1365/2018 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1365 / 2018 (Β2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1365/2018

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β2' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Πηνελόπη Ζωντανού, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Θεόδωρο Τζανάκη - Εισηγητή, Νικόλαο Πιπιλίγκα, Αντιγόνη Καραϊσκου - Παλόγου και Λουκά Μόρφη, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο Κατάστημά του, στις 24 Απριλίου 2018, με την παρουσία και της γραμματέως Αγγελικής Ανυφαντή, για να δικάσει την εξής υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ελληνικού Δημοσίου, νόμιμα εκπροσωπουμένου από τον Υπουργό Οικονομικών που κατοικοεδρεύει στην Αθήνα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιό του Γεώργιο Θεοδωρακόπουλο, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ., που κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Α. Ι. του Γ., 2) …… . 11) Μ. Φ. του Α., ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Δημήτριο Βασιλείου, ο οποίος δήλωσε ότι διορθώνει το επώνυμο της 11ης από το εσφαλμένο "Φ." στο ορθό "Φ.", χωρίς να κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 7/3/2007 αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 722/2008 του ίδιου Δικαστηρίου και 4622/2014 του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί το αναιρεσείον Ελληνικό Δημόσιο με την από 12/3/2015 αίτησή του. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Θεόδωρος Τζανάκης ανέγνωσε την από 17/4/2018 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη των λόγων της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων ζήτησε την απόρριψη της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου τους στη δικαστική δαπάνη τους.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΚΑΤΑ ΤΟ ΝΟΜΟ Με την από 12.03.2015 αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η 4622/2014 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, που εκδόθηκε κατόπιν εφέσεων αμφοτέρων των διαδίκων πλευρών κατά της 722/2008 απόφασης του Ειρηνοδικείου Αθηνών, με την οποία υποχρεώθηκε το πρώτο εναγόμενο και ήδη αναιρεσείον Ελληνικό Δημόσιο να καταβάλει σε κάθε ενάγοντα 7.737,13 ευρώ με το νόμιμο τόκο.

Με την προσβαλλομένη απόφαση, απορρίφθηκαν οι εφέσεις και επικυρώθηκε η πρωτοβάθμια απόφαση. Η αίτηση ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρα 552, 553, 556, 558, 564, 566 παρ.1 και 144 παρ.1 ΚΠολΔ). Είναι συνεπώς παραδεκτή και πρέπει να ερευνηθεί ως προς το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων της (άρθρο 577 ΚΠολΔ). Σημειώνεται επίσης ότι παραδεκτά με δήλωση του πληρεξουσίου δικηγόρου των αναιρεσιβλήτων και μετά από επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων της δίκης διορθώνεται (στο αναιρετήριο) το επώνυμο της 11ης αναιρεσίβλητης από το εσφαλμένο Φ.

στο ορθό "Φ." Κατά το άρθρο 560 ΚΠολΔ, όπως ίσχυε πριν την τροποποίηση του με το Ν. 4335/2015, "Κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων, καθώς και των αποφάσεων των πρωτοδικείων που εκδίδονται σε εφέσεις κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων, επιτρέπεται αναίρεση μόνο 1) αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών, αδιάφορο αν πρόκειται για νόμο ή έθιμο, ελληνικό ή ξένο, εσωτερικού ή διεθνούς δικαίου.

Η παράβαση των διδαγμάτων της κοινής πείρας αποτελεί λόγο αναίρεσης μόνο αν τα διδάγματα αυτά αφορούν την εφαρμογή των κανόνων του δικαίου ή την υπαγωγή των πραγματικών γεγονότων σ` αυτούς ο λόγος αυτός αναίρεσης δεν μπορεί να προβληθεί σε μικροδιαφορές, 2) αν το δικαστήριο δεν συγκροτήθηκε όπως ορίζει ο νόμος ή δίκασε ειρηνοδίκης του οποίου είχε γίνει δεκτή η εξαίρεση, 3) αν το δικαστήριο έχει υπερβεί τη δικαιοδοσία των πολιτικών δικαστηρίων ή δεν είχε καθ` ύλην Αρμοδιότητα, 4) αν παράνομα αποκλείστηκε η δημοσιότητα της διαδικασίας".

Στην προκειμένη περίπτωση, το αναιρεσείον με το πρώτο λόγο αναίρεσης, που κατατέθηκε κατά την 18.03.2015, προσάπτει στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια ότι το Πολυμελες Πρωτοδικείο (που δίκασε ως Εφετείο) κατά παράβαση του νόμου δέχθηκε ότι δεν υπάρχει δεδικασμένο. Ο λόγος αυτός είναι απαράδεκτος γιατί, κατά το ως άρθρο 560 παρ.1 ΚΠολΔ, όπως ίσχυε πριν την 01.01.2016, δεν προβλέπεται λόγος αναίρεσης σχετικά με την παράβαση του νόμου περί της συνδρομής ή όχι δεδικασμένου.

Με το άρθρο τρίτο του προαναφερθέντος Ν.4335/2015 αντικαταστάθηκε - μεταξύ των άλλων -και το άρθρο 560 ΚΠολΔ, ειδικότερα δε προστέθηκε και η παρ.6 , κατά την οποία "Κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων, καθώς και των αποφάσεων των πρωτοδικείων επιτρέπεται αναίρεση ..αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης".

Σύμφωνα με το άρθρο ένατο παρ.2 του παραπάνω Ν. 4335/2015 , " Οι διατάξεις για τα ένδικα μέσα και τις ειδικές διαδικασίες των άρθρων 591 -645 εφαρμόζονται για τα κατατιθέμενα από τις 1.1.2016 ένδικα μέσα και αγωγές". Επομένως, αναίρεση που έχει κατατεθεί πριν την 01.01.2016 ( διεπόμενη από το προηγούμενο νομικό καθεστώς σύμφωνα με το οποίο λόγος για έλλειψη νόμιμης βάσης ή για έλλειψη αιτιολογιών ή για αντιφατικές ή ανεπαρκείς αιτιολογίες δεν προβλεπόταν ως λόγος αναίρεσης) είναι απαράδεκτη.

Στη προκειμένη περίπτωση, το αναιρεσείον, με το δεύτερο λόγο (κατά το δεύτερο σκέλος ) της αναίρεσης, προσάπτει στην προσβαλλόμενη απόφαση την από το άρθρο 560 παρ.6 ΚΠολΔ πλημμέλεια. Εφόσον όμως η ένδικη αναίρεση, κατά τα εκτεθέντα παραπάνω, κατατέθηκε κατά την 18.03.2015, ο λόγος αυτός αναίρεσης είναι απαράδεκτος.

Kατά το άρθρο 904 ΑΚ, που εφαρμόζεται και όταν εργοδότης είναι το Δημόσιο, ΟΤΑ ή ν.π.δ.δ. "όποιος έγινε πλουσιότερος χωρίς νόμιμη αιτία από την περιουσία ή με ζημία άλλου, έχει υποχρέωση να αποδώσει την ωφέλεια. Η υποχρέωση γεννιέται ιδίως σε περίπτωση παροχής αχρεωστήτου ή παροχής για αιτία που δεν επακολούθησε ή έληξε ή αιτία παράνομη ή ανήθικη".

Σε περίπτωση άκυρης (για οποιονδήποτε λόγο) σύμβασης εργασίας, δημιουργείται απλή σχέση εργασίας, ο δε εργαζόμενος, για την εργασία που πρόσφερε, δικαιούται να ζητήσει, κατά τις αρχές περί αδικαιολογήτου πλουτισμού, την αμοιβή που ο εργοδότης θα κατέβαλε σε άλλον εργαζόμενο, με τα ίδια προσόντα και ικανότητες, απασχολούμενο με έγκυρη σύμβαση εργασίας και τις ίδιες συνθήκες, έστω και αν ο μισθωτός γνώριζε την ακυρότητα της σύμβασης εργασίας (AΠ 907/2017, ΑΠ 217/2017, 126/2015, 885/2014, 2066/2013, 62/2913).

Eξάλλου, στο προεκτεθέν άρθρο 560 αρ. 1 ΚΠολΔ ορίζεται ότι "κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων, καθώς και των αποφάσεων των πρωτοδικείων που εκδίδονται σε εφέσεις κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων, επιτρέπεται αναίρεση (μεταξύ συγκεκριμένων περιπτώσεων) και αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών, αδιάφορο αν πρόκειται για νόμο ή έθιμο, ελληνικό ή ξένο, εσωτερικού ή διεθνούς δικαίου".

Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται, αν δεν εφαρμοστεί, ενώ συντρέχουν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, ή αν εφαρμοστεί, ενώ δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία, είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή (ΑΠ 84/2016 ΤΝΠ Νόμος).

Για ορισμένο του ανωτέρω από τον αριθμό 1 του άρθρου 560 ΚΠολΔ λόγου αναίρεσης πρέπει να διαλαμβάνονται στο αναιρετήριο τόσο η διάταξη του ουσιαστικού δικαίου που παραβιάσθηκε, όσο και το αποδιδόμενο στην προσβαλλομένη απόφαση νομικό σφάλμα, στη δε περίπτωση της κατ' ουσίαν έρευνας της υπόθεσης πρέπει επίσης να παρατίθενται στο αναιρετήριο οι παραδοχές της προσβαλλομένης απόφασης, δηλαδή τα πραγματικά περιστατικά που έγιναν δεκτά και υπό τα οποία συντελέσθηκε η επικαλουμένη παράβαση του κανόνα ουσιαστικού δικαίου (ΟλΑΠ 1/2016, ΟλΑΠ 2/2013, ΟλΑΠ 20/2005).

Μάλιστα δεν αρκεί η μνεία αποσπασματικών παραδοχών της αναιρεσιβαλλομένης απόφασης κατ' επιλογή του αναιρεσείοντος, αλλά πρέπει να αναφέρεται το σύνολο των πραγματικών περιστατικών, που έγιναν δεκτά με τη προσβαλλόμενη απόφαση, έστω και κατά τρόπο συνοπτικό, με βάση τα οποία η προσβαλλομένη κατέληξε σε δυσμενές για τον αναιρεσείοντα συμπέρασμα (ΟλΑΠ 28/1998, ΑΠ 901/2010, ΑΠ 2173/2007).

Το κατά νόμο αναγκαίο περιεχόμενο της ελάσσονος πρότασης προσδιορίζεται από τον εκάστοτε εφαρμοστέο κανόνα ουσιαστικού δικαίου, του οποίου το πραγματικό πρέπει να καλύπτεται πλήρως από τις παραδοχές της απόφασης στο αποδεικτικό της πόρισμα και να μην καταλείπονται αμφιβολίες. Η παραβίαση του κανόνα του ουσιαστικού δικαίου (άρθ. 560 παρ 1 του ΚΠολΔ) οσάκις το δικαστήριο ερεύνησε την υπόθεση κατ' ουσία, πρέπει να προκύπτει από τη διατυπωθείσα προς στήριξη του διατακτικού της απόφασης ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού, δηλαδή από τις παραδοχές της απόφασης του δικαστηρίου της ουσίας επί των ζητημάτων που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης και με βάση τις οποίες το δικαστήριο, ως αναγκαίες, κατέληξε στην κρίση περί παραδοχής ή απόρριψης της αγωγής, της ένστασης ή της αντένστασης (ΑΠ 1420/2013) και κατά τούτο συνιστούν κατά τα ήδη προεκτεθέντα, στοιχεία του ορισμένου του προβαλλομένου στο αναιρετήριο σχετικού λόγου αναίρεσης (ΟλΑΠ 27/1998).

Στην προκειμένη περίπτωση, το αναιρεσείον Ελληνικό Δημόσιο με τον δεύτερο από το άρθρο 560 αρ.1 ΚΠολΔ λόγο της αναίρεσης (κατά το πρώτο σκέλος) προσάπτει στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια της παραβίασης των διατάξεων ουσιαστικού δικαίου και ειδικότερα αυτών των άρθρων 90 του Ν. 2362/1994 και 904 επ ΑΚ.

Ειδικότερα, ισχυρίζεται "ότι αξιώσεις των αναιρεσιβλήτων από παροχή εργασίας, προς το Ελληνικό Δημόσιο, για το επίδικο χρονικό διάστημα (από 14-1-2005 έως 28-11-2005), είχαν αποσβεσθεί λόγω της προς αυτούς καταβολής των σχετικών ποσών αφ' ενός υπό της εταιρείας Ελληνική Εταιρεία Τοπικής Ανάπτυξης και Αυτοδιοίκησης αφετέρου υπό του Περιφερειακού Ταμείου Ανάπτυξης Αττικής" και συνεπώς δεν υφίσταται αδικαιολόγητος πλουτισμός.

Σύμφωνα όμως με όσα εκτέθηκαν παραπάνω , ο λόγος αυτός αναιρέσεως είναι αόριστος και συνεπώς απαράδεκτος γιατί δεν διαλαμβάνονται επαρκή πραγματικά περιστατικά που έγιναν δεκτά από την προσβαλλόμενη, δεδομένου μάλιστα ότι δεν αρκεί η μνεία αποσπασματικών παραδοχών της αναιρεσιβαλλομένης απόφασης κατ' επιλογή του αναιρεσείοντος, αλλά πρέπει να αναφέρεται το σύνολο των πραγματικών περιστατικών, που έγιναν δεκτά με την προσβαλλόμενη απόφαση.

Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω, πρέπει ν' απορριφθεί η αίτηση αναιρέσεως. Δικαστικά έξοδα δεν επιβάλλονται σε βάρος του ηττηθέντος Ελληνικού Δημοσίου, επειδή δεν υπάρχει αίτημα των αναιρεσιβλήτων, οι οποίοι δεν κατέθεσαν προτάσεις

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 12.03.2015 αίτηση για αναίρεση της 4622/2014 απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 12 Ιουνίου 2018.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 4 Σεπτεμβρίου 2018.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ

Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ