1359/2010 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1359 / 2010 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1359/2010

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Σπυρίδωνα Ζιάκα, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη (κωλυομένου του Αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου Διονυσίου Γιαννακόπουλου), Ελευθέριο Μάλλιο, Γεωργία Λαλούση, Ευτύχιο Παλαιοκαστρίτη και Σοφία Καραχάλιου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 23 Απριλίου 2010, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων-καλούντων: 1) Μ. Ι. Α., το γένος Ι. Σ., κατοίκου ..., 2) Κ. Α. Β., το γένος Ε. Α., κατοίκου ..., 3) Ε. Π. Β., το γένος Ι. Τ., κατοίκου ..., 4) α) Φ. Μ. Α. του Τ. Μ., χήρας Ζ. Α., β) Σ. Μ. Α. Λ. του Ι., συζύγου Κ. Α. Λ., γ) Έ. Μ. Α. Κ. του Ι., συζύγου Ε. Π. Ν. Κ., δ) Ε. Μ. Α. Ν. Ν. συζύγου Κ. Α. Ν., ε) Μ. Μ. Α. Ά. Π., συζύγου Γ. Κ. Ά. Π., κατοίκων ..., ως κληρονόμων του αποβιώσαντος αρχικού αναιρεσείοντος Ι.

Α. του Ε., 5) Ε. Α. του Μ., 6) Μ. Α. του Μ., κατοίκων ..., 7) Ζ. Α. του Α., κατοίκου ..., 8) Ε. συζύγου Ν. Π., το γένος Α. Α., κατοίκου ..., 9) Ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "Ι. Β. Τεχνική Εμπορική-Ξενοδοχειακή-Βιομηχανική Ανώνυμη Εταιρεία", που εδρεύει στο … και εκπροσωπείται νόμιμα, 10) Α. Ν. Σ., το γένος Κ. Β., κατοίκου ..., 11) Μ. Δ.

του Σ., κατοίκου ..., 12) Κ. Δ. του Γ., κατοίκου ..., 13) Ιερού ναού Αγίου Δημητρίου πόλεως Ηρακλείου, που εκπροσωπείται νόμιμα, 14) Ι. Κ. του Π., κατοίκου ..., ως κληρονόμου της αποβιώσασας, αρχικά αναιρεσείουσας Κ. Ί. του Ι., 15) Σ. συζύγου Κ. Γ., το γένος Ι. Ί., κατοίκου ..., 16) Ε. χήρας Π. Κ., το γένος Ι. Ί., κατοίκου ..., 17) Μ. Κ. του Α., κατοίκου ..., 18) Ι.

Κ. του Μ., κατοίκου ..., 19) Κ. συζύγου Μ. Κ., το γένος Μ. Κ., κατοίκου ..., 20) Ε. συζύγου Σ. Τ., το γένος Μ. Κ., κατοίκου ..., 21) Γ. Κ. του Α., 22) Ε. Κ. του Α., 23) Α. χήρας Ν. Ί., το γένος Σ. Σ., 24) Ι. Ί. του Ν., 25) Σ. Ί. του Ν., κατοίκων ..., 26) Ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "Βιομηχανική-Εμπορική-Τεχνική Εταιρεία Ι. Ν. Φ. Α.Ε.", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, 27) Ε.

συζύγου Ε. Ν., το γένος Κ. Κ., 28) Χ. συζύγου Μ. Π., το γένος Κ. Κ., κατοίκων ..., 29) Α. συζύγου Ν. Γ., το γένος Μ. Κ., 30) Η. Κ. του Μ., κατοίκων ..., 31) Ί. χήρας Ι. Κ., το γένος Γ. Κ., κατοίκου ..., 32) α) Π. Κ. του Α., κατοίκου ..., β) Π.-Τ.-Σ. Κ. του Α., κατοίκου ... ως κληρονόμων της αποβιώσασας αρχικά αναιρεσείουσας Σ. χήρας Α. Κ., το γένος Α. Κ., 33) Π.

Κ. του Α. (υιοθετηθείς από την Σ. Κ., το γένος Α. Κ.), κατοίκου ..., 34) Π.-Τ.-Σ. Κ. του Α., κατοίκου ..., 35) Α. Κ. του Π., 36) Α. Κ. του Π.-Τ.-Σ., κατοίκων ..., 37) Χ. Κ. του Π.-Τ.-Σ., κατοίκου ..., 38) Μ. Κ. του Π., κατοίκου ..., 39) Α. Λ. του Ε., 40) Γ. Λ. του Ε., 41) Ε. συζύγου Κ. Γ., το γένος Μ. Μ., 42) Μ. Μ. του Ι., 43) Ι. Μ. του Μ., 44) Μ. Μ. του Ι., κατοίκων ..., 45) Ε. συζύγου Θ.

Λ., το γένος Κ., κατοίκου ..., 46) Ο. Λ. του Θ., κατοίκου ..., ως κληρονόμου του αποβιώσαντος αρχικά αναιρεσείοντος Μ. Μ. του Κ., 47) Ε. συζύγου Ν. Χ., το γένος Ι. Μ., 48) Μ. συζύγου Ν. Μ., το γένος Ι., κατοίκων ..., 49) Ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "Ανώνυμος Ελαιουργική-Βιομηχανική και Εμπορική Εταιρεία Ν. και Γ. Φ. Α.Ε.", που εδρεύει στο Ρέθυμνο, 50) Σ.-Λ.

συζύγου Φ. Κ., το γένος Γ. Ξ., κατοίκου ..., 51) Π. Ξ. του Γ., κατοίκου ..., 52) Κ. Π. του Ι., κατοίκου ..., 53) Χ.- Β.-Ν. συζύγου Ε. Π., το γένος Π. Π., κατοίκου ..., 54) Α. Φ. Π. του Π., 55) Α. Α. Π. του Π., 56) Κ. Π. του Σ., κατοίκων ..., 57) Γ. συζύγου Ι. Ρ., το γένος Γ. Π., κατοίκου ..., 58) Τ. Π. του Μ., κατοίκου ..., 59) Κ.-Ν. Ρ. του Κ., κατοίκου ..., 60) Μ. Σ. του Β., κατοίκου ..., 61) Γ.

Σ. του Ν., κατοίκου ..., 62) Μ. Τ. του Κ., κατοίκου ..., 63) Χ. Τ. του Κ. και Γ., κατοίκου ... και 64) α) Ε. Μ. του Α., κατοίκου ..., β) Β. Χ. του Μ., γ) Β. Χ. του Μ., κατοίκων ..., ως κληρονόμων του αποβιώσαντος αρχικά αναιρεσείοντος Μ. Χ. του Β., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Νικόλαο Αντωνίου και κατέθεσαν προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων-καθ' ων η κλήση: 1) Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό των Οικονομικών, που κατοικοεδρεύει στην Αθήνα και εν προκειμένω από τον Γενικό Γραμματέα Περιφέρειας Κρήτης, 2) Νομικού Προσώπου Δημοσίου Δικαίου με την επωνυμία "Ταμείο Χρηματοδοτήσεως Δικαστικών Κτιρίων", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα από τον Πρόεδρο του Διοικητικού Συμβουλίου, τα οποία εκπροσωπήθηκαν από τον Γεώργιο Γρυλωνάκη, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσαν προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 25-11-2003 αίτηση των ήδη αναιρεσιβλήτων, τις από 19-11-2003, 5-12-2003 και 8-12-2003 αιτήσεις των ήδη αναιρεσειόντων, καθώς και την από 9-1-2004 παρέμβαση και ανταίτηση δια των προτάσεων, την από 26-2-2004 προσθήκη-αντίκρουση και τις ανταιτήσεις δια των προτάσεων των διαδίκων, που κατατέθηκαν στο Εφετείο Κρήτης και συνεκδικάστηκαν.

Εκδόθηκε η 256/2004 απόφαση του Εφετείου Κρήτης, την αναίρεση της οποίας ζήτησαν οι αναιρεσείοντες με την από 18-5-2005 αίτηση τους, επί της οποίας εκδόθηκε η 71/2008 απόφαση του Αρείου Πάγου που κήρυξε την συζήτηση απαράδεκτη. Την υπόθεση επανέφεραν προς συζήτηση οι αναιρεσείοντες με την από 7/7/2009 κλήση τους. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω.

Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Ευτύχιος Παλαιοκαστρίτης ανέγνωσε την από την από 8-11-2006 έκθεση του κωλυομένου να μετάσχει στη σύνθεση του Δικαστηρίου αυτού, Αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου, Δημητρίου Πατινίδη, με την οποία εισηγήθηκε να γίνει δεκτός ο πρώτος και να απορριφθεί ο δεύτερος λόγος της αιτήσεως αναιρέσεως.

Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Οι από 18-5-2005 και 25-5-2005 αιτήσεις των Μ. Α. κ.λ.π. και των Γ. Κ. κ.λ.π., για αναίρεση της 256/2004 αποφάσεως του Εφετείου Κρήτης πρέπει να συνεκδικαστούν, διότι είναι συναφείς μεταξύ τους και έτσι διευκολύνεται η διεξαγωγή της δίκης και μειώνονται τα έξοδα γενικά.

Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 335, 338, 340, 346 Κ.Πολ.Δ. και 19 παρ. 9 και 10, 20 παρ. 6 και 8 ν. 2882/2001 (Κ.Α.Α.Α.) προκύπτει ότι στην ειδική διαδικασία των απαλλοτριώσεων το δικαστήριο της ουσίας προκειμένου να σχηματίσει την κρίση του για το αποδεικτικό πόρισμά του αναφορικά με τους πραγματικούς ισχυρισμούς των διαδίκων που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, υποχρεούται να λαμβάνει υπόψη του όλα τα αποδεικτικά μέσα, τα οποία νόμιμα επικαλούνται και προσκομίζουν οι διάδικοι. Η παράβαση της υποχρεώσεως αυτής ιδρύει το λόγο αναίρεσης από το άρθρο 559 αριθμ. 11 ΚΠολΔ. Αυτός θεμελιώνεται όχι μόνο όταν το δικαστήριο της ουσίας δεν βεβαιώνει ότι έλαβε υπόψη του και τα έγγραφα τα οποία επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν οι διάδικοι, αλλά και όταν παρά τη βεβαίωση αυτή, από το περιεχόμενο της απόφασης δεν καθίσταται απόλυτα βέβαιο ότι ελήφθησαν υπόψη όλα ή ορισμένα από τα έγγραφα αυτά. Ειδικότερα κατά το άρθρο 346 ΚΠολΔ, τα αποδεικτικά μέσα που έχει προσκομίσει ένας διάδικος λαμβάνονται υπόψη από το δικαστήριο και για την απόδειξη των ισχυρισμών άλλου διαδίκου. Από την τελευταία αυτή διάταξη, που καθιερώνει την αρχή της κοινότητας των αποδεικτικών μέσων, προκύπτει ότι τα μέσα αποδείξεως που προσκομίσθηκαν νόμιμα, από ένα διάδικο, λαμβάνονται υπόψη για την απόδειξη όλων των αποδεικτέων γεγονότων, ακόμη και υπέρ του αντιδίκου του προσκομίσαντος (Ολ.ΑΠ 58/1978).

Συνεπώς, ο ανωτέρω λόγος αναίρεσης ιδρύεται, όταν το δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη ένα αποδεικτικό μέσο, που προσκόμισε νόμιμα ο αναιρεσείων, το οποίο έτσι κατέστη κοινό μέσο αποδείξεως, ακόμη και προς απόδειξη ισχυρισμού αντιδίκου του και αν αυτός δεν το είχε επικαλεσθεί και προσκομίσει νόμιμα. Στην προκειμένη περίπτωση οι αναιρεσείοντες, δικαιούχοι αποζημιώσεως, στην από 18-5-2005 πρώτη αίτηση αναιρέσεως, όπως προκύπτει από τις προτάσεις που κατέθεσαν στο εφετείο, στη δίκη καθορισμού οριστικής τιμής μονάδας αποζημίωσης, ως αυτοτελώς αιτούντες, επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν για την απόδειξη της αξίας του απαλλοτριωθέντος ακινήτου τους, μεταξύ άλλων, τα αποδεικτικά μέσα που αναφέρονται στον πρώτο λόγο της αιτήσεως αναιρέσεως.

Συγκεκριμένα επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν: α) το με αριθμ. πρωτ. 1135/26-2-2003 έγγραφο της Διευθύνσεως Πολεοδομίας του Δήμου Ηρακλείου και β) το με αριθμ. πρωτ. ΔΤΕ/α/18381/1012/10-8-2005 έγγραφο του Υ.ΠΕ.ΧΩ.ΔΕ, προς απόδειξη του ισχυρισμού τους, ότι το ακίνητό τους που απαλλοτριώθηκε αναγκαστικά για λόγους δημόσιας ωφέλειας και συγκεκριμένα για την κατασκευή Νέου Δικαστικού Καταστήματος στο Ηράκλειο Κρήτης, που βρίσκεται αμέσως προ του λιμένος Ηρακλείου, σε απόσταση 700 μ.

από το κέντρο της πόλεως του Ηρακλείου (Πλατεία Ελευθερίας), με πρόσωπο βορείως στην παραλιακή λεωφόρο σε πλευρά μήκους 100,36μ., νοτίως με λεωφόρο Ικάρου σε πλευρά μήκους 21 μ. και συνέχεια με ιδιοκτησία Λ.-Ξ. και δυτικώς με λεωφόρο Εθνικής Αντιστάσεως σε πλευρά 147,21 μ., περιλαμβάνεται στη ζώνη V πρώην Δ του εγκεκριμένου σχεδίου πόλεως Ηρακλείου, με συντελεστή δόμησης 0,6, ποσοστό κάλυψης 40% με μέγιστο επιτρεπόμενο ύψος οικοδομής 13,00 μ.

και είναι άρτιο και οικοδομήσιμο. Όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, το εφετείο δέχθηκε ότι "το απαλλοτριωθέν ακίνητο, εκτάσεως 16,999,9 τ.μ., κατά το μεγαλύτερο τμήμα του είναι εκτός σχεδίου και μικρό τμήμα αυτού με πρόσοψη 21 μ. επί της λεωφόρου Ικάρου οικοδομείται. Τμήμα αυτού, εκτάσεως 2058,27 τ.μ.

διεκδικεί το Ελληνικό Δημόσιο ως παλαιό αιγιαλό. Με το υπ' αριθμ. …/2000 συμβόλαιο της Συμβολαιογράφου Ηρακλείου Ευαγγελίας Οικονόμου, η Παγκρήτια Συνεταιριστική Τράπεζα αγόρασε ακίνητο στη συμβολή της Λεωφόρου Ικάρου με ανώνυμη οδό εκτάσεως 1670 τ.μ., με παλαιά ερειπωμένη οικία, αντί του ποσού των 658 ευρώ ανά τ.μ..

Πρόκειται όμως για ακίνητο εντός σχεδίου, άρτιο και οικοδομήσιμο". Ακολούθως το εφετείο καθόρισε την οριστική τιμή μονάδας αποζημιώσεως της απαλλοτριούμενης εδαφικής έκτασης στο ποσό των 400 ευρώ ανά τ.μ., με κρίσιμο χρόνο την 4-6-2003, όταν συζητήθηκε η αίτηση προσωρινού καθορισμού αποζημίωσης στο Μονομελές Πρωτοδικείο Ηρακλείου, που καθόρισε την προσωρινή τιμή μονάδας αποζημίωσης των απαλλοτριουμένων ακινήτων στο ποσό των 620 ευρώ ανά τ.μ.

Στο πόρισμα αυτό κατέληξε το εφετείο, αφού όπως εκτίθεται στην απόφαση του έλαβε υπόψη και εκτίμησε τις καταθέσεις των μαρτύρων που εξετάσθηκαν και "τα επικαλούμενα και προσκομιζόμενα έγγραφα", στα οποία καταλέγονται (πλην του αναφερθέντος 12215/2000 συμ-βολαίου), οι 1) 38 και 32/2002 αποφάσεις του Μονομελούς Πρωτοδικείου Ηρακλείου, για τμήματα ακινήτων που απαλλοτριώθηκαν για τη διαπλάτυνση της λεωφόρου Κνωσού, στη συνοικία Άγιος Ιωάννης και καθορίσθηκε η προσωρινή τιμή μονάδας αποζημιώσεως στο ποσό των 470 ευρώ ανά τ.μ.

και για τα γωνιακά ακίνητα στο ποσό των 510 ευρώ ανά τ.μ. και 2) τα …/1990 και …/1990 συμβόλαια των Συμβολαιογράφων Ηρακλείου Κωνσταντίνος Σταυρακάκη και Αργυρώς Σπαχή, αντίστοιχα, με τα οποία μεταβιβάσθηκαν ποσοστά εξ αδιαιρέτου της απαλλοτριωθείσας εκτάσεως, αντί 205 ευρώ το τ.μ. Ενόψει τούτων και ειδικότερα: 1) της παραδοχής ότι το μεγαλύτερο τμήμα της απαλλοτριωθείσας έκτασης βρίσκεται εκτός σχεδίου και μικρό τμήμα της επί της λεωφόρου Ικάρου οικοδομείται και του παρά ταύτα καθορισμού ενιαίας τιμής μονάδας αποζημίωσης για όλη την απαλλοτριωθείσα έκταση, χωρίς διάκριση αν ολόκληρο ή τμήμα της απαλλοτριωθείσας έκτασης, επί της οποίας οι αναιρεσείοντες ζήτησαν τον οριστικό καθορισμό αποζημίωσης, βρίσκεται εντός ή εκτός σχεδίου πόλης και 2) της αναφοράς σε σχέση με το πιο πάνω 12215/2000 συμβόλαιο, ότι το ακίνητο που μεταβιβάσθηκε με το συμβόλαιο αυτό είναι εντός σχεδίου, άρτιο και οικοδομήσιμο, ως εάν τα απαλλοτριούμενα να βρίσκονται καθ' όλη την έκτασή τους εκτός σχεδίου, δημιουργείται αμφιβολία αν το εφετείο έλαβε υπόψη και συνεκτίμησε για το σχηματισμό της κρίσης του και τα παραπάνω υπό στοιχ. (α) και (β) έγγραφα αποδεικτικά στοιχεία που οι αναιρεσείοντες επικαλέσθηκαν προς απόδειξη ουσιωδών ισχυρισμών τους σχετικά με την αξία των απαλλοτριωθέντων ακινήτων τους.

Συνεπώς πρέπει να γίνει δεκτός ως βάσιμος ο ως άνω από το άρθρο 559 αριθμ. 11 ΚΠολΔ πρώτος λόγος της ως άνω πρώτης (από 18-5-2005) αιτήσεως αναιρέσεως. Περαιτέρω, σύμφωνα με τα προεκτεθέντα στη μείζονα σκέψη της παρούσας, ο ανωτέρω λόγος αναίρεσης, που κατ' όμοιο περιεχόμενο, προβάλλουν οι αναιρεσείοντες, δικαιούχοι αποζημιώσεως, της πιο πάνω δεύτερης από 25-5-2005, αιτήσεως αναιρέσεως και με τον πρώτο λόγο αυτής, πρέπει για τον ίδιο ως άνω λόγο να γίνει δεκτός ως βάσιμος, παρότι αυτοί ως ανταιτούντες ή κυρίως παρεμβάντες στην ίδια δίκη του οριστικού καθορισμού αποζημιώσεως στο εφετείο, δεν είχαν επικαλεσθεί, ούτε προσκομίσει, τα ως άνω υπό στοιχ. (α) και (β) έγγραφα αποδεικτικά στοιχεία, αφού τα τελευταία με την προσκομιδή τους από τους αναιρεσείοντες της από 18-5-2005 αιτήσεως αναιρέσεως στη δίκη του οριστικού καθορισμού αποζημιώσεως είχαν καταστεί κοινά μέσα αποδείξεως.

Κατόπιν αυτών παρέλκει η εξέταση υπολοίπων των λόγων των αιτήσεων αναιρέσεως και πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση να παραπεμθεί η υπόθεση για παραιτέρω εκδίκαση ενώπιον του ίδιου δικαστηρίου του οποίου είναι δυνατή η σύνθεση από άλλους δικαστές εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως και να καταδικαστούν οι αναιρεσίβλητοι στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων λόγω της ήττας τους (άρθρ. 176, 183 Κ.Πολ.Δ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Συνεκδικάζει τις από 18-5-2005 και 25-5-2005 αιτήσεις αναιρέσεως κατά της με αριθμ. 256/2004 αποφάσεως του Εφετείου Κρήτης.

Αναιρεί την με αρΙθμ. 256/2004 απόφαση του Εφετείου Κρήτης.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση ενώπιον του ίδιου Εφετείου Κρήτης, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως.

Καταδικάζει τους αναιρεσίβλητους της κάθε αιτήσεως αναιρέσεως στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων τα οποία ορίζει στο ποσόν των τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 14 Μαΐου 2010.

Ο ΠΡΟΕΔΡEYΩΝ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 13 Ιουλίου 2010.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ