Supreme Court dismisses appeal on abuse of right and procedural violation grounds regarding co-ownership disputes.

Απόφαση 1362 / 2010 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός 1362/2010

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Σπυρίδωνα Ζιάκα, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη (κωλυομένου του Αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου Διονυσίου Γιαννακό-πουλου), Ελευθέριο Μάλλιο, Γεωργία Λαλούση, Ευτύχιο Παλαιοκαστρίτη και Βασιλική Θάνου-Χριστοφίλου, Αρεο-παγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 14 Μαΐου 2010, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Χ1, 2) Χ2, κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Σπυρίδων Κωνσταντόπουλο με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσαν προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Ψ1, 2) Ψ2, 3) Ψ3 το γένος ..., κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Χρήστο Ματέλλα και κατέθεσαν προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 10/2/2007 αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 29157/2007 μη οριστική και 8080/2008 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και η 1494/2009 του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 11/9/2009 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Βασιλική Θάνου-Χριστοφίλου ανέγνωσε την από 5/5/2010 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της υπό κρίση αιτήσεως περί αναιρέσεως της υπ' αριθμό 1494/2009 αποφάσεως του Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων ζήτησε την απόρριψη της αιτήσεως και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

I. Μόνη η επί μακρό χρόνο αδράνεια του δικαιούχου δεν αρκεί για να καταστήσει καταχρηστική την άσκηση του δικαιώματος, παρά μόνον όταν αυτή (αδράνεια) συνοδεύεται από άλλα περιστατικά ή ειδικές συνθήκες και περιστάσεις, που προέρχονται από τη συμπεριφορά εκείνου ως δικαιούχου, από τα οποία, εν' όψει και της αδράνειάς του, δημιουργήθηκε ευλόγως η πεποίθηση στον υπόχρεο της μη άσκησης αυτού, οπότε και μόνο η μεταγενέστερη άσκηση του δικαιώματος, που τείνει σε ανατροπή της κατάστασης, η οποία δημιουργήθηκε υπό ορισμένες συνθήκες και διατηρήθηκε για μακρό χρονικό διάστημα, αντίκειται προφανώς στην καλή πίστη, τα χρηστά ήθη και τον οικονομικό και κοινωνικό σκοπό του δικαιώματος και ως τοιαύτη είναι κατά, άρθρο 281 Α.Κ., καταχρηστική και απαγορευμένη.

Εξάλλου, έλλειψη νόμιμης βάσης της απόφασης, για την οποία ιδρύεται ο από το άρθρο 559 αρ. 19 ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης υπάρχει όταν ένεκα ελλείψεων αντιφάσεων ή ασάφειας στις αιτιολογίες δεν προκύπτουν απ' αυτές σαφώς τα περιστατικά, που είναι αναγκαία για την κρίση, στη συγκεκριμένη περίπτωση, περί της συνδρομής των όρων και προϋποθέσεων για την εφαρμογή της διατάξεων που εφηρμόσθηκε η περί της μη συνδρομής αυτών, που αποκλείει την εφαρμογή της, καθώς και όταν οι ελλείψεις αυτές (ελλείψεις, αντίφαση, ασάφεια) υπάρχουν σε ό,τι αφορά τον νομικό χαρακτηρισμό των περιστατικών, που έγιναν δεκτά και ασκούν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης, όχι όμως και όταν οι ελλείψεις, αντίφαση, ασάφεια αφορούν σε αιτιολογίες αναγόμενες στην εκτίμηση των αποδείξεων και την αιτιολόγηση του αποδεικτικού πορίσματος.

Με τον πρώτο, από το άρθ. 559 αριθμ. 19 ΚΠολΔ λόγο αναίρεσης, αποδίδεται η αιτίαση για έλλειψη νόμιμης βάσης της προσβαλλόμενης απόφασης, ένεκα ανεπάρκειας και αντίφασης αιτιολογιών, ειδικώς ως προς το κεφάλαιο περί απόρριψης της ένστασης της προβληθείσας από τους εναγομένους νυν αναιρεσείοντες, για καταχρηστική άσκηση του δικαιώματος των εναγόντων, οι οποίοι με την αγωγή τους ισχυρίζονταν ότι οι εναγόμενοι, ιδιοκτήτες, όπως και οι ενάγοντες-νυν αναιρεσίβλητοι, διηρεμένων ιδιοκτησιών στην ίδια πολυόροφη οικοδομή, κατέλαβαν παράνομα και απέκλεισαν από τη χρήση, τους κοινοχρήστους χώρους της πυλωτής, με την κατασκευή τοίχων, (οι δύο πρώτοι εναγόμενοι) και την ταράτσα και τη βεράντα του δώματος, με την κατασκευή κιγκλιδωμάτων, (η τρίτη των εναγομένων) και ζητούσαν να υποχρεωθούν οι εναγόμενοι να αποδώσουν στους ενάγοντες την κοινή χρήση των προαναφερθέντων χώρων, με καθαίρεση την αντιστοίχων κατασκευών και να υποχρεωθούν να καταβάλουν στους ενάγοντες αποζημίωση χρήσεως, ίση με την μισθωτική αξία των κοινοχρήστων χώρων, των οποίων έκαναν αποκλειστική χρήση.

Το Εφετείο, με την αναιρεσιβαλλομένη απόφασή του, δέχθηκε, ως προς το ζήτημα αυτό, κατά την ανέλεγκτη περί τα πράγματα κρίση του ότι, εξαιρουμένης "της παρέλευσης μεγάλου διαστήματος αδράνειας του δευτέρου και τρίτης των εναγόντων (από το 1987) και όχι βεβαίως του πρώτου των εναγόντων, που απέκτησε συγκυριότητα αργότερα (2001)" δεν αποδείχθηκε "συμπεριφορά αυτών που να δημιούργησε στους εναγομένους την πεποίθηση ότι δεν θα ασκήσουν το δικαίωμά τους και ότι αντίθετα έδειχναν στους τελευταίους την αντίθεσή τους".

Και υπό τις παραδοχές αυτές, το Εφετείο έκρινε ότι δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του αρθ. 281 ΑΚ και απέρριψε ως αβάσιμη κατ' ουσία την ένσταση των εναγομένων. Με το να κρίνει έτσι το δικάσαν Εφετείο διέλαβε στην απόφασή του επαρκείς αιτιολογίες, που επιτρέπουν τον αναιρετικό έλεγχο, ως προς την ορθή ή μη εφαρμογή της διάταξης του άρθ. 281 ΑΚ.

Επομένως, ο πρώτος, από το άρθ. 559 αριθμ. 19 ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης, κατά το μέρος αυτού, με το οποίο προβάλλεται αιτίαση για έλλειψη νόμιμης βάσης της αναιρεσιβαλλομένης απόφασης, ένεκα ανεπάρκειας αιτι-ολογίας είναι απορριπτέος, ως αβάσιμος, ενώ, κατά το μέρος αυτού, με το οποίο προβάλλονται αιτιάσεις, σχετικά με αιτιολογίες που αφορούν την εκτίμηση των αποδείξεων και την αιτιολόγηση του αποδεικτικού πορίσματος, καθώς την ανέλεγκτη περί τα πραγματικά περιστατικά κρίση του δικαστηρίου, είναι απορριπτέος, ως απαράδεκτος.

II. Προϋπόθεση για την ίδρυσή του από το άρθ. 559 αριθμ. 20 Κ.Πολ.Δ. λόγου αναίρεσης (παραμόρφωση εγγράφου) είναι η ύπαρξη διαγνωστικού σφάλματος - λάθους "στην ανάγνωση" του κειμένου του εγγράφου (ΟλΑΠ 1/1999). Αντίθετα, ο λόγος δεν ιδρύεται, όταν αυτός αναφέρεται στην εκτίμηση, από το δικάσαν δικαστήριο της ουσίας, του περιεχομένου του εγγράφου, προς συναγωγή αποδεικτικού συμπεράσματος, διαφόρου από εκείνο, το οποίο θεωρεί ορθό ο αναιρεσείων, ενώ εξ άλλου, για την απόδειξη της βασιμότητας του λόγου αυτού, ο αναιρεσείων υποχρεούται να προσκομίσει στο Ακυρωτικό, το έγγραφο, το οποίο, κατά τον ισχυρισμό του, έχει παραμορφωθεί, για να εκτιμηθεί, σύμφωνα με το άρθ. 561 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ., το περιεχόμενό του, ώστε να διαπιστωθεί η βασιμότητα του σφάλματος.

Με τον δεύτερο, από το άρθ. 559 αριθμ. 20 ΚΠολΔ λόγο αναίρεσης αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια της παραμόρφωσης εγγράφου και ειδικότερα της υπ' αριθμ. 141/19-1-1981 άδειας ανέγερσης οικοδομής της Διεύθυνσης Πολεοδομίας Νομαρχίας Θεσσαλονίκης, στην οποία, σύμφωνα με τα εκτιθέμενα στο αναιρετήριο, το αντικείμενο περιγράφεται ως "ανέγερση πολυωρόφου οικοδομής αποτελούμενης εκ τμήματος υπογείου, ισογείου, υποστύλου χώρου, τεσσάρων ορόφων και δώματος", ενώ το δικάσαν Εφετείο απέδωσε στο περιεχόμενο του εγγράφου αυτού την έννοια ότι "στο ισόγειο θα υφίσταται υπόστυλος χώρος, για τη στάθμευση οχημάτων". Ο λόγος αυτός, πέραν του ότι είναι απορριπτέος ως απαράδεκτος, διότι, κατά τα αναφερόμενα στο αναιρετήριο, η παραμόρφωση συνίσταται στο ότι το Εφετείο, μετά από ερμηνεία του περιεχομένου του ως άνω εγγράφου, απέδωσε σ' αυτό έννοια διαφορετική από εκείνη που πράγματι είχε, κατά την άποψη των αναιρεσειόντων, είναι, σε κάθε περίπτωση απορριπτέος και ως αβάσιμος, διότι δε προσκομίζεται το φερόμενο ως παραμορφωθέν έγγραφο.

III. Ως προς τους κοινόκτητους και κοινόχρηστους χώρους της οικοδομής που διέπεται από το Ν. 3741/1929 εφαρμόζονται οι περί κοινωνίας διατάξεις των αρθ. 786, 787 ΑΚ, σύμφωνα με τις οποίες ο κοινωνός που κάνει αποκλειστική χρήση του κοινού πράγματος, υποχρεούται σε αποζημίωση των λοιπών κοινωνών. Το Εφετείο, με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφασή του, σχετικά με το αίτημα των εναγόντων για επιδίκαση αποζημίωσης για το χώρο της πυλωτής, της οποίας έκανε αποκλειστική χρήση ο πρώτος των εναγομένων-νυν αναιρεσειόντων, δέχθηκε κατά την ανέλεγκτη κρίση του, ότι ο υπόστυλος χώρος του ισογείου, για τη στάθμευση οχημάτων, έχει εμβαδόν 67,645 τ.μ.

Ότι, κατά το έτος 1982, ο πρώτος εναγόμενος, χωρίς να συναινέσουν προς τούτο οι λοιποί συνιδιοκτήτες, δηλαδή οι δεύτερος και τρίτη των εναγόντων, καθώς και ο δικαιοπάροχος του πρώτου των εναγόντων, ανήγειρε τοίχους μεταξύ τω υποστυλωμάτων του ισογείου της οικοδομής, με αποτέλεσμα ο χώρος που παρέμεινε για τη στάθμευση των οχημάτων να μην είναι προσβάσιμος από άλλους συνιδιοκτήτες, ενώ είχαν τέτοιο δικαίωμα και να αποτελέσει αυθαίρετα διηρημένη ιδιοκτησία, δεδομένου ότι η θύρα που τοποθετήθηκε κλειδώνεται από τον πρώτο εναγόμενο, ο οποίος μόνον έχει κλειδιά.

Ότι ο χώρος της πυλωτής επαρκεί για τη στάθμευση τεσσάρων (4) αυτοκινήτων και ότι η μισθωτική αξία κάθε μιάς θέσης ανερχόταν σε εβδομήντα (70) μηνιαίως, κατά την πενταετία πριν από την υποβολή της κρινόμενης αγωγής. Και υπό τις παραδοχές αυτές το Εφετείο έκρινε ότι πρέπει να γίνει δεκτό το ως άνω αίτημα των εναγόντων και να επιδικασθεί σ' αυτούς αποζημίωση, για την αποκλειστική χρήση του κοινοχρήστου χώρου της πυλωτής μόνον από τον πρώτο εναγόμενο.

Με το να κρίνει έτσι το δικάσαν Εφετείο, ορθώς εφήρμοσε τις ως άνω διατάξεις των άρθ. 786, 787 ΑΚ και επαρκείς, ως προς το ζήτημα αυτό διέλαβε αιτιολογίες. Απορριπτέος, επομένως, ως αβάσιμος είναι ο τρίτος, από το άρθ. 559 αριθμ. 1 και 19 ΚΠολΔ, λόγος αναίρεσης, με τον οποίον αποδίδεται η πλημμέλεια της ευθείας και εκ πλαγίου παραβίασης των ως άνω διατάξεων.

IV. Το Εφετείο, όπως προκύπτει από το περιεχόμενο της προσβαλλομένης απόφασης, δέχθηκε, κατά την ανέλεγκτη κρίση του, ότι ο πρώτος εναγόμενος - νυν αναιρεσείων είναι ιδιοκτήτης αυτοτελών ιδιοκτησιών στην κοινή οικοδομή και ότι νομιμοποιείται παθητικά στη διεξαχθείσα δίκη, η οποία, κατά τις παραδοχές της, αφορά διαφορά μεταξύ ιδιοκτητών αυτοτελών ιδιοκτησιών και δικάζεται κατά τη διαδικασία του άρθ. 17 παρ. 2 ΚΠολΔ και απέρριψε την ένσταση έλλειψης παθητικής νομιμοποίησης του πρώτου εναγομένου. Με τον τέταρτο λόγο αναίρεσης αποδίδεται η από το άρθ. 559 αριθ. 1 και 19 ΚΠολΔ πλημμέλεια, της παραβίασης (ευθέως και εκ πλαγίου, διά της εφαρμογής τους), των διατάξεων του Ν. 3741/1929 "περί οριζοντίου ιδιοκτησίας κατ' ορόφους" και των άρθ. 1002 και 1117 ΑΚ, οι οποίες, κατά την άποψη του πρώτου εναγομένου-νυν πρώτου αναιρεσείοντα, τον οποίον και μόνον αφορά ο προκείμενος λόγος δεν ήταν εφαρμοστέες, διότι το Εφετείο δέχθηκε, κατά τα αναφερόμενα στο αναιρετήριο, ότι αυτός έχει μεταβιβάσει κάθε περιουσιακό του στοιχείο και δεν είναι πλέον οροφοκτήτης. Ο λόγος αυτός είναι αβάσιμος και απορριπτέος, αφού στηρίζεται επί εσφαλμένης προϋπόθεσης, δεδομένου ότι, όπως ήδη προαναφέρθηκε, το Εφετείο δέχθηκε, με την αναιρεσι-βαλλομένη απόφασή του, ότι ο πρώτος εναγόμενος είναι ιδιοκτήτης αυτοτελούς ιδιοκτησίας στην οικοδομή.

Ο τελευταίος λόγος αναίρεσης, κατ' εκτίμηση από τον άρθ. 559 αριθμ. 14 ΚΠολΔ λόγος, περί εκδίκασης της διαφοράς, χωρίς τήρηση της προσήκουσας διαδικασίας και ειδικότερα περί εκδίκασης της διαφοράς, εσφαλμένα, κατά την άποψη του ίδιου ως άνω αναιρεσείοντα, κατά τη διαδικασία του αριθ. 17 παρ. 2 ΚΠολΔ, ενώ έπρεπε να εκδικασθεί κατά την τακτική διαδικασία, είναι απορριπτέος, ως απαράδεκτος, διότι η μη τήρηση της προσήκουσας διαδικασίας δεν στηρίζει κανέναν αναιρετικό λόγο (ούτε τον από το άρθρο 559 αριθμ. 14 ΚΠολΔ), διότι το είδος της διαδικασίας δεν είναι ούτε διαδικαστική προϋπόθεση της δίκης ούτε άλλου είδους προϋπόθεση ή έννομη συνέπεια.

Μετά από αυτά, η αίτηση αναίρεσης πρέπει να απορριφθεί στο σύνολό της και να καταδικασθούν οι ηττηθέντες αναιρεσείοντες στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσιβλήτων (άρθ. 176 και 183 ΚΠολΔ), κατά τα αναφερόμενα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 11-9-2009 αίτηση του Χ1 κ.λ.π. για αναίρεση της υπ' αριθμ. 1494/2009 απόφασης του Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσιβλήτων, την οποία ορίζει στο ποσό των χιλίων οκτακοσίων (1800) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 22 Ιουνίου 2010. Και

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του στις 13 Ιουλίου 2010.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ