1360/2011 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1360 / 2011 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1360/2011

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Ρένα Ασημακοπούλου, Αντιπρόεδρο, Αθανάσιο Κουτρομάνο, Χρυσόστομο Ευαγγέλου, Ευφημία Λαμπροπούλου και Γεράσιμο Φουρλάνο, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 14 Φεβρουαρίου 2011, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται από τον Υπουργό των Οικονομικών, που εδρεύει στην Αθήνα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο Ευθύμιο Τσιάκα, πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ.

Του αναιρεσιβλήτου: Π. Π. του Σ., που εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο Φώτιο Λεπίδη .

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 5-8-2002 ανακοπή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Ζακύνθου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 144/2002 του ίδιου Δικαστηρίου και 33/2005 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Ζακύνθου. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά το αναιρεσείον με την από 18-7-2008 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Αθανάσιος Κουτρομάνος ανέγνωσε την από 14-9-2010 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου ζήτησε την απόρριψη της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου του στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με το άρθρο 560 αριθμ. 3β ΚΠολΔ ιδρύεται λόγος αναιρέσεως κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων, καθώς και των αποφάσεων των πρωτοδικείων, που εκδίδονται επί εφέσεων κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων, αν το δικαστήριο δεν είχε καθ' ύλην αρμοδιότητα. Κατά το άρθρο 31§§2, 3 ΚΠολΔ: "Στην αρμοδιότητα του πολυμελούς πρωτοδικείου, που δικάζει την κύρια δίκη, υπάγονται οι παρεπόμενες υποθέσεις της αρμοδιότητας του μονομελούς πρωτοδικείου και του ειρηνοδικείου, και στην αρμοδιότητα του μονομελούς πρωτοδικείου, που δικάζει την κύρια δίκη, υπάγονται οι παρεπόμενες υποθέσεις της αρμοδιότητας του ειρηνοδικείου.

Αν πρόκειται για κύριες δίκες, που είναι συναφείς μεταξύ τους, έχει αποκλειστική αρμοδιότητα το δικαστήριο που είχε επιληφθεί πρώτο και εφαρμόζεται ανάλογα η διάταξη της παραγράφου 2". Στο άρθρο 2§2 του ΑΝ 263/1968 ορίζεται (πλην άλλων και) ότι κατά του αναφερόμενου στην §1 του άρθρου αυτού πρωτοκόλλου διοικητικής αποβολής από δημόσιο κτήμα επιτρέπεται ανακοπή ενώπιον του αρμόδιου ειρηνοδικείου.

Κατά τις §§1 και 2 του από 11/12-11-1929 διατάγματος "περί διοικήσεως δημοσίων κτημάτων" το οποίο εκδόθηκε κατ' εξουσιοδότηση του άρθρου 2 του Ν. 4266/1929 και αντικαταστάθηκε με το άρθρο 5 του Ν. 5895/1933, όπως περαιτέρω τροποποιήθηκε και συμπληρώθηκε με τα άρθρα 20 ΑΝ 1540/1938, 19 ΑΝ 1919/1939, 2 ΑΝ 1925/1951 και 5 παρ. 4 ΑΝ 263/1968: "Εις βάρος των οπωσδήποτε άνευ συμβατικής σχέσεως καρπουμένων ή ποιουμένων χρήσιν δημοσίων κτημάτων ή τοιούτων, των οποίων την νομήν ή την χρήσιν έχει δια συμβάσεως οπωσδήποτε το Δημόσιο ή η Δ.Δ.Δ., βεβαιούται αποζημίωσις δι' ό χρονικόν διάστημα εποιήσατο χρήσιν.

Η αποζημίωσις ορίζεται ... κατά τη κρίσιν ανδρός αγαθού δια πρωτοκόλλου, υπέρ ..., κοινοποιείται δια δημοσίου εγγράφου εις τον κατά τα άνω καρπούμενο ή χρησιμοποιούνται το ακίνητον, όστις θεωρείται αποδεχθείς την καθορισθείσαν αποζημίωσιν αν εντός προθεσμίας ενός μηνός (άρθρο 10 ΑΝ 1919/1935) από της κοινοποιήσεως του πρωτοκόλλου δεν ασκήσει ανακοπή>>.

Περαιτέρω ορίζεται με τις ανωτέρω διατάξεις ότι η ανακοπή ασκείται ανάλογα με το ποσό της αποζημίωσης, ενώπιον του ειρηνοδίκου ή του προέδρου πρωτοδικών, οι αποφάσεις των οποίων δεν προσβάλλονται με κανένα ένδικο μέσο, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά (άρθρο 115 παρ. 2 του δ/τος). Ήδη μετά την εισαγωγή του ΚΠολΔ, αρμοδιότητα για την εκδίκαση της ανακοπής, έχει σύμφωνα με τα άρθρα 1 εδ.

ε και στ, 3 παρ. 1, 2 και 4 του Εισ.Ν.ΚΠολΔ, κατά τις οποίες καταργούνται όλες οι διατάξεις που αφορούν θέματα που ρυθμίζει ο Κώδικας Πολιτικής Δικονομίας, εφόσον δεν συμβιβάζονται με τις διατάξεις αυτού ή καθιερώνουν ειδικές διαδικασίες ή ειδικούς κανόνες για ορισμένες υποθέσεις, το μονομελές πρωτοδικείο, δικάζοντας κατά τη διαδικασία των ασφαλιστικών μέτρων (ΑΠ 1245/2009, ΑΠ 481/2008, ΑΠ 553/2006, ΑΠ 409/2005).

Η σχετική απόφαση του μονομελούς πρωτοδικείου υπόκειται στα ένδικα μέσα της έφεσης και της αναίρεσης (ΟλΑΠ 21-22/2002). Από το συνδυασμό των διατάξεων αυτών συνάγεται περαιτέρω, ότι, όταν κατά του (φερόμενου ως) αυθαιρέτου κατόχου δημοσίου κτήματος εκδίδεται συγχρόνως και πρωτόκολλο διοικητικής αποβολής και πρωτόκολλο καθορισμού αποζημίωσης χρήσεως, αποκλειστική καθ' ύλην αρμοδιότητα για τις (συνεκδικαζόμενες) κατ' αυτών ανακοπές έχει το μονομελές πρωτοδικείο ως το ανώτερο δικαστήριο που είναι αρμόδιο για τη μία εξ αυτών, ήτοι για την ανακοπή κατά του πρωτοκόλλου αποζημίωσης, κατά τα εκτεθέντα.

Εξάλλου, με τη διάταξη του άρθρου 18 περ. 2 ΚΠολΔ ορίζεται ότι στην αρμοδιότητα των πολυμελών πρωτοδικείων υπάγονται οι εφέσεις κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων της περιφερείας τους. Στην προκειμένη περίπτωση, η υπόθεση έχει ως εξής: Κατά του αναιρεσιβλήτου Π. Π. εκδόθηκαν την 4-7-2002 από την Κτηματική Υπηρεσία του Δημοσίου: (α) ένα πρωτόκολλο διοικητικής αποβολής από (φερόμενη ως) δημόσια έκταση, που βρίσκεται στο δήμο ...

και (β) ένα πρωτόκολλο καθορισμού αποζημίωσης για αυθαίρετη χρήση της αυτής εκτάσεως. Ο αναιρεσίβλητος άσκησε ανακοπή κατά αμφοτέρω των πρωτοκόλλων (όχι στο Μονομελές Πρωτοδικείο, που ήταν καθ' ύλην αρμόδιο, αλλά) στο Ειρηνοδικείο Ζακύνθου, η οποία έγινε δεκτή. Στη συνέχεια, το Ελληνικό Δημόσιο άσκησε έφεση στο Μονομελές Πρωτοδικείο Ζακύνθου, ζητώντας να απορριφθεί η ανακοπή στο σύνολό της.

Το Δικαστήριο απέρριψε την έφεση. Το αναιρεσείον προσάπτει στην απόφασή του, με το μοναδικό λόγο της κρινόμενης αίτησης, την αιτίαση εκ του άρθρου 560αριθμ. 3 ΚΠολΔ, ότι δηλαδή εσφαλμένα δέχθηκε το ως εφετείο δικάσαν Μονομελές Πρωτοδικείο ότι ήταν καθ' ύλην αρμόδιο να δικάσει την υπόθεση, ενώ αρμόδιο ήταν το Πολυμελές Πρωτοδικείο.

Με βάση δε τα προεκτεθέντα ο λόγος αυτός είναι βάσιμος και πρέπει να γίνει δεκτός. Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 579§1 και 580§1 ΚΠολΔ προκύπτει ότι μαζί με την αναιρούμενη απόφαση του δικαστηρίου που έκρινε εαυτό καθ' ύλην αρμόδιο για την εκδίκαση της έφεσης, ενώ (όπως και εν προκειμένω) δεν ήταν, συναναιρείται και η απόφαση του δικαστηρίου που έκρινε σε πρώτο βαθμό, ενώ και αυτό (όπως συνέβη και στην προκειμένη περίπτωση) δεν ήταν καθ' ύλην αρμόδιο, και έτσι καθίσταται εφικτή η παραπομπή της υπόθεσης στο δικαστήριο που είναι αρμόδιο να την δικάσει σε πρώτο βαθμό (ΟλΑΠ 566/1986, ΑΠ 481/2008).

Επομένως, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση για εκδίκαση (σε πρώτο βαθμό) στο Μονομελές Πρωτοδικείου Ζακύνθου.

ΔΙΑ ΤΑΥΤΑ

Αναιρεί την 33/2005 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Ζακύνθου και την 144/2002 απόφαση του Ειρηνοδικείου Ζακύνθου.

Παραπέμπει την υπόθεση στο Μονομελές Πρωτοδικείο Ζακύνθου για την εκδίκασή της από αυτό σε πρώτο βαθμό.

Επιβάλλει στον αναιρεσίβλητο τη δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος, την οποία ορίζει σε τριακόσια πενήντα (350) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 13 Ιουλίου 2011. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 25 Αυγούστου 2011.

Η ΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ