1360/2007 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1360 / 2007 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός 1360/2007

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

A1' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές:Δημήτριο Λοβέρδο, Αντιπρόεδρο, Γεώργιο Καλαμίδα, Δημήτριο Κανελλόπουλο, Διονύσιο Γιαννακόπουλο και Χαράλαμπο Παπαηλιού, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 7 Μαϊου 2007, με την παρουσία και της γραμματέως Ελένης Γιαννέλη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας : Δημοσίας Επιχειρήσεως με την επωνυμία "ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΣΙΔΗΡΟΔΡΟΜΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ" και με διακριτικό τίτλο "ΟΣΕ ΑΕ.", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Χαρίκλεια Τζέλλη, με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 του Κ.Πολ.Δ.

Της αναιρεσίβλητης: Ανώνυμης Εταιρίας με την επωνυμία "Ανώνυμος Εταιρία Ελληνικών και Διεθνών Μεταφορών ΠΡΟΟΔΟΣ", που εδρεύει στην Καλλιθέα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Χρυσούλα Τζοβάρα, με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 του Κ.Πολ.Δ., χωρίς να καταθέσει προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 30-6-2000 αγωγή της ήδη αναιρεσίβλητης, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις : 2643/2004 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 7623/2005 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας αποφάσεως ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 4 Δεκεμβρίου 2005 αίτησή της. Κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Χαράλαμπος Παπαηλιού ανέγνωσε την από 18 Απριλίου 2007 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αίτησης αναίρεσης.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά τις διατάξεις των άρθρων 35, 36 παρ.1 και 3, 37 παρ.2 και 55 παρ.3 του Β' παραρτήματος της από 9.5.1980 Σύμβασης της Βέρνης για τις διεθνείς σιδηροδρομικές μεταφορές εμπορευμάτων (CΟΤΙF - CΙΜ), η οποία κυρώθηκε με το ν. 1593/1986, θεσπίζεται συλλογική ευθύνη για την εκτέλεση της μεταφοράς τόσο του σιδηροδρόμου ο οποίος αποδέχεται το εμπόρευμα προς μεταφορά μαζί με τη φορτωτική, όσο και καθενός από τους κατά σειρά επόμενους σιδηροδρόμους με μόνο το γεγονός της παραλαβής του εμπορεύματος μαζί με τη φορτωτική και της συμμετοχής του στη σύμβαση μεταφοράς, σύμφωνα με τους όρους του εγγράφου αυτού.

Η σχετική αγωγή μπορεί να ασκηθεί είτε κατά του σιδηροδρόμου αποστολής, είτε κατά του σιδηροδρόμου προορισμού ή κατ΄εκείνου του σιδηροδρόμου στον οποίο προέκυψε το γενεσιουργό γεγονός της αγωγής, ενώ ο σιδηρόδρομος προορισμού μπορεί να εναχθεί ακόμη και αν δεν παρέλαβε ούτε το εμπόρευμα ούτε τη φορτωτική (άρθρο 55 παρ.3).

Εξάλλου, από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 11 παρ.1 και 4,12 παρ.1, 18 και 20 του ανωτέρω παραρτήματος της Σύμβασης συνάγεται ότι, ναι μεν για κάθε αποστολή πρέπει να συντάσσεται μία φορτωτική και αυτή δεν μπορεί παρά να αφορά στο φορτίο ενός μόνο βαγονιού (άρθρο 12 παρ.1), όμως η φορτωτική που εκδίδεται δεν είναι συστατικό έγγραφο της σύμβασης μεταφοράς, αλλά μόνο αποδεικτικό μέσο των σχέσεων μεταξύ των εμπλεκομένων στη μεταφορά μερών, ώστε, ατελής εγγραφή στη φορτωτική σχετικών με τη μεταφορά γεγονότων δεν αποκλείει την απόδειξη αυτών με άλλα αποδεικτικά μέσα.

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως από την προσβαλλομένη προκύπτει, το Εφετείο κρίνοντας επί της από 30-6-2000 αγωγής της ήδη αναιρεσίβλητης εταιρείας κατά του αναιρεσείοντος Οργανισμού, υποχρέου από την αναφερόμενη σ'αυτή σύμβαση διεθνούς μεταφοράς, ως σιδηροδρόμου του τόπου προορισμού, για καταβολή αποζημιώσεως 4.325.248 δρχ., εξαιτίας απώλειας των αναφερομένων στην αγωγή εμπορευμάτων, κατά τη διάρκεια της εν λόγω μεταφοράς από τη Γερμανία στην Αθήνα, δέχθηκε ανελέγκτως, τα ακόλουθα: "Η εταιρία "PROCTER & CAMBLE" που εδρεύει στη Γερμανία, με διαδοχικές συμβάσεις που καταρτίστηκαν ανάμεσα σ'αυτή και την ενάγουσα ανέθεσε στην τελευταία την επιμέλεια για τη μεταφορά σιδηροδρομικώς από τη Γερμανία στην Ελλάδα, μεταξύ άλλων εμπορευμάτων και έξι (6) παρτίδων προϊόντων της και ειδικότερα έξι (6) αυτοτελείς ποσότητες από χάρτινες πάνες, τα οποία θα πωλούσε και θα παρέδιδε στην εδρεύουσα στην Ελλάδα θυγατρική της εταιρεία με την "PROCTER & CAMBLE ΕΛΛΑΣ Α.Ε.".

Η ενάγουσα, σε εκτέλεση της υποχρεώσεώς της αυτής, ανέθεσε τη μεταφορά των πιο πάνω εμπορευμάτων, συσκευασμένων σε 13.623 χαρτοκιβώτια στους Γερμανικούς Σιδηροδρόμους. Τα εμπορεύματα φορτώθηκαν κατά το χρονικό διάστημα από 11-10-1999 έως 18-10-1999 σε αντίστοιχο προς τις παρτίδες αριθμό βαγονιών στα εργοστάσια της άνω πωλήτριας εταιρίας στις πόλεις Crailsheim και Euskirchen που συνδέονται με παρακαμπτήρια γραμμή με το γερμανικό σιδηροδρομικό δίκτυο.

Επίσης μετά τη φόρτωση και αφού έγινε καταμέτρηση, τόσο από υπαλλήλους της πωλήτριας, όσο και από ειδικό μηχάνημα, οι θύρες όλων των βαγονιών, οκτώ (8) για τα δύο από (τα βαγόνια) αυτά και τέσσερις (4) για τα υπόλοιπα, σφραγίστηκαν με ειδικές μολυβδοσφραγίδες του εργοστασίου της πωλήτριας, κάθε δε βαγόνι είχε μία (1) σφραγίδα σε κάθε θύρα.

Εξάλλου, για καθεμιά από τις έξι (6) παρτίδες, που φορτώθηκαν κατά πλήρες φορτίο στα αντίστοιχα βαγόνια, εκδόθηκαν δύο (2) σιδηροδρομικές φορτωτικές και συγκεκριμένα μία (1) που κάλυπτε τη διαδρομή από τη Γερμανία μέχρι τα Αυστροουγγρικά σύνορα (Wulkaprodersdorf/Sopron), στην οποία αναγράφεται ως παραλήπτρια η ενάγουσα, εκπροσωπούμενη από την εταιρία "Gysev" στη Sopron, και μία (1) που κάλυπτε τη διαδρομή από τα Αυστροουγγρικά σύνορα (Wulkaprodersdorf/Sopron) μέχρι την Αθήνα, εκδόθηκε από την άνω εκπρόσωπο της ενάγουσας εταιρίας "Gysev" σφραγίστηκε από το σιδηροδρομικό σταθμό Wulkaprodersdorf και στην οποία η ενάγουσα αναγράφεται ως αποστολέας και παραλήπτρια.

Σε όλες τις φορτωτικές έχουν καταχωρηθεί, ανάμεσα σ' άλλα, ο αριθμός του βαγονιού, ο αριθμός των χαρτοκιβωτίων που φορτώθηκαν, το βάρος τους και σύμφωνα με το άρθρο 20 παρ. 5 της πιο πάνω Σύμβασης, ο αριθμός των σφραγίδων που είχαν τεθεί σε κάθε βαγόνι και οι ενδείξεις τους. Οι δύο (2) φορτωτικές που εκδόθηκαν για κάθε παρτίδα, όπως από την αντιπαραβολή τους προκύπτει αναφέρουν τον ίδιο αριθμό βαγονιού, τους ίδιους αριθμούς σφραγίδων, καθώς και τον αυτό αριθμό χαρτοκιβωτίων, το αυτό συνολικό βάρος και το ίδιο τιμολόγιο, μετά την έκδοση και της δεύτερης φορτωτικής συνόδευαν και οι δύο, με το σχετικό τιμολόγιο και το δελτίο παράδοσης, τα εμπορεύματα κατά τη σιδηροδρομική μεταφορά τους μέχρι την Αθήνα.

Σε όλες τις φορτωτικές που εκδόθηκαν για την διαδρομή από τη Γερμανία μέχρι τα Αυστροουγγρικά σύνορα αναγράφεται ρητά ότι τα εμπορεύματα θα προωθηθούν περαιτέρω στην ενάγουσα "ΠΡΟΟΔΟΣ Α.Ε." χωρίς μεταφόρτωση τους και με τελικό προορισμό την Αθήνα. Πραγματική αποστολέας των εμπορευμάτων ήταν η παραπάνω πωλήτρια εταιρία, η οποία επιμελήθηκε και της σφράγισης όλων των βαγονιών, ενώ η ενάγουσα επιμελήθηκε μόνο για διατυπώσεις με το γερμανικό Σιδηρόδρομο, όπως έκανε στη συνέχεια με την έκδοση δια της αντιπροσώπου της των νέων φορτωτικών που κάλυπταν το υπόλοιπο τμήμα της διαδρομής δεδομένου ότι ολόκληρη η διαδρομή πραγματοποιήθηκε με τα ίδια βαγόνια χωρίς να λάβει χώρα παραλαβή και μεταφόρτωση των εμπορευμάτων στα Αυστροουγγρικά σύνορα, σύμφωνα και με τη σχετική εγγραφή επί των πρώτων για κάθε παρτίδα φορτωτικών.

Ωστόσο, κατά την άφιξη των εμπορευμάτων στην Αθήνα από 19.10.1999 έως και 29.10.1999 και πριν από την εκφόρτωση και παραλαβή τους από την παραλήπτρια ενάγουσα εταιρία, διαπιστώθηκε από τους αρμόδιους υπαλλήλους της εναγομένης, η οποία εδρεύει στην Αθήνα και είναι ο σιδηρόδρομος του τόπου προορισμού των πραγμάτων αυτών, σε όλα τα βαγόνια ορισμένες από τις μολυβδοσφραγίδες είχαν παραβιασθεί και είχαν αντικατασταθεί από άλλες των ενδιάμεσων χωρών διελεύσεως των και ειδικότερα από σφραγίδες Γιουγκοσλαβίας, Ουγγαρίας και Βουλγαρίας.

Διαπιστώθηκε επίσης κατά την εκφόρτωση που έγινε επίσης παρουσία των ιδίων πιο πάνω υπαλλήλων της εναγομένης, ότι σε κάθε βαγόνι υπήρχε έλλειμμα στον αριθμό των χαρτοκιβωτίων σε σχέση με εκείνα που είχαν φορτωθεί, η αξία δε των εμπορευμάτων που βρίσκονταν στα χαρτοκιβώτια αυτά, τα οποία έλλειπαν, ανερχόταν, ελλείψει χρηματιστηριακής ή τρέχουσας τιμής και ως εκ τούτου με βάση τη συνήθη τιμή των εμπορευμάτων του αυτού είδους και της ίδιας ποιότητας στον τόπο και στο χρόνο που αυτά έγιναν δεκτά προς μεταφορά, σε τέσσερα εκατομμύρια τριακόσιες είκοσι χιλιάδες διακόσιες σαράντα οκτώ (4.325.248) δραχμές, ή δώδεκα χιλιάδες εξακόσια ενενήντα τρία ευρώ (12.693,31 ευρώ).

Τα εμπορεύματα δε αυτά απωλέστηκαν κατά τη διάρκεια της μεταφοράς από τις αναφερθείσες ενδιάμεσες χώρες διελεύσεως των συρμών (Ουγγαρία, Βουλγαρία, Γιουγκοσλαβία) με την αναφερθείσα διάρρηξη των μολυβδοσφραγίδων στους ενδιάμεσους σταθμούς και κλοπή των χαρτοκιβωτίων από άγνωστους δράστες. Συγκεκριμένα από κάθε βαγόνι είχε κλαπεί ο αριθμός των χαρτοκιβωτίων που αναφέρονται παρακάτω, τα χαρτοκιβώτια δε αυτά περιείχαν εμπορεύματα της αντίστοιχης, επίσης πιο κάτω αναφερόμενης αξίας...

Για όλα τα παραπάνω ελλείμματα συντάχθηκαν από την εναγομένη, σύμφωνα με το άρθρο 52 παρ. 1 της παραπάνω Σύμβασης έξι (6) αντίστοιχα προς τα βαγόνια πρωτόκολλα βεβαιώσεως ζημιών και συγκεκριμένα τα πρωτόκολλα με αριθμούς ...., ...., ...., ...., .... και .... σε όλα δε αυτά έχει αναγραφεί η παρατήρηση ότι τα φορτία δεν είχαν καταμετρηθεί από το σιδηρόδρομο αποστολής και αναφέρονται οι σφραγίδες του εργοστασίου που βρέθηκαν άθικτες κατά την άφιξη των βαγονιών, καθώς και εκείνες που είχαν αντικατασταθεί.

Η εναγομένη αρνείται ότι επήλθαν πράγματι, οι επικαλούμενες από την ενάγουσα απώλειες και περαιτέρω ισχυρίζεται ότι σε κάθε περίπτωση δεν νομιμοποιείται παθητικά, επειδή δεν πρόκειται για μία μεταφορά, που είχε ως τελικό προορισμό την Αθήνα, αλλά για δύο διακριτές μεταξύ τους συμβάσεις μεταφοράς για τις οποίες εκδόθηκαν και δύο - για κάθε βαγόνι -φορτωτικές και δεν φέρει οποιαδήποτε ευθύνη για τα άνω φορτωθέντα στη Γερμανία εμπορεύματα με προορισμό τα Αυστροουγγρικά σύνορα που δεν παρέλαβε.

Από τα παραπάνω αποδεικτικά μέσα και κατά τ' αναφερθέντα ήδη αποδείχθηκε ότι η σιδηροδρομική μεταφορά ήταν ενιαία, η δε έκδοση των δύο φορτωτικών, κατά τη συνήθη ήδη εφαρμοζόμενη προς διευκόλυνση των μεταφορών πρακτική έγινε συγκεκριμένα, όπως και σε αλλεπάλληλες παρόμοιες μεταφορές, διότι στην πόλη Sopron λειτουργεί διαμετακομιστικός εμπορευματικός σταθμός όπου συγκεντρώνονται όλα τα βαγόνια με προορισμό τις Βαλκανικές χώρες, τα οποία στη συνέχεια, αφού διανεμηθούν ανάλογα με τη χώρα του προορισμού τους, συγκροτούν ένα συρμό με αποκλειστικό προορισμό τη συγκεκριμένη χώρα.

Η αναχώρηση των βαγονιών από το σταθμό Sopron γίνεται πάντοτε την ίδια ημέρα της άφιξης τους, κατά τη διάρκεια δε της διαδικασίας αυτής και για όσες ώρες απαιτηθούν να παραμείνουν τα βαγόνια στον άνω σταθμό, την υποχρέωση της φύλαξης τους έχει ο σιδηρόδρομος και όχι ο αποστολέας ή ο παραλήπτης, αφού δεν γίνεται καμία παραλαβή και επαναφόρτωση των εμπορευμάτων, όπως αναφέρεται και σε τη σχετική εγγραφή επί των αρχικών φορτωτικών.

Περαιτέρω αποδείχθηκε σε αντίθεση με τους αβάσιμους, κατά τα αναφερόμενα στη μείζονα σκέψη, ισχυρισμούς της εναγομένης περί αμάχητου τεκμηρίου, ότι η απώλεια των εμπορευμάτων οφείλεται σε κλοπή τους κατά τη διέλευση των συρμών από σταθμούς ενδιάμεσων χωρών και συνεπώς δεν προήλθε από τους ειδικούς κινδύνους της φορτώσεως και της εκφορτώσεως αυτών από τον αποστολέα και τον παραλήπτη αντίστοιχα.

Η φόρτωση των παραπάνω συγκεκριμένων εμπορευμάτων αποδείχθηκε ότι έγινε πράγματι όπως αναφέρεται στις φορτωτικές και τα συνοδευτικά τιμολόγια και περιγράφεται παραπάνω, σύμφωνα με τα εκτεθέντα αποδεικτικά μέσα και με δεδομένο ότι η αναγραφόμενη στα πρωτόκολλα βεβαίωσης ζημιών παρατήρηση ότι τα φορτία δεν είχαν καταμετρηθεί από το σιδηρόδρομο αποστολής δεν αποκλείει το γεγονός ότι φορτώθηκαν πράγματι τα χαρτοκιβώτια, στα οποία περιλαμβάνονται και τα παραπάνω που απωλέσθηκαν.

Εξ άλλου πρέπει να σημειωθεί αναφορικά με σχετικές αιτιάσεις στα παραπάνω που προβάλλει ο εναγόμενος ότι από τις διατάξεις του άρθρου 11 παρ. 3, 4 της άνω Διεθνούς Σύμβασης, η φορτωτική δεν αποτελεί συστατικό έγγραφο της σύμβασης μεταφοράς, αλλ' απλό αποδεικτικό μέσο όσον αφορά τις σχέσεις μεταξύ των εμπλεκομένων στη μεταφορά προσώπων και έτσι τυχόν ατελής ή εν γένει πλημμελής σ' αυτή περιγραφή δεν αποκλείει την δι' άλλων αποδεικτικών μέσων, όπως των μαρτύρων, απόδειξη των σχετικών περιστατικών, συμπεριλαμβανομένης και της αλήθειας των εγγραφών της εκδοθείσας φορτωτικής.

Επομένως όλοι οι αντίθετοι με τα παραπάνω ισχυρισμοί του εναγομένου είναι απορριπτέοι ως αβάσιμοι".

Μετά αυτά που δέχθηκε το Εφετείο ότι καίτοι εκδόθηκαν δύο φορτωτικές για τον ως άνω λόγο, πρόκειται για μία (ενιαία) σιδηροδρομική μεταφορά από Γερμανία στην Αθήνα, για την οποία έχει ευθύνη ο αναιρεσείων Οργανισμός, ως σιδηρόδρομος προορισμού, και κατόπιν αυτού απέρριψε την ένσταση ελλείψεως, παθητικής νομιμοποιήσεως, που αυτός είχε προβάλλει, ως κατ΄ουσίαν αβάσιμη, δεν παραβίασε τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 35, 55 παρ.3 του ν.1593/1986, σε συνδυασμό με τη διάταξη του άρθρου 68 ΚΠολΔ, ως και αυτές των άρθρων 12 παρ.1 εδ.2, 11 παρ.1,2,3,4,5 και 13 παρ.1 και 3 του ίδιου νόμου. Επομένως, οι πρώτος, δεύτερος και τρίτος εκ του άρθρου 559 αριθμ. 1 ΚΠολΔ, κατ΄ορθή υπαγωγή, αντίθετοι λόγοι αναιρέσεως, είναι αβάσιμοι.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 4.12.2005 αίτηση της Δημόσιας Επιχείρησης με την επωνυμία "ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΣΙΔΗΡΟΔΡΟΜΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ", με τον διακριτικό τίτλο "ΟΣΕ ΑΕ", για αναίρεση της 7623/2005 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών. Και

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα Οργανισμό στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει στο ποσό των εξακοσίων πενήντα (650) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 25 Μαΐου 2007.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του στις 11 Ιουνίου 2007.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ