Supreme Court allows appeal against lower court's dismissal of co-ownership management dispute due to factual error.

Απόφαση 1369 / 2008 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1369/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές : Βασίλειο Ρήγα Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη, κωλυομένου του Αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου Δημητρίου Λοβέρδου, Δημήτριο Δαλιάνη, Ιωάννη-Σπυρίδωνα Τέντε, Δημήτριο Πατινίδη και Γεώργιο Γιαννούλη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 7 Απριλίου 2008, με την παρουσία και της Γραμματέως Σουζάνας Κουφιάδου, για να δικάσει μεταξύ :

Των καλούντων - αναιρεσειόντων : 1) ...., 2) ...., 3) ..... και 4) ....., νομίμων κληρονόμων του αποβιώσαντος, στις 06.12.2004, αρχικού αναιρεσείοντος ......., που συνεχίζουν την δίκη επ' ονόματί τους, τους οποίους εκπροσώπησε ο πληρεξούσιος δικηγόρος τους Σωτήριος Μπρέγιαννος.

Των καθών η κλήση - αναιρεσιβλήτων : 1) ...., 2) ..... και 3) ......., τους οποίους εκπροσώπησε ο πληρεξούσιος δικηγόρος τους Σταμάτης Γρύλλης.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 03.12.1998 αγωγή των ήδη καλούντων-αναιρεσειόντων, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις : 4732/2000 οριστική του ίδιου δικαστηρίου και 7199/2003 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας αποφάσεως ζήτησαν οι αναιρεσείοντες με την από 14.10.2004 αίτησή τους, επί της οποίας εκδόθηκε η 1896/2006 απόφαση του παρόντος Δικαστηρίου που κήρυξε απαράδεκτη τη συζήτηση της παραπάνω αίτησης για αναίρεση της 7199/2003 απόφασης του Εφετείου Αθηνών. Την υπόθεση επαναφέρουν προς συζήτηση οι παριστάμενοι καλούντες με την από 04.05.2007 κλήση τους. Κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Γεώργιος Γιαννούλης ανέγνωσε την από 23.10.2006 έκθεσή του κωλυομένου να μετάσχει στη σύνθεση του Δικαστηρίου αυτού Αρεοπαγίτη Δημητρίου Κανελλόπουλου, με την οποία εισηγήθηκε να γίνουν δεκτοί οι δεύτερος και τρίτος λόγοι της αναίρεσης και να απορριφθεί ο πρώτος. Ο πληρεξούσιος των καλούντων- αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως αναιρέσεως, ο πληρεξούσιος των καθών η κλήση- αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή, κατά το άρθρο 790 του ΑΚ, αν η διοίκηση και η χρησιμοποίηση κοινού πράγματος δεν καθορίστηκε με κοινή συμφωνία ή με πλειοψηφία (των κοινωνών), καθένας από τους κοινωνούς έχει δικαίωμα να ζητήσει να την κανονίσει το δικαστήριο με τον τρόπο που είναι ο πιο πρόσφορος και συμφέρει περισσότερο σε όλους τους κοινωνούς.

Από τη διάταξη αυτή, σε συνδυασμό και προς εκείνη του άρθρου 786 του ανωτέρω Κώδικος, κατά την οποία κάθε κοινωνός έχει ανάλογη μερίδα στους καρπούς του κοινού αντικειμένου, συνάγεται ότι το δικαστήριο μπορεί να ρυθμίσει τη χρήση του κοινού πράγματος, έτσι ώστε αυτή να περιέλθει εξολοκλήρου σε έναν ή περισσότερους από τους κοινωνούς και να επιβάλει σ' αυτούς την υποχρέωση καταβολής ανταλλάγματος στους λοιπούς ανάλογα με το μερίδιο τους και την απ' αυτό ωφέλεια των ποιούμενων χρήση του κοινού πράγματος.

Η ρύθμιση δε αυτή, που δεν τείνει στη διάγνωση ουσιαστικού δικαιώματος, αλλά αποτελεί ρυθμιστική παρέμβαση του δικαστηρίου, που αποβλέπει στην εξεύρεση, με βάση τις εκάστοτε κρατούσες συνθήκες, του περισσότερο πρόσφορου και επωφελούς για όλους τους κοινωνούς τρόπου διοίκησης και χρησιμοποίησης του κοινού πράγματος, ισχύει για αόριστο χρονικό διάστημα, ήτοι ενόσω υφίσταται η κοινωνία, και μπορεί να τροποποιηθεί μόνο με συμφωνία όλων των κοινωνών (και όχι της πλειοψηφίας αυτών) ή με νέα δικαστική απόφαση σε περίπτωση μεταβολής των συνθηκών.

Περαιτέρω, ο από τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 8 του ΚΠολΔ λόγος αναιρέσεως ιδρύεται, όταν το δικαστήριο, παρά το νόμο, έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν ή δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. "Πράγματα", κατά την έννοια της διάταξης αυτής, είναι οι πραγματικοί ισχυρισμοί, που έχουν αυτοτελή ύπαρξη και τείνουν στη θεμελίωση, παρακώλυση ή κατάλυση ουσιαστικού ή δικονομικού δικαιώματος, το οποίο ασκήθηκε, είτε ως επιθετικό (βάση αγωγής, ανταγωγής), είτε ωςαμυντικό (ένσταση, αντένσταση) μέσο.

Επομένως, πράγματα, κατά την έννοια αυτήν, αποτελούν και οι διάφορες βάσεις της αγωγής. Ο ίδιος λόγος ιδρύεται, αν το δικαστήριο έλαβε υπόψη του γεγονότα που δεν αναφέρονται στο δικόγραφο της αγωγής και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης ή αν δεν έλαβε υπόψη παρόμοια γεγονότα εκτιθέμενα σ' αυτή.

Τέλος, κατά το άρθρο 559 αριθ. 9 γ του ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται, αν το δικαστήριο άφησε αίτηση αδίκαστη. Ως "αίτηση", κατά την έννοια της διάταξης αυτής νοείται κάθε αυτοτελής αίτηση των διαδίκων, με την οποία ζητείται η παροχή έννομης προστασίας, υπό οποιαδήποτε νόμιμη μορφή αυτής, που δημιουργεί αντίστοιχη εκκρεμότητα δίκης.

Τέτοια αίτηση είναι ιδίως η της αγωγής, της ανταγωγής, της κύριας παρέμβασης, της αυτοτελούς πρόσθετης παρέμβασης, της ανακοπής, της τριτανακοπής και κάθε ένδικου μέσου. Στην προκείμενη περίπτωση, οι ενάγοντες και ήδη αναιρεσείοντες, με την από 3.12.1998 αγωγή τους, όπως το περιεχόμενο της επιτρεπτώς εκτιμάται από τον Άρειο Πάγο (άρθρο 561 § 2 του ΚΠολΔ), ισχυρίζονται ότι τυγχάνουν συγκύριοι, κατά το συνολικό ποσοστό των 640/1000 εξ αδιαιρέτου, ενός καταστήματος, που λειτουργεί ως εξοχικό κέντρο - εστιατόριο με το διακριτικό τίτλο "....." και έχει ανεγερθεί σε οικόπεδο που βρίσκεται στη θέση "...." ή "......" ή "....." της κτηματικής περιφέρειας του Δήμου Καλυβιών - Θορικού, ότι συγκύριοι του καταστήματος αυτού, κατά το υπόλοιπο συνολικό ποσοστό των 360/1000 εξ αδιαιρέτου, είναι οι εναγόμενες και ήδη αναιρεσίβλητες, ότι η διοίκηση και η χρησιμοποίηση, ως εξοχικού κέντρου, του κοινού αυτού καταστήματος, καθορίστηκε αρχικώς, κατά τον τρόπο που αναφέρεται στην αγωγή, με την από ....

έγγραφη κοινή συμφωνία όλων των κοινωνών, αλλά στη συνέχεια, λόγω διαφωνίας τους, η διοίκηση και η χρησιμοποίηση του, επίσης κατά τον τρόπο που αναφέρεται στην αγωγή, καθορίστηκε προσωρινώς με τις διαδοχικές υπ' αριθ. 18.088/83, 10.341/86, 7.828/88, 19.434/94 και 26.472/96 αποφάσεις του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, ήδη δε, δυνάμει της τελευταίας αυτής απόφασης, τη διοίκησή του ασκεί η πρώτη εναγόμενη, με την οποία (διοίκηση) συμφωνούν οι δύο άλλες εναγόμενες, ενώ διαφωνούν οι ενάγοντες, ότι μετά την έκδοση της τελευταίας πιο πάνω υπ' αριθ. 26472/1996 αποφάσεως, έλαβαν χώρα τα αναφερόμενα στην αγωγή γεγονότα, που συνιστούν μεταβολή των συνθηκών και δικαιολογούν την τροποποίηση του τρόπου διοίκησης του καταστήματος, που καθορίστηκε με την εν λόγω απόφαση και ότι για το λόγο αυτό οι ενάγοντες συγκάλεσαν στις 20.1.1997 συνέλευση των συνιδιοκτητών, στην οποία οι εναγόμενες, αν και κλήθηκαν εμπρόθεσμα, δεν προσήλθαν και στην οποία αυτοί, έχοντας την πλειοψηφία, με βάση το μέγεθος των μερίδων τους επί του κοινού καταστήματος, καθόρισαν η διοίκηση και η χρησιμοποίηση του να γίνεται στο εξής κατά τον αναφερόμενο στην αγωγή τρόπο.

Με βάση το ιστορικό αυτό, οι αναιρεσείοντες ζητούσαν, κατ' εκτίμηση του αιτήματος της αγωγής : Α) να καθοριστεί από το δικαστήριο, ως πρόσφορος και σύμφορος σε όλους τους κοινωνούς τρόπος διοίκησης και εκμετάλλευσης του κοινού πράγματος, αυτός που αποφασίστηκε στην προαναφερόμενη από 20.1.1997 συνέλευση των συνιδιοκτητών, συνιστάμενος στην εκ περιτροπής ανάθεσή της στους διαδίκους κοινωνούς, αρχικώς στους ενάγοντες και στη συνέχεια στις εναγόμενες, κατά τα εκτιθέμενα ειδικότερα στην αγωγή, επιβάλλοντας στους κοινωνούς, που θα έχουν κάθε φορά τη χρήση του κοινού καταστήματος, την υποχρέωση να καταβάλουν στους λοιπούς το προσδιοριζόμενο στην αγωγή ανάλογα με τη μερίδα τους χρηματικό αντάλλαγμα, και Β) να υποχρεωθούν στη συνέχεια οι εναγόμενες να παραδώσουν τα ιδανικά μερίδια τους επί του καταστήματος στους τρεις πρώτους από αυτούς, προκειμένου αυτοί να αρχίσουν να το διοικούν και να το χρησιμοποιούν κατά τον καθορισθέντα τρόπο.

Με το πιο πάνω ιστορικό και αίτημα, η αγωγή είναι νόμιμη, στηριζόμενη στις παρατεθείσες στην αρχή της παρούσας διατάξεις. Όμως το Εφετείο, παρά τους σχετικούς αντίστοιχους λόγους της έφεσης (βλ. τις υπό στοιχεία 2.2β και 2.3 παραγράφους του από 12.12.2002 δικογράφου της), αφού αγνόησε την επικαλούμενη μεταβολή των συνθηκών, που δικαιολογούσε την τροποποίηση του τρόπου διοίκησης και χρησιμοποίησης του κοινού πράγματος, ο οποίος είχε καθοριστεί με την τελευταία πιο πάνω υπ' αριθ. 26.472/96 απόφαση, εκτίμησε λανθασμένα και το αίτημα της αγωγής, με το να κρίνει ότι οι ενάγοντες ζητούσαν, όχι δικαστικό καθορισμό του τρόπου διοίκησης και χρησιμοποίησης, αλλά απλώς να υποχρεωθούν οι εναγόμενες κοινωνοί να παραδώσουν τα μερίδια τους στο κοινό κατάστημα στους τρεις πρώτους από αυτούς, προκειμένου οι ίδιοι να το διοικήσουν και να χρησιμοποιήσουν με τον τρόπο που αποφάσισε η πλειοψηφία των κοινωνών στις 20.1.1997 και με τη σκέψη ότι η πλειοψηφία των κοινωνών δεν μπορεί να τροποποιήσει τον τρόπο διοίκησης που είχε καθορίσει η προαναφερόμενη υπ' αριθ. 26.472/1996 απόφαση, έκρινε την αγωγή ως μη νόμιμη, απορρίπτοντας την έφεση των αναιρεσειόντων κατά της πρωτόδικης απόφασης που είχε κρίνει ομοίως.

Έτσι όμως το Εφετείο, υπέπεσε στις πλημμέλειες, που προβλέπονται ως λόγοι αναιρέσεως από το άρθρο 559 αριθ. 8 και 9 του ΚΠολΔ, διότι, με το να αγνοήσει την επικαλούμενη μεταβολή των συνθηκών, παρά το νόμο δεν έλαβε υπόψη πράγματα, που προτάθηκαν με την αγωγή και επαναφέρθηκαν παραδεκτώς με την έφεση ενώπιόν του, έχουν δε ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, ενώ με τη λανθασμένη εκτίμηση του αιτήματος της αγωγής άφησε και αίτηση αδίκαστη.

Συνεπώς, οι από τους αριθμούς 8 και 9 του άρθρου 559 ΚΠολΔ δεύτερος και τρίτος λόγοι της αναίρεσης, αντιστοίχως, είναι βάσιμοι. Μετά από αυτά πρέπει να γίνει δεκτή η αίτηση αναιρέσεως, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές, εκτός εκείνων που εξέδωσαν την αναιρούμενη απόφαση, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 580 § 3 του ΚΠολΔ, όπως αυτή αντικαταστάθηκε με το άρθρο 31 § 1 του ν. 2.172/1993.

Για τους λόγους αυτούς

Αναιρεί την υπ' αριθμ. 7.199/2003 απόφαση του Εφετείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, συντιθέμενο από άλλους δικαστές. Και

Καταδικάζει τους αναιρεσίβλητους στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσειόντων, την οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων (2.000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 17 Ιουνίου 2008. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 18 Ιουνίου 2008.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ