόψη ότι ο θανών διαμαρτυρήθηκε για τη θέση που ο πρώτος εναγόμενος επέλεξε για να στήσει την αντλία και του επέστησε την προσοχή κατά το χειρισμό αυτής, ώστε να αποφευχθεί ο κίνδυνος, στη συνέχεια δε όταν άρχισαν οι εργασίες..

ο πρώτος εναγόμενος καίτοι όφειλε και μπορούσε να επιδείξει τη δέουσα προσοχή και επιμέλεια δεν είχε συνεχή οπτική επαφή και δεν χειρίσθηκε το λάστιχο του βραχίονα (μπούμας) ... ώστε να μην έλθει σε επαφή με τους ... αγωγούς ... Η συντρέχουσα δε αμέλεια της τρίτης εναγομένης ... δια του νομίμου εκπροσώπου της δευτέρου εναγομένου ...

και δια του προστηθέντος απ' αυτήν πρώτου εναγομένου ... έγκειται στο ότι ... ανέθεσε το χειρισμό της αντλίας ... στον προστηθέντα από αυτήν πρώτο εναγόμενο ... και επί πλέον ο δεύτερος εναγόμενος αν και ώφειλε, ως κατέχων άδεια χειριστού, να συνοδεύει και επιτηρεί τον ειδικευόμενο πρώτο εναγόμενο δεν ήταν παρών κατά την τοποθέτηση της αντλίας ώστε να υποδείξει το κατ' άρθρο 73 πδ 1073/1981 ασφαλές σημείο τοποθέτησης και ανάπτυξης του σωλήνα μεταφοράς και εκχύσεως σκυροδέματος ...

επί πλέον δεν ήταν παρών κατά την έναρξη των εργασιών ώστε να κατευθύνει το στερούμενο γνώσεων και εμπειρίας προστηθέντα πρώτο εναγόμενο ... Η δε αμέλεια του θανόντος, που είχε εμπειρία οικοδομικών εργασιών και των τηρουμένων κατά την εκτέλεση αυτών μέτρων ασφαλείας, συνίσταται στο ότι αυτός αν και αντιλήφθηκε κατά την τοποθέτηση της αντλίας κάτω από τους εναέριους ηλεκτροφόρους αγωγούς τον επαπειλούμενο κίνδυνο ατυχήματος από ηλεκτροπληξία ...

δεν υπέδειξε στον πρώτο εναγόμενο να επανατοποθετήσει την αντλία σκυροδέματος σε άλλο ασφαλές σημείο, κατά τους ορισμούς του άρθρου 73 του πδ 1073/1981, αλλά αποδέχθηκε να αρχίσουν οι εργασίες σκυροδέτησης, γνωρίζοντας τον κίνδυνο, αφού μάλιστα επέστησε σχετικά την προσοχή του πρώτου εναγομένου κατά το χειρισμό της μπούμας, εν συνεχεία δε μετά την έναρξη των εργασιών σκυροδέτησης και πριν την ολοκλήρωση αυτών, όταν ο πρώτος εναγόμενος ζήτησε από αυτόν να διακοπούν οι εργασίες σκυροδέτησης, ενόψει του άμεσου επαπειλούμενου κινδύνου επαφής της μπούμας της αντλίας με τα ηλεκτροφόρα καλώδια, ο θανών αγνόησε τη σχετική υπόδειξη προκειμένου να ολοκληρώσει τις εργασίες.

Έτσι ως εκτελών το έργο, παρέλειψε, καίτοι είχε υποχρέωση (άρθρο 3 παρ.1 ν. 1396/1983), να λάβει τα απαραίτητα μέτρα ασφαλείας ήτοι κατά πρώτο λόγο να υποδείξει, πριν από την έναρξη των εργασιών σκυροδέτησης, την επανατοποθέτηση της αντλίας σκυροδέματος μακράν των ηλεκτροφόρων αγωγών (άρθρο 78 παρ.1 και 2 πδ 1073/1981), στη συνέχεια δε, μετά την παραμονή της αντλίας στο σημείο εκείνο πλησίον των εναέριων ηλεκτροφόρων αγωγών, παρέλειψε να λάβει τα ειδικά πρόσθετα μέτρα, που προβλέπονται από τις διατάξεις των άρθρων 78 εδ.

Γ και 79 πδ 1073/1981, καίτοι είχε αυτοτελώς υποχρέωση προς τούτο, ενώ δεν έλαβε ούτε ατομικά μέτρα ασφαλείας με τη χρήση ελαστικών γαντιών και υποδημάτων, προς αποφυγή κινδύνου ηλεκτροπληξίας και τέλος κατά παράβαση των κανόνων της κοινής πείρας και λογικής αγνόησε τον υποδειχθέντα άμεσο κίνδυνο ηλεκτροπληξίας και δεν διέκοψε τις εργασίες σκυροδέτησης.

Μεταξύ δε των ως άνω πράξεων και παραλείψεων και της επελθούσας ζημίας υφίσταται πρόσφορη (αιτιώδης) συνάφεια, καθόσον κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας και τη λογική, η συμπεριφορά αυτή των ως άνω εμπλακέντων στο ατύχημα στο χρόνο και με τις συνθήκες που έλαβε χώρα, ήταν ικανή, κατά τη συνήθη και κανονική πορεία των πραγμάτων, να επιφέρει και το επιζήμιο αποτέλεσμα, το οποίο και πράγματι επέφερε στη συγκεκριμένη περίπτωση.

Το ποσοστό δε συνυπαιτιότητας των εμπλακέντων στο ατύχημα επιμερίζεται σε 40% για το θανόντα και σε 60% για τους τρεις πρώτους των εναγομένων, δεκτής γενομένης εν μέρει ως ουσία βασίμου της κατ' άρθρο 300 ΑΚ ενστάσεως συνυπαιτιότητας που πρότειναν οι εναγόμενοι ...".

Ακολούθως το Εφετείο, κατά παραδοχή ευθύνης της ήδη αναιρεσείουσας ασφαλιστικής εταιρείας απορρέουσας από το αναφερθέν στην αρχή πολυασφαλιστήριο συμβόλαιο που καταρτίσθηκε μεταξύ αυτής και της τρίτης εναγομένης της κυρίας αγωγής - παρεμπιπτόντως ενάγουσας και ήδη αναιρεσίβλητης ΟΕ, δυνάμει του οποίου συνήφθη μεταξύ αυτών προαιρετική ασφάλιση για τις τυχόν προκαλούμενες έναντι τρίτων ζημίες από τη λειτουργία της αντλίας ως μηχανήματος και του επελθόντος συνεπεία αυτού ασφαλιστικού κινδύνου δέχθηκε κατ' ουσία την παρεμπίπτουσα αγωγή.

Υπό τις παραδοχές αυτές το Εφετείο προέβη σε ορθή υπαγωγή των πραγματικών περιστατικών -που αναιρετικώς ανέλεγκτα έκρινε αποδεδειγμένα- στις εφαρμοσθείσες διατάξεις τις οποίες δεν παραβίασε με εσφαλμένη ερμηνεία ή εφαρμογή, καθόσον αφορά τη βασιμότητα της υποχρέωσης της αναιρεσείουσας ασφαλιστικής εταιρείας να καταβάλει στην αναιρεσίβλητη ασφαλισμένη της, όποιο ποσό αυτή καταβάλει στους ενάγοντες της κύριας αγωγής, απορρέουσας από τη συναφθείσα μεταξύ των διαδίκων προαιρετικής ασφάλισης του ζημιογόνου μηχανήματος, και να καλύψει έτσι -επελθόντος του ασφαλιστικού κινδύνου- την αστική ευθύνη της ασφαλισμένης έναντι των τρίτων, ως τέτοιων νοουμένων των συγγενών του θανόντος, ο οποίος, με βάση τις προεκτεθείσες παραδοχές δεν ενέπιπτε στα ασφαλισμένα με τη σύμβαση αυτή πρόσωπα.

Διέλαβε δε σχετικώς στην απόφαση του σαφείς επαρκείς και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες, που καθιστούν εφικτό τον αναιρετικό έλεγχο ως προς την ορθή ή μη εφαρμογή των νομικών κανόνων που εφαρμόσθηκαν. Κατά συνέπεια, ο τέταρτος, κατά το πρώτο σκέλος του, εκ του άρθρου 559 αρ. 1 Κ.Πολ.Δ., και ο πέμπτος, εκ του άρθρου 559 αρ. 19 Κ.Πολ.Δ., αναιρετικοί λόγοι, με τους οποίους υποστηρίζονται τα αντίθετα είναι απορριπτέοι ως αβάσιμοι.

Εξ' άλλου, ο τέταρτος λόγος του αναιρετηρίου κατά το τελευταίο σκέλος του, είναι απορριπτέος προεχόντως ως αόριστος αφού, ουδόλως εκτίθεται στο αναιρετήριο ότι το δικαστήριο της ουσίας αφού διαπίστωσε την ύπαρξη κενών ή είχε αμφιβολία ως προς την έννοια της ασφαλιστικής συμβάσεως δεν εφάρμοσε τους ερμηνευτικούς κανόνες των δικαιοπραξιών, παρεκτός του ότι, σε κάθε περίπτωση, ο λόγος αυτός είναι αβάσιμος καθόσον, οι ως άνω σαφείς, πλήρεις και επαρκείς παραδοχές του Εφετείου, δεν καταλείπουν έδαφος ευθείας ούτε εκ πλαγίου παραβιάσεως των ως άνω επικαλουμένων από την αναιρεσείουσα διατάξεων, ενώ, οι λοιπές προβαλλόμενες απ' αυτήν αιτιάσεις ανάγονται στην εκτίμηση και αξιολόγηση των αποδείξεων, από το δικαστήριο της ουσίας, που δεν ελέγχεται από τον Άρειο Πάγο (άρθρ. 561 παρ. 1 Κ.Πολ.Δ.).

Με τους έκτο και έβδομο λόγους του αναιρετηρίου, η αναιρεσείουσα, προσάπτει στην προσβαλλόμενη απόφαση την, εκ του άρθρου 559 αρ. 9 και 8 Κ.Πολ.Δ., αναιρετική πλημμέλεια, ότι κατά την αντίκρουση της παρεμπίπτουσας αγωγής αποζημιώσεως της αναιρεσίβλητης ΟΕ, προέβαλε με τις έγγραφες προτάσεις της, τόσο πρωτοδίκως, όσο και ενώπιον του δευτεροβάθμιου Δικαστηρίου, την ένσταση απαλλαγής από την ευθύνη, ένεκα συνδρομής λόγου εξαιρέσεως από την ασφάλιση, προβλεπομένου στο άρθρο 25 παρ. 6 της υπ' αριθμ.

Κ4/585/05.04.1978 αποφάσεως του Υπουργού Εμπορίου και τους συνημμένους Γενικούς και Ειδικούς όρους ασφαλίσεως και ειδικότερα ότι "κατά το χρόνο του ατυχήματος ο οδηγός χειριστής του ασφαλισμένου σ' αυτήν υπ' αριθμ. ... Μηχανήματος έργων (αντλίας σκυροδέματος) Δ. Σ., προστηθείς στην οδήγηση αυτού από την παρεμπιπτόντως ενάγουσα, οδηγούσε το ανωτέρω μηχάνημα, κατά παράβαση του άρθρου 97 του ΚΟΚ, χωρίς να έχει την, κατά νόμο άδεια ικανότητος οδηγήσεως, ώστε να οδηγεί νόμιμα το εν λόγω μηχάνημα έργων ...", ενώπιον δε του Εφετείου, κατά την επαναφορά της ένστασης αυτής, με τις προτάσεις της, κατάληγε στο ότι "επειδή ο χειριστής της αντλίας έκχυσης σκυροδέματος, κατά το χρόνο του ατυχήματος, 1ος εναγόμενος, μη διάδικος στην παρούσα (κατ' έφεση) δίκη Δ.

Σ., δεν διέθετε την απαιτούμενη, σύμφωνα με τα ανωτέρω άδεια Χειριστού Γ' τάξης ... συντρέχει λόγος εξαίρεσης από την ασφαλιστική κάλυψη ...". Πλην όμως, ότι το Εφετείο, με την προσβαλλόμενη απόφαση του, παρέλειψε ν' αποφανθεί επ' αυτής και υπέπεσε στην αναιρετική πλημμέλεια του αριθμ. 9 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ., το δε, δεν έλαβε υπόψη τον ισχυρισμό αυτό, που ασκεί ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης και υπέπεσε στην αναιρετική πλημμέλεια του αριθμ. 8 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ.

Από την παραδεκτή επισκόπηση της προσβαλλόμενης απόφασης και των διαδικαστικών εγγράφων, προκύπτει ότι το Εφετείο, δέχθηκε σχετικώς τα ακόλουθα: "... Η ασφαλιστική εταιρεία είχε ασκήσει στον πρώτο βαθμό κατά των ομοδίκων της Δ. Σ. και της εταιρίας "Κ. Φ. και Σία ΟΕ" ... επικουρικά παρεμπίπτουσα αγωγή, με την οποία ζητούσε να αναγνωρισθεί ότι αυτοί ήταν υποχρεωμένοι να της πληρώσουν αναγωγικά όσα αυτή θα πλήρωνε στους ενάγοντες της κύριας αγωγής γιατί συνέτρεχε συμβατικός λόγος εξαιρέσεως από την ασφάλιση ενόψει του ότι ο πρώτος από αυτούς δεν είχε την απαιτούμενη άδεια ικανότητας οδηγήσεως.

Η παρεμπίπτουσα αυτή αγωγή απορρίφθηκε στον πρώτο βαθμό ως ουσιαστικά αβάσιμη. Ωστόσο το Δικαστήριο αυτό δεν θα προχωρήσει στην έρευνα της παρεμπίπτουσας αυτής αγωγής διότι η προαναφερόμενη ασφαλιστική εταιρία "ΥΔΡΟΓΕΙΟΣ ΑΑΑΕ" δεν άσκησε (επικουρική) έφεση κατά του κεφαλαίου της πρωτόδικης απόφασης που αφορούσε την παρεμπίπτουσα αγωγή της και έτσι δεν έχει μεταβιβασθεί ενώπιον του Εφετείου το κεφάλαιο αυτό.

Θα έπρεπε δηλαδή για να έχει το Εφετείο εξουσία να ερευνήσει την παρεμπίπτουσα αγωγή να έχει ασκήσει και η ασφαλιστική εταιρία "ΥΔΡΟΓΕΙΟΣ ΑΑΑΕ" έφεση (υπό όρο) για την περίπτωση παραδοχής εφέσεως ...". Υπό τις παραδοχές αυτές το Εφετείο, παρέλειψε μεν ν' αποφανθεί επί του ως άνω ισχυρισμού, ως ενστάσεως της αναιρεσείουσας, παρότι είχε προβληθεί πρωτοδίκως, και κατ' έφεση, προς απόκρουση της παρεμπίπτουσας αγωγής αποζημιώσεως της αναιρεσίβλητης.

Πλην όμως, ενόψει του ότι, για την θεμελίωση των ανωτέρω αναιρετικών λόγων, τίθεται ως προϋπόθεση να μην πρόκειται για απαράδεκτους ή αβάσιμους κατά νόμο ισχυρισμούς, πρέπει οι λόγοι αυτοί ν ' απορριφθούν, αφού από την παραδεκτή επισκόπηση, της διαλαμβανόμενης στα ως άνω διαδικαστικά έγγραφα ένστασης εξαίρεσης, αλλά και του προεκτεθέντος περιεχομένου των αναιρετικών αυτών λόγων, η επικαλούμενη εξαίρεση από την ασφαλιστική σύμβαση εντοπίζεται στην προβλεπόμενη μόνο από το άρθρο 25 παρ. 6 της υπ' αριθμ.

Κ4/585/05-04-1978 αποφάσεως του Υπουργού Εμπορίου και στους συνημμένους Γενικούς και Ειδικούς όρους του ασφαλιστηρίου, έλλειψη άδειας οδηγήσεως, καθόσον αφορά την υποχρεωτική ασφάλιση των οχημάτων και όχι στην έλλειψη άδειας Χειριστού Γ' τάξης, καθόσον αφορά την προαιρετική ασφάλιση του ζημιογόνου μηχανήματος, στο οποίο, και κατά τα αναφερόμενα στον 6ο αναιρετικό λόγο, μετά την άσκηση της έφεσης και την επαναφορά της ενστάσεως αυτής, κατέληξε η αναιρεσείουσα και επομένως δεν πρόκειται για παραδεκτή, κατά τούτο, προβολή της ενστάσεως αυτής.

Κατά συνέπεια, πρέπει, η κρινόμενη αίτηση να απορριφθεί και να επιβληθούν στην αναιρεσείουσα, λόγω της ήττας της, τα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, η οποία κατέθεσε προτάσεις.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 31-10-2010 αίτηση της ανώνυμης ασφαλιστικής και αντασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "ΥΔΡΟΓΕΙΟΣ Α.Α. και Α.Ε." για αναίρεση της 417/2010 απόφασης του Εφετείου Θράκης.

Επιβάλλει στην αναιρεσείουσα τα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες επτακόσια (2.700) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 23 Οκτωβρίου 2012.

Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 30 Ιανουαρίου 2013.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ