Supreme Court dismisses appeal where donee acquired property via usucapion, negating unjust enrichment claim.

Απόφαση 1361 / 2007 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός 1361/2007

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Δημήτριο Λοβέρδο, Αντιπρόεδρο, Γεώργιο Καλαμίδα, Δημήτριο Κανελλόπουλο, Διονύσιο Γιαννακόπουλο, Ιωάννη-Σπυρίδωνα Τέντε, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 7 Μαϊου 2007, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Γιαννέλη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος : ...., δικηγόρου, κατοίκου ...., ο οποίος παραστάθηκε αυτοπροσώπως με την ιδιότητά του ως δικηγόρου.

Των αναιρεσιβλήτων: 1)...., 2) .... και 3) ....., οι οποίοι παραστάθηκαν με τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Κωνσταντίνο Αδάμη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 15/6/2004 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Ιστιαίας. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 17/2005 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 17/2006 του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Χαλκίδας. Την αναίρεση της τελευταίας αποφάσεως ζητεί ο αναιρεσείων με την από 16 Μαρτίου 2006 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Γεώργιος Καλαμίδας ανέγνωσε την από 12 Απριλίου 2007 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αιτήσεως αναιρέσεως. Ο αναιρεσείων ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το άρθρο 509 του Α.Κ., η ανάκληση της δωρεάς γίνεται με δήλωση προς τον δωρεοδόχο. Αφού γίνει η ανάκληση αποσβήνεται η υποχρέωση του δωρητή για παροχή και αναζητείται η παροχή που εκπληρώθηκε, σύμφωνα με τις διατάξεις για τον αδικαιολόγητο πλουτισμό (Α.Κ. 904-913). Με τις τελευταίες διατάξεις καθιερώνεται υποχρέωση αυτού που έγινε πλουσιώτερος χωρίς νόμιμη αιτία από την περιουσία ή με ζημία άλλου να αποδώσει την ωφέλεια.

Η δια χρησικτησίας κτήση πράγματος επέρχεται εκ του νόμου με τη συνδρομή των νόμιμων προϋποθέσεων (Α.Κ. 1041-1045), οι οποίες αποτελούν τη νόμιμη αιτία της άνω κτήσεως. Επομένως, κατά του αποκτήσαντος την κυριότητα πράγματος με χρησικτησία δεν χωρεί αγωγή αδικαιολογήτου πλουτισμού, αφού ελλείπει ως προς αυτόν η προυπόθεση της χωρίς νόμιμη αιτία κτήσεως του πλουτισμού.

Κατά ταύτα, αν ανακληθεί δωρεά ακινήτου και ο δωρεοδόχος (ή ο από αυτόν αποκτήσας προ της ανακλήσεως για νόμιμη αιτία και με νόμιμο τρόπο το δωρηθέν ακίνητο τρίτος) κατά το χρόνο της ανακλήσεως είχε ήδη καταστεί κύριος του δωρηθέντος ακινήτου με χρησικτησία, ήτοι από νόμιμη αιτία, δεν μπορεί να αναζητηθεί το δωρηθέν ακίνητο από τον δωρεοδόχο ή τον ως άνω τρίτο, ούτε αυτοί υποχρεούνται να το αποδώσουν, κατά τις περί αδικαιολογήτου πλουτισμού διατάξεις, αφού οι περί χρησικτησίας διατάξεις δεν προβλέπουν μόνο τυπικά τη μετάθεση της κυριότητας στον χρησιδεσπόζοντα, αλλά και την δικαιολογούν ουσιαστικά (κατά την οικονομική αξία του πράγματος), παρέχοντας στον χρησιδεσπόζοντα αιτία διατήρησης του πλουτισμού.

Στην προκείμενη περίπτωση, το Πολυμελές Πρωτοδικείο Χαλκίδας, το οποίο, δίκασε την έφεση του ήδη αναιρεσείοντος κατά της πρωτοδίκου αποφάσεως του Ειρηνοδικείου Ιστιαίας, που εκδόθηκε επί της αγωγής αυτού (αναιρεσείοντος) κατά των εναγομένων - ήδη αναιρεσιβλήτων, με την οποία (αγωγή) ο πρώτος, για τους αναφερόμενους σ αυτή λόγους, εζήτησε να αναγνωρισθεί έγκυρη η αναφερόμενη στην αγωγή ανάκληση δωρεάς και να καταδικασθούν οι δεύτερος και τρίτος εναγόμενοι να δηλώσουν ενώπιον Συμβολαιογράφου ότι μεταβιβάζουν σ αυτόν την κυριότητα των δωρηθέντων ακινήτων, δέχθηκε ανελέγκτως, όπως από την προσβαλλόμενη απόφαση προκύπτει, τα ακόλουθα.

Ο εκκαλών -ήδη αναιρεσείων, δυνάμει των αναφερόμενων συμβολαίων, συνταγέντων το έτος 1977, που μεταγράφηκαν νόμιμα, δώρησε στην πρώτη εφεσίβλητη - αναιρεσίβλητη αδελφή του τα 7/16 του περιγραφόμενου αγρού και δυνάμει του επίσης αναφερόμενου συμβολαίου, συνταγέντος και αυτού το έτος 1977 και νομίμως μεταγραφέντος, δώρησε στην ίδια ως άνω το 1/2 του περιγραφόμενου οικοπέδου.

Ότι, δυνάμει των αναφερόμενων συμβολαίων, συνταγέντων το έτος 1997 και μεταγραφέντων νομίμως, η πρώτη εφεσίβλητη δώρησε το πρώτο των άνω ακινήτων στους γιούς της (δεύτερο και τρίτο των εφεσιβλήτων-αναιρεσιβλήτων) και το δεύτερο ακίνητο στον δεύτερο εφεσίβλητο. Ότι, τις άνω δωρεές προς την πρώτη των εφεσιβλήτων ο εκκαλών ανακάλεσε με την από 17-6-2002 εξώδικη δήλωση ανακλήσεως, που επιδόθηκε στις 28-6-2002 στη δωρεοδόχο πρώτη εφεσίβλητη, αλλά και στους λοιπούς εφεσιβλήτους, επικαλούμενος λόγους αχαριστίας προς αυτόν και τη μητέρα του από μέρους όλων των εφεσιβλήτων.

Ότι, περαιτέρω, με τη συνεχή νομή των επίδικων (δωρηθέντων) ακινήτων πλέον της εικοσαετίας, ήτοι από το έτος 1977 και εφεξής αποκλειστικά από την πρώτη των εφεσιβλήτων (δωρεοδόχο) μέχρι τη μεταβίβαση αυτών, κατά τα ως άνω, το έτος 1997 στους δεύτερο και τρίτο των εφεσιβλήτων και στη συνέχεια (με τη νομή των επιδίκων) από τους τελευταίους μέχρι την 28-6-2002, που επιδόθηκε η δήλωση ανακλήσεως των δωρεών, αυτοί (δεύτερος και τρίτος των εφεσιβλήτων) απέκτησαν την κυριότητα επί των ακινήτων αυτών με έκτακτη χρησικτησία, κατά τα άρθρα 1045 και 1051 του Α.

Κ. Ότι, οι παραπάνω διατάξεις δεν προσβλέπουν μόνο τυπικά στη μετάθεση της κυριότητας σε αυτόν που χρησιδεσπόζει, αλλά δικαιολογούν αυτήν (μετάθεση της κυριότητας) ουσιαστικά κατά την ισχύουσα στο εμπράγματο δίκαιο αρχή της οικονομικής αξίας του πράγματος και παρέχουν σε κάθε περίπτωση στον χρησιδεσπόζοντα νέα αυθύπαρκτη αιτία διατήρησης του πλουτισμού, ανεξάρτητα από το αν κάποιος νέμεται το πράγμα με βάση άκυρη ή έγκυρη σύμβαση μεταβίβασης.

Ότι, κατά συνέπεια, υφίσταται νόμιμη αιτία διατήρησης του πλουτισμού, ήτοι των κατά τα άνω δωρηθέντων ακινήτων, για τους δεύτερο και τρίτο των εφεσιβλήτων, που κατέστησαν κύριοι των ακινήτων αυτών με έκτακτη χρησικτησία και δεν έχουν υποχρέωση να αποδώσουν τον πλουτισμό, δηλαδή να μεταβιβάσουν στον εκκαλούντα τα δωρηθέντα ακίνητα.

Ότι, επομένως, η ανάκληση των δωρεών, που έγινε στις 28-6-2002, δεν ασκεί έννομη επιρροή, αφού οι δεύτερος και τρίτος των εφεσιβλήτων είχαν ήδη (κατά το χρόνο της ανακλήσεως) καταστεί κύριοι των ακινήτων αυτών με έκτακτη χρησικτησία, η οποία συνιστά πρωτότυπο τρόπο κτήσεως κυριότητας και αυθύπαρκτη αιτία διατήρησης του πλουτισμού και όχι "αιτία" δωρεάς, η οποία συνιστά παράγωγο τρόπο κτήσεως κυριότητας και, ως αιτία, εξέλιπε συνεπεία της ανακλήσεως.

Και ότι τα παραπάνω ορθά λήφθηκαν υπόψη από το πρωτοβάθμιο δικαστήριο, καθώς οι τότε εναγόμενοι και ήδη εφεσίβλητοι τα επικαλέσθηκαν με τις προτάσεις τους, υποβαλόντες ένσταση ιδίας κυριότητας επί των δωρηθέντων ως άνω ακινήτων. Κατ ακολουθίαν των παραδοχών αυτών, το άνω δικαστήριο, με την προσβαλλόμενη απόφασή του, έκρινε ότι η αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, με την οποία ζητείται να αναγνωρισθεί έγκυρη η ανάκληση της άνω δωρεάς και να καταδικασθούν οι δεύτερος και τρίτος εναγόμενοι να δηλώσουν ενώπιον Συμβολαιογράφου ότι μεταβιβάζουν την κυριότητα των δωρηθέντων στον ενάγοντα -αναιρεσείοντα, είναι ουσιαστικά αβάσιμη και επικύρωσε την πρωτόδικη απόφαση που την είχε απορρίψει ως αβάσιμη στην ουσία της.

Έτσι που έκρινε και με αυτά που δέχθηκε το Πολυμελές Πρωτοδικείο Χαλκίδας, που δίκασε ως Εφετείο, δεν παραβίασε τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 496, 505, 509, 913 και 1045 του Α. Κ. και ο αντίθετος εκ του άρθρου 560 αριθ. 1 του Κ.Πολ.Δ. μοναδικός λόγος της αιτήσεως αναιρέσεως είναι αβάσιμος.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 16-3-2006 αίτηση του ..... για αναίρεση της 17/2006 αποφάσεως του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Χαλκίδας. Και

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει στο ποσό των χιλίων εκατόν εβδομήντα (1.170) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 25 Μαΐου 2007.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του στις 11 Ιουνίου 2007.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ